Awans zawodowy nauczyciela mianowanego

Ewa Holak
Jadwiga Jeremicz

Awans zawodowy nauczyciela mianowanego

Wydawnictwo Pedagogiczne OPERON od dawna wspiera nauczycieli i pomaga im w pracy

metodyczno-dydaktycznej oraz związanej z osobistym awansem zawodowym. W niniejszym materiale
przybliżymy zasady awansu zawodowego nauczyciela mianowanego. Jeśli wskażą Państwo taką
potrzebę, w przyszłości przygotujemy wskazówki dla nauczycieli kontraktowych.

1. Wymagania niezbędne do uzyskania stopnia nauczyciela dyplomowanego

W tym rozdziale przedstawimy Państwu wymagania niezbędne do uzyskania stopnia awansu

zawodowego nauczyciela dyplomowanego w odniesieniu do rozporządzenia Ministra Edukacji
Narodowej z dnia 3 sierpnia 2000 roku w sprawie uzyskiwania stopnia awansu zawodowego przez
nauczycieli (Dz. U. z 2000 r. Nr 70, poz. 825 z późniejszymi zmianami) oraz zgodnie z aktualnie
obowiązującym rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 grudnia 2004 roku
w sprawie uzyskiwania stopnia awansu zawodowego przez nauczycieli (Dz. U. z 2004 r. Nr 260, poz.
2593).

Do postępowań wszczętych na podstawie wniosków o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego,

złożonych do 31 października 2004 roku przez nauczycieli mianowanych, stosuje się przepisy § 5 ust. 2
rozporządzenia MEN z dnia 3 sierpnia 2000 roku z późniejszymi zmianami.

Do postępowań wszczętych na podstawie wniosków o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego,

złożonych po 31 października 2004 roku przez nauczycieli mianowanych, stosuje się przepisy § 8 ust. 2
rozporządzenia MENiS z dnia 1 grudnia 2004 roku.

Rozporządzenie MEN z dnia 3 sierpnia 2000 roku
z późniejszymi zmianami

Rozporządzenie MENiS z dnia 1 grudnia 2004 roku

§ 5 ust. 2 pkt 1
opracowywanie i wdrażanie przedsięwzięć i programów
na rzecz doskonalenia swojej pracy i podwyższania
jakości pracy szkoły, w tym wykorzystywanie
i doskonalenie umiejętności stosowania technologii
komputerowej i informacyjnej,

§ 8 ust. 2 pkt 1
uzyskanie pozytywnych efektów w pracy dydaktycznej,
wychowawczej lub opiekuńczej na skutek wdrożenia działań
mających na celu doskonalenie pracy własnej i podniesienie
jakości pracy szkoły, a w przypadku nauczycieli, o których
mowa w art. 9e ust. 1–3 Karty Nauczyciela – uzyskanie
pozytywnych efektów w zakresie realizacji zadań
odpowiednio na rzecz oświaty, pomocy społecznej lub
postępowania w sprawach nieletnich, w związku
z zajmowanym stanowiskiem lub pełnioną funkcją;

§ 5 ust. 2 pkt 2
umiejętność dzielenia się swoją wiedzą i doświadczeniem
z innymi pracownikami szkoły,

§ 8 ust. 2 pkt 2
wykorzystywanie w pracy technologii informacyjnej
i komunikacyjnej;

–

§ 8 ust. 2 pkt 3
umiejętność dzielenia się wiedzą i doświadczeniem z innymi
nauczycielami, w tym przez prowadzenie otwartych zajęć,
w szczególności dla nauczycieli stażystów i nauczycieli
kontraktowych, prowadzenie zajęć dla nauczycieli w ramach
wewnątrzszkolnego doskonalenia zawodowego lub innych
zajęć;

§ 5 ust. 2 pkt 3
realizację co najmniej czterech z następujących zadań:

a) opracowanie i wdrożenie programu dotyczącego
działań edukacyjnych, wychowawczych, opiekuńczych
lub innych związanych odpowiednio z oświatą, pomocą
społeczną lub postępowaniem w sprawach nieletnich,

b) opracowanie co najmniej dwóch publikacji, referatów
lub innych materiałów związanych z wykonywaną pracą
i opublikowanie ich, wygłoszenie lub popularyzacja
w innej formie; w przypadku nauczycieli szkół
artystycznych za spełnienie tego zadania uznaje się
także prowadzenie aktywnej działalności artystycznej,
Uwaga!
Nowe rozporządzenie pomija to zadanie. Jeśli jednak
w tym zakresie zostały podjęte zadania, nauczyciel
powinien je wykorzystać w innych obowiązujących
wymaganiach (szczegóły: patrz rozdz. 2).

c) prowadzenie otwartych zajęć, w szczególności dla
nauczycieli stażystów i nauczycieli kontraktowych, lub
podejmowanie działań związanych z wewnątrzszkolnym
doskonaleniem zawodowym,
Uwaga!
Nowe rozporządzenie włączyło to zadanie do
wymagania: § 8 ust. 2 pkt 3.

d) aktywna i systematyczna współpraca ze strukturami
samorządowymi lub innymi organizacjami działającymi na
rzecz edukacji, pomocy społecznej lub postępowania
w sprawach nieletnich,
Uwaga!
Nowe rozporządzenie włączyło to zadanie do
wymagania: § 8 ust. 2 pkt 4e.

e) wykonywanie zadań egzaminatora okręgowej komisji
egzaminacyjnej, eksperta komisji kwalifikacyjnej lub
egzaminacyjnej dla nauczycieli ubiegających się o awans
zawodowy, rzeczoznawcy do spraw programów
nauczania, podręczników, środków dydaktycznych,
programów wychowania przedszkolnego; w przypadku
nauczycieli szkół artystycznych – także konsultanta
Centrum Edukacji Artystycznej,
Uwaga!
Nowe rozporządzenie włączyło to zadanie do wymagania
§ 8 ust. 2 pkt 4b.

§ 8 ust. 2 pkt 4
realizację co najmniej trzech z następujących zadań:

a) opracowanie i wdrożenie programu działań edukacyjnych,
wychowawczych, opiekuńczych lub innych związanych
odpowiednio z oświatą, pomocą społeczną lub
postępowaniem w sprawach nieletnich,

b) wykonywanie zadań doradcy metodycznego,
egzaminatora okręgowej komisji egzaminacyjnej, eksperta
komisji kwalifikacyjnej lub egzaminacyjnej dla nauczycieli
ubiegających się o awans zawodowy, rzeczoznawcy do
spraw programów nauczania, programów wychowania
przedszkolnego, podręczników lub środków dydaktycznych,
a w przypadku nauczycieli szkół artystycznych – także
konsultanta współpracującego z Centrum Edukacji
Artystycznej,

c) poszerzenie zakresu działań szkoły, w szczególności
dotyczących zadań dydaktycznych, wychowawczych lub
opiekuńczych,

d) uzyskanie umiejętności posługiwania się językiem obcym
na poziomie zaawansowanym, a w przypadku nauczycieli
języków obcych – uzyskanie umiejętności posługiwania się
drugim językiem obcym na poziomie zaawansowanym,
Uwaga!
Zanim nauczyciel podejmie się realizacji wymagań z § 8
ust. 2 pkt 4d powinien się szczegółowo zapoznać z
załącznikiem do rozporządzenia z dnia 10 września 2002
roku (Dz. U.
z 2002 r. Nr 155, poz. 1288) dotyczącego świadectw
potwierdzających znajomość języków obcych.

e) wykonywanie zadań na rzecz oświaty, pomocy społecznej
lub postępowania w sprawach nieletnich we współpracy
z innymi osobami, instytucjami samorządowymi lub innymi
podmiotami,

f) pełnienie funkcji doradcy metodycznego, uzyskanie
kwalifikacji edukatora lub trenera terapeuty,
Uwaga!
Nowe rozporządzenie włączyło to zadanie do
wymagania: § 8 ust. 2 pkt 4b. W nowym rozporządzeniu
pominięto jednak uzyskiwanie kwalifikacji edukatora oraz
trenera terapeuty (szczegóły: patrz rozdz. 2).

g) uzyskanie dodatkowych kwalifikacji zawodowych
umożliwiających poszerzenie zakresu działań
edukacyjnych, wychowawczych, opiekuńczych lub innych
związanych z zadaniami szkoły,
Uwaga!
Nowe rozporządzenie włączyło to zadanie do
wymagania: § 8 ust. 2 pkt 4d i zawęziło je do uzyskania
umiejętności posługiwania się językiem obcym w stopniu
zaawansowanym (szczegóły: patrz rozdz. 2).

h) wykonywanie samodzielnie lub we współpracy
z zespołem innych zadań na rzecz edukacji, pomocy
społecznej, postępowania w sprawach nieletnich lub
uzyskiwanie znaczących osiągnięć w pracy zawodowej,
Uwaga!
Nowe rozporządzenie częściowo włącza to zadanie do
wymagania: § 8 ust. 2 pkt 4e. Uzyskiwanie znaczących
osiągnięć w pracy zawodowej traktuje natomiast jako
samodzielne zadanie: § 8 ust. 2 pkt 4f (szczegóły: patrz
rozdz. 2).

f) uzyskanie innych znaczących osiągnięć w pracy
zawodowej;

–

–

§ 5 ust. 2 pkt 4
umiejętność rozpoznawania i rozwiązywania problemów
edukacyjnych, wychowawczych lub innych,
z uwzględnieniem specyfiki, typu i rodzaju szkoły,
w której nauczyciel jest zatrudniony.

§ 8 ust. 2 pkt 5
umiejętność rozpoznawania i rozwiązywania problemów
edukacyjnych, wychowawczych lub innych,
z uwzględnieniem specyfiki, typu i rodzaju szkoły, w której
nauczyciel jest zatrudniony.
Uwaga!
Należy zamieścić opis i analizę co najmniej dwóch
przypadków rozpoznania i rozwiązania problemów
edukacyjnych, wychowawczych lub innych. Patrz: § 9 ust. 4
pkt 5 (szczegóły w rozdz. 3).

2. Dokumentowanie osiągnięć wynikających z realizacji wymagań zawartych w nowym
rozporządzeniu

Zgodnie z § 9 ust. 4 rozporządzenia MENiS z dnia 1 grudnia 2004 roku dokumentacja powinna

zawierać:
1. opis i analizę realizacji wymagań wynikających z § 8 ust. 2 pkt 1–3 ww. rozporządzenia ze wskazaniem
wpływu podejmowanych działań na podniesienie jakości pracy szkoły oraz pracy nauczyciela;
2. sprawozdanie z realizacji wybranych zadań wynikających z § 8 ust. 4 pkt 4 cytowanego rozporządzenia
oraz uzyskanych efektów;
3. dyplomów lub świadectw potwierdzających zaawansowaną znajomość języka obcego;
4. opis i analizę co najmniej dwóch przypadków rozpoznawania i rozwiązania problemów edukacyjnych
lub wychowawczych;
5. zaświadczeń lub innych dokumentów potwierdzających pełnienie funkcji, prowadzenie działań,
wykonywanie innych zadań, które nie wynikają z planu rozwoju zawodowego i przedłożenie sprawozdania
z ich realizacji.

Aby ułatwić Państwu przygotowanie dokumentacji niezbędnej do awansu zawodowego,

w tabeli w rozdziale 1 zostały zamieszczone uwagi i komentarze do każdego z punktów rozporządzenia.
Poniżej przygotowałyśmy dodatkowe sugestie, jak należy postępować przy dokumentacji poszczególnych

zadań, oraz gdzie zamieścić te, które nie znalazły się w nowym rozporządzeniu. Dla ułatwienia analizy im
również nadałyśmy formę tabeli.

Rozporządzenie MENiS

z dnia 1 grudnia 2004 roku

Uwagi o sposobie dokumentowania

§ 8 ust. 2 pkt 1
uzyskanie pozytywnych efektów w pracy
dydaktycznej, wychowawczej lub
opiekuńczej na skutek wdrożenia działań
mających na celu doskonalenie pracy
własnej i podniesienie jakości pracy
szkoły, a w przypadku nauczycieli,
o których mowa w art. 9e ust. 1–3 Karty
Nauczyciela – uzyskanie pozytywnych
efektów w zakresie realizacji zadań
odpowiednio na rzecz oświaty, pomocy
społecznej lub postępowania w sprawach
nieletnich, w związku z zajmowanym
stanowiskiem lub pełnioną funkcją;

Opisując ten punkt, należy uwzględnić wszelkie działania służące do
analizy efektów naszej pracy, na przykład:
– doskonalenie własne, które ma wpływ na podniesienie jakości pracy
szkoły,
– przeprowadzanie ankiet ewaluacyjnych na zajęciach,
– ewaluacje przedmiotowych systemów nauczania,
– analizy testów diagnostycznych,
– analizy wyników, jakie uzyskali uczniowie na egzaminach
zewnętrznych,
– nagrody dyrektora,
– posiadanie laureatów lub finalistów konkursów na szczeblu miejskim
bądź szkolnym,
– organizowanie konkursów szkolnych i międzyszkolnych na szczeblu
miejskim,
– przykłady oryginalnych rozwiązań dydaktycznych,
– opisy ciekawych zajęć edukacyjnych i inne.
Te materiały nie powinny być, rzecz jasna, zamieszczone wyłącznie
w postaci załączników. Należy opisać pozytywne efekty, jakie osiągnięto
w wyniku ich wdrożenia. Nauczyciel powinien udowodnić, że przyczyniły
się one do podniesienia jakości pracy szkoły. Opis tego punktu można
porównać do analizy przyrostu kompetencji zawodowych, które
polepszają jakość nauczania.

§ 8 ust. 2 pkt 2
wykorzystywanie w pracy technologii
informacyjnej i komunikacyjnej;

Należy rozgraniczyć pojęcia: technologia informacyjna, technologia
komunikacyjna.
Technologia informacyjna to przede wszystkim umiejętność korzystania
z technik komputerowych, ze szczególnym uwzględnieniem Internetu
i wszelkiego rodzaju oprogramowania multimedialnego. Technologia
komunikacyjna natomiast dotyczy wszelkich sposobów komunikacji
między ludźmi, czyli na podstawie wywiadów, ankiet, pogadanek
opracowywanie własnych pomocy dydaktycznych, wspólne
rozwiązywanie problemów w ramach WDN, komunikowanie rodzicom
i uczniom wyników sprawdzianów i egzaminów zewnętrznych, wspólne
opracowywanie strategii podnoszenia jakości pracy szkoły w zakresie
mierzonego obszaru, opracowywanie wspólnie z rodzicami systemu
współpracy lub indywidualnej pomocy uczniom itp.
Opisując ten punkt, musimy również wskazać celowość podjętych
przedsięwzięć i efekty ich wdrożenia.

§ 8 ust. 2 pkt 3
umiejętność dzielenia się wiedzą
i doświadczeniem z innymi nauczycielami,
w tym przez prowadzenie otwartych zajęć,
w szczególności dla nauczycieli stażystów
i nauczycieli kontraktowych, prowadzenie
zajęć dla nauczycieli w ramach
wewnątrzszkolnego doskonalenia
zawodowego lub innych zajęć.

Punkt ten zawiera wszystkie wymagania, które w rozporządzeniu
z 2000 roku znajdowały się w § 5 ust. 2 pkt 2 i pkt 3c.
Analizując i opisując ten punkt, należy zwrócić uwagę na sformułowanie
„otwartych zajęć”, które wskazuje, że powinno ich być więcej niż jedno.
Do tych zajęć zaliczamy prowadzenie przez nauczyciela lekcji otwartych,
lekcji pokazowych, warsztatów i konferencji, o ile nauczyciel posiada
uprawnienia do pracy z dorosłymi (np. ukończył kurs andragogiki), bądź
prowadzi zajęcia pod kontrolą doradcy metodycznego lub wspólnie z nim.
W tym punkcie możemy również zamieścić publikacje, wygłoszone
referaty bądź materiały spopularyzowane w innej formie, z których mogą
korzystać inni nauczyciele (np. udostępnienie ich w bibliotece szkolnej,
pedagogicznej lub miejskiej, opracowanie w formie prezentacji
multimedialnej lub innej elektronicznej formie, popularyzacja na stronach
internetowych przeznaczonych dla nauczycieli itd.).

§ 8 ust. 2 pkt 4
realizacja co najmniej trzech z następujących zadań:
a) opracowanie i wdrożenie programu
działań edukacyjnych, wychowawczych,
opiekuńczych lub innych związanych
odpowiednio z oświatą, pomocą społeczną
lub postępowaniem w sprawach nieletnich,

Przy realizacji tego punktu należy uwzględnić konkretny program lub
własne programy napisane zgodnie z potrzebą i specyfiką szkoły.
Za program własny można uznać wypracowany przez nauczyciela
materiał, który przed wdrożeniem został pozytywnie zaopiniowany na
przykład przez doradcę metodycznego lub innego nauczyciela
mianowanego o tej samej specjalności oraz dyrektora szkoły i radę
pedagogiczną (zatwierdzenie do realizacji danego programu jest zwykle
udokumentowane w protokole z posiedzenia rady pedagogicznej).
Program ten powinien uwzględniać:
– realizację ścieżek edukacyjnych,
– modyfikacje modułów programu nauczania, z których korzysta
nauczyciel, a które wynikają ze specyfiki i potrzeb szkoły (muszą one
jednak dotyczyć treści określonych w podstawie programowej danego
przedmiotu),
– realizację koła zainteresowań,
– realizację zajęć wyrównawczych,
– działalność kółek teatralnych, kabaretów lub innych przedsięwzięć
artystycznych

∗

– zajęcia rekreacyjno-sportowe i inne.
Ponieważ programów może być tyle, ilu nauczycieli jest w danej szkole,
sugerujemy, aby opracowywać je we współautorstwie z innymi
nauczycielami. Programy będą wówczas bardziej dopracowane,
interdyscyplinarne i – co najważniejsze – uniknie się potencjalnych
konfliktów i plagiatów. Przez wspólne opracowywanie takich
przedsięwzięć nauczyciele nabywają także umiejętności pracy
zespołowej i integruje się grono pedagogiczne (Nieprawdą jest, że
komisje kwalifikacyjne i egzaminacyjne źle się zapatrują na programy,
które opracowuje więcej niż jedna osoba!).
Ponadto w tym punkcie możemy zamieścić opracowane i wdrożone
innowacje oraz eksperymenty.
Zanim jednak nauczyciel podejmie się finalizowania tego punktu
w postaci sprawozdania, sugerujemy, aby zapoznał się
z rozporządzeniem MENiS z dnia 9 kwietnia 2002 roku w sprawie
warunków prowadzenia działalności innowacyjnej i eksperymentalnej
przez publiczne szkoły i placówki (Dz. U. z 2002 r. Nr 56, poz. 506). Nie
popełni wówczas błędu przy klasyfikowaniu danego przedsięwzięcia do
innowacji bądź eksperymentu (innowacja musi być zatwierdzona przez
kuratora, a eksperyment prowadzony we współpracy z wyższą uczelnią).

Przygotowanie dokumentacji tego punktu jest stosunkowo łatwe. Aby
uznać go za zrealizowany, wystarczy w sprawozdaniu nawiązać do
potwierdzeń o powierzeniu danej funkcji (doradca metodyczny) bądź o jej
pełnieniu (ekspert, rzeczoznawca). W wypadku wykonywania zadań
egzaminatora wymagania zostaną uznane za spełnione, gdy nauczyciel
przynajmniej raz zostanie przydzielony do pracy w zespole
egzaminatorów i będzie sprawdzał prace jako egzaminator, weryfikator
bądź przewodniczący zespołu egzaminatorów. Do dokumentacji nie
wystarczy tylko zaświadczenie o ukończeniu kursu ani fakt posiadania
numeru identyfikacyjnego egzaminatora.

∗

Zwykle są to programy autorskie opracowywane na podstawie zainteresowań i umiejętności uczniów, które

powinny kształcić umiejętności ponadprzedmiotowe. Poza tym muszą one zawierać odniesienia do umiejętności,
a nawet treści podstaw programowych przedmiotów humanistycznych i artystycznych, nawet jeśli są
innowacyjne czy wręcz nowatorskie. W takim wypadku warto zaopiniować program u specjalisty przedmiotu
lub przedmiotów, na przykład konsultantów RODN „WOM” lub doradców metodycznych, o ile gmina takowych
powołała.

c) poszerzenie zakresu działań szkoły,
w szczególności dotyczących zadań
dydaktycznych, wychowawczych lub
opiekuńczych,

W tym punkcie można zamieścić wiele zaplanowanych do realizacji
zadań, które nie mieszczą się w innych punktach. Można tu również
przenieść takie zadania, których jest zbyt wiele w innych elementach
sprawozdania. Uwzględniamy tu:
– programy i innowacje, których nie zamieściliśmy na przykład w § 8 ust.
2 pkt 4a, bo mieliśmy ich kilka,
– propozycje zajęć pozalekcyjnych, niekoniecznie opracowanych
w kontekście programu,
– dodatkowe zajęcia sportowe, na przykład zajęcia fitness,
– chór szkolny lub inne zajęcia artystyczne,
– propozycje dla klas z wprowadzoną innowacją lub językiem
dodatkowym, innym niż języki wiodące w danej szkole,
– zajęcia świetlicowe,
– ciekawe sesje wykładowe z udziałem prelegentów spoza klasy, mające
jednak związek z materiałem nauczania,
– wszelkiego rodzaju projekty,
– profile klas w szkołach ponadgimnazjalnych poszerzające zakres
działań szkoły, zwiększające i dające gwarancję dobrej jakości
nauczania.
Należy jednak pamiętać, że każdy pomysł powinien być wdrożony lub
zrealizowany. Nie powinien być tylko fikcyjnym zapisem. Pomysły muszą
być realistyczne, nauczyciel powinien bowiem przekonać komisję
kwalifikacyjną, że wychodzą naprzeciw potrzebom uczniów i środowiska,
w jakim szkoła funkcjonuje. Muszą być realizowane na wysokim poziomie
przez nauczycieli mających odpowiednie uprawnienia, na przykład
językowe, trenerskie i inne. I jeszcze jedno istotne założenie: każda
z propozycji musi być przeanalizowana pod kątem celów i rezultatów,
jakie pragniemy osiągnąć. Należy również odnieść każdą z propozycji do
rezultatów, jakie już osiągnęliśmy (ewaluacja przedsięwzięcia) oraz
wniosków, jakie wyciągnęliśmy z jego realizacji. Nauczyciel powinien
udowodnić, że dane przedsięwzięcie rzeczywiście poszerza zakres
działania szkoły.
Uwaga! Nauczyciel proponuje takie działania, co do których realizacji ma
uprawnienia, dysponuje odpowiednią bazą dydaktyczną bądź materialną.
Jeśli na przykład nauczyciel chce prowadzić zajęcia fitness, musi mieć
odpowiednie uprawnienia instruktorskie.

d) uzyskanie umiejętności posługiwania się
językiem obcym na poziomie
zaawansowanym, a w przypadku
nauczycieli języków obcych – uzyskanie
umiejętności posługiwania się drugim
językiem obcym na poziomie
zaawansowanym,
Uwaga!
Patrz: Dz. U. z dnia 10 września
2002 roku, Nr 155, poz. 1288 dotycząca
świadectw potwierdzających znajomość
języków obcych.

Jeżeli nauczyciel posiada certyfikat potwierdzający znajomość języka na
poziomie zaawansowanym, przed sporządzeniem sprawozdania
powinien sprawdzić, czy ośrodek językowy, który mu te kwalifikacje
nadał, posiada do tego uprawnienia i znajduje się w wykazie MENiS.
§ 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z dnia 1 grudnia 2004 roku brzmi:
Dokumentacja, o której mowa w ust. 1 pkt 5, jest przedstawiana,
z zastrzeżeniem ust. 5, w następującej formie: dyplomów lub
świadectw potwierdzających zaawansowaną znajomość języka
obcego w rozumieniu rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej
i Sportu z dnia 10 września 2002 roku w sprawie szczegółowych
kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół
i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających
wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia
nauczycieli (Dz. U. z 2002 roku, Nr 155, poz. 1288 oraz z 2004 roku,
Nr 122, poz. 1290) – w przypadku realizacji zadania, o którym mowa
w § 8. ust. 2 pkt 4d.
Uwaga!
Przed zgłoszeniem uczestnictwa w kursach często proponowanych przez
różne ośrodki językowe najlepiej sprawdzić, czy wystawiane przez nich
świadectwa i certyfikaty będą honorowane przez komisje kwalifikacyjne.

e) wykonywanie zadań na rzecz oświaty,
pomocy społecznej lub postępowanie
w sprawach nieletnich we współpracy
z innymi osobami, instytucjami
samorządowymi lub innymi podmiotami,

Do tego punktu został włączony dawny § 5 ust. 2 pkt 3 d: aktywna
i systematyczna współpraca ze strukturami samorządowymi lub innymi
organizacjami na rzecz edukacji, pomocy społecznej lub postępowania
w sprawach nieletnich.
Dokumentowanie tego punktu zwykle nie sprawia nauczycielom
problemów. W sprawozdaniu można zamieścić różnego rodzaju formy
współpracy z ośrodkami pomocy społecznej, organizacjami działającymi
na rzecz pomocy rodzinie, ochrony środowiska (np. LOP),
stowarzyszeniami, sądem do spraw nieletnich lub policją (np. przy
uzyskiwaniu przez uczniów kart rowerowych), współpraca z PCK,
hospicjami, schroniskami (np. dla zwierząt). Może to być również
współpraca z prywatnymi osobami, które tego typu działalność wspierają
bądź prowadzą.
Pisząc sprawozdanie, nie można zapomnieć o umotywowaniu celowości
podjętych form współpracy i uzyskanych efektów.

f) uzyskanie innych znaczących osiągnięć
w pracy zawodowej;

W tym punkcie nauczyciel dokumentuje znaczące osiągnięcia zawodowe,
na przykład:
– przygotowanie laureatów lub finalistów konkursów przedmiotowych,
– nagrody prezydenta, kuratora, ministra,
– odznaczenia państwowe, na przykład brązowy, srebrny lub złoty krzyż
zasługi,
– odznaczenia honorowe organizacji pozarządowych, jeśli w takowych
działa (np. odznaczenia „Zasłużony dla ochrony przyrody”, które
otrzymują działacze LOP),
– medal Komisji Edukacji Narodowej itp.
Można tu również, o ile nie zostało to ujęte wcześniej, zamieścić fakt
bycia na przykład autorem czy współautorem podręczników, programów
nauczania zatwierdzonych przez MENiS lub innych publikacji o zasięgu
ogólnopolskim.

Dokonując analizy i opisu realizacji zadań lub sporządzenia sprawozdania, należy określić:

– cel podjętego zadania (z czego wynika zadanie uwzględnione w realizacji planu rozwoju zawodowego),
– sposób jego realizacji,
– efekty, jakie przyniosło wdrożenie i wykonanie zadania w odniesieniu do podniesienia jakości pracy
szkoły.

Rozważmy analizę zadania podjętego przez nauczyciela w ramach § 8 ust. 2 pkt 4a i sporządzenie

z niego sprawozdania: opracowanie i wdrożenie programu działań edukacyjnych, wychowawczych lub
innych związanych odpowiednio z oświatą, pomocą społeczną lub postępowaniem w sprawach nieletnich.

Załóżmy, że w planie rozwoju zawodowego nauczyciel uwzględnił opracowanie programu zajęć

pozalekcyjnych związanych na przykład z nauką pływania. Pomysł ten musi spełniać następujące warunki:
1. Szkoła posiada basen.
2. Program nauczania, z którego korzysta nauczyciel, nie uwzględnia godzin nauki szczegółowych technik
pływackich.
3. Dyrektor szkoły nie może przyznać nauczycielowi dodatkowych godzin w ramach zajęć wychowania
fizycznego na naukę poszczególnych stylów pływackich.
4. Nauczyciel posiada uprawnienia trenerskie w pływaniu oraz ukończony kurs ratownika.
5. Uczniowie chętnie uczestniczą w zajęciach na basenie, są zainteresowani tą dziedziną sportu
i niektórzy z nich wykazują talent pływacki.

Po analizie i zapisaniu zadania w planie rozwoju zawodowego nauczyciel przystępuje do jego

realizacji.
1. W pierwszej kolejności na bazie realizowanego programu nauczania oraz podstawy programowej
opracowuje koncepcję własnego programu zajęć na basenie.
2. Wyznacza cel główny zajęć oraz określa umiejętności, jakie uczniowie powinni zdobyć.
3. Przedstawia sposób realizacji poszczególnych zajęć.
4. Ustala sposób i częstotliwość ewaluacji programu (np. zakłada, że program obejmuje klasę pierwszą
i drugą gimnazjum, a ewaluacja następuje raz do roku).

5. Pisze program.
6. Przedstawia dyrektorowi szkoły gotowy program nauczania.
7. Oddaje program do zaopiniowania doradcy metodycznemu wychowania fizycznego.
8. Po pozytywnym zaopiniowaniu przez doradcę metodycznego dyrektor szkoły przedstawia radzie
pedagogicznej propozycję programu.
9. Rada pedagogiczna zatwierdza realizację programu, co zostaje odnotowane w protokole z posiedzenia.

Po zrealizowaniu programu nauczyciel dokonuje jego ewaluacji pod kątem osiągniętych

celów, wyciąga wnioski niezbędne do dalszych działań oraz przygotowuje ewentualną korektę.
Poza tym w sprawozdaniu:
– zamieszcza opis celu, któremu ma służyć program,
– przedstawia sposób wdrożenia, realizacji i ewaluacji programu,
– określa na podstawie wniosków z ewaluacji, jakie efekty przyniósł wdrożony program, uwzględnia
indywidualne osiągnięcia podopiecznych,
– uzasadnia potrzebę kontynuowania zajęć w kolejnych latach na podstawie zewaluowanego
i zmodyfikowanego programu pod kątem stylu pływackiego (lub stylów), w którym uczniowie
wykazują najmniejsze umiejętności.

W wypadku dobrze przemyślanego zadania oraz systematycznego wdrażania poszczególnych

jego etapów napisanie sprawozdania z uzyskanych efektów nie jest trudne. Warto również pamiętać,
że podczas pisania sprawozdania nie chodzi o krasomówcze sformułowania i obszerne wypowiedzi,
lecz o konkretne i rzeczowe przedstawienie tego, co zostało zrobione. Zdecydowane znaczenie ma tu
jakość, a nie długość wypowiedzi.
Uwaga!  Może się zdarzyć,  że opracowany i wdrożony program nie przyniósł przewidywanych
efektów (choć zdarza się to raczej rzadko). W takiej sytuacji nie należy rezygnować z programu, lecz
dokonać podobnej analizy, szczególnie akcentując potrzebę jego skorygowania i dopracowania
w konkretnym obszarze, który się nie sprawdził, uniemożliwił zrealizowanie założonych efektów.

Warto też pamiętać, że w sprawozdaniu nauczyciel ma się wykazać celowością doboru zadań

pod kątem poprawy jakości pracy szkoły w jakimś obszarze. Zatem nie zawsze wszystko musi się
udać. Powinien natomiast być świadomy przyczyn, które spowodowały złe funkcjonowanie programu,
i wyciągnąć wnioski do dalszej pracy oraz uwzględnić je w swoim sprawozdaniu.

3. Opis i analiza przypadków

Sposób dokumentowania § 8 ust. 2 pkt 5 dotyczy umiejętności rozpoznawania

i rozwiązywania problemów edukacyjnych, wychowawczych lub innych, z uwzględnieniem specyfiki,
typu i rodzaju szkoły, w której nauczyciel jest zatrudniony. Określa go § 9 ust. 4 pkt 5 tego samego
rozporządzenia:
„Dokumentacja, o której mowa w ust. 1 pkt 5, jest przedstawiana, z zastrzeżeniem ust. 5,
w następującej formie: opisu i analizy co najmniej dwóch przypadków rozpoznania i rozwiązania
problemów edukacyjnych, wychowawczych lub innych, o których mowa w § 8 ust. 2 pkt 5”.

W niniejszym rozdziale przedstawimy kilka wskazówek związanych z opisem i analizą

przypadków.

Opis to charakterystyka czegoś, przedstawienie szczegółów dotyczących jakiejś cechy.

Analiza zaś to rozłożenie pewnej całości na elementy (składniki), jest to myślowe wyodrębnienie
właściwości lub składników badanego zjawiska lub przedmiotu. Przypadkiem jest problem
edukacyjny, wychowawczy lub inny wynikający ze specyfiki, typu i rodzaju szkoły, w której
nauczyciel jest zatrudniony.

Przystępując do opisu i analizy przypadku, musimy:

1) określić temat badawczy (problematykę badawczą), czyli poznanie przyczyn i metod rozwiązania
problemu, którego źródłem mogą być:
– konkretna osoba,
– priorytet edukacyjny,
– konkretne wydarzenie,
– porównanie osiągnięć własnej placówki z inną itp.;
2) wybrać metodę badawczą, na przykład:
– obserwację,
– wywiad,

– analizę dokumentów,
– testy,
– ankietę,
– badanie w działaniu;
3) przedstawić sposób rozwiązania danej sytuacji i wynikające z niego wnioski.
Obiektem analizy przypadku mogą być:
– osoba,
– instytucja,
– program nauczania,
– porównanie własnej praktyki zawodowej z praktyką innych osób lub skonfrontowanie jej z teorią,
– duże przedsięwzięcia podejmowane na rzecz oświaty, pomocy społecznej, wychowania itp.,
– rozwiązania strukturalno-systemowe, programowe, organizacyjne placówki lub inne.

Dokonując analizy i opisu przypadku, należy pamiętać, że każdy przypadek:

– jest czymś szczególnym,
– musi uwzględniać naturalny kontekst społeczny,
– nie może zawierać subiektywnej interpretacji,
– jest studiowaniem dynamiki zmian zachodzących w ramach analizowania przypadku,
– przy diagnozowaniu i rozwiązywaniu powinien być poparty fachową literaturą,
– każdy element składowy przypadku musi być szczegółowo przeanalizowany.

4. Zamiast zakończenia
13 wskazówek dla wszystkich składających dokumentację

Nauczycielom, którzy podnoszą swoje kwalifikacje i rozpoczynają starania o uzyskanie

statusu nauczyciela dyplomowanego, należy życzyć przede wszystkim wytrwałości oraz pewności
siebie podczas konfrontacji z komisją kwalifikacyjną. Mamy nadzieję, że te słowa, pomimo ogólnego
zniechęcenia i zmęczenia, jakie panuje wśród nauczycieli (wywołane kolejną zmianą rozporządzenia),
zmobilizują Państwa do podjęcia wyzwania, jakim jest zdobycie kolejnego stopnia awansu
zawodowego.

W tym rozdziale zamieszczamy kilka praktycznych porad związanych z przygotowaniem

dokumentacji dla komisji kwalifikacyjnej. Chcemy również zwrócić uwagę na to, że jeżeli będą
Państwo mieli jakiekolwiek trudności z zakwalifikowaniem wybranego zadania do punktów nowego
rozporządzenia, zawsze można się zwrócić o pomoc do wizytatorów kuratorium oświaty bądź
doradców metodycznych, o ile takowi są w gminie powołani.

Kompletując dokumentację, którą należy przedłożyć komisji kwalifikacyjnej, z pewnością

wykorzystają Państwo poniższe wskazówki. Oto one:
1. Czynnością, która powinna rozpocząć przygotowania, jest szczegółowe zapoznanie się z nowym
rozporządzeniem o awansie zawodowym nauczyciela (to rozporządzenie dobrze jest mieć do własnej
dyspozycji i jak najczęściej do niego zaglądać); patrz: załącznik.
2. Przed przystąpieniem do sporządzania opisów z realizacji poszczególnych paragrafów, należy
zebrać wszystkie istotne dokumenty i osiągnięcia w jednym miejscu.
3. Rozpisanie brzmienia poszczególnych paragrafów na osobnych kartkach.
4. Przyporządkowanie wszystkich swoich dotychczasowych osiągnięć i dokumentów rozpisanym na
osobnych kartkach paragrafom.
5. Każdemu zadaniu, które zostało uwzględnione w planie rozwoju zawodowego, należy
przyporządkować cel, określić procedury jego realizacji i ewaluacji oraz efekt, jaki zamierza się
osiągnąć. Następnie powinno się porównać uzyskany efekt z tym, jaki się zaplanowało (można w taki
sposób rozpisać na osobnych kartkach każde zadanie, wówczas łatwiej będzie dokonywać korekt
i przyporządkowywać poszczególnym paragrafom).
6. Pisząc aneks do planu, trzeba przemyśleć, czy nie lepiej dodatkowe przedsięwzięcie, którego
realizacji się podjęliśmy, uwzględnić w dokumentacji (jako załącznik), szczególnie w wypadku, gdy
propozycja ta jest nowatorska i ciekawa.
7. O ilości zadań w poszczególnych paragrafach decyduje nauczyciel. Może tak rozplanować
poszczególne punkty, by w każdym z nich znajdowała się podobna liczba zadań, tak jednak być nie
musi.
8. Nie jest wskazane porównywanie swojej dokumentacji i osiągnięć z pracami innych nauczycieli.

9. Nie należy słuchać rad i stresujących opinii o pracach komisji. Jeżeli ktoś z koleżanek czy kolegów
trafił przed komisję, która nie zrobiła na nim pozytywnego wrażenia, nie oznacza to wcale, że my
również na taką trafimy.
10. Nie należy się sugerować opinią, że komisje wymagają realizacji więcej niż trzech punktów z § 8
ust. 2 pkt 4 (wystarczą trzy). Dokumentacja powinna być przygotowana tak, jak wcześniej to
zaplanowaliśmy, aby mieć dokładną wizję, co chcemy komisji przedstawić.
11. Na posiedzenie komisji można zabrać materiały, którymi chcemy się pochwalić, a nie
zamieściliśmy ich w postaci załączników, gdyż zostały uwzględnione w planie rozwoju.
12. Sposób prezentacji materiałów powinien być przemyślany, zanim staniemy przed komisją
(pamiętajmy, że zbyt długa i monotonna prezentacja może spowodować, że członkowie komisji
przestaną nas słuchać!).
13. Stając przed komisją, należy być pewnym siebie (ale nie zarozumiałym), wypowiadać się
rzeczowo. Rozporządzenie nie mówi, że będzie to egzamin.

Życzymy powodzenia!

Załącznik
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu

z dnia 1 grudnia 2004 roku w sprawie

uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli

Na podstawie art. 9g ust. 10 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2003 r.
Nr 118, poz. 1112, z późn. zm.

) zarządza się, co następuje:

§ 1.
Rozporządzenie określa sposób odbywania stażu, rodzaj dokumentacji załączanej do wniosku
nauczyciela o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego lub egzaminacyjnego, zakres wymagań do
uzyskania poszczególnych stopni awansu zawodowego, tryb działania komisji kwalifikacyjnych
i egzaminacyjnych, wzory zaświadczeń o uzyskaniu akceptacji lub zdaniu egzaminu oraz wzory aktów
nadania stopni awansu zawodowego.

§ 2.
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o:
1) Karcie Nauczyciela – rozumie się przez to ustawę z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela;
2) nauczycielu – rozumie się przez to nauczycieli, wychowawców i innych pracowników
pedagogicznych, o których mowa w art. 1 ust. 1, 1a i 2 pkt 1–3 Karty Nauczyciela;

3) szkole bez bliższego określenia – rozumie się przez to jednostki organizacyjne, o których mowa

w art. 1 ust. 1, 1a i 2 pkt 1–2 Karty Nauczyciela;
4) dyrektorze szkoły – rozumie się przez to osoby kierujące jednostkami organizacyjnymi, o których
mowa w art. 1 ust. 1, 1a i 2 pkt 1–2 Karty Nauczyciela;
5) uczniach – rozumie się przez to także słuchaczy i wychowanków.

§ 3.
1. Nauczyciel stażysta przedkłada dyrektorowi szkoły projekt planu rozwoju zawodowego w terminie
20 dni od dnia rozpoczęcia zajęć.
2. Nauczyciel kontraktowy i nauczyciel mianowany projekt planu rozwoju zawodowego załącza do
wniosku o rozpoczęcie stażu skierowanego do dyrektora szkoły.

Minister Edukacji Narodowej i Sportu kieruje działem administracji rządowej – oświata i wychowanie, na

podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 czerwca 2004 roku w sprawie
szczegółowego zakresu działania Ministra Edukacji Narodowej i Sportu (Dz. U. Nr 134, poz. 1426).

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2003 r. Nr 137, poz. 1304,

Nr 203, poz. 1966, Nr 213, poz. 2081 i Nr 228, poz. 2258 oraz z 2004 r. Nr 96, poz. 959 i Nr 179, poz. 1845.

3. Dyrektor szkoły zatwierdza projekt planu rozwoju zawodowego nauczyciela w terminie 30 dni od
dnia rozpoczęcia zajęć lub zwraca go nauczycielowi do poprawy ze wskazaniem, w formie pisemnej,
zakresu niezbędnych zmian.
4. Nauczyciel obowiązany jest niezwłocznie poprawić projekt planu rozwoju zawodowego zgodnie
z zaleceniami dyrektora szkoły i ponownie przedłożyć projekt dyrektorowi szkoły.
5. W przypadku nauczyciela, o którym mowa w art. 9f ust. 2 Karty Nauczyciela, ust. 2–4 stosuje się
odpowiednio.

§ 4.
1. Dyrektor szkoły zapewnia nauczycielowi odbywającemu staż warunki do:
1) obserwacji zajęć dydaktycznych, wychowawczych oraz innych prowadzonych w szkole,
w szczególności zajęć prowadzonych przez nauczyciela tego samego przedmiotu lub rodzaju zajęć w
tej samej lub innej szkole;
2) udziału w formach kształcenia ustawicznego, jeżeli wynika to z zatwierdzonego planu rozwoju
zawodowego i potrzeb szkoły;
3) korzystania z pomocy merytorycznej i metodycznej poradni psychologiczno-pedagogicznej lub
innych placówek i instytucji oświatowych.
2. W szczególnie uzasadnionych przypadkach, w czasie trwania stażu dyrektor szkoły może pisemnie
zobowiązać nauczyciela do zmiany planu rozwoju zawodowego lub zmienić nauczycielowi opiekuna
stażu.
3. W czasie trwania stażu nauczyciel może wprowadzać zmiany w planie rozwoju zawodowego za
zgodą dyrektora szkoły.
4. W terminie 30 dni od dnia zakończenia stażu nauczyciel składa dyrektorowi szkoły sprawozdanie
z realizacji planu rozwoju zawodowego.

§ 5.
Opiekun stażu przedstawia dyrektorowi szkoły projekt oceny dorobku zawodowego nauczyciela za
okres stażu w terminie 14 dni od dnia zakończenia stażu przez nauczyciela.

§ 6.
1. Nauczyciel stażysta ubiegający się o awans na stopień nauczyciela kontraktowego w okresie
odbywania stażu powinien w szczególności:
1) poznawać organizację, zadania i zasady funkcjonowania szkoły, w tym:
a) przepisy związane z funkcjonowaniem szkoły;
b) sposób prowadzenia dokumentacji obowiązującej w szkole;
c) przepisy dotyczące zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków nauki i pracy;
2) uczestniczyć jako obserwator w zajęciach prowadzonych przez opiekuna stażu lub innych
nauczycieli, w wymiarze co najmniej jednej godziny zajęć w miesiącu, oraz omawiać z prowadzącym
obserwowane zajęcia;
3) prowadzić zajęcia z uczniami, w obecności opiekuna stażu lub dyrektora szkoły, w wymiarze co
najmniej jednej godziny zajęć w miesiącu, oraz omawiać je z osobą, w której obecności zajęcia zostały
przeprowadzone;
4) uczestniczyć w wewnątrzszkolnych formach doskonalenia zawodowego nauczycieli.
2. Wymagania niezbędne do uzyskania stopnia nauczyciela kontraktowego obejmują:
1) znajomość organizacji, zadań i zasad funkcjonowania szkoły, w której nauczyciel odbywał staż;
2) umiejętność prowadzenia zajęć w sposób zapewniający właściwą realizację statutowych zadań
szkoły, w której nauczyciel odbywał staż;
3) znajomość  środowiska uczniów, ich problemów oraz umiejętność współpracy ze środowiskiem
uczniów;
4) umiejętność omawiania prowadzonych i obserwowanych zajęć.

§ 7.
1. Nauczyciel kontraktowy ubiegający się o awans na stopień nauczyciela mianowanego w okresie
odbywania stażu powinien w szczególności:
1) uczestniczyć w pracach organów szkoły związanych z realizacją zadań dydaktycznych,
wychowawczych, opiekuńczych lub innych wynikających ze statutu szkoły oraz potrzeb szkoły
i środowiska lokalnego;
2) pogłębiać wiedzę i umiejętności zawodowe, samodzielnie lub przez udział w różnych formach
kształcenia ustawicznego;
3) poznawać przepisy dotyczące systemu oświaty, a w przypadku nauczycieli, o których mowa w art.
1 ust. 1 pkt 2 i ust. 1a Karty Nauczyciela – przepisy dotyczące pomocy społecznej lub postępowania w
sprawach nieletnich, w zakresie funkcjonowania szkoły – z uwzględnieniem specyfiki typu i rodzaju
szkoły, w której odbywa staż.
2. Wymagania niezbędne do uzyskania stopnia nauczyciela mianowanego obejmują:
1) umiejętność organizacji i doskonalenia warsztatu pracy, dokonywania ewaluacji własnych działań,
a także oceniania ich skuteczności i dokonywania zmian w tych działaniach; w przypadku nauczycieli,
o których mowa w art. 1 ust. 1a Karty Nauczyciela – umiejętność samodzielnego opracowania
indywidualnych planów pracy z dzieckiem i prowadzenia karty pobytu dziecka oraz aktywnego
działania w zespole do spraw okresowej oceny sytuacji wychowanków;
2) umiejętność uwzględniania w pracy potrzeb rozwojowych uczniów, problematyki środowiska
lokalnego oraz współczesnych problemów społecznych i cywilizacyjnych;
3) umiejętność wykorzystywania w pracy technologii informacyjnej i komunikacyjnej;
4) umiejętność zastosowania wiedzy z zakresu psychologii, pedagogiki i dydaktyki oraz ogólnych
zagadnień z zakresu oświaty, pomocy społecznej lub postępowania w sprawach nieletnich,
w rozwiązywaniu problemów związanych z zakresem realizowanych przez nauczyciela zadań;
5) umiejętność posługiwania się przepisami dotyczącymi systemu oświaty, pomocy społecznej lub
postępowania w sprawach nieletnich, w zakresie funkcjonowania szkoły, w której nauczyciel odbywał
staż.

§ 8.
1. Nauczyciel mianowany ubiegający się o awans na stopień nauczyciela dyplomowanego w okresie
odbywania stażu powinien w szczególności:
1) podejmować działania mające na celu doskonalenie warsztatu i metod pracy, w tym doskonalenie
umiejętności stosowania technologii informacyjnej i komunikacyjnej;
2) realizować zadania służące podniesieniu jakości pracy szkoły;
3) pogłębiać wiedzę i umiejętności służące własnemu rozwojowi oraz podniesieniu jakości pracy
szkoły, samodzielnie lub przez udział w różnych formach kształcenia ustawicznego –

z uwzględnieniem specyfiki, typu i rodzaju szkoły, w której odbywa staż.
2. Wymagania niezbędne do uzyskania stopnia nauczyciela dyplomowanego obejmują:
1) uzyskanie pozytywnych efektów w pracy dydaktycznej, wychowawczej lub opiekuńczej na skutek
wdrożenia działań mających na celu doskonalenie pracy własnej i podniesienie jakości pracy szkoły,
a w przypadku nauczycieli, o których mowa w art. 9e ust. 1–3 Karty Nauczyciela – uzyskanie
pozytywnych efektów w zakresie realizacji zadań odpowiednio na rzecz oświaty, pomocy społecznej
lub postępowania w sprawach nieletnich, w związku z zajmowanym stanowiskiem lub pełnioną
funkcją;
2) wykorzystywanie w pracy technologii informacyjnej i komunikacyjnej;
3) umiejętność dzielenia się wiedzą i doświadczeniem z innymi nauczycielami, w tym przez
prowadzenie otwartych zajęć, w szczególności dla nauczycieli stażystów i nauczycieli kontraktowych,
prowadzenie zajęć dla nauczycieli w ramach wewnątrzszkolnego doskonalenia zawodowego lub
innych zajęć;
4) realizację co najmniej trzech z następujących zadań:
a) opracowanie i wdrożenie programu działań edukacyjnych, wychowawczych, opiekuńczych lub
innych związanych odpowiednio z oświatą, pomocą społeczną lub postępowaniem w sprawach
nieletnich,

b) wykonywanie zadań doradcy metodycznego, egzaminatora okręgowej komisji egzaminacyjnej,
eksperta komisji kwalifikacyjnej lub egzaminacyjnej dla nauczycieli ubiegających się o awans
zawodowy, rzeczoznawcy do spraw programów nauczania, programów wychowania przedszkolnego,
podręczników lub środków dydaktycznych, a w przypadku nauczycieli szkół artystycznych – także
konsultanta współpracującego z Centrum Edukacji Artystycznej,
c) poszerzenie zakresu działań szkoły, w szczególności dotyczących zadań dydaktycznych,
wychowawczych lub opiekuńczych,
d) uzyskanie umiejętności posługiwania się  językiem obcym na poziomie zaawansowanym,
a w przypadku nauczycieli języków obcych – uzyskanie umiejętności posługiwania się drugim
językiem obcym na poziomie zaawansowanym,
e) wykonywanie zadań na rzecz oświaty, pomocy społecznej lub postępowania w sprawach nieletnich
we współpracy z innymi osobami, instytucjami samorządowymi lub innymi podmiotami,
f) uzyskanie innych znaczących osiągnięć w pracy zawodowej;
5) umiejętność rozpoznawania i rozwiązywania problemów edukacyjnych, wychowawczych lub
innych, z uwzględnieniem specyfiki, typu i rodzaju szkoły, w której nauczyciel jest zatrudniony.

§ 9.
1. Dokumentacja załączona do wniosku o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego lub
egzaminacyjnego, z zastrzeżeniem ust. 2, obejmuje:
1) dokumenty potwierdzające posiadane kwalifikacje zawodowe, a w przypadku nauczyciela
kontraktowego lub nauczyciela mianowanego także akt nadania stopnia awansu zawodowego –
oryginały lub poświadczone kopie;
2) zaświadczenie dyrektora szkoły o wymiarze zatrudnienia nauczyciela oraz zajmowanym przez
niego stanowisku w dniu wydania zaświadczenia oraz w okresie odbywania stażu; w przypadku
nauczyciela, który w okresie odbywania stażu zmienił miejsce zatrudnienia, oraz nauczyciela
zatrudnionego w kilku szkołach, w każdej w wymiarze niższym niż połowa obowiązującego wymiaru
zajęć,  łącznie w wymiarze co najmniej połowy obowiązującego wymiaru zajęć, należy załączyć
zaświadczenia ze wszystkich szkół, w których nauczyciel był zatrudniony w okresie stażu, jeżeli
zatrudnienia nie można udokumentować na podstawie świadectw pracy;
3) zatwierdzony plan rozwoju zawodowego oraz sprawozdanie z jego realizacji;
4) ocenę dorobku zawodowego za okres stażu, a w przypadku nauczyciela, który w okresie odbywania
stażu zmienił miejsce zatrudnienia – także ocenę za okres stażu odbytego w poprzednim miejscu
zatrudnienia;
5) w przypadku nauczyciela mianowanego – dokumentację potwierdzającą spełnianie wymagań
określonych w § 8 ust. 2.
2. Dokumentacja składana przez nauczycieli, o których mowa w art. 9e ust. 1–3 Karty Nauczyciela,
załączona do wniosku o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego lub egzaminacyjnego, obejmuje
dokumenty, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 5, zaświadczenie pracodawcy o spełnieniu wymagań
dotyczących okresów pracy, urlopowania lub zwolnienia z obowiązku  świadczenia pracy,
wymaganych do złożenia wniosku, jeżeli okresów tych nie można udokumentować na podstawie
świadectw pracy, a ponadto:
1) w przypadku nauczyciela, któremu powierzono stanowisko dyrektora szkoły – sprawozdanie
z ostatnich 3 lat pracy obejmujące w szczególności charakterystykę i rozwój kierowanej przez niego
szkoły w tym okresie, z uwzględnieniem wyników mierzenia jakości pracy szkoły oraz programu
rozwoju szkoły, z zastrzeżeniem pkt 4;
2) w przypadku nauczyciela, o którym mowa w art. 1 ust. 2 pkt 1 Karty Nauczyciela – sprawozdanie
z ostatnich 3 lat pracy zawierające informację o sposobie realizacji zadań związanych z zajmowanym
stanowiskiem, uwzględniające w szczególności problematykę związaną z wykonywaniem zadań
z zakresu nadzoru pedagogicznego, z zastrzeżeniem pkt 4;
3) w przypadku nauczyciela, o którym mowa w art. 1 ust. 2 pkt 3 Karty Nauczyciela – dokumentację
potwierdzającą dorobek zawodowy związany z realizowaniem, w okresie ostatnich 3 lat, zadań
odpowiednio na rzecz oświaty, pomocy społecznej lub postępowania w sprawach nieletnich,
z zastrzeżeniem pkt 4;
4) w przypadku nauczyciela, o którym mowa w art. 9e ust. 5 Karty Nauczyciela – odpowiednio
sprawozdanie z okresu pracy na stanowisku dyrektora lub stanowisku, na którym wymagane są

kwalifikacje pedagogiczne lub dokumentację potwierdzającą dorobek zawodowy w okresie
urlopowania albo zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy, a także dokumentację, o której mowa
w ust. 1 pkt 2 i 3.
3. Do wniosku o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego lub egzaminacyjnego nauczyciele mogą
załączyć, poza dokumentacją wymienioną w ust. 1 i 2, inną dokumentację  świadczącą o ich
osiągnięciach zawodowych.
4. Dokumentacja, o której mowa w ust. 1 pkt 5, jest przedstawiana, z zastrzeżeniem ust. 5,
w następującej formie:
1) opisu i analizy realizacji wymagań, o których mowa w § 8 ust. 2 pkt 1–3, ze wskazaniem
w szczególności wpływu podejmowanych działań na podniesienie jakości realizowanego w szkole
procesu dydaktyczno-wychowawczego;
2) sprawozdania z realizacji wybranych zadań, o których mowa w § 8 ust. 2 pkt 4, oraz uzyskanych
efektów;
3) dyplomów lub świadectw potwierdzających zaawansowaną znajomość języka obcego w rozumieniu
rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie
szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których
można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu
kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 155, poz. 1288 oraz z 2004 r. Nr 122, poz. 1290) – w przypadku
realizacji zadania, o którym mowa w § 8 ust. 2 pkt 4 lit. d;
4) opisu i analizy co najmniej dwóch przypadków rozpoznania i rozwiązania problemów
edukacyjnych, wychowawczych lub innych, o których mowa w § 8 ust. 2 pkt 5;
5) zaświadczeń i innych dokumentów potwierdzających pełnienie funkcji, prowadzenie działań lub
wykonywanie zadań związanych ze spełnianiem wymagań określonych w § 8 ust. 2, jeżeli nie wynika
to z planu rozwoju zawodowego i sprawozdania z jego realizacji.
5. W przypadku nauczycieli przedmiotów artystycznych dokumentacja, o której mowa w ust. 1 pkt 5,
może być przedstawiona również w innej formie, związanej z ich działalnością artystyczną.

§ 10.
Organ powołujący komisję kwalifikacyjną lub komisję egzaminacyjną dla nauczyciela ubiegającego
się o stopień awansu zawodowego, ustalając skład komisji, zapewnia w niej udział ekspertów
o specjalności zawodowej odpowiadającej typowi i rodzajowi szkoły, w której nauczyciel jest
zatrudniony, oraz specjalności zawodowej nauczyciela, a ponadto:
1) w przypadku nauczyciela, któremu powierzono stanowisko dyrektora szkoły lub nauczyciela,
o którym mowa w art. 1 ust. 2 pkt 1 Karty Nauczyciela – eksperta zatrudnionego na stanowisku
odpowiadającym stanowisku nauczyciela;
2) w przypadku nauczyciela, o którym mowa w art. 1 ust. 2 pkt 3 Karty Nauczyciela – eksperta
pełniącego z wyboru funkcję związkową.

§ 11.
1. Dyrektor szkoły lub właściwy organ nadający stopień awansu zawodowego przeprowadza analizę
formalną wniosku o podjęcie odpowiednio postępowania kwalifikacyjnego lub egzaminacyjnego
i dokumentacji, o której mowa w § 9.
2. Jeżeli wniosek o podjęcie odpowiednio postępowania kwalifikacyjnego lub egzaminacyjnego lub
dokumentacja, o której mowa w § 9, nie spełniają wymagań formalnych, dyrektor szkoły lub właściwy
organ nadający stopień awansu zawodowego wskazuje szczegółowo stwierdzone braki i wyznacza
termin ich uzupełnienia.
3. Dyrektor szkoły lub właściwy organ nadający stopień awansu zawodowego powiadamia
nauczyciela, który złożył wniosek o podjęcie odpowiednio postępowania kwalifikacyjnego lub
egzaminacyjnego, o terminie i miejscu przeprowadzenia odpowiednio rozmowy kwalifikacyjnej,
egzaminu lub rozmowy, o której mowa w § 12 ust. 3, na co najmniej 14 dni przed datą posiedzenia
komisji.

§ 12.
1. Komisja kwalifikacyjna przeprowadza rozmowę kwalifikacyjną, podczas której nauczyciel stażysta
ubiegający się o awans na stopień nauczyciela kontraktowego:
1) przedstawia sprawozdanie z realizacji planu rozwoju zawodowego;
2) odpowiada na pytania członków komisji dotyczące wymagań określonych w § 6 ust. 2.
2. Komisja egzaminacyjna przeprowadza egzamin, w czasie którego nauczyciel kontraktowy
ubiegający się o awans na stopień nauczyciela mianowanego:
1) dokonuje prezentacji dorobku zawodowego;
2) odpowiada na pytania członków komisji dotyczące wymagań określonych w § 7 ust. 2.
3. Komisja kwalifikacyjna analizuje dorobek zawodowy nauczyciela mianowanego ubiegającego się
o awans na stopień nauczyciela dyplomowanego na podstawie przedłożonej przez nauczyciela
dokumentacji oraz przeprowadzonej rozmowy, podczas której nauczyciel odpowiada na pytania
członków komisji dotyczące wpływu działań i zadań zrealizowanych przez nauczyciela w okresie
stażu na podniesienie jakości pracy szkoły, w której nauczyciel odbywał staż.

§ 13.
1. Komisja kwalifikacyjna i komisja egzaminacyjna podejmują rozstrzygnięcia w obecności co
najmniej 2/3 składu swoich członków.
2. Każdy z członków komisji ocenia spełnianie przez nauczyciela wymagań niezbędnych do uzyskania
stopnia awansu zawodowego, w punktach według skali od 0 do 10.
3. Na podstawie liczby punktów przyznanych przez poszczególnych członków komisji oblicza się
średnią arytmetyczną punktów, z tym że jeżeli liczba członków komisji jest większa niż 3, odrzuca się
jedną najwyższą i jedną najniższą ocenę punktową.
4. Nauczyciel uzyskał odpowiednio akceptację komisji kwalifikacyjnej lub zdał egzamin przed
komisją egzaminacyjną, jeżeli obliczona średnia arytmetyczna punktów wynosi co najmniej 7.
5. Wzór zaświadczenia o uzyskaniu akceptacji komisji kwalifikacyjnej stanowi

załącznik nr 1

rozporządzenia.
6. Wzór zaświadczenia o zdaniu egzaminu przed komisją egzaminacyjną stanowi

załącznik nr 2

rozporządzenia.

§ 14.
1. Z przebiegu pracy komisji kwalifikacyjnej oraz komisji egzaminacyjnej sporządza się protokół
zawierający w szczególności:
1) datę i miejsce posiedzenia komisji;
2) imiona i nazwiska członków komisji;
3) imiona i nazwiska osób uczestniczących w pracach komisji w charakterze obserwatora;
4) pytania zadane nauczycielowi w czasie rozmowy kwalifikacyjnej, egzaminu lub rozmowy, o której
mowa w § 12 ust. 3, oraz informację o udzielonych przez nauczyciela odpowiedziach;
5) uzyskane przez nauczyciela oceny punktowe;
6) średnią arytmetyczną punktów, o której mowa w § 13 ust. 3;
7) uzasadnienie rozstrzygnięcia komisji;
8) podpisy członków komisji uczestniczących w jej pracach.
2. Protokoły i dokumentacja komisji kwalifikacyjnej oraz komisji egzaminacyjnej przechowywane są
przez organ powołujący komisję. Protokoły udostępniane są organom nadzorującym czynności
podejmowane w postępowaniu o nadanie nauczycielom stopnia awansu zawodowego.
3. Dokumentację, o której mowa w § 9 ust. 4, zwraca się nauczycielowi, na jego wniosek, jeżeli
decyzja o nadaniu stopnia awansu zawodowego stała się ostateczna.
4. Organ, który powołał komisję kwalifikacyjną lub komisję egzaminacyjną, zapewnia jej obsługę
administracyjno-biurową oraz pokrywa wydatki związane z jej działalnością.

§ 15.
W sprawach dotyczących prac komisji kwalifikacyjnej oraz komisji egzaminacyjnej,
nieuregulowanych w rozporządzeniu, decyduje komisja w drodze głosowania, zwykłą większością
głosów obecnych na posiedzeniu członków.

§ 16.
1. Wzór aktu nadania stopnia nauczyciela kontraktowego lub nauczyciela dyplomowanego stanowi

załącznik nr 3

do rozporządzenia.

2. Wzór aktu nadania stopnia nauczyciela mianowanego stanowi

załącznik nr 4

do rozporządzenia.

3. Wzór aktu nadania stopnia nauczyciela kontraktowego na podstawie art. 9a ust. 3 Karty
Nauczyciela stanowi

załącznik nr 5

do rozporządzenia.

4. Wzór aktu nadania stopnia nauczyciela mianowanego z mocy prawa na podstawie art. 7 ust. 1 oraz
art. 10 ust. 3–5 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz o zmianie
niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 19, poz. 239, z późn. zm.

) stanowi

załącznik nr 6

rozporządzenia.
5. Wzór aktu nadania stopnia nauczyciela kontraktowego z mocy prawa na podstawie art. 7 ust. 3
ustawy, o której mowa w ust. 4, stanowi

załącznik nr 7

do rozporządzenia.

6. Wzór aktu nadania stopnia nauczyciela mianowanego na podstawie art. 9a ust. 4 Karty Nauczyciela
stanowi

załącznik nr 8

do rozporządzenia.

7. Wzór aktu nadania stopnia nauczyciela mianowanego z mocy prawa na podstawie art. 27 oraz art.
28 ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty, ustawy – Przepisy
wprowadzające reformę ustroju szkolnego, ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. Nr 111, poz. 1194 oraz z 2002 r. Nr 41, poz. 362) stanowi

załącznik nr 9

do rozporządzenia.

§ 17.
Do postępowań wszczętych na podstawie wniosków o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego
złożonych do dnia 31 października 2004 r. przez nauczycieli mianowanych stosuje się przepisy
rozporządzenia, z wyjątkiem § 8 ust. 2 i § 9 ust. 4.
W zakresie wymagań niezbędnych do uzyskania stopnia nauczyciela dyplomowanego oraz
dokumentacji potwierdzającej spełnienie tych wymagań, składanej przez tych nauczycieli, stosuje się
dotychczasowe przepisy.

§ 18.
Traci moc rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 sierpnia 2000 r. w sprawie
uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (Dz. U. Nr 70, poz. 825 oraz z 2002 r. Nr
82, poz. 744).

§ 19.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Literatura:
1. Obwieszczenie MENiS z dnia 29 maja 2003 roku w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu Ustawy
Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112 z późniejszymi zmianami, Dz. U. z 2004 r. Nr
179, poz. 1845).
2. Rozporządzenie MENiS z dnia 1 grudnia 2004 roku w sprawie uzyskiwania stopni awansu przez
nauczycieli (Dz. U. z 2004 r. Nr 260, poz. 2593).
3. J. Pielachowski, Rozwój i awans zawodowy nauczyciela, Poznań 2001.
4. Nauczyciel mianowany, [w:] Awans zawodowy nauczyciela. Materiały informacyjne, Wydawnictwo
CODN, Warszawa 2000.

Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2001 r. Nr 111, poz. 1194 i Nr 154, poz. 1794,

z 2002 r. Nr 41, poz. 362 i Nr 152, poz. 1267 oraz z 2003 r. Nr 137, poz. 1304.