background image

Romantyzm ćwiczenia 31 października 2012r.  

I. 

ORIENTALIZM – fascynacja kulturą Wschodu (wzór kulturowy opozycyjny wobec 
Zachodu). 

Skąd pojawia się orientalizm? Dlaczego dopiero w romantyzmie? 

 

Moskale pokonują Napoleona, „Wschód przychodził na Zachód” 

  Europa Zachodnia była już rozpoznana; zwrot ku czemuś spokojnemu, pole do 

eksploracji 

A światopogląd? Otwarcie na Wschód?  

 

Wcześniej Europa pozostawała pozostawała w obszarze kultury śródziemnomorskiej; 

myślenie racjonalne 

 

Koniec XVIII wieku – kryzys 
 

  Sprzeciw wobec aktualnemu porządkowi świata. Jest potrzeba, by znaleźć panaceum 

na odnowę Europy; poszukiwanie inspiracji, wolności. 

 
Kultura europejska utożsamia się z myślą racjonalistyczną i kulturą klasyczną.  
Ukraina, Białoruś, Turcja – ziemie historycznie związana z Rzeczpospolitą.  
 
Orientalizm – dlaczego jeszcze?  
 

  Handel 

  XVIII/XIX wiek – przełom techniczny, powstaje m.in. maszyna parowa (staje się 

możliwe podróżowanie niezależne od pogody), rozwój nauki 

  Uwarunkowania polityczne – kolonializm (więc poniekąd mus poznania obcej 

kultury) 

 

Orientalizm rozwija się jako zainteresowanie naukowe (Herder, F. Schlegel, Hammer)  

1810r. – Akademia  Azjatycka w Rosji 

 
II. Orientalizm w literaturze 
 
Manifest – w jaki sposób?  
 

1.  Tematyka 
2.  Rozwój gatunków literackich (powieść poetycka, poemat dygresyjny, kasyda arabska, 

pamiętnik z podróży) 

 
„Dywan…” Goethego – kompozycja utkana z różnych nitek, stąd nazwa: dywan. Zawiera 
wartości uniwersalne.  

background image

III. „Dywan Zachodu i Wschodu” 
 

 

ostre środki wyrazu (sugestywne metafory, antytezy, kontrasty) 

  1814-19 czas powstania zbioru (ok. 300 utworów) 

 

okoliczności powstania zbioru – podróż intelektualna 

 

współautorstwo z Marianną Willemer 

 

motto ze zbioru wykorzystane w „Sonetach krymskich”  

 
utwór „Wolny duch”: 
- wiatr, wolność, nieograniczona natura  
- motyw podróży 
- gwiazdy (wyznaczanie kierunku podróży, powód do zachwytu) 
- kontakt z sacrum  
- tytuł: wolność związana z naturą, brak cywilizacji, natura czyni niezależnym