ATH - Inżynieria Środowiska – semestr 2 – Chemia Organiczna 

 

1 

by michal_czdz 

Kolokwium – CHEMIA ORGANICZNA 

(laboratorium) 28.04.2009r. 

 

 

ZAGADNIENIA DO KOLOKWIUM 

 

KRYSTALIZACJA 

1) Cechy dobrego rozpuszczalnika 
2) Dlaczego oznaczamy temperaturę topnienia po skooczeniu 

krystalizacji? 

3) Rodzaje sączenia 
4) Rodzaje lejków 

 

 

DESTYLACJA 

1) Definicja destylacji 
2) Elementy zestawu do destylacji  
3) Rodzaje destylacji 

 

 

ATH - Inżynieria Środowiska – semestr 2 – Chemia Organiczna 

 

2 

by michal_czdz 

ODPOWIEDZI DO ZAGADNIEŃ 

 

KRYSTALIZACJA 

1)  Cechy dobrego rozpuszczalnika 

Rozpuszczalnik używany do krystalizacji powinien posiadad następujące cechy: 
1.  dużą  zdolnośd  rozpuszczania  krystalizowanej  substancji  na  gorąco  i  stosunkowo 

niewielką w temperaturze pokojowej lub poniżej tej temperatury  

2.  powinien  albo  rozpuszczad  zanieczyszczenia  bardzo  dobrze  albo  też  rozpuszczad 

je tylko w niewielki stopniu 

3.  sprzyjad wytwarzaniu dobrze wykształconych kryształów oczyszczonego związku 
4.  powinien  byd  łatwy  do  usunięcia  z  powierzchni  kryształów  (mied  stosunkowo 

niską temperaturę wrzenia)  

5.  rozpuszczalnik nie może reagowad chemicznie z substancją oczyszczaną 

2)  Dlaczego 

oznaczamy 

temperaturę 

topnienia 

po 

skooczeniu 

krystalizacji? 

Oznaczamy  temperaturę  topnienia  w  celu  sprawdzenia  dokładności  procesu 
krystalizacji (czystości  otrzymanego  związku).  W  razie  potrzeby  produkt  krystalizacji 
poddaje  się  ponownej  krystalizacji  ze  świeżego  rozpuszczalnika.  Krystalizację 
powtarza się aż do chwili otrzymania czystego związku który charakteryzuje się stałą, 
charakterystyczną dla siebie temperaturą topnienia.  

3)  Rodzaje sączenia 

a)  Grawitacyjne 
b)  Pod zmniejszonym ciśnieniem 

Do sączenia pod zmniejszonym ciśnieniem stosuje się lejki sitowe (Buchnera). 

c)  Pod zwiększonym ciśnieniem 

4)  Rodzaje lejków 

a)  Szklane (zwykłe) 
b)  Lejki sitowe (do zmniejszonego ciśnienia) 
c)  Szklany (perforowany) 
d)  Szklany ze spiekiem (spiek jest sączkiem) 

 

 

 

ATH - Inżynieria Środowiska – semestr 2 – Chemia Organiczna 

 

3 

by michal_czdz 

DESTYLACJA 

1)  Definicja destylacji 

Destylacja  jest  metodą  rozdzielania  substancji  wykorzystując  występowanie  różnicy 
między  składem  cieczy  będącej  mieszaniną  dwu  lub  większej  ilości  składników,  a 
składem pary wytworzonej z tejże cieczy. Metoda ta służy do rozdzielania substancji 
różniących się temperaturą wrzenia (lotnością). 

2)  Elementy zestawu do destylacji  

1.  Kolba destylacyjna lub zwykła kolba okrągło denna 

Objętośd  kolby  powinna  byd  tak  dobrana  aby  stanowiła 

  lub 

  jej 

pojemności. Kolbę ogrzewa się za pomocą palnika gazowego, elektrycznej czaszy 
grzejnej, łaźni wodnej, olejowej lub piaskowej. 

2.  Chłodnica Liebiga lub powietrzna 

Gdy temperatura destylujących par  nie przekracza temperatury 

 do 

ich  skraplania  używa  się  chłodnic  wodnych  Liebiga.  Wyższa  temperatura  (w 
przypadku chłodnic Liebiga) grozi pęknięciem chłodnicy.  
Natomiast do temperatur  powyżej 

 stosuje się chłodnice chłodzone 

powietrzem. 
Chłodnicę Liebiga podłącza się w  taki sposób, aby kierunek przepływu  wody  był 
przeciwny do kierunku przepływu destylatu (wlot wody od dołu).  

3.  Termometr do pomiaru temperatury par 

Termometr  do  pomiaru  temperatury  umocowuje  się  w  szyjce  kolby  za  pomocą 
złącza  szlifowego  lub  korka  gumowego  z  wywierconym  odpowiednim  otworem 
zwracając  szczególną  uwagę,  by  zbiorniczek  rtęci  termometru  znajdował  się 
możliwie  dokładnie  na  poziomie  wylotu  par  do  chłodnicy.  Jedynie  przy  takim 
położeniu  termometr  wskazuje  rzeczywistą  temperaturę  par  uchodzących  do 
chłodnicy. 

4.  Odbieralnik destylatu 

Najczęściej  jako  odbieralniki  destylatu  służą  kolby  stożkowe,  ssawkowe, 
gruszkowe lub okrągło denne. 
W przypadku destylacji substancji niepalnych, nieszkodliwych dla zdrowia można 
odbieralnik  postawid  pod  koocówkę  chłodnicy  tak,  aby  destylat  swobodnie 
spływał do odbieralnika. Najczęściej jednak koocówkę chłodnicy łączy się szczelnie 
z odbieralnikiem za pośrednictwem szklanego przedłużacza. 

3)  Rodzaje destylacji 

a)  destylacja prosta 

Polega  ona  na  stopniowym  przeprowadzaniu  destylowanej  cieczy  w  stan  pary  i 
skraplaniu  wytworzonych par. Służy ona do rozdzielania substancji różniących się 
temperatura wrzenia o co najmniej 

. 

 

ATH - Inżynieria Środowiska – semestr 2 – Chemia Organiczna 

 

4 

by michal_czdz 

b)  destylacja frakcyjna 

Polega  ona  na  stopniowym  przeprowadzaniu  destylowanej  cieczy  w  stan  pary  i 
skraplaniu    wytworzonych  par.  Jest  stosowana  dla  substancji,  które  różnią  się 
nawet nieznacznie temperatura wrzenia. W tym  rodzaju destylacji destylat  dzieli 
się  na  porcje  (frakcje)  o  możliwie  wąskim  zakresie  temperatur  wrzenia. 
Poszczególne  frakcje  można  poddad  ponownie  destylacji  frakcyjnej.  Po  każdej 
kolejnej destylacji uzyskuje się frakcje o większej czystości. 

c)  destylacja rektyfikacyjna 

Rektyfikacja  –  może  służyd  jako  zastąpienie  wielokrotnych  procesów  destylacji. 
Rektyfikację  prowadzi  się  przy  użyciu  kolumny  rektyfikacyjnej,  w  której 
wielokrotnie zachodzi proces odparowywania cieczy i skraplania par, co prowadzi 
do spotęgowania różnicy w składzie cieczy i pary z niej uzyskanej. 

d)  destylacja próżniowa  

Destylacja  próżniowa  polega  na  przedestylowaniu  cieczy  pod  zmniejszonym 
ciśnieniem  w  niższej  temperaturze.  Ten  sposób  destylacji  dotyczy  cieczy,  które 
podczas destylacji pod ciśnieniem atmosferycznym rozłożyły się. 
Destylacja  próżniowa  wykorzystuje  fakt,  że  temperatura  wrzenia  cieczy  maleje 
wraz ze zmniejszaniem się ciśnienia, pod którym prowadzi się destylację. 

e)  destylacja z parą wodną  

Destylacja  z  parą  wodną  przebiega  zawsze  w  temperaturze  niższej  od 
temperatury wrzenia składnika bardziej lotnego, którym zwykle jest woda, a więc 
w temperaturze nie wyżej niż 

. 

Destylacji  z  parą  wodną  poddaje  się  substancje  nierozpuszczalne  lub  słabo 
rozpuszczalne w wodzie.