UKLAD ROZRODCZY ZENSKI

1. JAJNIKI

Jest ich dwa. Są to gruczoły położone w jamie otrzebnej, zawieszone na naczyniach doprowadzających krew i połączone z macicą wiązadłem maciczno-jajnikowym.

• ma kształt dużego migdała.

• ma 25-35 mm długość, 15-25 mm szerokości i 10-20 grubości.

• Kolor perłowy

• Powierzchnia jest nieregularna z wieloma fioletowymi bliznami - pęcherzykami Graffa

• Po pęknięciu pęcherzyki Graffa przekształcają się w ciałka żółte

Jajniki zbudowane są z dwóch warstw

• rdzeniowej - środkowej, silnie unaczynionej, odżywiającej gruczoły

• korowej na powierzchni - obwodowa - zawierająca niedojrzałe komórki jajowe.

Z obecnych w chwili narodzin komórek, których jest ok. 400 tyś - zaledwie kilka po pierwszej miesiączce osiąga dojrzałość. Dany jajnik wyrzuca pęcherzyk Graffa co drugi miesiąc.

Jajnik jest także gruczołem wydzielania wewnętrznego. Produkuje hormony :

• pęcherzyki Graffa produkują hormon - estrogen odpowiedzialny za drugorzędowe cechy płciowe

• ciałka żółte wytwarzają hormon - progesteron odpowiedzialny za przygotowanie macicy na przyjęcie zapłodnionej komórki jajowej oraz utrzymania ciąży

2. JAJOWODY

• Od strony jajników są w kształcie rozłożonych kielichów.

• Wnętrze pokrywa nabłonek jednowarstwowy - orzęsiony. Ruch rzęsek przesuwa komórkę jajową ku macicy.

• Część kielicha ma siłę ssącą. Gdy komórka jajowa znajduje się poza jajnikiem zostaje wessana do jajowodu.

• Jajowody mają długość: 10-12 cm, światło 1mm, grubość 4 cm.

Komórka jajowa człowieka jest największa z komórek, jest widoczna gołym okiem, ma ok. 1 mm średnicy.

3. MACICA

• Leży bezpośrednio za pęcherzykiem moczowym.

• Ma kształt gruszki. Waży ok. 100 g.

• Jej część górna to trzon w kształcie trójkąta o wysokości 5-6 cm, a część dolna to szyjka o długości 2-2,5 cm.

• Macica zbudowana jest z mięśni poprzecznie prążkowanych ułożonych skośnie. W rzeczywistości jest to ułożenie podłużne i okrężne, które pozwala na zwiększanie wielkości macicy.

• W czasie ciąży, gdy płód osiągnie ok. 4 kg wnętrze macicy dzięki rozciągnięciu może pomieścić ok. 10 l wody. Ciężaru 10 kg nie udźwignie.

• Jamę macicy wyściela błona śluzowa - endometrium. Środkiem przebiega kanał łączący wnętrze macicy z pochwą - zawierający gruczoły wydzielające śluz.

4. POCHWA

• To przewód mięśniowo - łączno - tkankowy.

• Biegnie ukośnie ku górze i tyłowi.

• Leży na przedłużeniu osi macicy, z którą tworzy kąt prosty.

• Ma długość 7-10, a szerokość 3-5.

• Jest wyścielona błoną śluzową.

• Nie wydziela gruczołów.

• Tkanka podśluzowa jest bogato unaczyniona.

• Dolna część pochwy jest rozciągliwa, ale nie tak bardzo jak macica. Pochwa stanowi całość z mięsniami krocza.

• Ujście do niej otoczone jest wargami sromowymi : mniejsze są nagie i większe owłosione.

• Znajduje się tam łechtaczka o 1 cm średnicy. Jest ona silnie unerwiona i wrażliwa na dotyk.

• Są tam także gruczoły Bortoliniego wydzielające śluz. Jeżeli śluz zostanie zanieczyszczony bakteriami dochodzi do zakażenia dróg rozrodczych.