calki podwojne lista1

background image

Rachunek prawdopodobieństwa MAP1064

Wydział Elektroniki, rok akad. 2008/09, sem. letni

Wykładowca: dr hab. A. Jurlewicz

Przykłady do listy 1: Całki podwójne

Przykłady do zadania 1.1 :
Obliczyć dane całki podwójne po wskazanych prostokątach

(a)

Z Z

R

sin(x + y) dxdy, R =

π

4

,

π

4

×

0,

π

4

Z Z

R

sin(x + y) dxdy =

π

4

Z

π

4

dx

π

4

Z

0

sin(x + y)dy =

• =

π

4

Z

π

4

(cos(x + y)





y=

π

4

y=0

dx =

π

4

Z

π

4

(cos(x +

π

4

) + cos x)dx =

• = (sin(x +

π

4

) + sin x





x=

π

4

x=

π

4

= sin

π

2

+ sin

π

4

+ sin 0 sin

π

4

=

2 1

(b)

Z Z

R

(x

2

+ y

2

x) dxdy, R = [1, 1] × [2, 4]

Z Z

R

(x

2

+ y

2

x) dxdy =

4

Z

2

dy

1

Z

1

(x

2

+ y

2

x)dx =

• =

4

Z

2

x

3

3

+ y

2

·

x

2

2





x=1

x=1

dy =

4

Z

2

2

3

+ 0

dy =

• =

2

3

· 2 =

4

3

(c)

Z Z

R

e

x+y

dxdy, R = [0, 1] × [0, 1]

Z Z

R

e

x+y

dxdy =

Z Z

R

e

x

e

y

dxdy =

• =

1

Z

0

e

x

dx

·

1

Z

0

e

y

dy

=

1

Z

0

e

x

dx

2

=

• =

e

x





x=1

x=0

2

= (e − 1)

2

(d)

Z Z

R

xy(x + y) dxdy, R = [1, 1] × [1, 1]

Z Z

R

xy(x + y) dxdy =

Z Z

R

x

2

y dxdy +

Z Z

R

xy

2

dxdy =

• =

1

Z

1

x

2

dx

·

1

Z

1

ydy

+

1

Z

1

xdx

·

1

Z

1

y

2

dy

= 2

1

Z

1

x

2

dx

·

1

Z

1

ydy

= 0,

bo druga całka w iloczynie równa jest 0 jako całka z funkcji nieparzystej po przedziale
symetrycznym względem 0.

1

background image

Przykłady do zadania 1.2 :
Podane całki podwójne zamienić na całki iterowane i obliczyć. Narysować obszar całkowania.

(a)

Z Z

D

1

(1 + x + y)

2

dxdy, gdzie D =

n

(x, y) : 0 ¬ x ¬ 2,

x
2

¬ y ¬ 2x

o

• rysunek

−0.5

0

0.5

1

1.5

2

2.5

−0.5

0

0.5

1

1.5

2

2.5

3

3.5

4

4.5

y

x

2

0

y=2x

y=x/2

Z Z

D

1

(1 + x + y)

2

dxdy =

2

Z

0

dx

2x

Z

x
2

dy

(1 + x + y)

2

=

2

Z

0

1

1 + x + y





y=2x

y=

x
2

dx =

=

2

Z

0

1

1 + 3x

+

1

1 +

3
2

x

!

dx =

1

3

ln |1 + 3x| +

2

3

ln




1 +

3

2

x








x=2

x=0

=

1

3

ln 7 +

2

3

ln 4

(b)

Z Z

D

e

xy

dxdy, gdzie D =

(x, y) : 1 ¬ x ¬ e, 0 ¬ y ¬

1

x

• rysunek

−0.5

0

0.5

1

1.5

2

2.5

3

−0.5

0

0.5

1

1.5

y

x

1

e

y=1/x

y=0

Z Z

D

e

xy

dxdy =

e

Z

1

dx

1
x

Z

0

e

xy

dy =

e

Z

1

1

x

e

xy





y=

1
x

y=0

dx =

e

Z

1

1

x

e −

1

x

dx =

=

(e − 1) ln |x|





x=e

x=1

= e − 1

2

background image

(c)

Z Z

D

x dxdy, gdzie D =

n

(x, y) : 0 ¬ x ¬ 1, 0 ¬ y ¬

1 − x

2

o

.

• rysunek

−0.5

0

0.5

1

1.5

−0.5

0

0.5

1

1.5

y

x

1

0

y=(1−x

2

)

1/2

Z Z

D

x dxdy =

1

Z

0

dx

1−x

2

Z

0

xdy =

1

Z

0

xy





y=

1−x

2

y=0

dx =

1

Z

0

x

1 − x

2

dx =




y = 1 − x

2

dy = 2xdx

x 0 1

y 1 0




=

=

1

2

0

Z

1

ydy =

1

2

·

y

3/2

3/2





y=0

y=1

=

1

3

Przykłady do zadania 1.3 :

Obszar D ograniczony jest krzywymi o podanych równaniach. Całke podwójną

Z Z

D

f (x, y) dxdy

(gdzie f (x, y) jest ciągła na D) zamienić na dwa rodzaje całek iterowanych.

(a) x = 0, y = 1, y = x

• rysunek

−0.5

0

0.5

1

1.5

−0.5

0

0.5

1

1.5

y=1

x=0

y=x

1

1

0

x

y

D to obszar normalny względem osi 0x, bo

D = {(x, y) : 0 ¬ x ¬ 1, x ¬ y ¬ 1}

• Stąd

Z Z

D

f (x, y) dxdy =

1

Z

0

dx

1

Z

x

f (x, y)dy

D to także obszar normalny względem osi 0y, bo

D = {(x, y) : 0 ¬ y ¬ 1, 0 ¬ x ¬ y}

• Stąd

Z Z

D

f (x, y) dxdy =

1

Z

0

dy

y

Z

0

f (x, y)dx

3

background image

(b) y = x

2

, y =

x

• rysunek

−1.5

−1

−0.5

0

0.5

1

1.5

−0.5

0

0.5

1

1.5

2

2.5

y

x

1

1

0

y=x

2

y=x

1/2

• szukamy punktów wspólnych podanych krzywych:

x

2

=

x

x

4

= x, x ­ 0

x(x

3

1) = 0, x ­ 0

x = 0 ∨ x = 1

,

dla x = 0 mamy y = 0

2

= 0, dla x = 1 mamy y = 1

2

= 1

D to obszar normalny względem osi 0x, bo

D = {(x, y) : 0 ¬ x ¬ 1, x

2

¬ y ¬

x}

• Stąd

Z Z

D

f (x, y) dxdy =

1

Z

0

dx

x

Z

x

2

f (x, y)dy

• rysunek

−1.5

−1

−0.5

0

0.5

1

1.5

−0.5

0

0.5

1

1.5

2

2.5

y

x

1

1

0

x=y

1/2

x=y

2

D to także obszar normalny względem osi 0y, bo

D = {(x, y) : 0 ¬ y ¬ 1, y

2

¬ x ¬

y}

• Stąd

Z Z

D

f (x, y) dxdy =

1

Z

0

dy

y

Z

y

2

f (x, y)dx

4

background image

(c) (x − 1)

2

+ (y + 2)

2

= 4

• krzywa to okrąg o środku (1, −2) i promieniu 2

• wyznaczenie dolnej i górnej funkcji:

(x − 1)

2

+ (y + 2)

2

= 4

y + 2 = ±

q

4 (x − 1)

2

y = 2 ±

q

4 (x − 1)

2

, −1 ¬ x ¬ 3

d(x) = 2

q

4 (x − 1)

2

, g(x) = 2 +

q

4 (x − 1)

2

, 1 ¬ x ¬ 3

• rysunek

−1.5

−1

−0.5

0

0.5

1

1.5

2

2.5

3

3.5

−4.5

−4

−3.5

−3

−2.5

−2

−1.5

−1

−0.5

0

0.5

−1

3

(1,−2)

y=−2+(4−(x−1)

2

)

1/2

y=−2−(4−(x−1)

2

)

1/2

0

y

x

D to obszar normalny względem osi 0x, bo

D =

n

(x, y) : 1 ¬ x ¬ 3, −2

q

4 (x − 1)

2

¬ y ¬ −2 +

q

4 (x − 1)

2

o

• Stąd

Z Z

D

f (x, y) dxdy =

3

Z

1

dx

2+

4(x−1)

2

Z

2

4(x−1)

2

f (x, y)dy

• wyznaczenie lewej i prawej funkcji:

(x − 1)

2

+ (y + 2)

2

= 4

x − 1 = ±

q

4 (y + 2)

2

x = 1 ±

q

4 (y + 2)

2

, −4 ¬ y ¬ 0

l(y) = 1

q

4 (y + 2)

2

, p(y) = 1 +

q

4 (y + 2)

2

, 4 ¬ y ¬ 0

• rysunek

−1.5

−1

−0.5

0

0.5

1

1.5

2

2.5

3

3.5

−4.5

−3.5

−2.5

−1.5

−0.5

0.5

y

x

(1,−2)

−4

0

x=1+(4−(y+2)

2

)

1/2

x=1−(4−(y+2)

2

)

1/2

D to także obszar normalny względem osi 0y, bo

D =

n

(x, y) : 4 ¬ y ¬ 0, 1

q

4 (y + 2)

2

¬ x ¬ 1 +

q

4 (y + 2)

2

o

• Stąd

Z Z

D

f (x, y) dxdy =

0

Z

4

dy

1+

4(y+2)

2

Z

1

4(y+2)

2

f (x, y)dx

5

background image

(d) y = 1, y = 1, x = 2

1 − y

2

, x = 1 +

1 − y

2

• dwie ostatnie krzywe to półokręgi:

x = 2

1 − y

2

x − 2 =

1 − y

2

(x − 2)

2

= 1 − y

2

(x − 2)

2

+ y

2

= 1, x ¬ 2

lewy półokrąg o środku (2, 0) i promieniu 1

x = 1 +

1 − y

2

x + 1 =

1 − y

2

(x + 1)

2

= 1 − y

2

(x + 1)

2

+ y

2

= 1, x ­ 1

prawy półokrąg o środku (1, 0) i promieniu 1

• rysunek

−1.5

−1

−0.5

0

0.5

1

1.5

2

2.5

−2

−1.5

−1

−0.5

0

0.5

1

1.5

2

y

x

(−1,0)

(2,0)

1

−1

x=2−(1−y

2

)

1/2

x=−1+(1−y

2

)

1/2

D to obszar normalny względem osi 0y, bo

D =

n

(x, y) : 1 ¬ y ¬ 1, −1 +

1 − y

2

¬ x ¬ 2

1 − y

2

o

• Stąd

Z Z

D

f (x, y) dxdy =

1

Z

1

dy

2

1−y

2

Z

1+

1−y

2

f (x, y)dx

6

background image

D nie jest obszarem normalnym względem osi 0x, ale jest sumą takich obszarów o roz-

łącznych wnętrzach

D = D

1

∪ D

2

∪ D

3

∪ D

4

∪ D

5

gdzie D

1

=

n

(x, y) : 1 ¬ x ¬ 0, −1 ¬ y ¬ −

q

1 (x + 1)

2

o

D

2

=

n

(x, y) : 1 ¬ x ¬ 0,

q

1 (x + 1)

2

¬ y ¬ 1

o

D

3

= [0, 1] × [1, 1]

D

4

=

n

(x, y) : 1 ¬ x ¬ 2, −1 ¬ y ¬ −

q

1 (x − 2)

2

o

D

5

=

n

(x, y) : 1 ¬ x ¬ 2,

q

1 (x − 2)

2

¬ y ¬ 1

o

• rysunek

−1.5

−1

−0.5

0

0.5

1

1.5

2

2.5

−2

−1.5

−1

−0.5

0

0.5

1

1.5

2

y

x

−1

0

1

2

y=1

y=−1

y=(1−(x−2)

2

)

1/2

y=−(1−(x−2)

2

)

1/2

y=(1−(x+2)

2

)

1/2

y=−(1−(x+2)

2

)

1/2

• Stąd

Z Z

D

f (x, y) dxdy =

0

Z

1

dx

1(x+1)

2

Z

1

f (x, y)dy +

0

Z

1

dx

1

Z

1(x+1)

2

f (x, y)dy+

+

1

Z

0

dx

1

Z

1

f (x, y)dy +

2

Z

1

dx

1(x−2)

2

Z

1

f (x, y)dy +

2

Z

1

dx

1

Z

1(x−2)

2

f (x, y)dy

7

background image

(e) x = y

2

, y = x − 2

D to obszar między parabolą x = y

2

a prostą x = y + 2

• rysunek

−0.5

0

0.5

1

1.5

2

2.5

3

3.5

4

4.5

−2.5

−1.5

−0.5

0.5

1.5

2.5

x

y

−1

2

x=y

2

x=y+2

• szukamy punktów wspólnych tych krzywych:

y

2

= y + 2

y

2

− y − 2 = 0

∆ = 9
y

1

=

13

2

= 1, y

2

=

1+3

2

= 2

D to obszar normalny względem osi 0y, bo

D = {(x, y) : 1 ¬ y ¬ 2, y

2

¬ x ¬ y + 2 }

• Stąd

Z Z

D

f (x, y) dxdy =

2

Z

1

dy

y+2

Z

y

2

f (x, y)dx

D jest też obszarem normalnym względem osi 0x, wygodniej przedstawić go jako sumę

takich obszarów o rozłącznych wnętrzach

D = D

1

∪ D

2

gdzie D

1

= {(x, y) : 0 ¬ x ¬ 1, −

x ¬ y ¬

x }

D

2

= {(x, y) : 1 ¬ x ¬ 4, x − 2 ¬ y ¬

x }

• rysunek

−0.5

0

0.5

1

1.5

2

2.5

3

3.5

4

4.5

−2.5

−1.5

−0.5

0.5

1.5

2.5

y

x

y=x−2

y=x

1/2

y=−x

1/2

4

1

0

• Stąd

Z Z

D

f (x, y) dxdy =

1

Z

0

dx

x

Z

x

f (x, y)dy +

4

Z

1

dx

x

Z

x−2

f (x, y)dy

8

background image

(f) x = 0, y = e

2

, y = e

x

• rysunek

−0.5

0

0.5

1

1.5

2

2.5

−1

0

1

2

3

4

5

6

7

8

y

x

2

e

2

1

0

y=e

2

x=ln(y)

y=e

x

x=0

D to obszar normalny względem osi 0x, bo

D = {(x, y) : 1 ¬ y ¬ e

2

, 0 ¬ x ¬ ln y}

• Stąd

Z Z

D

f (x, y) dxdy =

e

2

Z

1

dy

ln y

Z

0

f (x, y)dx

x = ln y ⇐⇒ y = e

x

• Zatem D to także obszar normalny względem osi 0y, bo

D = {(x, y) : 0 ¬ x ¬ 2, e

x

¬ y ¬ e

2

}

• Stąd

Z Z

D

f (x, y) dxdy =

2

Z

0

dx

e

2

Z

e

x

f (x, y)dy

9

background image

(g) y = 0, y = sin x, przy czym 0 ¬ x ¬ π

• rysunek

−0.5

0

0.5

1

1.5

2

2.5

3

3.5

−0.5

0

0.5

1

1.5

y

x

y=sin(x)

y=0

π

0

D to obszar normalny względem osi 0x, bo

D = {(x, y) : 0 ¬ x ¬ π, 0 ¬ y ¬ sin x}

• Stąd

Z Z

D

f (x, y) dxdy =

π

Z

0

dx

sin x

Z

0

f (x, y)dy

y = sin x, 0 ¬ x ¬

π

2

⇐⇒ x = arc sin y, 0 ¬ y ¬ 1

y = sin x,

π

2

¬ x ¬ π ⇐⇒ x = π − arc sin y, 0 ¬ y ¬ 1

• rysunek

−0.5

0

0.5

1

1.5

2

2.5

3

3.5

−0.5

0

0.5

1

1.5

y

x

1

0

x=

π

−arcsin(x)

x=arcsin(x)

• Zatem D to także obszar normalny względem osi 0y, bo

D = {(x, y) : 0 ¬ y ¬ 1, arc sin y ¬ x ¬ π − arc sin y}

• Stąd

Z Z

D

f (x, y) dxdy =

1

Z

0

dy

π−arc sin y

Z

arc sin y

f (x, y)dx

10

background image

Przykłady do zadania 1.4 :
Wprowadzając współrzędne biegunowe obliczyć podane całki podwójne po wskazanych obszarach:

(a)

Z Z

D

e

(x

2

+y

2

)

dxdy, gdzie D to obszar ograniczony krzywą x

2

+ y

2

= 2

D = {(x, y) : x

2

+ y

2

¬ 2} - koło o środku (0, 0) i promieniu

2

−2

−1.5

−1

−0.5

0

0.5

1

1.5

2

−2

−1.5

−1

−0.5

0

0.5

1

1.5

2

x

y

2

1/2

D we współrzędnych biegunowych odpowiada ∆ = {(ϕ, ρ) : 0 ¬ ϕ ¬ 2π, 0 ¬ ρ ¬

2}

Z Z

D

e

(x

2

+y

2

)

dxdy =

Z Z

e

−ρ

2

ρ dρdϕ =

2π

Z

0

2

Z

0

e

−ρ

2

ρ dρ =

2π

Z

0

·


2

Z

0

e

−ρ

2

ρ dρ


=

= 2π ·

1

2

e

−ρ

2





2

0

= π(1 − e

2

)

(b)

Z Z

D

dxdy

x

2

+ y

2

1

, gdzie D to obszar ograniczony krzywymi x

2

+ y

2

= 9 i x

2

+ y

2

= 25

D = {(x, y) : 9 ¬ x

2

+y

2

¬ 25} - pierścień kołowy o środku (0, 0) i promieniu wewnętrznym

3, zewnętrznym 5

−6

−4

−2

0

2

4

6

−6

−4

−2

0

2

4

6

y

x

3

5

D we współrzędnych biegunowych odpowiada ∆ = {(ϕ, ρ) : 0 ¬ ϕ ¬ 2π, 3 ¬ ρ ¬ 5}

Z Z

D

dxdy

x

2

+ y

2

1

=

Z Z

1

ρ

2

1

ρ dρdϕ =

2π

Z

0

5

Z

3

ρ

ρ

2

1

=

2π

Z

0

·

5

Z

3

ρ

ρ

2

1

=

= 2π ·

1

2

ln

2

1|





5

3

= π(ln 24 ln 8) = π ln 3

11

background image

(c)

Z Z

D

y dxdy, gdzie D to obszar ograniczony krzywymi x

2

+ y

2

= 1, x

2

+ y

2

= 4, y = x, y = 0,

(x, y ­ 0)

D = {(x, y) : 1 ¬ x

2

+ y

2

¬ 4, 0 ¬ y ¬ x} - wycinek pierścienia kołowego o środku (0, 0) i

promieniu wewnętrznym 1, zewnętrznym 2

−3

−2

−1

0

1

2

3

−3

−2

−1

0

1

2

3

y

x

2

1

y=x

y=0

D we współrzędnych biegunowych odpowiada ∆ =

n

(ϕ, ρ) : 0 ¬ ϕ ¬

π

4

, 1 ¬ ρ ¬ 2

o

Z Z

D

y dxdy =

Z Z

(ρ sin ϕ) ρ dρdϕ =

π

4

Z

0

2

Z

1

ρ

2

sin ϕ dρ =


π

4

Z

0

sin ϕ dϕ


·

2

Z

1

ρ

2

=

=

cos ϕ





ϕ=

π

4

ϕ=0

·

ρ

3

3





ρ=2

ρ=1

=

2

2

+ 1

!

·

8

3

1

3

=

7(2

2)

3

(d)

Z Z

D

x dxdy, gdzie D to obszar ograniczony krzywymi x

2

+ (y − 1)

2

= 1, y = x, (x ­ y)

D = {(x, y) : x

2

+ (y − 1)

2

¬ 1, 0 ¬ y ¬ x} - fragment koła o środku (0, 1) i promieniu 1

leżący poniżej prostej y = x

−2

−1.5

−1

−0.5

0

0.5

1

1.5

2

−1

−0.5

0

0.5

1

1.5

2

2.5

3

y

x

1

y=x

x

2

+ (y − 1)

2

¬ 1 ⇐⇒ x

2

+ y

2

¬ 2y ⇐⇒ ρ

2

¬ 2ρ sin ϕ ⇐⇒ ρ ¬ 2 sin ϕ

Zatem D we współrzędnych biegunowych odpowiada ∆ =

n

(ϕ, ρ) : 0 ¬ ϕ ¬

π

4

, 0 ¬ ρ ¬ 2 sin ϕ

o

Z Z

D

x dxdy =

Z Z

(ρ cos ϕ) ρ dρdϕ =

π

4

Z

0

2 sin ϕ

Z

0

ρ

2

cos ϕ dρ =

π

4

Z

0

ρ

3

3





ρ=2 sin ϕ

ρ=0

cos ϕ dϕ =

=

2

3

π

4

Z

0

4 sin

3

ϕ cos ϕ dϕ =

2

3

sin

4

ϕ





π

4

0

=

2

3

2

2

!

4

=

1

6

12


Wyszukiwarka

Podobne podstrony:
calki podwojne lista1
14 wyklad calki podwojne
Zestaw Całki podwójne
16 Calki podwojneid 16744
Zestawy zadań matma, Calki podwojne, dr Anna Barbaszewska-Wiśniowska
calki podwojne id 287910 Nieznany
Arkusz nr 5 (Całki podwójne)
calki podwojne
Matematyka III (Ćw) Lista 07 Całki podwójne Odpowiedzi
22 calki podwojne
Całki podwójne przykłady
Matematyka III (Ćw) - Lista 07 - Całki podwójne, Zadania
ekstema funcji 2 zmiennych calki podwojne
09Calki wielokrotne 2. Interpretacja geometryczna i fizyczna całki podwójnej
Calki podwojne id 108020 Nieznany
03 Własności całki podwójnej
Calki Podwojne
Matematyka III (Ćw) - Lista 07 - Całki podwójne, Odpowiedzi
3 calki podwojne, teoria id 33 Nieznany (2)

więcej podobnych podstron