• Czas wolny, jego funkcje, cechy i znaczenie w życiu człowieka

• Czas to medium, w którym żyjesz

• Wykład 4-6 18. 09. 2010 r.

• Czas wolny, jego funkcje, cechy i znaczenie w życiu człowieka

• Czas to medium, w którym żyjesz

• Wykład 18.09. 2010 r. studia niestacjonarne

• Kogo rozpoznasz i co o nim wiesz?

• Rok 1919

• Międzynarodowa Organizacja Pracy uchwaliła
  w Waszyngtonie pierwszą konwencję o czasie pracy. Głosiła ona, że tydzień pracy trwać będzie sześć dni i wynosić 48 godzin.

• Od 1919r. do 1950r.

• 1939 - 40-godzinny tydzień pracy jako pierwsze wprowadziły Stany Zjednoczone

• 1947 - 40-godzinny tydzień pracy wprowadziła Australia, a następnie Kanada.

• Od 1950r. do końca XX wieku

• lata 50 i 60 - w Europie wprowadzono 40-godzinny tydzień pracy,

• lat 60 i 70 - dwudniowe weekendy,

• lata 70 - wydłużanie urlopów,

• 1974 rok - w Polsce wprowadzono eksperymentalnie 6 wolnych sobót rocznie, potem - 12.

• Jak jest dziś?

• najkrócej pracują Francuzi - ich tydzień pracy to 35 godzin.

• Ile godzin wynosi twój tydzień pracy?

• Co robiłeś(łaś) w czasie wolnym jako dziecko, a co robisz jako dorosły(ła)?

• Konwencja Praw Dziecka (art. 29.2)

• Postuluje, aby edukacja dziecka była ukierunkowana na rozwijanie jego osobowości, talentów oraz zdolności umysłowych
  i fizycznych w jak najpełniejszym zakresie.

• Zobowiązuje państwa-strony do uznania praw dziecka do: wypoczynku, czasu wolnego, uczestnictwa w zabawach i zajęciach rekreacyjnych dostosowanych do wieku dziecka oraz nieskrępowanego uczestniczenia
  w życiu kulturalnym i artystycznym (art. 31.1)

• Czas wolny dzieci i młodzieży

• podlega w dużej części kontroli i ingerencji rodziców (opiekunów prawnych), nauczycieli
  i innych osób reprezentujących instytucje oświatowe.

• PROPORCJE POMIEDZY PRACĄ, A CZASEM WOLNYM
  W UJĘCIU HISTORYCZNYM

• Jak można rozumieć czas wolny?

• Według L.W. Warner i P.S. Lunt cały czas spędzony poza pracą należy do czasu wolnego. Nie użyli pojęcia czas wolny, zastąpili je pojęciem całokształt życia po pracy (czas spędzony poza pracą).

• O. Neuloh uważał za czas wolny, czas poza pracą wraz ze snem.

• A G. Friedmann dzieli czas na czas wolny i czas swobodny. Różnica ta polega na tym, że człowiek wolny od pracy ma do spełnienia obowiązki rodzinne czy społeczne, a zatem nie jest to całkowicie czas wolny.

• Czas wolny wg. T. Veblen

• oznacza całość czasu poza czasem pracy.

• który ma do dyspozycji człowiek decyduje o jego społecznym usytuowaniu, o przynależności do określonej klasy społecznej.

• był pierwszym człowiekiem który podjął się próby definiowania „czasu wolnego”.

• Według M. Kaplana istotne
  i wyróżniające cechy czasu wolnego to:

• kojarzenie pojęcia czasu wolnego
  z przyjemnym odczuciem (przyjemnego oczekiwania lub małego wspomnienia);

• związek z wartościami kulturowymi;

• stwierdzenie, iż elementami czasu wolnego jest cały wachlarz czynności od najmniej istotnych i błahych do najbardziej znaczących;

• stwierdzenie, że często, ale niekoniecznie, czynności te cechują elementy zabawy.

• Według „Słownika pedagogicznego” czas wolny, to:

• czas przeznaczony do dyspozycji jednostki po wykonaniu przez nią zadań obowiązkowych; pracy zawodowej, nauki obowiązkowej
  w szkole i w domu oraz niezbędnych zadań domowych.

• Czas wolny to (wg.J.Dumazediera)

wszelkie zajęcia, jakim może oddawać się jednostka z własnej ochoty, bądź dla rozrywki, bądź dla rozwijania swych wiadomości lub dla bezinteresownego kształcenia się, dobrowolnego udziału w życiu społecznym, poza obowiązkami zawodowymi, rodzinnymi
i społecznymi.

• P. Conrad zauważył, że

• Podczas pierwszej rewolucji technologicznej chodziło o oszczędność czasu, zmniejszanie wysiłku wkładanego w pracę. Konsumeryzm, który jest ostatnim przejawem tej rewolucji, zajmuje się marnowaniem czasu, który zaoszczędziliśmy, a główną instytucją służącą temu celowi jest telewizja.

• Czas wolny, to czas na sprzedaż

• Bo staje się coraz bardziej skomercjalizowany!

• zamiast uprawiać sport, wielu z nas spędza godziny, obserwując sportowców na stadionach,

• zamiast zajmować się muzyką, słuchamy płyt nagranych przez innych,

• godzinami patrzymy na aktorów udających,
  że przeżywają przygody, zamiast samemu ich doświadczać!

• To zawdzięczamy TELEWIZJI!!!

• czas wolny spełnia dwie podstawowe funkcje:

• odtwarzania sił człowieka pochłanianych w sferze pracy i innych niezbędnych zajęć,

• duchowego, psychicznego, kulturowego, społecznego
  i fizycznego rozwoju człowieka

• Z. Dąbrowski wyodrębnia cztery funkcje czasu wolnego:

• wypoczynek,

• rozrywkę,

• rozwój zainteresowań i uzdolnień,

• poszukiwanie własnego miejsca
  w społeczeństwie.

• Funkcje czasu wolnego w ujęciu psychohigienicznym według A. Roykiewicza

• FUNKCJA PSYCHOREKREACYJNA: w jej skład wchodzi: odpoczynek, rozrywka
  i zabawa. przyczynia się do rozwoju sprawności fizycznej, ale też może budować pozytywny obraz własnych możliwości i sprawności fizycznej.

• Jeśli ten jest dodatni, działa regulacyjnie na sferę emocjonalną, a poprzez radość
  z własnych osiągnięć i wzmożenie poczucia zdrowia łatwiej osiągnąć lepsze samopoczucie i poczucie wypoczynku.

• Funkcje czasu wolnego w ujęciu psychohigienicznym według A. Roykiewicza

• FUNKCJE PSYCHOKOMPENSACYJNE: to nastawienie i czynności wyrównujące braki czegoś, jako uzupełnienie właściwego dla każdej jednostki potencjału energetycznego pragnień, dążeń, zamierzeń, a więc jako zaspokajanie potrzeb psychicznych (z punktu widzenia higieny psychicznej - funkcje te polegają na zaspokajaniu specyficznych potrzeb psychicznych
  i dochodzeniu do stanu konsonansu psychicznego. Polegają także na pobudzaniu zahamowanych procesów oddziałujących na prawidłowe i dynamiczne funkcjonowanie osobowości).

• Funkcje czasu wolnego w ujęciu psychohigienicznym według A. Roykiewicza

• FUNKCJE PSYCHOKOREKCYJNE będą spełniały te zajęcia w czasie wolnym, które ewidentnie usuwają lub zmniejszają zaburzenia zachowania postaw oraz niepożądane indywidualnie i społecznie właściwości osobowościowe i mogą je przekształcać w aktywność pozytywną przystosowawczo.

• Funkcje czasu wolnego w ujęciu psychohigienicznym według A. Roykiewicza

• FUNKCJE PSYCHOKREATYWNE: działania ukierunkowane bezpośrednio na kształtowanie i samokształtowanie zdrowej
  i ciągle rozwijającej się osobowości poprzez osiąganie nowych i wyższych wartości moralnych, uczuciowych i intelektualnych - głównie zaś przez dążenie i dochodzenie do społecznie twórczej aktywności.

• Do zespołu funkcji podstawowych, przypisywanych czasowi wolnemu, E. Wnuk-Lipiński zalicza:

• FUNKCJE EDUKACYJNE: bezinteresowne
  i niewymuszone poszerzanie własnych horyzontów umysłowych, dokształcanie się,

• a więc czynności związane z zaspokajaniem potrzeb poznawczych, wiedzy i nowych doświadczeń);

• FUNKCJE WYCHOWAWCZE: przyswajanie sobie lub wpajanie komuś określonych zasad, norm światopoglądowych, zachowania itp.;

• FUNKCJE INTEGRACYJNE: spajające grupy rówieśnicze, towarzyskie, zaspokajające potrzeby przynależności, uznania, osiągnięć;

• Do zespołu funkcji podstawowych, przypisywanych czasowi wolnemu, E. Wnuk-Lipiński zalicza:

• FUNKCJE REKREACYJNE: obejmujące czynności pozwalające na odpoczynek psychiczny i fizyczny;

• FUNKCJE KULTURALNE: tj. tworzenie, przyswajanie wartości kulturowych;

• FUNKCJE KOMPENSACYJNE: wyrównanie niezaspokojonych potrzeb (psychicznych, emocjonalnych, społecznych, psychoruchowych itp.).

• Organizatorzy czasu wolnego mają dwa zadania

• stwarzania możliwości wypoczynku, rozrywki i rozwoju;

• ukierunkowanie potrzeb i ukształtowanie nawyków właściwego spędzania czasu wolnego.

• Edukacja, praca, emerytura,
  a czas w życiu człowieka

• Francuski socjolog Jean Viard, autor książki „Przeklęty wolny czas” („Le Sacre du temps libre”),

• policzył, że w ciągu ostatnich stu lat czas trwania ludzkiego życia wydłużył się średnio z 500 do 700 tysięcy godzin.

• Czas pracy zaś z 200 tysięcy godzin zmniejszył się do zaledwie 67 tysięcy.

• Formy aktywności życiowej
  i stosunek człowieka do nich

• Historia czasu wolnego od pracy

• Dopiero z nastaniem ery kapitalizmu
  i powstaniem przemysłu praca oderwała się od innych aktywności życiowych człowieka, stając się działalnością produkcyjną lub usługową o charakterze ekonomicznym.
  To spowodowało, że poszczególne ludzkie aktywności życiowe oddalają się od siebie: twórczość artystyczna, praktyki religijne, nauka, wypoczynek mają dziś swój własny czas. I to jest czas wolny. Wolny od pracy.

• Czas wolny w życiu człowieka

• praca, która w epoce Karola Marksa pochłaniała aż 40 procent ludzkiego życia, dziś zajmuje mniej niż 10 procent. Ilość wolnego czasu wzrosła.

• W 1900 roku przeciętny robotnik miał w ciągu życia 100 tysięcy godzin „wolnego czasu”. Dziś - cztery razy tyle, z czego jedną czwartą (100 tysięcy godzin!) spędza przed telewizorem lub komputerem.

• Ucz się bo praca czeka?

• Ucz się bo praca czeka?

• Od czego zależy sposób spędzania wolnego czasu?

• Od indywidualnych potrzeb jednostki, które
  są wypadkową różnych czynników i bodźców, takich jak:

• tradycje przekazywane w rodzinie,

• wpływy środowiska społecznego,

• wzorce kulturowe propagowane przez instytucje oświatowe i masmedia,

• sytuacji materialnej itp.

• PIRAMIDA ROZWOJU
  WIEKSZA GŁĘBIA MNIEJSZA PRZESTRZEŃ
  (K. Wilber 1996)

• Zadanie 1
  
  Zagrożenia czasu wolnego - patologie społeczne, przyczyny oraz zapobieganie ich przejawom

• Zadanie 2

• Zdrowotne, rekreacyjne
  i kulturowe znaczenie czasu wolnego w rozwoju i funkcjonowaniu człowieka.

• pytanie

• Przedstaw przynajmniej jeden przykład zachowania o charakterze rekreacyjnym oraz jednej formy spędzania czasu wolnego przyjętych przez ciebie jako efekt wychowania doświadczonego w domu rodzinnym. Dokonaj oceny tych zachowań w ujęciu kulturowym.