Środki stylistyczne warto znać

background image

Środki stylistyczne

warto znać.

background image

Co to są środki

stylistyczne?

to elementy języka, które mają na celu

pobudzenie wyobraźni odbiorcy
i wywołanie określonych emocji;

pozwalają w sposób sugestywny i oryginalny
wyrażać myśli i uczucia nadawcy;

rzadko występują w języku codziennym;

spotyka się je najczęściej w literaturze,
głównie
w poezji.

background image

ŚRODKI

stylistyczne

=

poetyckie

=

artystyczne

Powyższe wyrazy stosuje się wymiennie, dlatego pojęcia:

Środki stylistyczne,

Środki poetyckie,

Środki artystyczne

Z N A C Z Ą T O S A M O

background image

Środki artystyczne

dzielimy na

leksykalne

składniowe

słowotwórcze

fonetyczne

porównanie

przenośnia

epitet

apostrofa

powtórzeni
e

refren


zdrobnienie

zgrubienie

neologizm


onomatopeja

rytm

rym

background image

EPITET

Wyraz będący określeniem rzeczownika, wyrażony
najczęściej przymiotnikiem, ale również imiesłowem i
rzeczownikiem, np.:

CZERWON
A

CZERWONA RÓŻA

UŚMIECHNIĘ
TE

UŚMIECHNIĘTE
DZIECKO

ŚPIEWAJĄCY

ŚPIEWAJĄCY PTAK

BLASK

BLASK KSIĘŻYCA

background image

Funkcje epitetu:

uwydatnia cechy przedmiotów i osób;

• uplastycznia obraz poetycki;
• współtworzy styl wypowiedzi;
• wzbogaca wypowiedź.

background image

PORÓWNANIE to:

Zestawienie ze sobą dwóch przedmiotów,

zjawisk lub osób ze względu na pewną,
wspólną
ich cechę.

Uwydatnienie jakiejś właściwości
opisywanego
zjawiska poprzez wskazanie na jego
podobieństwo
do innego zjawiska.

background image

Zestawiając ze sobą porównywane

zjawiska używamy łączników:

jak

jako

jakby

jak gdyby

niby

ni to

na kształt

background image

jak

pracowity

jak

mrówki

jako

oczy

jako

gwiazdy

niby

wesoły

niby

ptaszek

na kształt

owoc

na kształt

księżyca

background image

PRZENOŚNIA =

METAFORA

Zestawienie wyrazów, które

osobno znaczą co innego, a w

połączeniu nabierają nowego

znaczenia.

background image

Przykład metafory

odmęt

zieloność –
zieleń

(głęboka,

wzburzona woda,

otchłań, toń)

(trawy, krzewy, drzewa,

tereny pokryte tymi
roślinami)

odmęt zieloności

(

rozległe miejsce porośnięte gęstą, intensywnie zieloną

roślinnością)

background image

ODMIANY METAFOR:

OŻYWIENIE

– polega na przypisywaniu przedmiotom

martwym, zjawiskom natury lub pojęciom abstrakcyjnym
właściwości żywych istot, np.:

nadzieja umarła, komórka mi zdycha, przebiegła mi przez

głowę pewna myśl, gryzło go sumienie.

UOSOBIENIE (personifikacja) -

polega na

przypisaniu cech ludzkich czemuś co człowiekiem nie jest
(przedmiotom, zjawiskom, roślinom, zwierzętom, czy
pojęciom abstrakcyjnym)
, np.:

dumny kościół, wstaje dzień, zwariowany rok, słońce
uśmiechało się, niebo płacze, dby stanęły na baczność.

OKSYMORON -

zestawienie wyrazów o

przeciwstawnym znaczeniu, (zwykle rzeczownik z
przymiotnikiem lub czasownik z przysłówkiem
) np.:

zimny ogień, gorzka słodycz, ciepłe lody, spieszyć się
powoli.

background image

Składniowe Środki

poetyckie

Celowy dobór wyrazów w zdaniu, typów

i rozmiarów zdań oraz sposobów ich

powiązań

w celu osiągnięcia zamierzonej ekspresji

wypowiedzi.

background image

APOSTROFA

Bezpośredni zwrot do osoby, uosobionych
pojęć lub rzeczy. Często występuje w
przemówieniach.

Przykład:

"Litwo, Ojczyzno moja"

(Adam Mickiewicz)

background image

POWTÓRZENIE

Polega na powtarzaniu tego samego
elementu językowego w celu nadania mu
większego znaczenia czy rytmizacji w
utworze.

Przykład:

Zieleń, zieleń, coraz więcej zieleni i
przestrzeni
”.

background image

REFREN

powtarzająca się strofa, wers lub jego
część.

Przykład:

Wzięli ją z ziemi
na ramiona
I w białe róże
utulona,
Zakuta w trumnę,
ale dumna,
Szła pieśń.

Nieśli ją w ciszy i w
żałobie,
Lecz nie złożyli pieśni w
grobie,
Bo w białych zwojach, w
róż koronie
Aby z królami być na
tronie

Szła pieśń.

background image

SŁOWOTWÓRCZE ŚRODKI

POETYCKIE

Celowy dobór takich form słowotwórczych

wypowiedzi, które nadają jej zamierzony

efekt znaczeniowy i emocjonalny.

background image

ZDROBNIENIE -

to wyrazy o dodatnim zabarwieniu

uczuciowym.

Poprzez zdrobnienia autorzy najczęściej wyrażają

sympatię
do opisywanych osób czy zjawisk lub traktują je
w sposób

żartobliwy,

np.:

kwiateczki pachnące

gwiazdeczki
błyszczące

background image

ZGRUBIENIA

to wyrazy o ujemnym zabarwieniu

emocjonalnym.

Autorzy, stosując zgrubienia, wyrażają często niechęć czy

pogardliwy
stosunek do opisywanych rzeczy czy osób, np.:

wielkie buciska

leniwy kocur

background image

FONETYCZNE ŚRODKI

STYLISTYCZNE

Celowy dobór wyrazów w zdaniu lub głosek w

wyrazach, aby tworzyły dla ucha dźwięczną

całość.

Najczęściej za pomocą brzmień głoskowych

pisarze starają się oddać głosy i dźwięki,

towarzyszące opisywanym zjawiskom przyrody.

background image

WYRAZY

DŹWIĘKONAŚLADOWCZE -

( onomatopeja)

zabieg imitujący różne zjawiska akustyczne za

pomocą dźwięków mowy.

Występuje także w języku potocznym w postaci

wykrzykników dźwiękonaśladowczych

imitujących głosy zwierząt:

miau, hau-hau, kuku

ryku

,; różne odgłosy:

bum! bęc!

oraz innych

części mowy, i czasowników typu:

terkotać,

mlaskać, łopotać, zgrzytać

czy rzeczowników

typu:

łomot, huk, grzechotka, gwizdek, chlupot.

background image

RYTM -

to występująca w utworach literackich

powtarzalnośc sylab w poszczególnych wersach i

sposób rozłożenia akcentów wyrazowych.

RYM -

to całkowita lub częściowa zgodność

brzmieniowa zakończeń ostatnich wyrazów w wersie.

Rodzaje rymów:

Żenskie

- w których rymuje się ostatnia sylaba wyrazu i

głoska z sylaby przedostatniej (czyli rymujące się wyrazy
muszą być co najmniej dwusylabowe), np.:
Goście weszli w porządku i stanęli ko-łem
Podkomorzy najwyższe brał miejsce za sto-łem.

background image

Męskie

- rymują się wyrazy jednosylabowe, np. :

I tych klonów pod śniegiem rząd (...)
Miła moja! Wesołych Świąt!

Dokładne

- mają identycznie rymujące się cząstki, np.:

Młodości! ty nad pozio-my
Wylatuj, a okiem słoń-ca
Ludzkości całe ogro-my
Przeniknij z końca do koń-ca.

Niedokładne

- opierają się na przybliżonej zgodności

brzmieniowej rymujących się cząstek. Rymy te coraz częściej

spotykamy we współczesnej poezji, np.:

Tu nie pomoże nic...
a cóż ja znaczę!
ten sam sen, ten sam błysk,
srebrne akacje.

background image

Gramatyczne

- opierają się na identyczności form

gramatycznych, dowodzą kunsztowności poetyckiej,

np.:

Martwe znasz prawdy, nie znane dla ludu,
widzisz świat w proszku, w każdej gwiazd iskierce,
Nie znasz prawd żywych, nie zobaczysz cudu!
Miej serce i patrzaj w serce!

Niegramatyczne

- poeta nie przestrzega w doborze

rymów żadnych zasad. Takie rodzaje rymów są

charakterystyczne dla poezji nowatorskiej, której

twórcy odchodzą od tradycyjnych systsemów

wierszowych.

background image

Ćwiczenie sprawdzające

W tabelce poniżej zamieszczono przykłady środków

artystycznych.

Rozpoznaj i nazwij je. W celu sprawdzenia poprawności

kliknij na wybrany przycisk, a przekonasz się czy znasz

środki poetyckie.

UWAGA!

W kilku przykładach można wybrać więcej niż jeden

przycisk.

background image

Przykłady

Epitet

Ożywienie

Uosobienie

Porównani

e

Powtórzeni

e

kwitną zniczami ciemne
chodniki

tęcza usycha pośród bylin

gwiazdy błękitne, kwiateczki
czerwone

wiatr śpi w pachnącym maku

lampa warczy na kwiaty

uliczki odprowadzają nas do
domu

od żywej, ciepłej ziemi

słońce czerwone niby pożar
na dachu

miłość, o której srebrny
świerk nuci

ziemia nurza się w morzu

bór czernił się na kształt
dachu

w kołnierzyku białym jak
śnieg

spadł na głowy, spadł na
kwiaty

SPRAWDŹ SWOJE WIADOMOŚCI

background image

BRAWO,BRAWO !!

background image

NIESTETY, MUSISZ JESZCZE POĆWICZYĆ !!

background image

Prezentację

opracowała:
mgr Małgorzata

Iwańska

Gdy wątpliwości masz…

czy środki poetyckie znasz –

- spróbuj jeszcze raz!


Document Outline


Wyszukiwarka

Podobne podstrony:
środki stylistyczne warto znać
środki stylistyczne, Matura, Polski
Środki stylistyczne i rodzaje rymów - powtórzenie wiadomości., Sql, Projekty, prace domowe, dodatkow
SRODKI STYLIST, Nauka o języku
5 1 Środki stylistyczne
ŚRODKI STYLISTYCZNE, RYMY, GATUNKI I RODZAJE LITERACKIE
ŚRODKI STYLISTYCZN2
Środki stylistyczne
ŚRODKI STYLISTYCZNE mgr A Steliżuk
Środki stylistyczne
szkoła ŚRODKI STYLISTYCZNE
ŚRODKI STYLISTYCZNE
środki stylistyczne, szkoła
Tropy stylistyczne2, MATURA, MATURA POLSKI, Środki Stylistyczne
ŚRODKI STYLISTYCZ
Środki stylistyczne w poezji i budowa wiersza

więcej podobnych podstron