3

PRZECIWDZIAŁANIE PRZEMOCY W RODZINIE

Deklaracja w sprawie przeciwdziałania przemocy w rodzinie

Perspektywy przemocy w rodzinie

Rodzaje przemocy domowej

Źródła przemocy domowej

Cykle (fazy) przemocy

Radzenie sobie z przemocą

Mity i stereotypy dot. przemocy w rodzinie

Zespół zaburzeń stresu pourazowego

Wyuczona bezradność

10.

Wiktymizacja i wtórne zranienia

Rodzina, ognisko domowe, postrzegana jest jako środowisko miłości, opieki, bezpieczne i ciepłe

miejsce, schronisko przed całym złem zewnętrznego świata. W rzeczywistości dla wielu osób jest to
miejsce zła, terroru , zagroŜenia, cierpienia, lęku i niekiedy wielkiej rozpaczy. Tak jak do niedawna
problem narkomanii tak równieŜ to zjawisko było tematem tabu nie wiele się o tym mówiło i niechętnie
pomagało ofiarom przemocy domowej. W 1995 roku odbyła się II Ogólnopolska Konferencja na temat
Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie, która pozwoliła inaczej spojrzeć na to zjawisko. Na konferencji
tej przyjęto równieŜ Polską Deklarację w Sprawie Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie, która brzmi:

*Deklaracja w sprawie przeciwdziałania przemocy w rodzinie

Przemoc w rodzinie jest szczególnie drastycznym problemem w naszym kraju. Sprzyja jej bierność
obywateli i bezsilność słuŜb publicznych. Dlatego wzywamy parlament, administrację rządową i
samorządową, sądownictwo, prokuraturę, policję, mass media oraz wszystkich obywateli
Rzeczypospolitej Polskiej do przeciwdziałania przemocy i postępowania zgodnie z następującymi
zasadami etycznymi:

1.

KaŜdy człowiek ma prawo do Ŝycia w środowisku rodzinnym wolnym od przemocy, która jest
naruszeniem praw i dóbr osobistych.

Człowiek doświadczający przemocy nie moŜe być za nią obwiniany.

Dzieci i młodzieŜ mają prawo do wzrastania w bezpiecznym środowisku, wolnym od przemocy,
a obowiązkiem dorosłych jest im to zapewnić.

KaŜdy człowiek doświadczający przemocy ma prawo do pomocy prawnej, socjalnej,
psychologicznej i medycznej, bez naruszania jego godności osobistej.

KaŜdy człowiek ma prawo do wiedzy potrzebnej do radzenia sobie z przemocą.

KaŜdy człowiek ma prawo do przeciwdziałania przemocy w rodzinie.

KaŜdy człowiek ma obowiązek udzielania pomocy ofiarom przemocy w rodzinie.

Od pewnego czasu w pomaganie ofiarom przemocy domowej angaŜuje się coraz więcej róŜnych

osób: wolontariuszy i profesjonalistów oraz organizacji pozarządowych i specjalistycznych instytucji.
Zajmowanie się przemocą w rodzinie wymaga zarówno wnikliwego rozumienia złoŜoności zjawisk
występujących w Ŝyciu rodzinnym, jak i szczególnej troski i rozwagi w trakcie interwencji.

Przemoc w rodzinie to przede wszystkim intencjonalne, czyli zamierzone i wykorzystujące przewagę

sił działanie skierowane przeciwko członkowi rodziny, które narusza prawa i dobra osobiste powodując
cierpienie i szkody.

Cechą charakterystyczną w przemocy domowej jest wykorzystanie siły i demonstracja władzy w taki

sposób, który krzywdzi innych członków rodziny.

* Perspektywy przemocy w rodzinie

Na przemoc naleŜy spojrzeć z kilku perspektyw: perspektywy prawnej, moralnej, psychologicznej i

społeczno-politycznej.

Z punktu widzenia prawa przemoc w stosunku do członka rodziny jest przestępstwem

określonym, w art. 207 Kodeksu Karnego i jest przestępstwem ściganym z urzędu, zagroŜone karą do 5
lat pozbawienia wolności. Perspektywa moralna pokazuje nam, Ŝe przemoc jest krzywdzeniem słabszego
i jest ona złem moralnym. Sprawca takich czynów powinien być potępiany przez ogół społeczeństwa i
podlegać sankcjom własnego sumienia. Ocena taka powinna powstrzymywać sprawców przemocy
domowej i motywować świadków do pomagania ofiarom (najczęściej kobietom i dzieciom).
Psychologiczne patrzenie na przemoc domową zwraca uwagę na bezradność i cierpienie

ofiar

wzajemne

relacje, burzenie jakiegoś porządku, poczucie krzywdy. Psychologiczne zrozumienie przemocy jest
bardzo waŜne podczas pomagania ofiarom w wyzwalaniu się z

tej przemocy i naprawianiu

wyrządzonych

szkód. Z perspektywy społeczno-politycznej widać czynniki zawarte w

róŜnych

obyczajach i postawach

ludzkich, które mogą przyczyniać się do przemocy lub po prostu ją usprawiedliwiać. W przeciwdziałanie
przemocy mogą równieŜ angaŜować się róŜne ruchy społeczne i wywierać wpływ na stan spraw
publicznych. W Stanach Zjednoczonych przykładem takim moŜe być ruch feministyczny. W Szwecji
schroniska dla maltretowanych kobiet.

W chwili obecnej trudno jest oszacować dokładnie, jakie są rozmiary przemocy w rodzinie. Co

roku do sądów trafia kilkanaście tysięcy spraw o fizyczne i moralne znęcanie się nad rodziną ale policja
w tym czasie rejestruje duŜo więcej tzw. "awantur domowych". Większemu rozpoznaniu zjawisku
przemocy w rodzinie ma posłuŜyć procedura interwencji policyjnej "Niebieskie Karty".

Psychologia sprawców przemocy nie jest jeszcze dobrze rozpoznana. Ich negatywne zachowanie,

postępowanie bardziej skłania do karania jak do wnikliwego zastanowienia się, dlaczego to robią i co się
z nimi takiego dzieje.

* Rodzaje przemocy domowej

Przemoc domowa jest róŜnoraka. MoŜe być ona gorąca lub chłodna. Przemoc gorąca to furia,

agresywne zachowanie, wybuch skumulowanych uczuć złości i wściekłości. Furii towarzyszy pragnienie
wywołania cierpienia i spowodowania jakichś szkód u ofiary. Elementami przemocy gorącej mogą być
następujące zjawiska:
-

groŜenie pobiciem, uderzeniem

uderzenie, szarpanie, kopanie, poparzenie, duszenie

zamykanie w pomieszczeniu

rzucanie przedmiotami w ofiarę

zmuszanie do stosunku seksualnego

pchnięcie noŜem, groŜenie jego uŜyciem

Gorąca przemoc moŜe być spowodowana negatywnymi i intensywnymi przeŜyciami związanymi z
frustracją, z niespełnieniem jakichś pragnień czy oczekiwań.

Przemoc chłodna moŜe wydawać się wszystkim jako spokojniejsza, ale bardzo często jest to

pozorny spokój skrywający silne emocje. Przemoc chłodna polega na realizowaniu przez sprawcę
odpowiedniego scenariusza, który jest zapisany w jego umyśle. Zjawiska charakteryzujące przemoc
chłodną to:
-

powiedzenie czegoś Ŝeby urazić

ostentacyjne opuszczenie pomieszczenia

uŜycie obraźliwych słów lub gestów

przerwanie snu, posiłku

zabronienie wyjścia z domu

zabronienie spotykania się z kimś

groŜenie opuszczeniem

groŜenie nie dania pieniędzy

słowne zmuszanie do stosunku seksualnego

rozbijanie przedmiotów, kopanie ich, rzucanie nimi

Sprawcy przemocy chłodnej na ogół pozostają nieświadomi szkodliwości swego zachowania, poniewaŜ
znajdują oni uzasadnienie nawet dla okrucieństwa.

W bardzo wielu przypadkach przemoc ma związek z uŜywaniem alkoholu. Według danych

Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie alkohol towarzyszy ponad 70 %
zgłaszanych przypadków. Nie moŜe on być jednak usprawiedliwieniem, poniewaŜ za przemoc odpowiada
ten, który jej dokonuje. W 1996 roku 62 % sprawców podejrzanych o fizyczne i moralne znęcanie się nad
rodziną robiło to pod wpływem alkoholu.

*Źródła przemocy domowej

W związku z tym, Ŝe przemocy jest tak duŜo to i źródeł jej powstawania musi być wiele. Źródła

biologiczne to cechy charakteru, odpowiedni temperament oraz mikrouszkodzenia układu nerwowego.
Ź

ródła psychologiczne to jakość kontroli nad własnymi emocjami, frustracje, pozbawienie potrzeb,

odpowiednie postawy i wizje świata. Źródła środowiskowe to załatwianie róŜnych spraw za pomocą
przemocy. Niekiedy całe społeczności w niektórych środowiskach są ogarnięte przemocą. Inne źródła
przemocy to substancje chemiczne ( alkohol, narkotyki) powodujące osłabienie zdolności do
samokontroli lub pobudzenie agresywne.

*

Cykle (fazy) przemocy

Podczas badań zjawiska przemocy w rodzinie dostrzeŜono specyficzny cykl przemocy składający

się z trzech występujących po sobie faz:
Faza pierwsza to narastanie napięcia i agresywności sprawcy. DraŜni go wszystko nawet róŜne drobiazgi.
Szuka zaczepki, zaczyna prowokować kłótnie, więcej pić alkoholu. Ofiara stara się tą sytuację opanować.
Pojawiają się u niej róŜne dolegliwości (bóle głowy, Ŝołądka, bezsenność). Wpada czasem w stan
odrętwienia lub stan silnego niepokoju. Czasami sprowokuje spięcie, aby wreszcie mieć całą tą sytuację
za sobą..
Faza druga to faza gwałtownej przemocy. Dochodzi w niej do wyładowania złości, sprawcę ogarnia
furia. Kobieta doznaje róŜnych zranień zarówno fizycznych jak i psychicznych. Stara się go uspokoić z
jednej strony i chronić siebie z drugiej strony. Ogarnia ją złość, lęk, przeraŜenie, wstyd, bezsilność. W tej
fazie najczęściej dochodzi do interwencji np. policji.
Faza trzecia nazywana fazą miodowego miesiąca to faza, w której wszystko się zmienia. Partner staje się
opanowany szuka jakiegoś wytłumaczenia, usprawiedliwienia. Okazuje skruchę, przeprasza, obiecuje
poprawę staje się znowu podobny do tego męŜczyzny, jakiego kobieta pokochała. Partnerka zaczyna
wierzyć, Ŝe to, co się stało było jakimś incydentem, który się więcej nie powtórzy.
Faza ta jednak przemija i przemoc rozpoczyna się na nowo i jest ona gwałtowniejsza i dłuŜsza. Z czasem
mamy do czynienia z miodowymi tygodniami a później tylko z miodowymi dniami. Cykle te pozwalają
na utrwalanie się przemocy w rodzinie, poniewaŜ gdyby przemoc trwała ciągle to kobieta
najprawdopodobniej nie wytrzymała by tego i szybko szukała skutecznej interwencji.

* Radzenie sobie z przemocą

Kobiety na wiele sposobów starają się sobie radzić z przemocą ze strony partnera.

Próbują z nim rozmawiać o tym, co robi, jak one się czują, wzbudzać poczucie winy. Próbują wydobywać
obietnice, Ŝeby tego nie robił. Odwołują się do miłości, moralności do tego, „co sobie o nich pomyślą
sąsiedzi". Próbują straszyć sprawców np. policją, opuszczeniem domu, poskarŜeniem się rodzicom,
rozwodem, skargą w zakładzie pracy. Groźby te rzadko są spełniane. Dlatego jednym ze sposobów
zwiększania skuteczności tej strategii jest spełnienie choćby jednej z nich. Kolejnym sposobem radzenia
sobie z przemocą jest ukrywanie się. Próbują zamykać się w róŜnych pomieszczeniach, uciekać z domu.
Metoda ta jest skuteczna tylko wtedy, jeŜeli faktycznie, a nie chwilowo, oddziela ofiarę od sprawcy.
Często kobiety stosują obronę pasywną, która pozwala im zmniejszyć róŜnego rodzaju razy, uszkodzenia

ciała itp. Zdarza się im równieŜ stosować obronę aktywną poprzez odpychanie, uderzanie, drapanie,
kopanie. Metoda bardzo niebezpieczna powodująca nasilenie przemocy. Sprawca ma dodatkowy powód
do karania za nieposłuszeństwo.

* Mity i stereotypy dot. przemocy w rodzinie

Bicie, podobnie jak inne przestępstwa kryminalne wobec kobiet okrywa wiele mitów. Wszystkie

te mity ciągle słuŜą błędnym przekonaniom, Ŝe ofiara jest jakoś predysponowana do tej roli lub sama w
nią wchodzi. Jest waŜnym rozpoznawanie i podwaŜanie fałszywych twierdzeń i mitów na temat bitych
kobiet dla lepszego rozumienia, dlaczego pojawia się przemoc, w jaki sposób wpływa to na ludzi oraz jak
moŜna temu zapobiec. Bita kobieta przedstawiana zwykle jest przez wiele osób jako mała, wątła,
wynędzniała, strapiona osoba, która czasami moŜe być ładną. Posiada zwykle kilkoro dzieci, małe
zdolności i moŜliwości zawodowe, a ekonomicznie jest zaleŜna od swojego męŜa. Najczęściej jest biedna
i pochodzi z grup mniejszościowych. Jest przyzwyczajona do Ŝycia w przemocy, a wśród cech
psychicznych na pierwszy plan wysuwa się zwykle jej lękliwość i pasywność. I chociaŜ niektóre kobiety
prezentują podobne cechy do tego opisu to jednak generalnie badania potwierdzają fałszywość tego
stereotypu.

Wiele kobiet pochodzi z klasy średnio i dobrze zarabiających gdzie zamoŜność jest często w

rękach męŜa. Nie wszystkie posiadają dzieci. Mają często odpowiedni status, są wykształcone, są
profesjonalistkami z własnymi osiągnięciami. Są to lekarki, prawniczki, dyrektorki, pielęgniarki,
nauczycielki, sekretarki, urzędniczki, gospodynie domowe. Bite kobiety moŜna znaleźć we wszystkich
grupach wiekowych, religijnych, na kaŜdym poziomie socjoekonomicznym i wykształcenia.

Przemoc w rodzinie nie jest zjawiskiem cz

stym.

Prawie jedna trzecia kobiet w pewnym okresie swojego Ŝycia staje się ofiarą przemocy w

rodzinie. Dane te dotyczą zarówno przemocy fizycznej, psychicznej, seksualnej.

Przemoc w rodzinie to sprawa prywatna. Nikt nie powinien si

wtr

do tego, w jaki

sposób mał

onkowie rozwi

zuj

swoje problemy.

Przemoc w rodzinie, czyli bicie, wykorzystywanie, zmuszanie do określonego zachowania, osób

bliskich jest przestępstwem i istotnym problemem społecznym w naszym kraju.

Sprawcy przemocy w rodzinie działaj

pod wpływem alkoholu.

Wielu męŜczyzn stosujących przemoc robi to na trzeźwo, inni piją po to, aby bić. UzaleŜnienie od

alkoholu nie zwalnia od odpowiedzialności

Przemoc w rodzinie wyst

puje wył

cznie w rodzinach z marginesu społecznego.

Przemoc w rodzinie występuje we wszystkich klasach społecznych moŜe dotknąć kaŜdego z nas.

Badania wykazują, Ŝe męŜczyźni stosujący przemoc pochodzą z róŜnych grup zarówno robotniczych jak i

inteligenckich.

Bite kobiety akceptuj

przemoc.

Zachowania, które są skutkiem przetrwania sytuacji przemocy niejednokrotnie kwalifikują je do

błędnych diagnoz: osób, zaburzonych, szalonych, wariatek, bardzo roszczeniowych, takich, które nie

wiedzą czego właściwie chcą. Czasami ich niezwykłe zachowania, które pomagają im przeŜyć w

relacjach przemocy są interpretowane na ich niekorzyść przez pracowników słuŜby zdrowia, opieki

społecznej, policji czy wymiaru sprawiedliwości.

Prawdopodobie

stwo u

ycia przemocy ze strony obcego m

ęŜ

czyzny jest wi

ksze ni

strony własnego m

ęŜ

a / partnera.

Przemoc w rodzinie jest zjawiskiem częstszym niŜ ta, na jaką jesteśmy naraŜeni na ulicy, w barze

lub miejscu pracy. Przemoc wobec kobiet w rodzinie stanowi jedną czwartą wszystkich zgłoszonych

organom ścigania aktów przemocy.

Wierzenia religijne mog

powstrzyma

przemoc.

Badania prowadzone przez dr Margie Leiding na Uniwersytecie w Colorado potwierdziły, Ŝe

wiele badanych kobiet było róŜnego wyznania i relacjonowały one, Ŝe przekonania religijne nie ochroniły

je skutecznie przed przemocą ze strony męŜa. Wiara pomagała im jedynie w cierpieniu i była

pocieszeniem. Czasami uczestnictwo w naboŜeństwie było ich jedynym bezpiecznym kontaktem ze

wiatem zewnętrznym. Kontakt z kapłanem czasami ich wtórnie ranił, jeŜeli słyszały słowa, Ŝe to one

mają stać się lepsze dla swojego męŜa i pomóc mu duchowo w poszukiwaniu Boga.

ęŜ

czy

ni, którzy bij

swoje

ony s

chyba psychopatami.

Nie ma bezpośredniego związku pomiędzy przemocą w rodzinie, a chorobą psychiczną. U

podłoŜa przemocy wobec kobiet leŜy dąŜenie do przejęcia nad nimi kontroli i utrzymania władzy. Wielu

sprawców posiada podwójną osobowość. Potrafią być czasami bardzo ujmujący, czarujący, co zresztą

nierzadko wykorzystują do manipulowania innymi.

To był jednorazowy incydent, który si

cej nie powtórzy.

Przemoc domowa rzadko jest jednorazowym incydentem. Zazwyczaj jest tylko pierwszym

ogniwem w łańcuchu nasilającej się przemocy. Policja zwykle jest wzywana w sytuacjach ekstremalnych,

gdy przemoc ma juŜ długą historię.

Przemoc w rodzinie jest wynikiem chwilowej utraty samokontroli.

Większość sprawców planuje swoje działania. Kiedy biją starają się to robić tak, aby nie

zostawiać śladów.

Kobieta musiała chyba zasłu

sobie na przemoc.

Nikt nie „zasługuje” na bicie i zniewaŜanie. Wielu sprawców przemocy stawia swoim partnerkom

absurdalne wymagania i oczekuje od nich rzeczy niewykonalnych. KaŜdy pretekst jest dobry.

ęŜ

czyzna był pod wpływem alkoholu / narkotyków / w depresji / w stresie / nie był sob

MęŜczyźni uŜywają róŜnych argumentów, aby usprawiedliwić popełnione przez siebie

przestępstwo. Nic nie usprawiedliwia gwałtu czy przemocy.

Bite kobiety przecie

mog

zawsze opu

dom.

W społeczeństwie, w którym kobieta od wczesnej młodości jest indoktrynowana społecznymi

normami zawierającymi takie przepisy jak np. wiara w to, iŜ miłość i małŜeństwo są najwaŜniejszymi

sprawami dla jej samorealizacji, jest niemoŜliwym oczekiwanie, Ŝe kobieta opuści swój dom w chwili,

gdy przemoc osiągnie zbyt wielkie rozmiary.

Policja mo

e ochroni

kobiet

przed bij

cym j

ęŜ

em.

Bardzo niewielki odsetek kobiet dzwoni na policję, a te, które dzwonią często nie uzyskują

odpowiedniej interwencji. Po wyjściu policjantów, przy których sprawca często zachowuje się

odpowiednio, agresja narasta.

* Zespół zaburzeń stresu pourazowego

Od kilkunastu lat podczas pomagania ofiarom przemocy w rodzinie rozpoznaje się u nich

specyficzne zaburzenie. Nazywa się je zespołem zaburzeń stresu pourazowego i oznacza
międzynarodowym skrótem PTSD (post traumatic stress disorder). Zaburzenie to zostało rozpoznane u
Ŝ

ołnierzy w czasie wojny wietnamskiej oraz u ofiar katastrof i ofiar terrorystów. Podstawowymi

objawami tego zaburzenia jest: powracanie śladów doświadczeń urazowych, przeŜywanie specyficznego
paraliŜu emocjonalnego, unikanie tego, co przypomina uraz, a takŜe stany hiperpobudzenia. Po upływie
niekiedy duŜego czasu pojawiają się koszmary senne, bezsenność, wizje na jawie, niezrozumiałe i
bolesne stany emocjonalne. Ofiara często obawia się, Ŝe zwariowała, nie rozumie tego, co się z nią dzieje.
Często kwalifikowana jest jako osoba chora psychicznie. PTSD nie jest chorobą psychiczną, jest szkodą
wyrządzoną na skutek terroru psychicznego i fizycznego.

* Wyuczona bezradność

U kobiet moŜna równieŜ rozpoznać zjawisko wyuczonej bezradności polegające na tym, Ŝe

kobieta w stosunku, do której stosowana jest systematycznie przemoc fizyczna i psychiczna staje się
uległa, przestaje szukać pomocy, staje się bezradna wobec tego, co robi z nią partner. Często nie moŜemy
zrozumieć, dlaczego ona od niego nie odejdzie skoro on robi jej takie straszne rzeczy. Zrobiono kiedyś
takie doświadczenie ze zwierzętami dot. wyuczonej bezradności. Do klatki podłączonej do prądu
wsadzono psa i poddawano go szokom elektrycznym. Pies szczekał dostał szok elektryczny, ruszył łapą
dostał szok elektryczny, przestał szczekać dostał równieŜ szok elektryczny. Psy po pewnym czasie kuliły
ogon, kuliły uszy i kładły się na podłogę. Otwierano klatkę, a psy nie wychodziły, mimo Ŝe klatka była
dla nich koszmarem. Inne doświadczenie robiono ze szczurami, które ledwo przyszły na świat. Część
szczurów trzymano w rękach i krępowano im ruchy. Następnie szczury wrzucano do beczki z wodą. Te,
które wcześniej miały krępowane ruchy ginęły po ok. półgodzinie. Pozostałe uczyły się pływać i
utrzymywały się na powierzchni wody do 60 godzin.

Z człowiekiem moŜna zrobić coś podobnego, moŜna go przez odpowiednie działania wyuczyć

bezradności. Podobne działania robiono w stosunku do człowieka w systemach totalitarnych gdzie
poddawano go tzw. praniu mózgu.

* Wiktymizacja i wtórne zranienia

Ofiary przemocy, które doświadczają zespołu zaburzeń stresu pourazowego i są poddawane

przemocy psychicznej wchodzą równieŜ, w tzw. proces wiktymizacji. U kobiety takiej zmienia się
poczucie toŜsamości. Traci ona podstawowe poczucie bezpieczeństwa i uporządkowania Ŝycia, traci
zaufanie do siebie i źle o sobie myśli. Bardzo często czuje się jak dziecko i powoli wycofuje z
normalnego Ŝycia. Niektóre z ofiar doznają wtórnych zranień, jeŜeli od róŜnych osób, które powinny jej
pomóc słyszą:, „po co wychodziłaś za takiego drania", "naucz się z nim jakoś Ŝyć", "no przecieŜ dostała
pani zapomogę, co ja mogę jeszcze zrobić", "i tak wiem, Ŝe się pani wycofa to, po co zakładać sprawę",
"kaŜdy niesie swój krzyŜ córko", "w sprawy rodzinne się nie wtrącamy", "ja tam nic nie wiem nic nie
słyszałem", "jakoś to będzie nie martw się", "to jest świetny temat piszemy artykuł". Największy problem
w tym, co zrobić, Ŝeby ci wszyscy ludzie przestali tak reagować, a starali się jakoś pomóc. Pod wpływem
takich reakcji otoczenia, powtarzania się przemocy w domu, małej skuteczności radzenia sobie z tym
problemem kobieta przystosowuje się do roli ofiary i przestaje się bronić. Obwinia się i odmawia sobie
podstawowych praw ludzkich. JeŜeli ofiary osiągną ten etap wiktymizacji to najczęściej przestają szukać
pomocy. Pomoc z zewnątrz jest nieodzowna ofiara sama nie jest w stanie poradzić sobie ze swoim
problemem. W Polsce niedawno pomoc ta była jeszcze minimalna, ale jest duŜa szansa Ŝeby coś z tym
problemem robić. Powstają róŜne stowarzyszenia, które zajmują się pomocą dla ofiar, większe
zainteresowanie zaczyna być ze strony władz samorządowych, policji, opieki społecznej. Ale to wszystko
jest jeszcze kroplą w morzu.

Od października 1998 roku funkcjonuje odpowiednia procedura interwencji policyjnej "Niebieskie

Karty", która ma rozpoznać szerzej to zjawisko, skuteczniej przeciwdziałać jemu i zwalczać je.

tabela

Do pomocy ofiarom przemocy domowej są potrzebne działania, prawne, psychologiczne, socjalne

i medyczne. Odpowiednia współpraca takich ludzi jak policjant, pracownik socjalny, pedagog, psycholog,
lekarz domowy, kurator moŜe niewątpliwie przyczyniać się do szybkiej poprawy tego problemu.
Ale ci ludzie muszą chcieć ze sobą współpracować na rzecz ofiar i sprawców przemocy.

Robert Lubrant

certyfikowany specjalista
ds. przeciwdziałania przemocy w rodzinie
Stowarzyszenie „Bezpieczeństwo Dziecka” Bydgoszcz