(Microsoft Word - H\271cia_Analiza

Logistyka 6/2013

192

Logistyka - nauka

Ewa Hącia

Wstęp

Unia Europejska, za pośrednictwem dokumen-

tów  publikowanych  przez  Komisję  Europejską,  od
wielu  lat  wskazuje  na  kluczową  rolę  turystyki  w  roz-
woju  społecznym  i  gospodarczym  regionów.  Syntezę
powodów traktowania turystyki jako istotnego czynni-
ka  polityki  regionalnej  stanowił  wydany  w  2010 r.
komunikat  Komisji  Europejskiej

. W dokumencie tym

przedstawiono Europę jako najpopularniejszy kierunek
turystyczny  na  świecie,  sugerując  konieczność  działań
na rzecz utrzymania takiej pozycji w przyszłości. Opi-
nia o największej popularności Europy wśród turystów
została  potwierdzona  przez  Sekretarza  Generalnego
Światowej  Organizacji  Turystyki  (UNWTO)  na  spo-
tkaniu  informacyjnym  na  temat  sytuacji  i  perspektyw
w rozwoju sektora turystyki na świecie w dniu 22 maja
2013 r.  Wnioskiem  ze  spotkania  było  stwierdzenie,  że
Europa  jest  nadal  regionem  posiadającym  największy
udział  w  dochodach  z  gospodarki  turystycznej,
a w 2012 r.  udział  ten  wyniósł  43%  światowych  do-
chodów. Jako najważniejsze wyzwania i cele UNWTO
wskazano  między  innymi  politykę  transportową  ukie-
runkowaną na zwiększenie liczby połączeń

Uznawanie Europy jako wciąż bardzo popular-

nego  kierunku  turystycznego  potwierdzają  statystyki.
Według  komunikatu  UNWTO  dotyczącego  liczby
przyjazdów  turystów  zagranicznych  na  świecie
w pierwszej  połowie  2013 r.  w  Europie  odnotowano
wzrost  liczby  podróży  zagranicznych  w  porównaniu
z analogicznym okresem roku  poprzedniego.  Wynosił

mgr inż. Ewa Hącia, Akademia Morska w Szczecinie,

Wydział Inżynieryjno-Ekonomiczny Transportu, Instytut
Zarządzania Transportem, Zakład Organizacji i Zarządza-
nia, e-mail: ehacia@op.pl

Europa – najpopularniejszy kierunek turystyczny na

świecie – nowe ramy polityczne dla europejskiego sektora
turystycznego,

Komunikat

Komisji

Europejskiej,

KOM(2010) 352, Bruksela 2010

Spotkanie informacyjne nt. sektora turystyki zorganizowane

w siedzibie U WTO w Madrycie (www.msport.gov.pl –
28.05.2013 r.)

on 5% dla całej Europy, ale aż 10% w Europie Środ-
kowo-Wschodniej

Uprawianie turystyki jest bezpośrednio związane

z transportem, który umożliwia turyście dotarcie do
miejsca docelowego oraz poruszanie się w obrębie
odwiedzanego regionu

. Usługi transportowe należą do

podstawowych usług turystycznych. Uważane są za
dynamiczny czynnik kształtowania ruchu turystyczne-
go i jego obsługi

Turysta wybierając środek transportu do prze-

mieszczania się w trakcie swojej podróży stosuje różne
kryteria. Oprócz aspektów finansowych, technicznych,
bezpieczeństwa,  bardzo  istotna  jest  tzw.  dostępność
komunikacyjna  regionu,  do  którego  planowana  jest
podróż. Dostępność komunikacyjna to nie tylko siatka
dostępnych  połączeń  komunikacyjnych  wewnątrz  i na
zewnątrz regionu, ale także ogół urządzeń niezbędnych
do działalności transportowej na danym obszarze, czyli
tzw.  baza  komunikacyjna  turystyki

. Im lepiej rozwi-

nięta  baza  komunikacyjna  turystyki,  zapewniająca
dostępność  komunikacyjną  określonego  obszaru,  tym
większa  jego  atrakcyjność  jako  celu  podróży.  Dlatego
też na rozwój turystyki ma wpływ postęp w dziedzinie
transportu,  w  tym  pojawianie  się  nowych  rozwiązań
zwiększających  zdolności  przewozowe  w  aspekcie
ilościowym  i  przestrzennym  oraz  podnoszących  kom-
fort podróży.

Projekt utworzenia Środkowoeuropejskiego Ko-

rytarza Transportowego CETC ROUTE 65 łączącego
południową Szwecję, poprzez Morze Bałtyckie, Europę

International tourism demand exceeds expectations in the

first half of 2013, Press Release (media.unwto.org/en/press-
release – 26.08.2013 r.)

E. Hącia:

Analiza

funkcji

turystycznej

regionu

zachodniopomorskiego jako generatora zapotrzebowania
na

przewozy,

[w:]

System

transportowy

regionu

zachodniopomorskiego. Ocena stanu, monografia pod
redakcją naukową Cz. Christowej, Wyd. Naukowe Akademii
Morskiej, Szczecin 2010, s. 604

W. W. Gaworecki: Turystyka, Polskie Wydawnictwo Eko-

nomiczne, Warszawa 2010, s. 291 – 292

R. Pawlusiński: Transport w turystyce, [w:] Turystyka,

praca pod redakcją naukową W. Kurka, Wydawnictwo Na-
ukowe PWN, Warszawa 2008, s. 166

Analiza potencjału turystycznego regionów na obszarze

korytarza transportowego

Logistyka - nauka

Logistyka 6/2013

193

Środkową  z  południem  Europy  jest  jedną  z  inicjatyw
w zakresie  rozbudowy  sieci  transportowych,  ponadre-
gionalnych  i  ponadnarodowych.  Pierwsze  oficjalne
deklaracje w sprawie podpisania porozumienia o utwo-
rzeniu  korytarza  miały  miejsce  w  2001 r.,  a  w  2013 r.
przedsięwzięcie  nadal  nie  zostało  zrealizowane

Obecnie (2013 r.) 17 regionów partnerskich przystąpiło
do porozumienia w celu utworzenia korytarza CETC
ROUTE 65, w tym 4 polskie województwa: zachod-
niopomorskie, lubuskie, dolnośląskie i opolskie.

Obszar polskich regionów partnerskich CETC

ROUTE 65 stanowi 21,2% całej powierzchni kraju.
Według stanu z 2012 r.

jest zamieszkały przez 17,3%

ludności  w  Polsce  ogółem.  Aż  43,7%  ludności  tych
czterech regionów łącznie to mieszkańcy województwa
dolnośląskiego, a tylko 15,2% opolskiego. Wojewódz-
twa  zachodniopomorskie  i  dolnośląskie  łącznie  stano-
wią  64,7%  całej  powierzchni  tych  czterech  obszarów
łącznie.

Ze względu na ścisły związek między transpor-

tem  i  turystyką,  a  jednocześnie  planowane  utworzenie
i rozwój  Środkowoeuropejskiego  Korytarza  Transpor-
towego,  warto  przeprowadzić  analizę  potencjału  tury-
stycznego  polskich  regionów  partnerskich  CETC  RO-
UTE 65.  Celem  utworzenia  korytarza jest  zwiększenie
konkurencyjności  regionów  położonych  w  jego  obrę-
bie, a w konsekwencji między innymi również rozwój
turystyki.

Baza noclegowa

Obszar polskich regionów partnerskich CETC

ROUTE 65 charakteryzuje się zróżnicowanym znacze-
niem turystyki w jego rozwoju. Województwa zachod-
niopomorskie, lubuskie, dolnośląskie i opolskie różnią
się pod względem zasobów i potencjału turystycznego,
a także zdolności wykorzystania jego elementów.

Uznano, że potencjał turystyczny to wszystkie zasoby

(elementy) środowiska naturalnego, kulturowego, za-

Spotkania, konsultacje, debaty nad formą porozumienia

odbywały się przez wiele lat. Historia tego pomysłu została
opisana w: Cz. Christowa: Wielokryterialna analiza SWOT
systemu  transportowego  funkcjonującego  w  regionie  za-
chodniopomorskim  ze  szczególnym  uwzględnieniem  Środ-
kowoeuropejskiego  Korytarza  Transportowego  Północ –
Południe CETC ROUTE 65, [w:] System transportowy re-
gionu  zachodniopomorskiego.  Ocena  stanu,  monografia
pod  redakcją  naukową  Cz. Christowej,  Wyd.  Naukowe
Akademii Morskiej, Szczecin 2010, s. 538 – 540

Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w

2012 r., Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 2012, s.
17

gospodarowania turystycznego, dostępności komunika-
cyjnej,  infrastruktury  paraturystycznej,  zasoby  ludzkie
oraz  elementy  otoczenia  sektora  turystycznego,  które
stwarzają  możliwość  podjęcia  działania  służącego
osiąganiu  zamierzonego  celu  w  dziedzinie  turystyki

Ujmując  problem  szerzej  potencjałem  turystycznym
zostały  nazwane  wszystkie  te  elementy  środowiska
geograficznego  oraz  zachowania  człowieka,  które  mo-
gą  być  wykorzystane  do  uprawiania  turystyki  bądź
zajmowania się turystyką

. Takie podejście do zagad-

nienia  powoduje  uwzględnienie  w  jego  ramach  wielu
czynników  oddziaływujących  (bezpośrednio  lub  po-
średnio)  na  rozwój  turystyki  w  regionie

. Zostały one

podzielone na zasoby strukturalne i funkcjonalne

. Do

pierwszej  grupy  zaliczono  walory  turystyczne,  zago-
spodarowanie  turystyczne,  dostępność  komunikacyjną
oraz inne (np. walory recepcji, infrastruktura komunal-
na, tereny pod inwestycje). Mianem zasobów funkcjo-
nalnych określono uwarunkowania ekonomiczne, poli-
tyczne,  kulturowe,  ekologiczne,  technologiczne  spo-
łeczno-demograficzne, psychologiczne.

Jednym z ważnych składników potencjału tury-

stycznego jest zagospodarowanie turystyczne. Pod tym
pojęciem  rozumie  się  planowe  rozmieszczenie  na  da-
nym  obszarze  infrastruktury  turystycznej  (noclegowej,
gastronomicznej,  transportowej),  niezbędnej  w  rozwi-
janiu  funkcji  turystycznych

. Zagospodarowanie tury-

styczne obejmuje te elementy, które zapewniają prawi-
dłowe funkcjonowanie miejsca recepcyjnego z założe-
niem maksymalnego zaspokojenia potrzeb turystów

W jego skład wlicza się bazę noclegową, żywieniową
(gastronomiczną), komunikacyjną i towarzyszącą.

Podstawowym elementem zagospodarowania tu-

rystycznego jest baza noclegowa, którą stanowią

S. Bosiacki, B. Hołderna-Mielcarek: Potencjał turystyczny

Poznania jako podstawa kreowania produktów marko-
wych, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego nr
591, seria: Ekonomiczne problemy usług nr 53, Szczecin
2010, s. 42

J. Kaczmarek, A. Stasiak, B. Włodarczyk: Produkt tury-

styczny. Pomysł, organizacja, zarządzanie, Polskie Wy-
dawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2010, s. 53

B. Meyer: Aktywność samorządu lokalnego jako element

potencjału  turystycznego  na  przykładzie  wybranych  gmin
województwa  zachodniopomorskiego,  Zeszyty  Naukowe
Uniwersytetu  Szczecińskiego  nr  590,  seria:  Ekonomiczne
problemy usług nr 52, Szczecin 2010, s. 24

J. Kaczmarek, A. Stasiak, B. Włodarczyk: Produkt tury-

styczny..., op. cit., s. 53 – 58

A. Pawlikowska-Piechotka: Zagospodarowanie turystycz-

ne i rekreacyjne, Wyd. Novae Res, Gdynia 2009, s. 15

J. Kaczmarek, A. Stasiak, B. Włodarczyk: Produkt turystycz-

ny..., op. cit., s. 55

Logistyka 6/2013

194

Logistyka - nauka

wszelkie obiekty pozwalające turyście skorzystać
z noclegu poza miejscem jego stałego zamieszkania.

Stan bazy noclegowej w Polsce oraz w woje-

wództwach  zachodniopomorskim,  lubuskim,  dolnoślą-
skim i opolskim w 2012 r. przedstawiono w (Tabeli 1).
Zaprezentowana  charakterystyka  zawiera  zarówno
dane  liczbowe,  jak  również  wybrane  wskaźniki,  które
są  często  stosowane  jako  mierniki  rozwoju  funkcji
turystycznej  regionu.  W  przypadku  oceny  bazy  nocle-
gowej  najczęściej  stosowany  jest  wskaźnik  Baretje’a
i Deferta,  określający  jej  wielkość  mierzoną  liczbą
turystycznych  miejsc  noclegowych  przypadających  na
100  mieszkańców

. Natomiast w analizach prze-

strzennych wykorzystuje się również inne miary np.
iloraz liczby miejsc noclegowych do powierzchni, na-
zywany wskaźnikiem gęstości bazy noclegowej.

Tabela 1. Charakterystyka wybranych parametrów bazy
noclegowej w Polsce oraz w województwach zachodnio-
pomorskim, lubuskim, dolnośląskim i opolskim w 2012 r.

Wyszczególnienie

Polska

Woj.

zachod-

niopo-

morskie

Woj.

lubuskie

Woj.

dolno-

śląskie

Woj.

opol-

skie

Turystyczne obiekty noclegowe
Liczba obiektów

9 483

1 219

307

946

120

Liczba miejsc nocle-
gowych

675 433 119 967

20 505

59 072 7 873

Liczba miejsc nocle-
gowych na 100
mieszkańców
(wskaźnik Baretje’a
i Deferta)

1,8

7,0

2,0

0,8

Liczba miejsc nocle-
gowych na 1 km

powierzchni
(wskaźnik gęstości
bazy noclegowej)

2,2

5,2

1,5

3,0

0,8

Stopień wykorzysta-
nia miejsc noclego-
wych [%]

33,6

44,0

26,5

28,7

26,1

Obiekty hotelowe
(hotele, motele, pensjonaty, inne obiekty hotelowe)
Liczba obiektów

3 414

222

131

377

Liczba miejsc nocle-
gowych

264 145

21 049

7 421

30 116 2 721

Liczba hoteli

2 014

104

218

Liczba miejsc nocle-
gowych w hotelach

198 093

14 562

4 695

22 330 1 884

Stopień wykorzysta-
nia miejsc noclego-
wych w hotelach [%]

45,2

45,5

31,5

31,8

28,8

Źródło: opracowanie własne na podstawie: Turystyka w 2012 r.,

Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 2013

W. Kurek, M. Mika: Turystyka jako przedmiot badań

naukowych, [w:] Turystyka, praca pod redakcją naukową
W. Kurka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
2008, s. 41

Dane charakteryzujące bazę noclegową przed-

stawione  w  (Tabeli  1)  zawierają  informację  dotyczącą
turystycznych obiektów noclegowych, do których zali-
czono  również  pokoje  gościnne,  kwatery  prywatne
i agroturystyczne,  będące  wcześniej  osobną  grupą
–  obiektami  indywidualnego  zakwaterowania.  Jedno-
cześnie zaprzestano używania nazw i podziału na tury-
styczne  obiekty  zbiorowego  i  indywidualnego  zakwa-
terowania. Zmiana ta została spowodowana konieczno-
ścią dostosowania badania bazy noclegowej do wyma-
gań  Unii  Europejskiej  zawartych  w  rozporządzeniu
z dnia 6 lipca 2011 r. w sprawie europejskiej statystyki
w dziedzinie turystyki

Poza tym jako osobną kategorię wśród tury-

stycznych obiektów noclegowych wyróżniono obiekty
hotelowe, a także hotele.

Analizując dane zawarte w (Tabeli 1) można

dojść  do  wniosku,  że  obszar  czterech  badanych  woje-
wództw  posiada  znaczną  bazę  noclegową.  W  2012 r.
na  tym  terenie  znajdowało  się  łącznie  207 417  miejsc
noclegowych (ponad 27% wszystkich miejsc w Polsce)
w  2592  obiektach  turystycznych  (prawie  31%  wszyst-
kich  obiektów  w  kraju).  Województwa  charakteryzują
się  zróżnicowaną  bazą  noclegową.  Aż  57,8%  łącznej
liczby  miejsc  noclegowych  znajduje  się  w  obiektach
położonych na terenie województwa zachodniopomor-
skiego, 28,5% – dolnośląskiego, 9,9 – lubuskiego i 3,8
– opolskiego. Niewątpliwym liderem w tej grupie pod
względem  liczby  miejsc  noclegowych  jest  wojewódz-
two zachodniopomorskie.

Biorąc pod uwagę liczbę miejsc noclegowych

tylko  w  hotelach  sytuacja  wygląda  inaczej.  W  gronie
badanych czterech województw tylko na terenie dolno-
śląskiego  można  skorzystać  z  ponad  22  tys.  miejsc
noclegowych  tego  typu,  co  stanowi  około  11,3%
wszystkich  miejsc  noclegowych  w  hotelach  w  Polsce.
Jednocześnie jest to ponad połowa miejsc noclegowych
w  hotelach  położonych  na  terenie  całego  badanego
obszaru.  Na  drugim  miejscu  ze  względu  na  liczbę
miejsc  noclegowych  w  hotelach  jest  województwo
zachodniopomorskie.  W  2012 r.  liczba  miejsc  tego
typu wzrosła tu o prawie 30% w stosunku do roku po-
przedniego.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr

692/2011 z dnia 6 lipca 2011 r. w sprawie europejskiej sta-
tystyki  w dziedzinie turystyki i uchylające dyrektywę Ra-
dy  95/57/WE,  Dziennik  Urzędowy  UE  nr  192  z  22  lipca
2011 r.  (http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.
do?uri=OJ:L:2011:192:0017:0032:PL:PDF)

Logistyka - nauka

Logistyka 6/2013

195

Wyróżnienie hoteli wśród wszystkich turystycz-

nych obiektów noclegów nie było przypadkowe. Ana-
liza danych statystycznych

pozwoliła na sformułowa-

nie pewnych konkluzji.

Po pierwsze, liczba hoteli w Polsce rośnie z roku

na  rok.  W  2012 r.  na  terenie  całego  kraju  wzrosła
o ponad 200% w odniesieniu do 1995 r. W wojewódz-
twie dolnośląskim wzrost ten był największy i wyniósł
215,9%. W pozostałych badanych województwach był
niższy,  mianowicie  w  lubuskim  –  187%,  zachodnio-
pomorskim – 126,1%. Natomiast najniższy, czyli 44%
w opolskim.

Po drugie, hotele to obiekty noclegowe, które

wybierają turyści zagraniczni. W 2012 r. 80% turystów
zagranicznych  nocujących  w  Polsce  wybrało  hotel.
Udział turystów nocujących w hotelach w ogólnej licz-
bie turystów zagranicznych korzystających z obiektów
noclegowych  na  terenie  czterech  badanych  woje-
wództw  był  zróżnicowany.  Najwyższy  odnotowano
w dolnośląskim – aż 81%. Nieco niższy w opolskim –
75,6%  i  lubuskim  –  73,9%.  Natomiast  najniższy
w zachodniopomorskim  –  60,4%.  Pozycja  wojewódz-
twa zachodniopomorskiego wynika ze specyfiki regio-
nu,  w  którym  jest  dużo  więcej  obiektów  noclegów
innego  typu.  Rozpatrując  łącznie  turystów  krajowych
i zagranicznych  korzystających  z  obiektów  noclego-
wych,  procentowy  udział  tych  nocujących  w  hotelach
jest  znacznie  niższy,  zarówno  dla  całej  Polski  (około
60%),  jak  i  poszczególnych  województw  (59,5%
w dolnośląskim,  56,2%  lubuskim,  41,5%  opolskim,
39,1% zachodniopomorskim).

Po trzecie, niemal wszystkie hotele są obiektami

turystycznymi całorocznymi. Są w stanie przyjąć tury-
stów przez cały rok i stopień wykorzystania miejsc
noclegowych w hotelach jest wyższy niż we wszyst-
kich obiektach łącznie.

Analiza wskaźnika Baretje’a i Deferta, jako

miernika rozwoju funkcji turystycznej regionu, wyzna-
czonego dla Polski i czterech województw pozwala na
stwierdzenie,  że  w  województwie  zachodniopomor-
skim  turystyka  odgrywa  największą  rolę.  Wartość
wskaźnika jest znacznie większa niż średnia dla całego
kraju. W województwach lubuskim i dolnośląskim jest
jednakowa  i  niewiele  większa  od  średniej  krajowej,
natomiast w opolskim ponad dwa razy mniejsza.

Obliczenia przeprowadzono na podstawie danych staty-

stycznych Banku Danych Lokalnych Głównego Urzędu
Statystycznego
(www.stat.gov.pl/bdl – 18.09.2013 r.)

Z analizy drugiego z mierników, wyszczegól-

nionego w (Tabeli 1) wynika, że województwo za-
chodniopomorskie charakteryzuje się największą gę-
stością bazy noclegowej, natomiast opolskie najmniej-
szą.

Na podstawie stopnia wykorzystania turystycz-

nych  miejsc  noclegowych  można  wnioskować  o  nie-
wykorzystanym  potencjale  bazy  noclegowej  zarówno
w  Polsce,  jak  i  na  terenie  czterech  badanych  woje-
wództw. W 2012 r. tylko w województwie zachodnio-
pomorskim  wskaźnik  ten  był  wyższy  od  średniej  kra-
jowej,  a  jednocześnie  był  najwyższy  w  Polsce.  Nie-
mniej  jednak  wskazuje  na  wykorzystanie  tylko  44,0%
dostępnych miejsc noclegowych (w skali całego roku).
Natomiast  województwo  opolskie  charakteryzowało
się  najmniejszym  wykorzystaniem  bazy  noclegowej.
Jest  to  jednak  zjawisko  podlegające  sezonowości.
Z tego względu na (Rys. 1) przedstawiono stopień wy-
korzystania  miejsc  noclegowych  w  obiektach  tury-
stycznych  w  Polsce  oraz  w  województwach  zachod-
niopomorskim,  lubuskim,  dolnośląskim  i  opolskim
w ciągu całego 2012 r. z rozbiciem na miesiące.

Analiza stopnia wykorzystania miejsc noclego-

wych  we  wszystkich  obiektach  turystycznych  w  mie-
siącach  od  stycznia  do  grudnia  2012 r.  pozwala  zaob-
serwować  prawidłowość,  że  województwo  zachodnio-
pomorskie osiąga najwyższą jego wartość przez niemal
cały  rok.  We  wszystkich  województwach  największe
wykorzystanie  bazy  noclegowej  występuje  w  okresie
letnim,  szczególnie  wysokie  w  zachodniopomorskim
– jednym z polskich regionów nadmorskich. Natomiast
w dolnośląskim  wskaźnik  jest  podwyższony  również

Rys. 1. Stopień wykorzystania miejsc w turystycznych
obiektach  noclegowych  w  Polsce  oraz  w  wojewódz-
twach  zachodniopomorskim,  lubuskim,  dolnośląskim
i opolskim w 2012 r. (w %)
Źródło: opracowanie  własne  na  podstawie  danych  staty-

stycznych Banku Danych Lokalnych Głównego
Urzędu Statystycznego (www.stat.gov.pl/bdl
– 18.09.2013 r.)

Logistyka 6/2013

196

Logistyka - nauka

w okresie  ferii  zimowych  oraz  w  czasie  tzw.  „majów-
ki”. Przez większą cześć roku w województwach opol-
skim i lubuskim odnotowano najmniejsze wykorzysta-
nie  bazy  noclegowej.  Najwyższy  stopień  wykorzysta-
nia  miejsc  noclegowych  uzyskano  w  województwie
zachodniopomorskim  w  miesiącu  lipcu  i  wynosił
59,2%.  Oznacza  to,  że  ponad  40%  miejsc  nie  zostało
wykorzystanych, czyli nawet w okresie i miejscu najin-
tensywniejszego  ruchu  turystycznego  potencjał  jest
znacznie większy.

Na (Rys. 2) przedstawiono stopień wykorzysta-

nia  miejsc  noclegowych  w  hotelach  w  Polsce  oraz
w województwach  zachodniopomorskim,  lubuskim,
dolnośląskim  i  opolskim  w  ciągu  całego  2012 r.  We
wszystkich  badanych  województwach  wykorzystanie
miejsc  w  hotelach  jest  wyższe  niż  w  obiektach  tury-
stycznych łącznie. Zależność taka występuje przez cały
rok. Najwyższą wartość odnotowano w województwie
zachodniopomorskim  w  sierpniu  –  62,9%.  Również
w tym  przypadku  możliwości  przyjęcia  turystów  były
znacznie większe.

Wzrost wielkości ruchu turystycznego nie jest

tylko  uwarunkowany  dostępnością  bazy  noclegowej.
Ważną  rolę  odgrywają  również  inne  elementy  zago-
spodarowania  turystycznego  jak  baza  żywieniowa,
komunikacyjna, towarzysząca oraz pozostałe czynniki,
warunkujące rozwój turystyki na danym obszarze. Jed-
nakże większe wykorzystanie bazy noclegowej mogło-
by  wpłynąć  na  wzrost  zapotrzebowania  turystów  rów-
nież na inne usługi świadczone wobec nich.

Dostępność komunikacyjna

Ważnym elementem potencjału turystycznego,

poza bazą noclegową, jest również dostępność komu-
nikacyjna.

Dostępność komunikacyjna to wszelkie możli-

wości dojazdu do terenu będącego celem podróży oraz
poruszania się po nim. Można wyróżnić dostępność
zewnętrzną (sieć połączeń komunikacyjnych między
miejscem zamieszkania a celem podroży) i wewnętrzną
(sieć połączeń w obrębie wybranego regionu)

Aby ocenić dostępność komunikacyjną bada-

nych województw należy przeanalizować wybrane
parametry związane z transportem.

W 2012 r. województwo zachodniopomorskie

charakteryzowało się następującymi cechami transpor-
towymi:

1) 1254 km linii kolejowych normalnotorowych

(5,5 km/100 km

2) 19 079,5 km dróg publicznych ogółem (83,3 km/

100 km

3) 1102 krajowe linie regularnej komunikacji auto-

busowej o długości 67 435 km i 5 linii między-
narodowych o długości 617 km,

4) 348 531 pasażerów przybyłych i odprawionych

w Porcie Lotniczym Szczecin – Goleniów,

5) porty morskie z międzynarodowym ruchem pa-

sażerskim: Świnoujście (około 55% ruchu
w polskich portach), Międzyzdroje (nieco ponad
3,2%), Kołobrzeg (około 1,6%) i inne.
Województwo lubuskie w 2012 r. cechowało się

następującymi parametrami:

1) 971 km linii kolejowych normalnotorowych

(6,9 km/100 km

2) 13 620 km dróg publicznych ogółem (97,4 km/

100 km

3) 880 krajowych linii regularnej komunikacji au-

tobusowej o długości 34 496 km,

4) 12 665 pasażerów przybyłych i odprawionych

w Porcie Lotniczym Zielona Góra/Babimost.
W województwie dolnośląskim w 2012 r. było:

1) 1779 km linii kolejowych normalnotorowych

(8,9 km/100 km

J. Kaczmarek, A. Stasiak, B. Włodarczyk: Produkt turystycz-

ny..., op. cit., s. 56

Transport – wyniki działalności w 2012 r., Główny Urząd

Statystyczny, Warszawa 2013

Ibidem

Rys. 2. Stopień  wykorzystania  miejsc  noclegowych
w hotelach  w  Polsce  oraz  w  województwach  zachod-
niopomorskim,  lubuskim,  dolnośląskim  i  opolskim
w 2012 r. (w %)
Źródło: opracowanie  własne  na  podstawie  danych  staty-

stycznych Banku Danych Lokalnych Głównego
Urzędu Statystycznego (www.stat.gov.pl/bdl
– 18.09.2013 r.)

Logistyka - nauka

Logistyka 6/2013

197

2) 23 686,2 km

dróg

publicznych

ogółem

(118,7 km/100 km

3) 1450 krajowych linii regularnej komunikacji au-

tobusowej o długości 75 451 km i 9 linii mię-
dzynarodowych o długości 11 846 km,

4) 1 948 019 pasażerów przybyłych i odprawio-

nych w Porcie Lotniczym Wrocław.
Natomiast w opolskim:

1) 821 km linii kolejowych normalnotorowych

(8,7 km/100 km

2) 11 338,1 km

dróg

publicznych

ogółem

(120,5 km/100 km

3) 428 krajowych linii regularnej komunikacji au-

tobusowej o długości 13 905 km i 20 linii mię-
dzynarodowych o długości 32 062 km.
Ocena wskazanych danych dotyczących trans-

portu  w  badanych  województwach  uzależniona  jest
również  od  środków  transportu  wybieranych  przez
przyjeżdzających  turystów.  Według  badań  Instytutu
Turystyki  polscy  turyści  podczas  krajowych  podróży
w 2012 r.  preferowali  samochód  osobowy  (70%)  i  po-
ciąg (13%)

Biorąc pod uwagę drogi publiczne w przelicze-

niu na powierzchnię, to wśród czterech województw
najlepiej wypada opolskie – 120,5 km/100 km

. Nieste-

ty jest to wartość poniżej średniej krajowej (131,8).
Najniższy współczynnik odnotowano w województwie
zachodniopomorskim – tylko 83,3 km/100 km

. Poza

liczbą  dróg  istotna  jest  również  ich  jakość.  Pod  tym
względem sytuacja wygląda inaczej. W raporcie Gene-
ralnej  Dyrekcji  Dróg  Krajowych  i  Autostrad  podano
ocenę  stanu  nawierzchni  dróg  krajowych  w  poszcze-
gólnych województwach w 2012 r. 74,9% dróg w wo-
jewództwie  zachodniopomorskim,  61,8%  w  lubuskim,
53%  w  dolnośląskim  i  62,1%  w  opolskim  określono
stanem  dobrym

. Wśród czterech analizowanych wo-

jewództw  w  zachodniopomorskim  jest  najmniejsza
gęstość  dróg  publicznych,  ale  ich  stan  jest  najlepszy.
Pod względem gęstości linii kolejowych województwo
zachodniopomorskie  wypada  najgorzej.  Pozostałe  trzy
charakteryzują  się  gęstością  wyższą  niż  średnia  krajo-
wa. Najwyższa w dolnośląskim – 8,9 km/100 km

Turyści zagraniczni korzystający z turystycz-

nych obiektów noclegowych na terenie czterech bada-

Ibidem

J. Łaciak: Krajowe i zagraniczne wyjazdy Polaków w 2012 r.,

Instytut Turystyki Sp. z o. o., Warszawa 2013, s. 7
(www.intur.com.pl – 19.09.2013 r.)

Raport o stanie technicznym sieci dróg krajowych na

koniec 2012 r., Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Au-
tostrad, Warszawa 2013, s. 14

nych  województw  głównie  podróżują  samochodem
i samolotem.  Jeśli  chodzi  o  turystów  preferujących
transport  lotniczy,  to  najlepszą  dostępnością  charakte-
ryzuje się województwo dolnośląskie.

Wnioski

1. Obszar polskich regionów partnerskich CETC

ROUTE 65 (województwa zachodniopomorskie,
lubuskie, dolnośląskie i opolskie) charakteryzuje
się zróżnicowanym znaczeniem turystyki w jego
rozwoju. Tereny te różnią się pod względem za-
sobów i potencjału turystycznego, a także zdol-
ności wykorzystania jego elementów.

2. W 2012 r. na terenie czterech analizowanych

województw  znajdowało  około  31%  wszystkich
turystycznych  obiektów  noclegowych  w  Polsce.
Pod  względem  liczby  miejsc  noclegowych
w tych  obiektach  województwo  zachodniopo-
morskie  jest  liderem.  Natomiast  województwo
dolnośląskie  ma  najwięcej  miejsc  noclegowych
w hotelach.

3. Województwo zachodniopomorskie jest regio-

nem o najwyższej gęstości bazy noclegowej, na-
tomiast  opolskie  o  najniższej.  We  wszystkich
czterech  badanych  regionach  istnieją  znacznie
większe możliwości w zakresie obsługi ruchu tu-
rystycznego.  Potencjał  bazy  noclegowej  jest
niewykorzystany.

4. Polscy turyści w swoich podróżach krajowych

preferują  samochód  osobowy  jako  środek  trans-
portu.  Wśród  czterech  analizowanych  woje-
wództw  w  zachodniopomorskim  jest  najmniej-
sza  gęstość  dróg  publicznych,  ale  ich  stan  jest
najlepszy.  W  województwie  dolnośląskim  naj-
mniejszy  odsetek  dróg  oceniono  jako  „stan  do-
bry”.  Natomiast  dla  turystów  zagranicznych,
często  podróżujących  transportem  lotniczym
najlepszą  dostępnością  charakteryzuje  się  woje-
wództwo dolnośląskie.

Streszczenie

Celem artykułu jest wskazanie ścisłego związku

turystyki z transportem. Została przeprowadzona anali-
za potencjału turystycznego regionów znajdujących się
w obrębie korytarza transportowego. Obszarem, który
został poddany ocenie są cztery polskie województwa,
będące regionami partnerskimi porozumienia o utwo-

Logistyka 6/2013

198

Logistyka - nauka

rzeniu Środkowoeuropejskiego Korytarza Transporto-
wego CETC ROUTE 65.

Analiza dotycząca turystyki w regionie zachod-

niopomorskim  jest  wynikiem  badań  prowadzonych
w ramach projektu rozwojowego pt. „Badanie i mode-
lowanie  zintegrowanego  gałęziowo  systemu  transpor-
towego  w regionie  zachodniopomorskim  ze  szczegól-
nym  uwzględnieniem  Środkowoeuropejskiego  Koryta-
rza  Transportowego  Północ – Południe  CETC  RO-
UTE 65”  (2009 – 2011)  oraz  projektu  badawczego
własnego  pt.  „Portowe  centra  logistyczne  jako  stymu-
lanty  rozwoju  portów,  miast  portowych  i  regionów
nadmorskich.  Badanie,  modelowanie,  koncepcja  loka-
lizacji,  eksploatacji  i zarządzania”  (2011 – 2012).  Oba
projekty  były  realizowane  pod  kierunkiem  Cz.  Chri-
stowej w Akademii Morskiej w Szczecinie.

Abstract

The main aim of the article is an indication of

the  close  relationship  between  tourism  and  transport.
Analysis  of  the  tourism  potential  in  regions  located
within  transport  corridor  has  been  carried  out.  The
area  that  has  been  assessed  are  four  of  Polish
voivodeships  –  partner  regions  within  CETC
ROUTE 65.

The analysis of tourism in the Zachodniopomor-

ski region is the result of the research done under the
development  project  entitled  ‘Research  on  and  model-
ling  of  mode-integrated  transport  system  in  the
Zachodniopomorski region with a focus on the Central
European  Transport  Corridor

orth – South CETC

ROUTE  65’  (2009 – 2011)  and  research  project  ‘Port
logistic  centres  as  stimulants  of  the  development  of
ports, port towns and seaside regions. Research, mod-
elling,  concept  of  location,  operations  and  manage-
ment’  (2011 – 2012).  The  research  was  co-ordinated
by  Czesława  Christowa  at  the  Maritime  University  of
Szczecin.

Literatura

1. Bosiacki S., Hołderna-Mielcarek B.: Potencjał tury-

styczny Poznania jako podstawa kreowania pro-
duktów markowych, Zeszyty Naukowe Uniwersyte-
tu Szczecińskiego nr 591, seria: Ekonomiczne pro-
blemy usług nr 53, Szczecin 2010

2. Christowa Cz.: Wielokryterialna analiza SWOT

systemu transportowego funkcjonującego w regio-

nie  zachodniopomorskim  ze  szczególnym  uwzględ-
nieniem  Środkowoeuropejskiego  Korytarza  Trans-
portowego  Północ – Południe  CETC  ROUTE  65,
[w:]  System  transportowy  regionu  zachodniopo-
morskiego.  Ocena  stanu,  monografia  pod  redakcją
naukową  Cz. Christowej,  Wyd.  Naukowe  Akade-
mii Morskiej, Szczecin 2010

3. Europa – najpopularniejszy kierunek turystyczny na

świecie – nowe ramy polityczne dla europejskiego
sektora

turystycznego,

Komunikat

Komisji

Europejskiej, KOM(2010) 352, Bruksela 2010

4. Gaworecki W. W.: Turystyka, Polskie Wydawnic-

two Ekonomiczne, Warszawa 2010

5. Hącia E.: Analiza funkcji turystycznej regionu

zachodniopomorskiego

jako

generatora

zapotrzebowania

przewozy,

[w:]

System

transportowy regionu zachodniopomorskiego. Ocena
stanu,

monografia

pod

redakcją

naukową

Cz. Christowej, Wyd. Naukowe Akademii Morskiej,
Szczecin 2010

6. International tourism demand exceeds expectations

in the first half of 2013, Press Release
(media.unwto.org/en/press-release – 26.08.2013 r.)

7. Kaczmarek J, Stasiak A., Włodarczyk B.: Produkt

turystyczny. Pomysł, organizacja, zarządzanie, Pol-
skie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2010

8. Kurek W., Mika M.: Turystyka jako przedmiot

badań naukowych, [w:] Turystyka, praca pod re-
dakcją naukową W. Kurka, Wydawnictwo Nauko-
we PWN, Warszawa 2008

9. Łaciak J.: Krajowe i zagraniczne wyjazdy Polaków

w 2012 r., Instytut Turystyki Sp. z o. o., Warszawa
2013 (www.intur.com.pl – 19.09.2013 r.)

10. Meyer B.: Aktywność samorządu lokalnego jako

element  potencjału  turystycznego  na  przykładzie
wybranych  gmin  województwa  zachodniopomor-
skiego,  Zeszyty  Naukowe  Uniwersytetu  Szczeciń-
skiego nr 590, seria: Ekonomiczne problemy usług
nr 52, Szczecin 2010

11. Pawlikowska-Piechotka A.: Zagospodarowanie tury-

styczne i rekreacyjne, Wyd. Novae Res, Gdynia 2009

12. Pawlusiński R.: Transport w turystyce, [w:] Tury-

styka, praca pod redakcją naukową W. Kurka, Wy-
dawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008

13. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym

w 2012 r., Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 2012

14. Raport o stanie technicznym sieci dróg krajowych

na koniec 2012 r., Generalna Dyrekcja Dróg Kra-
jowych i Autostrad, Warszawa 2013

15. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady

(UE) nr 692/2011 z dnia 6 lipca 2011 r. w sprawie