epidemiologia sciaga, STUDIA, Zdrowie publiczne, epidemiologia


Epidemiologia - jest to nauka o rozpowszechnianiu i czynnikach warunkujących występowanie związanych ze zdrowiem stanów lub zdarzeń w określonych populacjach, jak również jest dyscypliną służącą do kontroli problemów zdrowotnych.

Zadania epidemiologii -badanie warunków występowania chorób i inwalidztwa w ludzkich grupach oraz czynników, które mają na to wpływ

- badanie czynników określających częstotliwość i rozprzestrzenienie chorób wśród ludności

Rola epidemiologii -pomiar stanu zdrowia społ. -badanie potrzeb zdrowotnych społ. -działania profilaktyczne i promocyjne

Triada epidemiologiczna - zarazek (bakteria, wirus) - drogi przenoszenia - wrażliwa populacja

Źródła informacji w epidemiologii (materiały pierwotne i wtórne):

1. Materiały pierwotne- wywiad i ankieta , stawiamy pytania i uzyskujemy odpowiedzi. Wywiad w 4 oczy: - pytania w ankietach otwarte i zamknięte. Pytania muszą być sformułowane trafnie, jednoznacznie nie mogą sugerować odpowiedzi i nie mogą być krępujące.

2. Materiały wtórne: a) demograficzne charakterystyki stanu zdrowia ludności,

b) informacje o zgonach, inf. o przyczynie zgonu: przyczyna wyjściowa- bieg wypadków kończących się zgonem. Przyczyna wtórna (rozwija się z pierwotnej),Przyczyna bezpośrednia - zawał.

c) informacja o chorobach: - karta historii choroby dla każdego pacjenta w szpitalu, zawiera wszystkie inf. o pacjencie, badania wkleja się w kartę i to zostaje w archiwum szpitala, - wypis, - statystyka dot. pacjenta.

Metodologia Epidemiologiczna (opisowa, analityczna-na etapie badań retro, doświadczalna)

Epidemiologia opisowa - zadaniem jest określenie wartości liczbowej współczynników chorobowości, zapadalności i umieralności w różnych podgrupach ludności i w populacjach

Opis częstości występowania choroby w populacji dokonuje się wg. Cech charakterystycznych:

- Osób -wiek, płeć, grupa etniczna, stan cywilny, zawód, status społ-ekonom (KTO?)

- Czasu -zmiany chwilowe, sezonowe, cykliczne, długofalowe (KIEDY?)

- Miejsca -kraj, woj., powiat, miasto, wieś, gromada (GDZIE?)

Strategia zwalczania chorób zakaźnych

1.rezerwuar drobnoustroju - w przypadku rzeczy martwych stosuje się sterylizacje, dezynfekcje i ogólne zasady higieny. W przypadku ludzi: izolacja i skuteczne leczenie.

2.drogi przenoszenia - izolacja i kwarantanna. Stosowanie rękawiczek ochronnych, świadomość o sposobach zakażenia, prezerwatywy w chorobach wenerycznych.

3.osobnik wrażliwy - zwiększenie odporności na zakażenia: szczepionki, przechorowanie

Ruch naturalny- są to zjawiska związane z procesami odnowy biologicznej ludności wpływające na zmiany w stanie i strukturze tejże ludności. Mogą być natury: społeczno- ekonomicznej: rozwody, małżeństwa oraz biologicznej- urodzenia i zgony (wsp. Urodzeń, wsp zawieranych małżeństw i rozwodów, wsp., zgonów, wsp. Zgonów niemowląt, przyrost naturalny)

Badanie retrospektywne (kliniczno-kontrolne) (mamy chorobę- szukamy przyczyny)

Cel - określenie przyczyny; grupy badane-chorzy lub zmarli; koszty-tanie badanie; czas-krótkie; metody badań-karty zgony, dok. medyczna(wtórne); liczba bad. chorób-jedna; mało dokładne; wsp.-umieralność, chorobowość, iloraz szans; stosujemy do badania przyczyn chorób o niskiej zapadalności

Polega na wyborze odpowiedniej grupy przypadków chorobowych dla zbadania jaka część spośród nich była narażona na domniemany czynnik etiologiczny w przeszłości. Uzyskany wynik w grupie chorych porównuje się następnie z obserwacjami w grupie kontrolnej.

Taki rodzaj badań nazywa się retrospektywnym, ponieważ w obu grupach analizuje się przebytą w przeszłości ekspozycja na domniemany czynnik chorobotwórczy. Stwierdzenie w gupie chorych większego odsetka osób eksponowanych na dany czynnik, niż w grupie kontrolnej może wskazywać, że między występowaniem choroby a działaniem tego czynnika istnieje jakieś powiązanie przyczynowo- skutkowe.

Grupa przypadków chorobowych powinna być możliwie najbardziej jednorodna pod względem nozologicznym, ponieważ łatwiej jest rozwiązać jeden splot przyczynowo- skutkowy,

Grupa kontrolna powinna być pod każdym względem porównywalna do gupy przypadków, z wyjątkiem choroby będącej przedmiotem zainteresowania badacza.

Liczba grup kontrolnych

- liczebność przypadków w grupie kontrolnej powinna być taka sama

- jeżeli liczba przypadków dostępnych jest mała lub uzyskanie potrzebnych informacji trudna, wówczas stosunek liczby osób w grupie kontrolnej do liczby przypadków w grupie klinicznej powinien wynosić 2:1, 3:1 lub 4:1.

Miarą choroby jest współczynnik ekspozycji w przeszłości

U chorych: a/a+b u zdrowych: c/c+d

Nie możemy obliczyć ryzyka względnego, a jedynie iloraz szans

OR= c/c+d / a/a+b = axd /bxc

Badania prospektywne (kohortowe) (mamy czynnik szukamy choroby)

Cel-sprawdzenie hipotezy; grupa badana-2 kohorty zdrowych ludzi; koszty-drogie; czas trwania-długie; metody badań-wywiad, badanie lekarskie, laboratorium; liczba bad. chorób-kilka,wiele; dosyć dokładne; współczynniki-zapadalność, chorobowość, ryzyko względne; nie wybieramy choroby o niskiej zapadalności; sprawdzenie skuteczności terapii, leku, szczepionek; należy dobierać do obserwacji bardzo duże grupy.

Obserwację prowadzi się na grupach eksponowanych i nieeksponowanych na domniemany czynnik w poszukiwaniu domniemanego skutku (choroby).

Jeśli współczynnik zapadalności na dana chorobę jest wyższy w grupie osób eksponowanych na działanie domniemanego czynnika, to wtedy wynik taki potwierdza hipotezę o związku przyczynowo- skutkowym.

Mogą zmniejszyć błędy w uzyskaniu potrzebnych informacji o badanych o ile kryteria i procedury diagnostyczne zostały ściśle ustalone i wystandaryzowane.

Mogą ustalić relację badanego czynnika także w stosunku do innych chorób.

Grupa kontrolna-podobna do struktury grupy osób eksponowanych z wyjątkiem ekspozycji.

Współczynnik zapadalności-iloraz zachorowań do całej grupy; miara ryzyka.a/a+c; b/b+d

Ryzyko bezwzględne - dana choroba wystąpi po wystąpieniu danego czynnika. To ilość chorych, którą zarejestrowaliśmy w danym czasie. Jest to współczynnik zapadalności w grupie eksponowanej i kontrolnej.

Ryzyko względne - stosunek współczynników choroby (zwykle zapadalności lub chorobowości) w grupie narażonej do współczynników w grupie nienarażonej/nieeksponowanej. Ryzyko względne jest istotne, gdy jest większe od 1; 0,4 i 0,5 hipoteza jest błędna.

Badanie przesiewowe (screening)

Stosunkowo proste i tanie testy diagnostyczne w badaniach dużych grup ludności, w celu wykrycia wczesnych stadiów choroby. Strategicznym celem badania przesiewowego jest zmniejszenie chorobowości z powodu określonej choroby wśród osób poddanych tym badaniom.

- wykrywaniu chorób i zmierza do określenia grup ludności zwiększonego ryzyka.

Wybór choroby:

- Choroba musi mieć poważne konsekwencje zdrowotne dla ludności, a populacja objęta badaniem musi być tego świadoma,

- Szczególnie nadają się do badan choroby o niekorzystnej prognozie, powodujące inwalidztwo lub długotrwała niezdolność do pracy,

- Choroba musi być wyleczalna, nie jest uzasadnione wykonywanie badan przesiewowych chorób nieuleczalnych, ani takich, których nie można rozpoznać we wczesnym stadium.

Badania przesiewowe:

Cechy testu: -czuły, -swoisty, -odtwarzalny, -społecznie akceptowalny, -tani, -prosty, masowy

Trafność testu zależy od:

Czułości - zdolność do rozpoznawania choroby u osób chorujących (wysoka czułość powoduje skierowanie większej osób do badań klinicznych a/a+c *100%

Swoistości- zdolność do wykluczenia choroby u osób zdrowych (Jeżeli test jest swoisty kieruje na badania tylko osoby chore) d/d+b *100% zabezpiecza przed nadczułością

- Po weryfikacji dwa rodzaje błędów diagnostycznych decydują o wartości testu ilość wyników f(+) i f(-)

- Wynik f(+) jest to wynik fałszywie dodatni czyli osoba zdrowa zakwalifikowana przez test jako osoba chora

- Wynik f(-) jest to wynik fałszywie ujemny czyli osoby chore z wynikiem ujemnym

- Testy wysoce swoiste dają małą liczbę wyników f(+)

- Testy o wysokiej czułości dają małą liczbę wyników f(-)

- Trafność testu zależy od czułości jak i swoistości metody diagnostycznej.

Rodzaje badan przesiewowych:

Przesiew masowy (screening) - badaniu poddana zostaje cała populacja, np.: badanie słuchu,

Przesiew celowy - (badania selektywne, wybiórcze) skierowane na badanie osób narażonych na czynniki szkodliwe. Testy ukierunkowane na wykrycie zmian specyficznych, np.: górnicy - pylica, nauczyciele - badanie krtani.

Przesiew przypadkowy - stosowany wśród pacjentów zgłaszających się do placówek służby zdrowia lub hospitalizowanych z innych przyczyn(ciśnienie krwi, poziom cukru)

Screening szpitalny - badanie rutynowe, np.: morfologia krwi, OB., badanie ogólne moczu.

Badanie eksperymentalne (interwencyjne)

Wybór planowanej interwencji, zabiegów profilaktycznych, leczniczych, której spodziewany skutek jest oceniany przez porównanie wyników w grupie (grupach) poddawanej zabiegowi w stosunku do grupy kontrolnej.

Cechy eksperymentu: - grupy jednorodne nozologicznie; -obie grupy obserwujemy w tych samych warunkach; -możliwość manipulacji czynnikiem X

Ślepe próby:



Wyszukiwarka

Podobne podstrony:
ZP Mierniki zdrowia epidemiologia, STUDIA, Zdrowie publiczne, epidemiologia
test epidemio, STUDIA, Zdrowie publiczne, epidemiologia
Pielęgniarki epidemiologiczne, studia, zdrowie publiczne 3
Promocja zdrowia wieku starczego - treść, studia, Zdrowie Publiczne, II rok, Promocja zdrowia
Termoregulacja, studia, zdrowie publiczne 3
WYKAZ STOWARZYSZEŃ POMOCY OSOBOM Z CHOROBĄ ALZHEIMERA, studia, Zdrowie Publiczne, II rok, Promocja z
Zagadnienia egzaminacyjne - zdrowie publiczne, STUDIA, Zdrowie publiczne, testy
wpyw temperatury, studia, zdrowie publiczne 3
pytania+na+egzamin-+zdrowie+publiczne, STUDIA, Zdrowie publiczne, testy
Charakterystyka Choroba Alzheimera, studia, Zdrowie Publiczne, II rok, Promocja zdrowia
zdrowie publ, studia, zdrowie publiczne 2
Zagrozenia ekologiczne i zdrowotne, STUDIA, Zdrowie publiczne, Zagrożenia ekologiczne i zdrowotne
ZATRUCIA POKARMOWE, studia, zdrowie publiczne 3
cwiczenia 1, STUDIA, Zdrowie publiczne
renty krotka sciaga, Medycyna, Zdrowie Publiczne & Organizacja i ekonomika w ochronie zdrowia
Zdrowie publiczne, studia, zdrowie publiczne 2
Czynniki ryzyka występowania chorób układu oddechowego, studia, zdrowie publiczne 3

więcej podobnych podstron