Funkcje mięśni:

– ruch
– postawa - stabilizacja stawów
– produkcja ciepła

 Cechy mięśni:

– kurczliwość
– pobudliwość
– rozciągliwość
– elastyczność

Rodzaje mięśni

 szkieletowe

– prąŜkowane
– kontrolowane

 sercowy

– prąŜkowany,
– poza kontrolą

 gładkie

– brak prąŜkowania
– poza kontrolą

Miofibrylla:

 zbudowana z ułoŜonych równolegle 

łańcuchów białkowych –

tzw.miofilamentów:

– aktyna – łańcuch lekki
– miozyna – łańcuch cięŜki

 utworzona przez połączone ze 

sobą „jednostki kurczliwe” –

sarkomery – przestrzenny układ 

łańcuchów miozyny pomiędzy 

łańcuchami aktyny łączącymi się 

z tzw. linią Z

 PrąŜkowanie mięśni szkieletowych 

– uporządkowanie miofilamentów i 

miofibrylli

włókno mięśniowe
(kom.m. szkieletowego)

miofibrylla

sarkomer

miozyna

aktyna

aktyna

Ślizgowa teoria skurczu

 Mięsień kurczy się wsuwając nici miozyny pomiędzy nici 

aktyny

 Miozyna tworzy mostki które łączą się z aktyną

 Mostki skierowane są w jedna stronę i wciągają miozynę

pomiędzy aktynę

 Zachodzenie miofilamentów na siebie

to skrócenie 

sarkomerów ( i mięśnia)

Skrócenie 

sarkomerów podczas 

skurczu mięśnia

Skurcz mięśnia szkieletowego:

 Pobudzenie dociera do zakończenia aksonu komórki 

nerwowej

 Uwalnianie mediatora: acetylocholiny (Ach)

 Aktywacja receptora N dla ACh

 Pobudzenie błony włókna mięśniowego

 Pobudzenie rozchodzi  się wzdłuŜ cewek poprzecznych (T)

 Uwolnienie Ca

++

z siateczki  sarkoplazmatycznej do 

sarkoplazmy   

 Ca

++

aktywuje ślizgowy mechanizm skurczu

 Sarkomer się skraca........ (=mięsień się kurczy)......

 Rozkurcz mięśnia –

wymaga usunięcia jonów Ca

++

z 

sarkoplazmy do siateczki sarkoplazmatycznej – czynny 

transport z udziałem ATP!!!

Jednostka motoryczna

 Jednostka motoryczna to jeden motoneuron (którego 

ciało leŜy w rogach przednich rdzenia kręgowego) i 

wszystkie włókna mięśniowe przez niego unerwiane

Jednostka motoryczna

Jedna komórka nerwowa,

jej wypustka, biegnąca do 

mięśnia i wszystkie komórki

mięśniowe przez nią 

unerwiane

10 komórek 

mięśniowych 

gałek ocznych

200 komórek 

mięśniowych 

tułowia (mięśnie siłowe)

Rodzaje skurczu mięśnia

Skurcz izotoniczny –
napięcie stałe, zmiana 
długości mięśnia

Skurcz izometryczny 
– długo

ść

 mi

ęś

nia 

stała, zmiana napi

ę

cia

Skurcz auksotoniczny – skurcz mieszany 
(zmiana napięcia i długości mięśnia)

Rodzaje skurczu mięśnia:

Skurcz 
pojedynczy

Sumowanie się 
skurczów

Skurcz 
tęŜcowy 
niezupełny

Skurcz 
tęŜcowy 
zupełny

Farmakologia złącza nerwowo- mięśniowego

 Zmniejszenie napięcia (skurczu) mięśni 

szkieletowych (zahamowanie aktywności 
złącza nerwowo – mięśniowego) :

– kurara i tubokuraryna – alkaloidy kory 

drzewa 

Kulczyba Wronie Oko (Strychnos

Nux Vomica)

– blokery receptora N dla Ach 

– toksyna botulinowa (toksyna beztlenowych 

pałeczek 

Clostridium Botulinum

, jad 

kiełbasiany) – hamowanie wydzielania Ach, 
działanie terapeutyczne (i estetyczne) od 
1970r. Jedna z najsilniejszych neurotoksyn.

 Zwiększenie siły skurczu:

– blokery esterazy cholinowej – enzymu 

rozkładającego Ach – zmniejszenie objawów 
miastenii

• sarin – metro w Tokio, 1975

Copyright © 2001 Dennis Kunkel Microscopy

Podział włókien mięśniowych (ze względu na 

funkcje i metabolizm):

1. włókna typu I  - wolno kurczące się
2. włókna typu II – szybko kurczące się

Włókna typu I  - wolno kurczące się

 ciemnoczerwone (zawierają mioglobinę),

 tlenowe, aerobowe (wiele mitochondriów)

 długi czas rozwijania maksymalnego skurczu 

 duŜa odporność na zmęczenie

 włókna o małej średnicy

 tu: mięśnie odp.za utrzymanie postawy

2. Włókna typu II – szybko kurczące się

II a (czerwone)

 średni czas rozwijania maksimum skurczu

 glikolityczne, anaerobowe, z moŜliwością zwiększenia 

udzia

ł

u metabolizmu tlenowego w wyniku treningu

 względnie odporne na zmęczenie

 w

ł

ókna o średniej średnicy

 tu: mięśnie odp. za stanie, chodzenie

II b (bia

ł

e)

 najszybciej osiągają maksymalny skurcz

 glikolityczne, anaerobowe

 szybko męczące się

 o największej średnicy

 tu: np. mięśnie umoŜliwiające skoki

I

Przekrój przez m. szkieletowy (ssaka)

II a

IIb

Typy jednostek motorycznych i 

unerwiane przez nie włókna mięśniowe

DuŜa siła 

skurczu, mała 

pobudliwość

Pośrednie

Mała siła 

skurczu, duŜa 

pobudliwość

Generowana siła

Aktywowane np. 

podczas biegu lub 

skoku

Pośrednie

Długo utrzymujące 

skurcz

Charakterystyka 

włókien mięśniowych

Wł.typu IIb

„białe”

Szybka –

łatwo 

męcząca się

Wł. typu IIa

pośrednie

Szybka-

odporna na 

zmęczenie

Wł. typu I

„czerwone”

Wolna

Rodzaj 

włókien 

mięśniowych

Jednostka 

motoryczna

Rekrutacja jednostek motorycznych

Mięśnie gładkie

 Występowanie (6 głównych lokalizacji):

– Naczynia krwionośne
– Układ oddechowy
– Układ pokarmowy
– Układ moczowy
– Układ reprodukcyjny
– Oko (soczewka i tęczówka)

Mięśnie gładkie

 Kształt wrzeciona

– 2-10 

µ

m średnica

– 20-200 

µ

m długość

 Brak prąŜkowania

 Jądro centralnie

Mięśnie gładkie:

 UłoŜenie przestrzenne:

– naczynia krwionośne - głównie w postaci warstwy okręŜnej: 

zmiana napięcia = zmiana średnicy = zmiana światła naczyń

krwionośnych = zmiana ciśnienia tętniczego

– ściany p.pokarmowego

• w-a m. okręŜnych – skurcze odcinkowe
• w-a m. podłuŜnych – perystaltyka przesuwająca pokarm

Skurcz m.gładkiego

Cechy mięśni gładkich:

 Kurczą się wolniej niŜ szkieletowe

 Rozkurcz równieŜ dłuŜszy

 Mogą długo utrzymywać skurcz

 Odporne na zmęczenie

 Kontrola poza świadomością:

– Autonomiczny układ nerwowy
– Reagują skurczem na rozciąganie
– Podlegają wpływom hormonów

Rodzaje mięśni gładkich:

 Mięśnie trzewne:

– włókna połączone poprzez ścisłe złącza
– tworzą unerwioną sieć:

• skoordynowane skurcze

 Mięśnie wielojednostkowe:

– kaŜde włókno unerwione – wysoki poziom 

kontroli nerwowej

– lokalizacja (m.in.):

• tęczówka oka
• mięśnie napinające włosy na skórze

Mięsień sercowy:

 Włókno - 15 

µ

m szer. X 100 

µ

m długości

 Brak powiązania

w pęczki

 Ścisłe złącza pomiędzy  

włóknami:

• Przewodzą impulsy 

elektryczne

• Tworzą dwie sieci –

przedsionkową i komorową