Faszyzm we W³oszech:

Przyczyny:

- frustracje po „kalekim zwyciêstwie" w IWŒ

- rozdrobnienie polityczne - brak silnego rz¹du

- strajki na pó³nocy W³oszech

- weterani organizuj¹ siê w zwi¹zki (fasci - zwi¹zek)

Przebieg przewrotu :

- powstanie zwi¹zku weteranów po wodz¹ Mussoliniego (program: progresja

podatkowa , wielkie W³ochy, konfiskata maj¹tku koœcielnego) - po³¹czenie

hase³ narodowoœciowych z lewicowymi.

- powstawanie zbrojnych bojówek à zwalczanie socjaldemokracji

- starcia miêdzy „czarnymi koszulami" a „czerwonymi"

- 1921 powstanie Narodowej Partii Faszystowskiej

- X.1922 à marsz na Rzym - król WEII proponuje Mussoliniemu objêcie

posady premiera

- zdelegalizowano partiê komunistyczn¹

- wybory w 1924 - zwyciêstwo faszystów - krytykowani przez socjalistów

- zabójstwo Matteottiego - szef socjalistów - rozdziewiczenie systemu

- 1925 - Mussolini przejmuje pe³niê w³adzy + zniesienie wolnoœci prasy

- zakaz dzia³alnoœci partii poza faszystowsk¹ - po próbie zamach na M.

- 1929 - pakty laterañskie - normalizacja stosunków z koœcio³em

- kult pañstwa - tworzenie korporacji

Charakterystyka ustroju:

- rozbudowanie ustawodawstwo socjalne

- terror polityczny o umiarkowanym natê¿eniu

- wspó³istnienie z monarchi¹ i koœcio³em

- w gospodarce korporacjonizm

- prace spo³eczne dla bezrobotnych

. Niemcy - dojœcie do w³adzy Hitlera.

Stosunki wewnêtrzne po IWŒ:

- dezaprobata dla Socjaldemokratycznej Partii Niemiec ( „cios w plecy" ,

krwawa rozprawa z komunistami

- hiperinflacja à za ni¹ odpowiedzialny rz¹d republiki

- zajêcie przez Francjê zag³êbia Ruhry

- próba puczu w Bawarii

- reformy planu Dawesa à naprawa Niemiec

- 1925 - Hindenburg prezydentem à aprobata spo³eczeñstwa dla republiki

- 1925 - wydanie dzie³a Hitlera „Mein Kampf"

Dojœcie Hitlera do w³adzy:

- rosn¹ce poparcie dla hitlerowców w wyborach

- czynnik decyduj¹cy o dojœciu Hitlera do w³adzy - wielki kryzys

- ulice à arena walki miêdzy S.A., komunistami i SPD

- wybory 1933 Hindenburg daje Hitlerowi stanowisko kanclerza

- pokazowe oskar¿enie komunistów o podpalenie Reichstagu

- po¿ar pretekstem do rozpisania wyborów

- zwyciêstwo NSDAP - 44% g³osów

- rz¹d ma specjale pe³nomocnictwa - prawo wydawania ustaw i uchylania

konstytucji

Organizacja III Rzeszy:

- ludzie Hitlera ( propaganda - Goebbels, marsza³ek Goring, zastêpca

Hitlera Hess, dowódca policji i SS Himmler)

- organizowanie manifestacji dla umocnienia wiêzi narodowych

- nowe symbole (swastyka,) i pozdrowienia „Hail Hitler"

- powstanie Gestapo - tajna policja pañstwowa

- konflikt Hitlera z S.A. - noc d³ugich no¿y - 29/30 VI.1934

- 1935 - ustawy norymberskie - pozbawienie ¿ydów jakichkolwiek praw

- XI 1938 pogrom ¿ydów w ca³ych Niemczech - „kryszta³owa noc"

- jednostki elitarne SS przejmuj¹ wiêkszoœæ stanowisk adm. w kraju

3. Sytuacja w ZSRR

Komunizm wojenny:

- reglamentacja ¿ywnoœci

- monopolizacja i centralizacja gospodarki

- g³ód

- powstania ch³opskie

- bunty marynarzy w Kronsztadzie

NEP - Nowa Ekonomiczna Polityka

- has³o „bogaæcie siê"

- zezwolenie ni drobn¹ dzia³alnoœæ gospodarcz¹ (Nepmani) i w³asnoœæ

ch³opsk¹ (Ku³acy)

- zlikwidowano przymus pracy

- wprowadzenie w 1921, istnia³a do 1927

- 1922 - powstanie ZSRR w miejsce Rosji Radzieckiej

- œmieræ Lenina w 1924 à walka o przywództwo miêdzy Trockim a Stalinem

- terror

Wielki Skok 1927- 1935

- wyprowadzenie kraju z g³odu à zas³uga NEP'u

- nastawienie gospodarki na samowystarczalnoϾ

- 1927 ch³opi zatrzymuj¹ sprzeda¿ zbo¿a (niskie ceny)

- partia wprowadza przymusowy skup zbo¿a

- 1928 à plan piêcioletni - budowa przemys³u ciê¿kiego

- XII.1928 à plan Stalina è kolektywizacja rolnictwa (pretekst: g³ód)

- walka z ku³akami - 10 mln ofiar

- 1932 - paszportyzacja à ch³opi nie mog¹ siê swobodnie poruszaæ po kraju

- zaostrzenie walki z religi¹ -1927 podporz¹dkowanie cerkwi

Czas Normalizacji od 1935

- zniesiono system kartkowy

- zezwolono na uprawianie prywatnych dzia³ek ogrodowych - znaczne

zwiêkszenie produkcji ¿ywnoœci

- wspó³zawodnictwo wœród robotników

- kult Stalina

- 1936 - nowa konstytucja - na papierze wszystkie swobody demokratyczne

w praktyce terror

- wielka czystka à aresztowanie dzia³aczy mog¹cych zagroziæ Stalinowi

- terror wobec ludnoœci cywilnej

-

. Ekspansja Niemiec:

Stabilizacja:

- przed wielkim kryzysem wszystko O.K.

- 1927 - Pakt B-K à miêdzynarodowy poca³unek - deklaracje pokoju

- zaniechanie programu odszkodowaæ wojennych (reparacji)

Prze³om:

- dojœcie do w³adzy Hitlera

- X 1933 - Niemcy wystêpuj¹ z Ligi Narodów - wolna rêka w podwa¿aniu

traktatu wersalskiego

- nie podpisanie „ paktu czterech" - niechêæ kompromisu

Sojusz z Japoni¹ i W³ochami:

- naturalne zbli¿enie krajów nastawionych na ekspansjê

- Hitler wzmacnia pañstwo (zbrojenia, obowi¹zek powszechnej s³u¿y woj.)

- 1935 - W³ochy zajmuj¹ Etiopiê - s³aboœæ miêdzynarodowa - zachêta dla H.

- pakt J-N XI.1936 - antykominternowski

- W³ochy wchodz¹ do paktu 7.IX 1937

- Wêgry przy³¹czaj¹ siê I. 1939

- 22.V.1939 - W- N traktat o charakterze militarnym

- 27.IX .1940 - Pakt trójstronny - zwieñczenie konstrukcji OSI

Wojna w Hiszpanii:

- poligon doœwiadczalny przed IIWŒ

- zaanga¿owanie Niemiec i ZSRR

- krwawa wojna

Ekspansja Niemiec:

- próba przejêcia w³adzy w Austrii -1934

- III. 1938 - wkroczenie wojsk niemieckich do Austrii - przy³¹czenie

- silny ruch nazistowski w Sudetach - wywieranie nacisku na rz¹d czeski

- Czechos³owacja w sojuszach z Francj¹ i W.B.

- IX. 1938 spotkanie w Monachium - nie chciano dopuœciæ do konfliktu

zbrojnego

- Niemcy maj¹ zezwolenie na zajêcie Sudetów

- 1938 - arbitra¿ wiedeñski - Niemcy i W³och daj¹ Wêgrom Ukrainê

Zakarpack¹ i po³udniow¹ S³owacjê

- III.1939 - ultimatum dla Czech - poddanie siê Niemcom lub wojna

- S³owacja chroniona przez Niemców odrywa siê od Czech

- zajêcie Czech przez Niemców