PNOF - wykład

Podstawy nauki o finansach  cz.III

mgr Jarosław Olejniczak   WSB Wrocław

ISTOTA I FUNKCJE PIENIĄDZA

Pieniądz - jest to rzecz, która przez swoją 

uniwersalną wartość wymienną stanowi 
dla większości ludzi na danym obszarze 
środek płatniczy ułatwiający wymianę 
towarową.

Stanowi więc pewien substrat wartości 

zbywanego bądź nabywanego towaru 
akceptowany przez obydwie strony 
transakcji. 

CECHY PIENIĄDZA



Podzielność - to możliwość dostosowania ilości
danego dobra

(pieniądza) do ilości dobra, na które

jest ono wymieniane.



Trwałość - to odporność na procesy starzenia się -
fizyczne zniszczenie.



Rzadkość

-

definiowana

jest

często

jako

ograniczoność

dostępu

danego

dobra,

która

powoduje,

iż dane dobro posiada dla konsumentów

(określoną przez ich preferencje) wartość wymienną.

FUNKCJE PIENIĄDZA

funkcja

środka wymiany (cyrkulacji)

funkcja miernika

wartości

funkcja gromadzenia 
(przechowywania) wartości
funkcja

środka płatniczego

funkcja

międzynarodowego środka

płatniczego

FORMY PIENIĄDZA

-

gotówkowa

-

bezgotówkowa

- elektroniczna

EWOLUCJA PIENIĄDZA



pieniądz ozdobny



pieniądz sumeryjski (3100-1955 p.n.e.)



pieniądz towarowy



pieniądz kruszcowy od VII w p.n.e.

• dwa standardy monetarne –

– bimetaliczny (Łacińska Unia Monetarna)
– system złoty (np. Wielka Brytania).



pieniądz parytetowy (Niemcy 1909 r.)



pieniądz niewymienialny na kruszce –



wymienialność banknotów na złoto - USA do 1971
roku

CHARAKTERYSTYKA 
WSPÓŁCZESNEGO PIENIĄDZA

•

PAPIEROWY,

• PAŃSTWOWY,
• ZABEZPIECZONY

TOWARAMI I

USŁUGAMI,

• KREDYTOWY.

PODAŻ PIENIĄDZA



Podaż pieniądza – problem definicyjny 
wynikający z różnic w postrzeganiu 
zakresu  jej elementów. 



Stosowane jest zazwyczaj jedno z 
dwóch kryteriów:

- kryterium 

wypełniania przez pieniądz funkcji 

środka cyrkulacji (transakcyjne) 

- kryterium 

płynności pieniądza

Pomiar ilości pieniądza- M

1

obejmuje:

-

pieniądz gotówkowy w obiegu (poza kasami

banków), który stanowi różnicę między:

stanem

pieniądza gotówkowego w obiegu, znajdującego się

poza NBP,
a stanem

gotówki w kasach banków;

– depozyty i inne zobowiązania bieżące złotowe i

walutowe

(łącznie z rachunkami inwestycyjnymi

w bankowych biurach maklerskich):

– gospodarstw domowych, niemonetarnych instytucji finansowych,
przedsiębiorstw, instytucji niekomercyjnych działających na rzecz
gospodarstw

domowych,

instytucji

samorządowych,

funduszy

ubezpieczeń

społecznych oraz depozyty jednodniowe typu overnight.

Pomiar ilości pieniądza - M

2 

obejmuje:



pieniądz gotówkowy w obiegu (poza
kasami

banków);



depozyty

i

inne

zobowiązania

podmiotów wymienionych przy M

1

do

których zalicza się tu:

depozyty i inne

zobowiązania bieżące,

depozyty terminowe z terminem pierwotnym do 2 lat
włącznie,
zablokowane

zobowiązania

banków

z

tytułu

zabezpieczeń pieniężnych,
kredyty i

pożyczki otrzymane od funduszy i fundacji

niefinansowych.

Pomiar ilości pieniądza - M

3

obejmuje:



pieniądz gotówkowy w obiegu (poza
kasami

banków);



depozyty

i

inne

zobowiązania

podmiotów wymienionych przy M

1

,



pozostałe składniki M

3

, tj. :

dłużne

papiery

wartościowe

z

terminem

pierwotnym do 2 lat

włącznie, wyemitowane przez

banki, a zakupione przez podmioty niebankowe,
zobowiązania

banków

z

tytułu

operacji

z

przyrzeczeniem odkupu.

Inflacja 

Jest:

a)

utrzymującym się przez dłuższy czas 

b)

procesem wzrostu cen w gospodarce narodowej, 

c)

połączonym z dużą utratą wartości pieniądza.

Występuje wówczas:



duży wzrost podaży pieniądza i szybkości obiegu 

pieniądza 



ucieczka od danej waluty do innych wartości pieniężnych 
i rzeczowych. 

Jeżeli procesom inflacyjnym towarzyszy stagnacja gospodarcza mówi 

się o stagflacji, natomiast w przypadku wystąpienia recesji 
gospodarczej o slumpflacji

Inflacja 

W zależności od przyczyn wywołujących zjawiska inflacyjne 

wyróżnia się:

1.

inflację popytową, w której przyczyną wzrostu cen jest 

nadmierny popyt w stosunku do istniejącej podaży. 

Nazywana jest również inflacją pieniężną ze względu na 

nadmierną ilość pieniądza w obiegu. 

2.

inflację kosztową, w której przyczyną wzrostu cen są 

rosnące koszty produkcji.

3.

inflację strukturalną, której przyczyną jest 
niedostosowanie struktury produkcyjnej do 

zmieniających się potrzeb nabywców. Inflacja 
strukturalna ma charakter inflacji popytowo - kosztowej.