12.08.2009
Wykład 9

Rozumienie oporu

•

Psychoanaliza

 

   –   siła   która   przeciwdziała   postępowi   w   psychoterapii. 

Zapobiega powrotowi do przykrych doznań znanych z przeszłości opór 
należy zinterpretować i wyeliminować

•

Gestalt  

 

 –   opór   to   ekspresja   „ja”   Ma   swoje   przejawy   emocjonalne   i 

somatyczne   /ból   pleców,   impotencja/.   Zdaniem   terapeuty   jest   pomóc 
zrozumieć  sygnały  wysyłane  przez  ciało  i   zamkniecie  nie  dokończonych 
spraw z przeszłości. Zachęca się pacjenta do pełnego jawnego okazywania 
oporu  by wypowiadał zdania dobrze oddające jego doświadczenia życiowe

•

Terapia   systemowa

 

   -   opór   jest   sposobem   na   utrzymanie   strukturalnej 

spójności rodziny

•

Terapia poznawczo–behawioralna

 

  - nieodłączny element procesu zmiany

•

Terapia  strategiczna

 

   -   opór   jest   akceptowany   i   na   zasadzie   paradoksu 

zalecany  jako metoda leczenia

Rodzaje oporu  (typy wyróżnione przez Munjacka i Oziela)

Typ I: opór wynika z tego, że pacjent nie rozumie czego terapeuta chce i 
oczekuje,   np.   kiedy   terapeuta   używa   nieadekwatnego  do   możliwości 
pacjnta języka
Typ II: pacjent nie wypełnia zadań bo nie potrafi (np. określenie uczuć) 
Typ III: brak motywacji
Typ   IV:   opór   wynikający   z   lęku   i   poczucia   winy   (np.   jeśli   pacjent   nie 
wywiązał się z zadania, które zlecił mu terapeuta)
Typ V: źródło - wtórne efekty (zyski) zasadniczych zaburzeń bo:



umożliwiają opóźnienie działań



pozwalają uniknąć odpowiedzialności



utrzymać status quo

Czynniki leczące w procesie pomagania

Etapy psychoterapii
Prochaska i Norcross (1994) wymieniają 4 etapy procesy psychoterapii:

1. Etap przedkontemplacyjny (niewiedzy) chaosu i zamieszania, pacjent nie 

myśli o zmianie, bo nie uświadamia sobie prawdziwych przyczyn własnych 
problemów,  albo   jeżeli  myśli   o   zmianie  to   nie   jest  ona  rzeczywiście   tą 
pożądaną, coś przeszkadza pacjentowi w funkcjonowaniu, ale on nie zdaje 
sobie jeszcze sprawy, że ma problem, broni się przed bezradnością

2. Okres namysłu, rozumienia swoich problemów
3. Okres   przygotowania   się   do   działania   –   zaczyna   od   zmian   drobnych, 

inicjowanie drobnych zmian

•

etap działania – decyzja o zmianie w życiu, wyraża się w zachowaniu 
zewnętrznym   i   postanowieniu   zaangażowania   energii   do   kontynuacji 
nowych zachowań

4. Etap utrzymania zmiany

1

Czynniki prowadzone do zmiany (Prochaska)

1. Poszerzenie świadomości – bardziej uporządkowana, trafniejsza wiedza na 

temat siebie i swoich doznań

2. Zmiana   oceny   siebie   –   zmiana   sposobu   oceny   swoich   możliwości, 

dostrzeżenie nowych swoich możliwości

3. Zmiana oceny otoczenia – może sprawdzić, że pewne zdarzenia, które były 

dla nas źródłem stresu, zaczniemy postrzegać pozytywnie

4. Uwolnienie   się   od   siebie   –   uwolnienie   się   od   doświadczeń   swojej 

przeszłości, jeśli zawsze coś robiłam, to nie znaczy, że cały czas muszę 
robić to samo, zawsze może nastąpić zmiana

5. Uwolnienie   się   od   otoczenia   –   związane   jest   z   utrzymywaniem   więzi 

znamiennych dla poprzednich okresów życia, uwolnienie się od oczekiwań 
otoczenia, złamanie pewnych dotychczasowych wzorców reakcji

6. Przewarunkowanie   –   zmiana   znaczenia   pewnych   bodźców,   które 

dotychczas powodowały negatywne reakcje

7. Kontrola   bodźców   –   kontrolowanie,   ograniczanie   tych   bodźców,   które 

wyzwalały niepożądane reakcje, np. nalega się aby alkoholik nie pojawiał 
się w sklepach, gdzie dawniej kupował alkohol

8. Kontrola konsekwencji naszego funkcjonowania
9. Dramatyczne przeżycia związane z ulgą – następuje to po przepracowaniu 

jakichś   niezwykle   trudnych   problemów,   występuje   wiele   negatywnych 
uczuć związanych z rozmową o problemach, ale na końcu tego procesu 
następuje nagroda w postaci uczucia ulgi, jest to zachęta do wprowadzenia 
pewnych zmian

10.Relacja pomagania

Etap wstępny terapii
Etap początkowy, nawiązanie kontaktu i angażowanie się pacjenta (relacja)
Najważniejsze 3 elementy:

•

relacja terapeutyczna



empatia



wzbudzanie zaufania



wzbudzanie nadziei



odpowiedzialność pacjenta za przebieg terapii

•

odreagowanie emocjonalne

•

zmniejszenie napięcia

2