mikro4 formy rynku, Ekonomia


Struktury rynku

Struktura rynku to określona konfiguracja sprzedawców i nabywców oraz odpowiadające jej prawa zachowań.

Rozróżniamy następujące struktury rynku:

Faktyczne zachowania przedsiębiorstw mogą odchylać się od przedstawionych wzorców i stanowią ich mieszankę.

Charakterystyka poszczególnych struktur rynku:

Cechy

Struktury rynku

konkurencja doskonała

konkurencja monopolistyczna

oligopol

monopol

Liczba firm

wiele

wiele

kilka

jedna

Produkt

standaryzowany (często identyczny)

zróżnicowany

częściowo zindywidu-alizowany

zindywidu-alizowany

Wpływ na cenę

brak

ograniczony

duży

bardzo duży

Bariery wejścia

brak

brak

duże

pełne

Konkurencja doskonała

Przykład: targowisko z dużą ilością producentów sprzedających ziemniaki (idealnie jednorodny produkt)

Przedsiębiorstwo na rynku konkurencji doskonałej nie ma praktycznie żadnego wpływu na cenę produktu. Może sprzedać w każdej chwili dowolną ilość produktu po danej cenie rynkowej.

Krzywa popytu, będąca zarazem linią ceny, jest prostą poziomą. Cena sprzedaży nie zależy od ilości produktu wytworzonej i oferowanej przez przedsiębiorstwo.

Utarg krańcowy również jest równy cenie.

Przedsiębiorstwo na rynku konkurencji doskonałej zgodnie ze „złotą regułą” sprzedaje po cenie równej utargowi krańcowemu. Optymalną wielkość produkcji wyznacza warunek:

P = MR =MC

W krótkim okresie przedsiębiorstwo na rynku konkurencji doskonałej może osiągać zyski nadzwyczajne bądź notować straty.

W długim okresie przedsiębiorstwo na rynku konkurencji doskonałej sprzedaje produkt po cenie równej minimalnemu kosztowi przeciętnemu, osiągając zerowy zysk ekonomiczny. Faktycznie przedsiębiorstwo to osiąga zysk normalny, wliczony przez nas w koszty (jako ekwiwalent kosztów alternatywnych).

Poniższe rysunki przedstawiają równowagę przedsiębiorstwa na rynku konkurencji doskonałej w trzech różnych sytuacjach:

0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic

Równowaga rynku konkurencji doskonałej

Gałąź wolnokonkurencyjna jako całość osiąga w tendencji długookresowej zerowy zysk ekonomiczny, sprzedając swój produkt po cenie równej minimalnym kosztom przeciętnym; realizuje zatem tylko zysk normalny.

Krzywa podaży gałęzi wolnokonkurencyjnej jest zawsze rosnąca: wyższa cena zachęca do zwiększenia produkcji.

Poniższy rysunek pokazuje mechanizm równowagi gałęzi wolno-konkurencyjnej w konfrontacji z równowagą przedsiębiorstwa:

0x08 graphic

Monopol

Monopolista jest jedynym dostawcą określonego produktu na danym rynku. Równowaga monopolisty jest więc zarazem równowagą gałęzi przezeń reprezentowanej.

Jak każde przedsiębiorstwo maksymalizujące zysk, monopolista wybiera taką wielkość produkcji, przy której utarg krańcowy zrównuje się z kosztem krańcowym.

Przedsiębiorstwo na rynku konkurencji doskonałej sprzedaje swój produkt po cenie równej kosztowi krańcowemu (P = MR = MC). Monopolista ustala taką cenę, która przewyższa koszt krańcowy
P > MC = MR

Regułą w funkcjonowaniu monopolu jest osiąganie zysku ekonomicznego - tzw. zysku monopolowego - w krótkim, jak i w długim okresie.

W krótkim okresie jednak monopolista może tolerować także zerowy zysk ekonomiczny, a nawet przejściową stratę, którą wyrówna z nawiązką zyskami osiąganymi w długim okresie.

Poniższe rysunki przedstawiają równowagę monopolu w trzech różnych sytuacjach. Sytuację z rysunku a) można uznać za równowagę długookresową:

0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic

0x08 graphic

0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic

Monopol a wolna konkurencja: społeczny koszt monopolu

lobbing (ang. od lobby `przekonywać posłów w kuluarach') polit. działanie wpływowej grupy osób na rzecz danego regionu, grupy społecznej, instytucji itp.

Monopole można podzielić na:

Przykłady monopolistów:

Konkurencja monopolistyczna

Dochodzenie do równowagi na rynku konkurencji monopolistycznej:

W długim okresie konkurencja między istniejącymi producentami oraz możliwość pojawienia się nowych konkurentów eliminują możliwość osiągania zysku nadzwyczajnego. Przy optymalnej skali produkcji (MR = MC) następuje zrównanie utargu przeciętnego z kosztem przeciętnym (AR=P=AC).

Jest to tzw. równowaga w punkcie styczności:

0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic

0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic

W konkurencji monopolistycznej głównym sposobem walki jest różnicowanie produktu (a nie konkurencja cenowa).

Ważne uwagi dotyczące konkurencji monopolistycznej

Uwaga1

Wchodzenie na rynek nowych konkurentów powoduje przesuwanie się krzywej popyty w lewo. Wynika to z faktu, że popyt całkowity gałęzi dzieli się na coraz większą liczbę konkurentów.

Nowych konkurentów przybywa aż do momentu kiedy krzywa popytu jest styczna do krzywej kosztów przeciętnych.

Uwaga2

Przedsiębiorstwo na rynku konkurencji monopolistycznej nie produkuje przy minimalnych kosztach przeciętnych.

Ma ono nadwyżkę zdolności produkcyjnej.

Uwaga3

Produkując więcej mogłoby obniżyć koszty przeciętne, jednak jego utarg całkowity byłby wtedy niższy od kosztów całkowitych, ze względu na konieczność obniżenia ceny.

Uwaga4

Ponieważ cena jest wyższa od kosztu krańcowego, więc przedsiębiorstwu opłaca się sprzedać więcej, ale po dotychczasowej cenie.

Sprzedaż po dotychczasowej cenie większej ilości wyrobów może być wynikiem:

Oligopol

Oligopol z porozumieniem

W przypadku zawarcia efektywnego porozumienia i utworzenia kartelu, oligopol zachowuje się podobnie jak wielozakładowy monopol — w pierwszej kolejności stara się zmaksymalizować łączny zysk całej grupy.

Dopiero po wyznaczeniu optymalnej skali produkcji i optymalnego poziomu ceny dla całego kartelu, jego uczestnicy mogą szukać dla siebie najkorzystniejszych rozwiązań, ale w ramach ograniczeń narzuconych przez wspólną politykę produkcyjną i cenową.

Oligopol bez porozumienia

Każde z przedsiębiorstw działa na własną rękę, dążąc do maksymalnego zysku dla siebie. Między przedsiębiorstwami działającymi w danej gałęzi toczy się bezwzględna walka konkurencyjna. Niekiedy przyjmuje ona postać wyniszczającej wojny cenowej.

Dla oligopolu bez porozumienia charakterystyczny jest model złamanej krzywej popytu:

0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic

Oligopol i dylemat więźnia

Produkcja firmy B

0x08 graphic

Duża

Mała

Duża

3,5 3,5

5 3

Mała

3 5

4 4

Bariery wejść i wyjść

Jeśli wejście na atrakcyjny rynek i wyjście z niego nie jest trudne - mamy do czynienia z rynkiem spornym (contestable market).

Można wówczas stosować taktykę uderz i uciekaj. Polega ona na podejmowaniu produkcji w gałęzi, w której zyski są wysokie, i wycofywaniu się, zanim cena spadnie pod wpływem obronnego zwiększania podaży przez zaatakowane firmy.

Nawet, gdy niemożliwe jest zastosowanie przez przybyszów taktyki „uderz i uciekaj”, zagrożenie wejściem do gałęzi nowych przedsiębiorstw bywa realne. Broniąc swego rynku przedsiębiorstwo może odstraszać konkurentów. Odstraszanie wiąże się jednak z ponoszeniem określonych kosztów, np. dodatkowe nie w pełni wykorzystanie linie produkcyjne, blokujące patentowanie itp.

0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic

bez odstraszaniem

0 1

-1 -1

6 0

z

odstraszaniem

-2 1

0 -2

3 0

Pierwsza liczba oznacza zyski firmy, która się broni,

druga liczba oznacza zyski przybysza (firmy atakującej)

Identyfikacja rodzaju rynku:

Problemy z identyfikacją koncentracji:

12

Firma nie walczy

wchodzi

walczy

nie wchodzi

Przybysz

D

P = MR

C

D

B

A

O

Q

MC

AC

P=MR

A

(b) krótki okres: strata

O

Q

B

C

MC

AC

(a) krótki okres: zysk nadzwyczajny

Q - optymalna wielkość produkcji (MC=MR)

OQCD - utarg całkowity

OQBA - koszt całkowity

ABCD - strata

Q - optymalna wielkość produkcji (MC = MR)

OQCD - utarg całkowity

OQBA - koszt całkowity

ABCD - zysk nadzwyczajny

(c) długi okres: zerowy zysk ekonomiczny

P = MR

B

A

O

Q

MC

AC

Q - optymalna wielkość produkcji (MC = MR)

OQBA - utarg całkowity i koszt całkowity

zysk ekonomiczny (nadzwyczajny) = 0

p1

p0

p2

S0

S2

O

D

Q0

tys. sztuk

Q1

Q2

MC

AC

Przedsiębiorstwo wolnokonkurencyjne

p1

p0

p2

O

Q0

mln sztuk

Q2

Q1

Gałąź wolnokonkurencyjna

S1

MC

B

A

MR

O

Q

AC

AC

D

Q - optymalna wielkość produkcji: MR=MC

OQBA - utarg całkowity = koszt całkowity

zysk ekonomiczny = 0

MC

C

B

D

A

MR

O

Q

AC

D

Q - optymalna wielkość produkcji: MR=MC

OQBA - utarg całkowity

OQCD - koszt całkowity

ABCD - strata

MC

B

C

A

D

MR

O

Q

D

Q - optymalna wielkość produkcji: MR=MC

OQBA - utarg całkowity

OQCD - koszt całkowity

ABCD - zysk

c)

b)

a)

AC

MC

P

D

MR

Q

Produkcja firmy A

AC

D

B

A

MC

O

Q

MR

C

Punkt A - punkt optymalny.

Popyt jest elastyczny przy próbie podwyżki ceny (wzrost ceny spowoduje spadek utargu), natomiast nieelastyczny przy próbie obniżki ceny (spadek ceny spowoduje spadek utargu).

Efekt: produkcja - OQ, cena - OB, zysk - ABCD.

Rozerwanie linii utargu krańcowego pozwala utrzymać cenę na poziomie OB nawet przy znacznych zmianach kosztów.



Wyszukiwarka

Podobne podstrony:
mikro4 formy rynku, Dokumenty UJK, Ekonomia
mikro4 formy rynku, PWR ENERGETYKA sem II, Ekonomia
mikro4 formy rynku
EKONOMIA formy rynku id 155671
EKONOMIA formy rynku id 155671
Formy rynku 2 id 179834 Nieznany
w 5, Formy rynku
Pojęcie i funkcje rynku, Ekonomia, ekonomia
charakteystyka podstawowych elementów rynku, Ekonomia, ekonomia
opcje strategiczne symulacji rynku, Ekonomia, ekonomia
Formy współdziałania, Ekonomia, ekonomia
Elementy rynku, Ekonomia, ekonomia
Decyzje konsumenta na rynku, Ekonomia, ekonomia
Zagadnienia - teoria rynku, Ekonomia, ekonomia

więcej podobnych podstron