background image

GRI: 
1.Ukł. Jednorodny, a niejednorodny: 

Ukł.  Jednorodny(homogeniczny)-mieszanina,  w 
której  przy  pomocy  wzroku  lub  prostych 
przyrządów(lupa,mikroskop)  nie  można  wyróżnić 
poszczególnych  składników(np.sól  z  wodą,  stal, 
czyste  powietrze,  roztwory  wodne  soków,  ocet). 
Substancje jednorod. Należą do ukł. Jednofazowych 
tzn.WKażdym punkcie mają jednakowe właściwości. 
Ukł.  Niejednorodny(heterogeniczny)-mieszanina,  w 
której  przy  pomocy  wzroku  lub  prostych 
przyrządów(lupa,mikroskop) 

można 

wyróżnić 

poszczególne składniki(np. sól z piaskiem, zawiesiny, 
kurz w powietrzu). Substancje niejednor. Należą do 
ukł.  Wielofazowych  tzn.  w  różnych  punktach  mają 
różne właściw. 

2.Jakie  reakcje  fizyczne  zachodzą  w  procesie 
metarulgicznym?   

Topnienie,  Parowanie,  Sublimacja,  Resublimacja, 
Krzepnięcie, 

Skraplanie, 

Adhezja, 

Kohezja, 

Absorbcja, Adsorbcja, Asocjacja, Dysocjacja. 

3.Przebieg wstępnego procesu Metalurg.? 

Cel: Uzyskanie metalu w stanie rodzimym 
Produkt wstępny: ruda metalu 
Przebieg

wydzielenie 

metalu 

ze 

związku 

metalonośnego 

zawartego 

koncentracie, 

oddzielenie od metalu skały płonnej 
Efekt: otrzymanie metal mocno zanieczyszczonego, 
nie może być tworzywem konstruk. 

4.Co to jest Skurcz zasilania? 

Jest  to  suma  skurczu  przegrzania  i  krzepnięcia.  Ma 
duże  znaczenie  w  procesie  projektowania  form 
odlewniczych,  szczególnie  przy  doborze  objętości 
nadlewów. 

5.Co to jest podatność odlewu formy? 

Podatność  określa  zdolność  masy  do  niestawiania 
oporu  kurczącemu  się  odlewowi  podczas  jego 
stygnięcia. 

Niedostateczna 

podatność 

masy 

formierskiej 

lub 

rdzeniowej 

jest 

przyczyną 

powstawania w odlewie znacznych naprężeń, które 
w przypadku przekroczenia doraźnej wytrzymałości 
materiału odlewu powodują pęknięcia. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

GR. II 
1.Roztwór, a mieszanina. 

Mieszanina-  układ  dwóch  lub  więcej  substancji 
które  zachowuja  swoje  cechy  indywidualne  a 
właściwości 

fizyczne 

zależą 

od 

stosunków 

ilościowych tworzących je składników. Wyróżnia się 
2 rodzaje mieszanin: Jednorodne i Niejednorodne. 
Roztwór- układad jednorodny, złozony z dwóch lub 
wiecej substancji . Dzielimy go na : gazowe, ciekłe, 
stałe lub nasycone, nienasycone lub przesycone. 

2. Co to jest nadlew? 

Nadlewy  to  zbiorniki  ciekłego  metalu,  z  którym 
uzupełniany  jest  ubytek  metalu  związany  z 
krzepnięciemOdlewu.ProcesTenNosiNazwę zasilania 
odlewu.Nadlewy  zatem  muszą  krzepnąć  jako 
ostatnie  części  odlewu.  Muszą  także  znajdować  się 
w pobliżu zasilanego węzła cieplnego.Ze względu na 
położenie rozróżnia się nadlewy górne i boczne, a ze 
względu  na  konstrukcje  nadlewy  zakryte  i  odkryte. 
NadlewyWykonywaneWTejSamejMasieFormierskiej
,  co  pozostałe  części  formy  i  bez  zastosowania 
dodatkowych 

zabiegów 

zwiększających 

ich 

skuteczność noszą nazwę zwykłych. 

3.Proces stalowniczy. 

Proces  stalowniczy  jest  to  zmniejszenie  zawartości 
węgla w metalu, które dokonuje się przez utlenianie 
węgla  tlenkiem  metalu  FeO  wprowadzonego  do 
ciekłego metalu. 
Przebieg:  Przebiega  w  3  etapach:1)  Ładowanie  i 
topienie  wsadu(może  być  surówka  ciekła  lub  stała 
lub  stałego  złomu);  2)świeżenie  metalu-  chemiczny 
proces  rafinacyjny-  polega  na  wprowadzeniu  do 
ciekłego  metalu  FeO;  3)  Odtlenianie  stali-  może 
przebiegać  na  2  sposoby:  a)  osadowe(żużlowa  raf. 
Chem.) 

czyli 

za 

pomocą 

aluminium; 

b) 

dyfuzyjnie(fizyczna ekstrakcja żużlowa). 
Cel: zwiększenie zawartości węgla w metalu; 
Efekt: otrzymanie stali 
Produkt wsadowy: surówka ciekła, stała lub stałego 
złomu. 

4. Czym grozi niedostateczna podatność formy? 

Niedostateczna  podatność  masy  formierskiej  lub 
rdzeniowej  jest  przyczyna  powstawania  w  odlewie 
znacznych 

naprężeń, 

które 

przypadku 

przekroczenia  doraźnej  wytrzymałości  materiału 
odlewu powodują pekniecia. 

5.Wymień znane ci zmiany stanów skupienia. 

Topnienie,  Parowanie,  Sublimacja,  Resublimacja, 
Skraplanie, Krzepnięcie 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

GR. III 
1. Emulsja, a zawiesina. 

Emulsja-  Uklad  złożony  z  2  wzajemnie  nie 
mieszających się cieczy, w której 1 jest rozpuszczona 
w  2  w  postaci  małych  kropelek.(np.  produkty 
mleczne zwierające tłuszcz) 
Zawiesina-układ  niejednorodny  dwufazowy,  w 
postaci  cząsteczek  1  ciała  rozproszonych(faza 
rozproszona)  w  2  ciele(faza  rozpraszająca)np. 
cząsteczek ciała stałego w gazie lub cieczy w cieczy. 
Jeżeli  cząstki  te  są  dostatecznie  małe  mowa  jest  o 
układzie  koloidalnym.  Gęstość  fazy  rozproszonej 
jest na ogół większa niż gęstość fazy rozpraszającej i 
z  tego  powodu  rozproszone  cząsteczki  fazy  stałej 
mają  tendencje  do  sedymentacji(opadania)(np. 
błoto, zupa, woda w jeziorze, maka z wodą) 

2.fazy występujące w procesie metalurgicznym. 

Procesy metalurgiczne dziela się na : 
- pirometalurgiczne i elektrotermiczne 
-redukcyjne stosowan do przeróbki rud tlenkowych 
-  dysocjacji  termicznej  –  rozkład  tlenków  pod 
wpływem temp 
-elektrolitycznej  –  otrzymywanie  metalu  ze 
związków trudno rozkładających się  
-hydrometalurgiczne-do ubogich tlenków rud metali 
nieżelaznych          

3.Wstępna obróbka rudy. 

Cel:  Polega  na  przemianie  istniejącego  w  rudzie 
związku w związek bogatszy w metal lub w związek 
z  którego  latwiej  wyodrębnić  metal  i  usunąć  części 
skały płonnej. 
Produkt wyjściowy: Sporządzenie koncentratu rudy 
o  odpowiednich  właściwościach  takich  jak  temp. 
Topnienia, porowatość, wytrzymałość; otrzymujemy 
też skałe płonna. 
Efekt:-  Podwyższenie  zawartości  Fe  w  rudzie;- 
polepszenie  składu  chem.;-  Ujednorodnienie  rudy 
pod  względem  składu  i  właściwości  chem.;- 
Zapewnienie  odpowiedniej  wielkości  kawałków 
rudy.                              Przebieg
OPERACJA WSTĘPNA: 
-rozdrabnianie; -przesiewanie; -klasyfikacja 
OPERACJE WZBOGACANIA: 
-grawitacyjne;  -flotacyjne;  -magnetyczne;  -przez 
prażenie 
OPERACJE SCALANIA: 
-spiekanie; -granulowanie; -brykietowanie 

4. CO to jest przepuszczalność formy? 

To  zdolność  masy  do  odprowadzania  powietrza, 
pary  i  gazów  podczas  zalewania  formy  i  po  jej 
zalaniu.  Zbyt  niska  przepuszczalność  jest  przyczyną 
powstawania wad odlewów. Przepuszczalność masy 
zależy  głównie  od  składu  ziarnowego  osnowy  oraz 
zawartości lepiszcza i stopnia zagęszczenia masy. 

5. Co to skurcz odlewniczy? 

Jest  wartością  technologiczną  uwzględniająca 
czynniki  wpływające  na  skurcz.  Określa  zmiany 
wymiarów  liniowych  odlewu  o  które  należy  go 
powiększyć  podczas  konstruowania  modeli  lub 
form. Wartość skurczowa odlewu zależy od rodzaju 
metalu,  z  którego  jest  wytwarzany  odlew  oraz  od 
rodzaju 

formy, 

której 

jest 

wytapiany. 

Wyznaczamy go z zależności: S={(Lf-L0)/Lf}*100% 
Lf-dł. Pomiarowa modelu lub formy 
L0- dł. Pomiarowa odlewu 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

background image

GR.IV 
1. Podaj przykłady mieszanin jednorodnych. 

Stopy metali(brąz), benzyna, solanka, cukier z wodą, 
roztwory wodne soków, ocet. 
Mieszaniny  niejednorodne-  zaprawa  murarska, 
piasek z wodą, opiłki żelaza z cukrem itp. 

2.Reakcje  chem.  Pojawiające  się  w  procesie 
metalurgicznym. 

-Odtlenianie za pomocą aluminium  
2Al + 3FeO ->3Fe + Al2O3 
-fizyczna ekstrakcja żużlowa 
FeS+CaO->FeO+CaS 
-rafinacja chemiczna(świeżenie metalu) 
4Al+3Fe->3Fe+2Al2O3 
Mn+FeO->Fe+MnO 
Si+2FeO->2Fe+SiO 
C+FeO->Fe+CO 

3Proces rafinacji w metalurgii 

Cel: usunięcie zanieczyszczeń z metalu otzrymanego 
w procesach wstępnych lub przetapianego złomu w 
celu  nadania  mu  odpowiednich  właściwości  np. 
pozbawienie  zabarwienia,  poprawienie  zapachu, 
zwiększenie trwałości. 
Produkt wejściowy: metal surowy 
Przebieg: zależy od metody jaką rafiniujemy 
Rafinacja: 
Fizyczna: 

 

Chemiczna: 

a)Ekstrakcja:   

-żużlowa,gazowa,próż. 

-żużlowa,gazowa,próżniowa 
b)przez zmianę stanu skup. 
-krystalizacja postępowa 
-topnienie strefowe 
-destylacja,rektryfikacja 
c)mechaniczna: 
-filtrowanie,ultradźwięki,wibracja 
d)elektroliza 

np.Rafinacja 

gazowa- 

przebiega 

zgodnie  z  prawem  Raoulta-  określa  równowagę 
między  stężeniem  składnika  roztw.,  a  ciśnieniem 
cząsteczkowym tego składnika w gazie sąsiadującym 
z tym roztw. Pa=Na*Pa0 
Skutek: Metal rafiniowany(oczyszcony), żużel 

4.  Co  może  być  powodem  niedostatecznej 
przepuszczalności formy? 

Przepuszczalność  mas  zależy  głownie  od  składu 
ziarnowego  osnowy(wielkości  i  kształtu  ziaren, 
jednorodności)  oraz  zawartości  lepiszcza  i  stopnia 
zagęszczenia masy. 
Powody:-  zbyt  mocno  zagęszczona  masa;-  Za  duża 
zawartość 

lepiszcza; 

-zły 

skład 

osnowy 

(niejednorodny itp.) 

5.  Czym  różni  się  wymiar  wewnętrzny  formy  od 
wymiaru odlewu? 

Wymiar wewnętrzny formy jest większy od wymiaru 
odlewu  ponieważ  podczas  wlewania  ciekłego 
metalu dochodzi do skurczu odlewniczego(w czasie 
stygnięcia  metalu  występuje  zmniejszenie  jego 
wymiarów objętościowych i linowych). Zmniejszenie 
wymiarów  odlewu  w  stosunku  do  wymiarów 
modelu  zmusza  więc  do stosowania  naddatków  na 
modelach odlewniczych. Jest to zależne od rodzaju 
odlewanych materiałów.