OCZODÓŁ

1. ściana górna - paries superior

- część oczodołowa kości czołowej- pars orbitalis ossis frontalis;

+spina trochlearis- ścięgno mięśnia skośnego gałki ocznej górnego

+ fossa glandulae lacrimalis- dół gruczołu łzowego

- skrzydło mniejsze kości klinowej- ala minor ossis sphenoidalis

2. ściana dolna- paries inferior

- powierzchnia oczodołowa trzonu szczęki- facies orbitalis corpus maxillae

- część powierzchni oczodołowej kości jarzmowej- facies orbitalis ossis zygomatici

- wyrostek oczodołowy kości podniebiennej- processus orbitalis ossis palatini

3. ściana przyśrodkowa- paries medialis

- tylna część wyrostka czołowego szczęki- processus frontalis maxillae

- kość łzowa- os lacrimale

- blaszka oczodołowa (papierowata) błędnika sitowego- lamina orbitalis (papyracea) labyrinthi ethmoidalis

- powierzchnia boczna trzonu kości klinowej- corpus ossis sphenoidalis

4. ściana boczna- paries lateralis

- powierzchnia oczodołowa kości jarzmowej- facies orbitalis ossis zygomatici

- powierzchnia oczodołowa skrzydła większego kości klinowej- facies orbitalis alae majoris ossis sphenoidalis

KOMUNIKACJA:

- z DOŁEM ŚRODKOWYM CZASZKI (fossa cranialis medii) przez:

A. kanał wzrokowy- canalis opticus:

B. szczelinę oczodołową górną- fissura orbitalis superior:

okoruchowy- 3 nerw czaszkowy- n. oculomotorius

bloczkowy- 4 n. czaszkowy- n. trochlearis

oczny- pierwsza gałąź nerwu trójdzielnego- n. ophtalmicus

odwodzący- 6 n. czaszkowy- n. abducens

- z DOŁEM PODSKRONIOWYM oraz SKRZYDŁOWO-PODNIEBIENNYM ( fossae infratemporalis et pterygopalatina) przez

A. szczelinę oczodołową dolną- fissura orbitalis inferior

- z OKOLICĄ CZOŁOWĄ przez:

A. otwór nadoczodołowy lub wcięcie nadoczodołowe - foramen resp. incisura supraorbitalis

B. otwór lub wcięcie czołowe- foramen resp. incisura frontale

- z OKOLICĄ PODOCZODOŁOWĄ przez

A. kanał podoczodołowy- canalis infraorbitalis, na powierzchni oczodołowej szczęki

- z KOMÓRKAMI SITOWYMI i ZATOKĄ KLINOWĄ przez:

A. otwór sitowy tylny - foramen ethmoidalis posterius

- z DOŁEM PRZEDNIM CZASZKI- fossa cranialis anterior przez

A. otwór sitowy przedni- foramen ethmoidale anterius:

- z PRZEWODEM NOSOWYM DOLNYM przez:

A. kanał nosowo-łzowy- canalis nasolacrimalis

- z OKOLICĄ JARZMOWĄ i SKRONIOWĄ TWARZY przez:

A. otwór jarzmowo-oczodołowy- foramen zygomaticoorbitale- prowadzi on do kanału n. jarzmowego, który dzieli się na dwa kanały:

a. jeden kończy się w okolicy jarzmowej otworem jarzmowo-twarzowym- foramen zygomaticofaciale

b. drugi kończy się w dole skroniowym otworem jarzmowo-skroniowym - foramen zygomaticotemporale

b) JAMA NOSOWA- cavum nasi

1. paries superior:

- kości nosowe- ossa nasalia

- kolec nosowy kości czołowej- spina nasalis ossis frontalis

- blaszka sitowa kości sitowej- lamina cribrosa ossis ethmoidalis

- trzon kości klinowej z małżowinami klinowymi- corpus ossis sphenoidalis + conchae sphenoidales

2. paries inferior= palatum durum- podniebienie twarde

- wyrostki podniebienne szczęk- processus palatini maxillarum

- blaszki poziome kk. podniebiennych- laminae horizontales ossium palatinorum

3. paries lateralis

- powierzchnia przyśrodkowa wyrostka czołowego szczęki

- trzon szczęki

- k. łzowa

- przyśrodkowa ściana błędnika sitowego- paries medialis labyrinthi ethmoidalis

- małżowina nosowa dolna- concha nasalis inferior

- blaszka pionowa kości podniebiennej- lamina perpendicularis ossis palatini

- blaszka przyśrodkowa wyrostka skrzydłowatego kości klinowej

4. paries medialis= septum cavi nasi= septum osseum nasi

- blaszka pionowa kości sitowej

- lemiesz- vomer

PRZEWODY NOSOWE

1. GÓRNY- ograniczony małżowinami nosowymi górną i środkową; spływ komórek sitowych TYLNYCH

2. ŚRODKOWY- między małżowinami środkową i dolną; spływ zatok: czołowych (50% przez infundibulum,50% bezpośrednio), szczękowych (50% przez infundibulum, 50% przez otwór pojedynczy), komórek sitowych PRZEDNICH

3. DOLNY- między małżowiną nosową dolną a podniebieniem twardym; ujście przewodu nosowo-łzowego.

4. WSPÓLNY- pomiędzy małżowinami a przegrodą nosową (w płaszczyźnie strzałkowej)- meatus nasi communis

5. NOSOWO-GARDŁOWY- meatus nasopharyngeus- leży do tyłu od małżowin nosowych, poprzez nozdrza tylne- choane- prowadzi do części nosowej gardła

6. ZACHYŁEK KLINOWO-SITOWY- leży powyżej małżowiny nosowej górnej; ujście zatok klinowych- recessus sphenoethmoidalis

7. niestały PRZEWÓD NOSOWY NAJWYŻSZY- pomiędzy m. n. górną a niestałą najwyższą.

OGRANICZENIA NOZDRZY TYLNYCH:

- od góry: trzon kości klinowej i skrzydła lemiesza

- od boków: blaszki przyśrodkowe wyrostków skrzydłowatych kości klinowej

- od dołu: tylne brzegi blaszek poziomych kości podniebiennych

c. JAMA USTNA KOSTNA cavum oris

1. ściana przednia i boczne:

- wyrostki zębodołowe szczęk- processus alveolares maxillarum wraz z zębami

- część zębodołowa żuchwy- pars alveolaris mandibulae wraz z zębami

2. ściana górna= podniebienie twarde- palatum durum

- wyrostki podniebienne szczęk- processus palatini maxillarum

- blaszki poziome kości podniebiennych- laminae horizontales ossium palatinorum

KOMUNIKACJA:

1. z JAMĄ NOSOWĄ przez kanał przysieczny- canalis incisivus

- gałązki żyły i tętnicy podniebiennej większej

- gałązki nerwu nosowo-podniebiennego od zwoju skrzydłowo-podniebiennego

2. z DOŁEM SKRZYDŁOWO-PODNIEBIENNYM przez

- otwór podniebienny większy:

- otwory podniebienne mniejsze

UWAGA: kanały podniebienne większy i mniejsze łączą się w kanał skrzydłowo-podn.

łączący jamę ustną z dołem skrzydłowo-podn.

c. DÓŁ SKRZYDŁOWO-PODNIEBIENNY- fossa pterygopalatina

1. ściana przednia:

2. ściana tylna:

3. ściana przyśrodkowa: blaszka pionowa kości podniebiennej

4. ściana górna: trzon kości klinowej

5. ograniczenie boczne: szczelina skrzydłowo-podniebienna

6. ograniczenie dolne: kanał podniebienny większy

ZAWARTOŚĆ:

a. zwój skrzydłowo-podniebienny

b. n. szczękowy dzieli się na n. jarzmowy, podoczodołowy i nn.skrzydłowo-podniebienne

c. tętnica szczękowa z odgałęzieniami

d. część splotu żylnego skrzydłowego- plexus venosus pterygoideus

KOMUNIKACJA:

- z jamą nosową przez otwór klinowo-podniebienny:

- z oczodołem przez szczelinę oczodołową dolną

- z dołem środkowym czaszki przez otwór okrągły

- z otworem poszarpanym- for. lacerum- przez kanał skrzydłowy

- z zewnętrzną powierzchnią podstawy czaszki przez kanał podniebienno-pochwowy- canalis palatovaginalis

- z jamą ustną przez kanał skrzydłowo-podniebienny(następnie przez kanały podniebienne większy i mniejsze)- p. jama ustna

- z dołem podskroniowym przez szczelinę skrzydłowo-podniebienną

e. DÓŁ SKRONIOWY- fossa temporalis

1. ściana przyśrodkowa:

2. ściana przednia:

3. ściana boczna: łuk jarzmowy

4. ograniczenie górne: kresa skroniowa na k. czołowej

5. ograniczenie dolne: grzebień podskroniowy na pow. skroniowej skrzydeł większych

ZAWARTOŚĆ

a. pod powięzią skroniową

b. na powięzi skroniowej:

f. DÓŁ PODSKRONIOWY

1. ściana górna: powierzchnia podskroniowa skrzydła większego kości klinowej

2. ściana przednia: powierzchnia podskroniowa szczęki

3. ściana boczna: gałąź żuchwy

4. ściana przyśrodkowa: blaszka boczna wyrostka skrzydłowatego kości klinowej

5. ograniczenie dolne: przestrzeń przygardłowa

ZAWARTOŚĆ:

nerw kolcowy= gałąź oponową n. żuchwowego

nerw żwaczowy - n. masticatorius

nerw językowy

nerw zębodołowy dolny

n. uszno-skroniowy

KOMUNIKACJA:

1. z DOŁEM SKRZYDŁOWO-PODNIEBIENYM przez szczelinę skrzydłowo-podn.

tętnica szczękowa

2. z OCZODOŁEM przez szczelinę oczodołową dolną

3. z DOŁEM ŚRODKOWYM CZASZKI przez

4. z KANAŁEM ŻUCHWY przez otwór żuchwy

5. z OKOLICĄ POWIERZCHOWNĄ TWARZY przez wcięcie żuchwy

G. DÓŁ ZAŻUCHWOWY

1. ściana przednia: gałąź żuchwy

2. ściana tylna: wyrostek sutkowaty kości skroniowej

3. ściana górna: część bębenkowa kości skroniowej

4. ściana przyśrodkowa: wyrostek rylcowaty kości skroniowej (przyczep więzadeł: rylcowo-gnykowego i rylcowo-żuchwowego)

ZAWARTOŚĆ:

JAMA BĘBENKOWA- cavum tympani

1. Ściany jamy bębenkowej:

a. ściana górna, POKRYWKOWA- paries tegmentalis

- utworzona przez pokrywkę jamy bębenkowej -tegmen tympani

- komórki pokrywkowe- cellulae tegmentales; pneumatyczne

b. ściana ŻYŁY SZYJNEJ (dolna) paries jugularis= dno jamy bębenkowej- solum tympani

- odpowiada dolnej powierzchni piramidy

- kki bębenkowe- cellulae tympanicae; pneumatyczne

c. ściana przyśrodkowa, BŁĘDNIKOWA- paries labirynthicus

- oddziela jamę bębenkową od ucha wewnętrznego

- promontorium

- okienko przedsionka (owalne)- fenestra vestibuli (ovalis)- prowadzi do przedsionka błędnika kostnego, zamknięte podstawą strzemiączka. Ponad okienkiem przedsionka znajduje się wyniosłość kanału nerwu twarzowego- prominentia canalis facialis; nad nią- wyniosłość kanału półkolistego bocznego

- okienko ślimaka (okrągłe)- fenestra cochleae (rotunda)- prowadzi do schodów bębenka, zamknięte błoną bębenkową wtórną- membrana tympani secundaria

d. ściana boczna, BŁONIASTA- paries membranaceus

e. ściana przednia, TĘTNICZA-paries caroticus

- oddziela jamę bębenkową od kanału tętnicy szyjnej

- ujście 2 kanalików szyjno-bębenkowych- canaliculi caroticotympanici; zawartość

- w części górnej : ujście bębenkowe kanału mięśniowo-trąbkowego:

f. ściana tylna, SUTKOWA

- aditus ad antrum- wejście do jamy sutkowej, wyniosłości kanału półkolistego bocznego i kanału nerwu twarzowego

- wyniosłość piramidowa- przyczep ścięgna mięśnia strzemiączkowego (który jest najmniejszym mięśniem organizmu); + nerw strzemiączkowy odchodzący od twarzowego

- dół kowadełka

- zachyłek nadbębenkowy

- kanalik struny bębenkowej- canaliculus chordae tympani; zawartość:

2. KOSTECZKI SŁUCHOWE

Leżą między błoną bębenkową a okienkiem przedsionka. Wyróżniamy:

1. MŁOTECZEK- malleus. Składa się z głowy, szyjki, rękojeści i 2 wyrostków: przedniego (długiego) i bocznego (krótkiego).

2. KOWADEŁKO- incus. Składa się z trzonu, odnogi krótkiej - crus breve incudis, odnogi długiej- crus longum incudis. Odnoga długa zakończona jest wyrostkiem soczewkowatym- processus lenticularis.

3. STRZEMIĄCZKO- stapes. Części: podstawa (basis), głowa, odnoga przednia i tylna, tworzące razem łuk strzemiączka (crus ant. = rectilineum, c. post. = curvilineum)