plik

Polityka – nr 40 (2370) z dnia 2002-10-05; s. 24-26

„M odszy przedmiot po dania” Barbara Pietkiewicz

żą

Warszawska policja uj a grup m czyzn korzystaj cych z us ug ch opców prostytuuj cych si na

ęł

ęż

Dworcu Centralnym. ledztwo utajniono, ale nie da si podtrzymywa spokojnego przekonania, e prostytucja

dzieci ca to margines marginesu spo ecznego. Sprzedaj ce si dzieci pochodz równie z dobrych domów,

z apani klienci uchodzili za szanowanych obywateli.

Godzina 22.00. Dworzec Centralny w Warszawie. Po hali z kasami przechadza si ch opak, z wygl du

15-letni. Przystaje przy barze z kanapkami. Jest pewny siebie. Po 10 minutach podchodzi do niego m czyzna

ęż

w rednim wieku, zdenerwowany. K adzie ch opcu r k na ramieniu. Przytrzymuje go, prowadzi. Wychodz

ę ę

z hali. Wsiadaj do samochodu. Ten ch opak pokazuje si na dworcu rzadko. Ma sta ego sponsora, u którego

mieszka. Sponsor go ywi, ubiera i p aci jakie kieszonkowe. Zdj cia ch opca jako zaginionego pokazuj si by

ą ę

mo e w prasie pozawarszawskiej. A mo e i nie. S rodziny, które swoich córek i synów, nagle nieobecnych,

za bardzo nie szukaj : nie ma, to nie ma. Ch opak chce sobie dorobi na boku. Szybki seks w toalecie, na klatce

schodowej, w krzakach albo samochodzie. Najpierw uzgodni cen , rodzaj us ugi, mo e nawet postawi jako

warunek zabezpieczenie. Mieszka ze sponsorem kilka miesi cy, robi skok w bok nie pierwszy raz.

Jest wprawiony. Tym razem si nie uda o. Bo zdenerwowany m czyzna w rednim wieku, który go obcesowo

ęż

wyprowadzi , to w a nie sponsoroku Niegdy by sta ym bywalcem dworca, a od jakiego czasu zagl da tu

ł ś

rzadko, nie po bilety wszak e. Za kilka miesi cy, mo e kilkana cie, sponsor znudzi si ch opakiem i wyrzuci go

na ulic . Albo ch opak pry nie na dobre. Mo e – je li dotrwa na sponsoringu do 18 roku ycia – awansuje do

pracy w agencji towarzyskiej dla gejów. To s ju perspektywy. Mo e co od o y, wejdzie w wiat bez

ł ż

sprzedawania swojego cia a. Ale to bardzo w tpliwe. –

Z tego procederu bez pomocy kogo z zewn trz nie

wychodzi si w ycie uwa ane za moralne i normalne

– mówi Joanna

Winiarska, streetworkerka.

Wielkie mi co

Streetworkerzy Stowarzyszenia Tada, powo anego do zapobiegania chorobom, które przenoszone s

drog p ciow , pracuj od trzech lat w ród osób trudni cych si prostytucj . Rozdaj prezerwatywy, mówi

o bezpiecznym seksie. Zauwa yli, e wielu ich podopiecznych to niegdy dzieci, które rozpoczyna y fach na

Dworcu Centralnym w Warszawie. Czasem doros e prostytutki mówi streetworkerom: zróbcie co z tym

ma olatem, nie dajcie mu w to wej . Bywa jednak i tak, e te na gigancie dziewczyny bior do siebie, do melin,

ść

na kwatery, dadz je , poucz zawodu. Solidarno , lito , mo e jest jeszcze jaki inny powód tej pomocy?

ść

Zdarza si , o czym pisze Marcin K dzior w pracy magisterskiej o prostytucji dzieci cej, e matki same

przyprowadzaj córki do agencji towarzyskich: adna jest, ma adny biust i nogi, wi c niech si rozbiera, wielkie

mi co. Policjanci penetruj cy rodowiska oko omeliniarskie obserwuj , e ma oletnie córki prostytutek

ą ż

przyuczaj si do zawodu obserwuj c rotacje na domowym wyrku albo s po prostu wysy ane przez matki na

ulic . Streetworkerzy zaj li si wi c dzie mi. Maj wprawne oko. Wy awiaj uciekinierów z domu. Przewa nie

z biednych, wielodzietnych rodzin, z alkoholem, z przemoc , z awanturami. Z mieszka , które wida pó niej na

fotografiach w aktach s dowych: zlewy pe ne nieumytych naczy , wyk adziny w plugawych plamach, brudne

wersalki, na których matka nocuje ci gle nowych wujków. Rodzice z takich domów s restrykcyjni i

skorzy do

bicia – to ich sposób na wychowywanie. Wi c ucieczki nasilaj si , kiedy dzieciaki nie dostaj promocji albo

musia yby przynie do domów s abe wiadectwa. Równie w przerwach wi tecznych od nauki i w wakacje –

ść

eby prze y przygod , ykn wielkiego wiata w wielkim mie cie. Czasem kradn co z domu – jaki

ż ć

ę ł

ąć

a cuszek, jaki pieni dz – albo przyje d aj z go ymi r kami z nadziej , e jako to b dzie. Pojawiaj si na

ł ń

ż ż ą

ą ż

dworcu dzieci z podobnych rodzin miejscowych. Kiedy zaczynaj przynosi do domu przedmioty, których nie

mia yby za co kupi , rodzice tego nie zauwa aj . Dzieci mówi czasem, e zarabiaj na handlu z Rosjanami,

ż ą

myj szyby w samochodach czy co w tym rodzaju.

Z zimnego chowu

Mniej wi cej po owa dworcowych to uciekinierzy z domów dziecka i ró nych instytucji opieku czych.

Ale na handel sob przychodz te na dworzec dzieci z domów porz dnych, z mieszka zadbanych. Zawsze s

to domy z felerem – zimne, sztywne, bez rozmowy przy wieczornym stole, bez mi o ci. Opuszczone

ł ś

emocjonalnie, jak nazywaj to fachowcy. Inaczej ni dzieci z domów dziecka, ale z pewno ci tak e dotkliwie.

ś ą

Te z porz dno-zimnych – je li wygl daj „starzej” – wpadaj równie wieczorami do eleganckich kawiarni,

klubów i pubów. Je li ich si jednak do rodka nie wpuszcza, stoj w pobli u wej cia – adnie ubrane,

wypachnione, pewne siebie. Dorabiaj sobie na ciuchy, p yty, kosmetyki. Rodzice cz sto nie maj poj cia, co one

wyprawiaj . Drogie perfumy? Wierz w handel z Rosjanami. Wierz dla wi tego spokoju, ze

zm czenia,

z zimna, z wypalenia. Z lepszych domów (cho nie tylko z nich) rekrutuj si dyskomani – ch opcy i dziewcz ta,

ą ę

którzy aprobuj tylko klienta m odego, atrakcyjnego, z samochodem, który obwiezie po miejscach zabawowych

i po imprezach, nim zap aci za konkretn us ug . Dyskomanki i dyskomani byle zap at si nie zadowol .

ł ą

Ustalaj , co ma by i jak, bez prezerwatywy – nie ma mowy. S bez skrupu ów i

hamulców. Seksomaty.

Cichodajki to najm odsi adepci i adeptki. Po cichu, ze strachem, bez adnych negocjacji i zabezpiecze ,

chy kiem, boczkiem. Zgarni ci przez s u by policyjne czy porz dkowe wymy laj lipne yciorysy, t umacz ,

ł ż

zgubili si w czasie wycieczki szkolnej, e zab dzili. Konfabuluj te przed kumplami z dworca. Wymy la

łą

ten, kto si jeszcze dotkliwie wstydzi. Je li zostan z tym wszystkim sami, bez pomocy, mog w ko cu osi

ąść

w fachu twardo i pewnie.

Pro ba o bu k

ł ę

Streetworkerzy Tady s w istocie jedyn pomoc . Anna Ciupa z Polskiego Towarzystwa

Psychologicznego, która im s u y rad , mówi, e jest dla nich pe na podziwu: do tych dzieci trudno dotrze .

ł ż

Uciekaj , chowaj si . Trzeba umie z nimi rozmawia . Nie umoralnia , nie strofowa , nie straszy . –

Streetworkerzy – mówi Anna Ciupa – muszą zachowa granice przyjaznej rozmowy. Nie mog przekracza

granicy wstydu. Bo one si wstydz , nawet te ju bardzo do wiadczone. Skrywaj wstyd g boko, t umi go,

łę

nie nazywaj . Im bardziej co nienazwane, tym g bszy uraz. W ko cu jeden czy drugi dzieciak podchodzi do

łę

streetworkera. Ci, co nie podchodz , wiedz przynajmniej, e jest kto na dworcu gotowy do pomocy –

ani z policji, ani z domu dziecka, poprawczaka. Kiedy si prze ami , prosz o bu k , o nocleg, nie chc nocowa

ł ę

w instytucji policyjnej czy opieku czej. Streetworkerzy za atwiali im noclegi u siostry Ma gorzaty

Chmielewskiej w jej schronisku. Ale to nie s grzeczne dzieci. Nie bardzo tam pasuj . Tada i PTP staraj si

o utworzenie hostelu dla dzieci – niewielkiego, z mo liwo ci odseparowania dziecka od dworca, ogrzania

ś ą

psychicznego, przygotowania do powrotu do rodziny i szko y. eby zd y przed sponsorem, mi ym,

ąż ć

zadbanym panem, który podejdzie i powie, e szkoda mu dzieciaka, e da k piel, czyst po ciel i jedzenie.

Za darmo. Dworcowi debiutanci wierz zadbanym, mi ym panom. Lepi si na yczliwe odezwanie nie tylko

dlatego, e od tylu godzin na dworcu s ju g odne, zm czone, brudne i zastrachane. Tak e dlatego,

rozpaczliwie potrzebuj yczliwo ci, uwagi, zainteresowania, agodno ci, nawet od byle typa pod krawatem

ą ż

na dworcu. Ten z pozoru mi y i yczliwy typ jest niespodziank , zw aszcza dla dziewcz t.

Joanna Moczyd owska bada a sto prostytuuj cych si dziewcz t w wieku 13–18 lat. M czyzna w ich

ęż

mniemaniu to wróg, przeciwnik, ciemi yciel, pijak, awanturnik – wszystko, co najgorsze. Tak widz ojca,

ęż

ojczyma, konkubenta matki, na tej obserwacji buduj swoje przekonania. A tu – kiedy s w skrajnym po o eniu,

ł ż

na gigancie – podchodzi ch op agodny, nie mierdzi wódk , a s odk wod kolo sk : co si masz tak

ń ą

poniewiera , dzieciaku – patrz, stary jestem, nic ci z ego zrobi nie mog .

Kruche masa ystki

Zdarzaj si na dworcu ch opcy nawet dziesi cioletni. Ma e dziewczynki – na szcz cie nie.

ęś

Zbyt rzuca yby si w oczy. Po bardzo ma e amatorzy je d teraz do Bukaresztu albo do Moskwy,

ż żą

gdzie prostytutki z kokard , jak si je nazywa, w tym „dziewiczki” od czwartego roku ycia wzwy ,

są w obfito ci i na ka de zawo anie. W Polsce tak strasznie te bywa, ale w rodzinie i najbli szym rodowisku,

w wykonaniu tatusiów, ojczymów, wujków, dziadków, s siadów. Czasem w wieku równie kokardowym

jak w Moskwie. Taka inicjacja to najprostsze schody do prostytucji. „W siedmiu przypadkach na dziesięć
nieletnimi prostytutkami zostaj dziewczyny, które wcze niej by y wykorzystywane seksualnie przez najbli sze

otoczenie – twierdzi Jacek Santorski. – Wi c ich poczucie godno ci zosta o tak naruszone, e nie maj nawet

wiadomo ci, e s wykorzystywane. S odci te od swego jestestwa, od emocji, od swego cia a. Pozosta a cz

ęść

to albo molestowane przez kogo z rodziny, albo dzieci emocjonalnie opuszczone”. Rozleg e badania

przeprowadzone w ró nych krajach wykaza y, e dziewczynki stanowi 85% ofiaroku Amatorzy nimfetek nie

s u nas bez szans. One s zakamuflowane, zw aszcza w nielegalnych agencjach towarzyskich; w trzech takich

ujawnionych przez policj w Lublinie odkryto pi czternastolatek. W legalnych te s . W Polsce jest oko o

ęć

ż ą

tysi ca agencji. W

ka dej pracuje – jak pisze Marcin K dzior w swej pracy magisterskiej – rednio pi

ęć

dziewczyn, z których co najmniej jedna jest niepe noletnia. 13-, 14-letnie pracuj cz sto w gabinetach masa u

erotycznego w du ych miastach – niewinne, kruche, z subtelnymi r kami. Miewaj sponsorów zdobytych przez

og oszenia w prasie („m odziutka, licealistka, lolitka, szuka sponsora”), w Internecie. Policja z warszawskiej

Ochoty ujawni a, e

dwie dziewczynki przebywa y w mieszkaniu wynaj tym przez Wietnamczyków,

wiadcz c dla nich us ugi na telefon. S te podsuwane przez naganiaczy. Na dworcu wysup uj oni

ł ą

dziewczyny – uciekinierki z domów i zak adów opieku czych. S to zwykle eleganccy, m odzi m czy ni.

ęż

Penetruj równie szko y zawodowe, korzystaj c ze wskazówek ich kole anek ju pracuj cych w bran y.

Kiedy w Radomiu usadowi y si dwie agencje w pobli u szko y podstawowej, nie narzeka y na brak ch tnych

do pracy. G o na by a swego czasu sprawa dziewcz t z internatu w Sandomierzu, które po szkole przesiada y

ł ś

si do samochodów klientów. Opiekunowie dziewcz t zabierali m czyznom dowody osobiste przed odjazdem

ęż

po uciechy cielesne, na wszelki wypadek. Klienci mogli te obejrze fotografie dziewczynek i wybra , który jak

chcia .

Ca a t cza seksu

–

S owo prostytucja w odniesieniu do dzieci nie oddaje istoty rzeczy

– mówi Anna Ciupa. –

Zgoda na

nierz d ze strony

dziecka nie ma znaczenia. Doros y je zawsze krzywdzi, za jego zgod czy bez niej.

Nie wszyscy korzystaj cy z

dzieci cej prostytucji s pedofilami, wi kszo to po prostu amatorzy. (Pedofilia

ść

w sensie cis ym to nieusuwalna, wrodzona preferencja). Bez obecno ci Amerykanów na Filipinach- i wcze niej

– w Wietnamie nie by oby tam prawdopodobnie tysi cy dzieci oddaj cych si najpierw o nierzom, a potem

ż ł

seksturystom. Ci Amerykanie nie byli w masie pedofilami. Brali dzieciaki, bo by y ta sze, atwiejsze i bardziej

bezbronne ni tamtejsze doros e kobiety. Pó niej dzieci uznano tak e za bezpieczniejsze od doros ych, bo mniej,

s dzono, nara a y na zara enie si wirusem HIV. Pedofilia jest jak choroba. Bolesna mieszanina impulsywno ci,

ż ł

strachu i po dania – pisze angielska psycholog Danya Gloseroku Nie mo na takich sk onno ci wyleczy .

żą

Mo na jednak nad nimi zapanowa . Wielu pedofilów kontentuje si na przyk ad pornografi lub

molestowaniem. Choć bywaj tak e tacy, którzy gwa c , a nawet zabijaj . Pedofile i amatorzy seksu z dzie mi

ł ą

pochodz z

ró nych warstw spo ecznych, cho amatorzy – raczej nie z tej biednej. W ród zatrzymanych na

Dworcu Centralnym w Warszawie (tak naprawd wszystko jedno – pedofilów czy tylko amatorów) jest

w a ciciel firmy, mened er imprez rozrywkowych, nauczyciel akademicki, prezes koncernu. Wielu spo ród

ł ś

nich uprawia seksturystyk (teraz ju coraz ch tniej do by ych demokracji ludowych, bo w Azji szerzy si

w ród dzieci HIV), cz sto w grupach. Badania tych panów ujawni y, e w grupie mala o ich poczucie

odpowiedzialno ci. S

lud mi o okre lonych cechach psychicznych. Dla wielu z nich to jeszcze jedno

do wiadczenie konsumenckie. Tego jeszcze nie mieli, w dodatku niesie ono element ryzyka, które tym bardziej

podnieca. Dla innych z kolei to prze ycie mocy. Mo na oto pój na dworzec i kupi sobie dzieciaka. M czyzna

ść

ęż

czuje si bardzo silny, kontroluje swe ycie seksualne: ch opczyk, dziewczynka, dziewczyna, podrostek – ca a

t cza seksu. Nie jest ju zdany na przyzwolenie kobiet, co dla niektórych m czyzn jest nie do zniesienia.

ęż

Stosunek z dzieckiem odczuwaj jako odzyskanie kontroli nad sob i innymi. Dziecko nie powie – jeste do

niczego, nie za da zaspokojenia, nie wykpi, nie wydrwi, e co za ma e, co za mi kkie. Doros a prostytutka

żą

u miechnie si bezwiednie, skrzywi ironicznie usta. Dziecko – nic. I adnych zobowi za , obietnic, kontraktów,

zabezpiecze . Psychiatrzy w USA zbadali 403 sprawców i okaza o si , e wykorzystali oni 67 tys. dzieci (w 63%

ę ż

byli to ch opcy). Jeden z nich prowadzi dokumentacj : zaliczy 2,5 tys. ch opców. Rzadko wpadaj . Ofiary te

nie s zainteresowane ujawnianiem prawdy i ledztwo si sypie. Kilku aresztowanych na Dworcu Centralnym

to jest ma a grupka spo ród tych, którzy tam stale przychodz . Komenda G ówna Policji podaje, e w 2001 roku

ujawniono w Polsce 172 nieletnich prostytuuj cych si (154 dziewcz ta i 18 ch opców). To te czubek góry

lodowej. Co roku od 1990 roku skazuje si w Polsce oko o 500 osób za czyny lubie ne z nieletnimi, którzy nie

uko czyli jeszcze 15 lat. Góry czubeczek.

Policja odnotowuje, e do procederu przyst puj coraz m odsi. Jedna trzecia spo ród 46 przypadków

ujawnionych w województwie dolno l skim to dzieci, które nie uko czy y 13 lat. Ju si doczekali my matek,

ś ą

które str cz swoje córki do agencji towarzyskich, i m ów, którzy – jak mówi streetworkerzy Tady – podwo

ę ą

ęż

żą

swoje ony do punktów pracy w charakterze dziwek. Mo e nie dojdziemy jednak do etapu dziewiczek

z kokardami. A mo e wszystko jeszcze przed nami?