„SKALA OSOBOWOŚCI” 

SKALA JAWNEGO NIEPOKOJU 

J. TAYLOR 

 

 

I. 

PODSTAWY TEORETYCZNE 

Skal  Taylor  bazuje  na  koncepcji  lęku  opracowanej  przez  Camerona.  Według  niego 

chroniczny  lęk  charakteryzuje  się  tym,  że  jednostka  odczuwa  wzmożone  napięcie  mięśni 

szkieletowych  oraz  przykre  sensacje  w  trzewiach.  Wrażenia  te  zaburzają  naturalny  rytm 

reagowania jednostki i determinują ją do przesadnych i nieadekwatnych reakcji na względnie 

słabe bodźce. 

 

II. 

OPIS NARZĘDZIA 

Skala Jawnego Niepokoju służy do badania lęku chronicznego. Zawiera 100 pytań. 50 z 

nich  jest  diagnostycznych  i  dotyczą  one  różnych  reakcji  lękowych.  Wyniki  oblicza  się  za 

pomocą klucza, punktując odpowiedź diagnostyczną 2 pkt., odpowiedź ? – 1 pkt. i odpowiedź 

nie diagnostyczną – 0 pkt. 

 

III. 

INTERPRETACJA 

 

  Chroniczny lęk przejawia się głównie w: 

  stale odczuwanym ucisku lub bólach w głowie, plecach, ramionach, mięśniach nóg. 

  drżeniu rąk, palców, języka, warg i powiek 

  napięciu  w  wyrazie  twarzy,  postawie,  sposobie  poruszania  się,  a  także  w  sposobie 

wypowiadania się i reakcjach motorycznych. 

 

  Charakterystycznymi reakcjami trzewnymi dla leku jest: 

  brak łaknienia lub uczucie ciągłego głodu; 

  trudności z trawieniem; 

  przykre sensacje w okolicy żołądka 

  zatwardzenia lub biegunki; 

  nacisk do częstego oddawania moczu 

  nieregularna praca serca; 

  trudności oddychania; 

  zimne poty i dreszcze; 

  obniżenie potencji u mężczyzn i zaburzenia miesiączkowania u kobiet. 

 

  Chroniczny  niepokój  obniża  zdolność  koncentracji  uwagi  i  pracę  pamięci,  przez  co 

wpływa negatywnie na sposób przetwarzania informacji i sprawne wykonywanie pracy. 

 

  Osoby  doświadczające  chronicznego  lęku  często  skarżą  się  na  uczucie  ciągłego 

zmęczenia, poirytowania, trudności w zasypianiu oraz częste wybudzanie się i koszmary 

senne,  zamartwiania  się,  kompulsywne  przeżywanie  pewnych  myśli  lub  kompulsywne 

wykonywanie niecelowych czynności. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

WIELOSKŁADNIKOWY KWESTIONARIUSZ LĘKU (MCA) 

D. Schalling 

 

I. 

PODSTAWY TEORETYCZNE 

Podstawę dla badań D. Schalling stanowiły ustalenia A. H. Bussa, który w odniesieniu do 

pacjentów  psychiatrycznych  dokonał  rozróżnienia  dwóch  postaci  lęku:  lęku  psychicznego  i 

lęku somatycznego. Z badań D. Schalling wynika, że obok dwóch wyróżnionych postaci lęku 

istnieje jeszcze trzeci – napięcie mięśniowe. 

 

II. 

OPIS SKAL 

 

1.  LĘK PSYCHICZNY – wyraża się głównie w: 



  zamartwianiu się błahymi sprawami, 



 

obawą przed nowymi przedsięwzięciami, 



  dyskomforcie po dokonaniu zakupu, 



 

lęku przed obcymi, 



 

braku pewności siebie 



 

nieśmiałości w towarzystwie, 



 

obawą przed zabieraniem głosu w dyskusji, 



 

trudnościach w sprzeciwianiu się, 



  nadmiernej wrażliwości, 

 

2.  LĘK SOMATYCZNY – związany z: 



 

gwałtownym i nierytmicznym biciem serca bez realnej przyczyny, 



 

odczuciem pieczenia policzków nawet gdy nie są one gorące, 



 

poczuciem wyobcowania w świecie, 



  brakiem tchu, 



 

złym samopoczuciem i skrępowaniem bez powodu, 



 

często paniką, 



 

trudnościami w zebraniu myśli w rozmowie z innymi, 

 

 

 

3.  NAPIĘCIE MIĘŚNIOWE – charakteryzujące się: 



 

drżeniem rąk, 



 

częstymi bólami w ramionach i karku, 



 

częstym zgrzytaniem zębami, 



 

odczuciem zesztywnienia ciała, 



 

trudnościami z koncentracją, 

 

III. 

ZWIĄZKI MCA Z INNYMI CECHAMI OSOBOWOŚCI 

 

  Pa – wykazuje negatywne związki z ekstrawersją,  

  Z  kolei  skale  lęku  somatycznego  i  napięcia  mięśniowego  pozytywnie  korelują  z 

impulsywnością i skalą psychotyzmu z Kwestionariusza Eysencka. 

  Z  badań  psychofizjologicznych  wynika,  że  wszystkie  z  form  lęku  wiążą  się  z 

większym  pobudzeniem  autonomicznego  układu  nerwowego  oraz  ze  zwiększoną 

aktywnością sercowo – naczyniową. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

INWENTARZ STANU I CECHY LĘKU 

STATE – TRAIT ANXIETY INWENTORY (STAI) C. D. 

SPIELBERGERA 

 

 

I. 

PODSTAWY TEORETYCZNE 

Budowa  tego  inwentarza  opiera  się  na  rozróżnieniu  między  lękiem  rozumianym  jako 

przejściowy  i  uwarunkowany  sytuacyjnie  stan  jednostki,  a  lękiem  rozumianym  jako 

względnie stała cecha osobowości. 

 

  Zdaniem  Spielbergera  lęk  jako  stan  to  reakcja  emocjonalna,  na  którą  składa  się 

subiektywnie, aktualnie odczuwany, niespecyficzny rodzaj uczucia napięcia  i zagrożenia 

wraz z pobudzeniem autonomicznego układu nerwowego. Jest to zatem stale zmieniający 

się  stan  emocjonalny  jednostki,  który  charakteryzuje  się  od  strony  subiektywnej 

przeżywaniem  napięcia  i  obaw  oraz  towarzyszącą  im  wzmożoną  aktywnością 

autonomicznego układu nerwowego. 

 

  Natomiast  lęk  jako  cecha  to,  konstrukt  teoretyczny,  określający  nabytą  dyspozycję 

behawioralną,  dzięki  której jednostka jest  podatna  na  postrzeganie  sytuacji  obiektywnie 

niegroźnych  jako  zagrażające.  Są  to  pewne  względnie  trwałe  indywidualne  różnice  w 

skłonności  do  przeżywania  stanów  lękowych.  Różnice  te  odnoszą  się  do  nasilenia 

tendencji  do  przeżywania  napięć  i  niepokojów,  które  ujawniają  się  w  sytuacjach 

zagrożenia.  Lęk  jako  cecha  jest  predyspozycją  indywidualną  każdej  jednostki  i  bardziej 

trwałą niż lęk jako stan. 

 

II. 

BUDOWA I SPOSÓB BADANIA ISCL 

ISCL  składa  się  z  40  stwierdzeń,  które  tworzą  dwie  odrębne  podskale,  z  których  jedna 

(X – 1) służy do pomiaru leku jako stanu, druga zaś (X  – 2) – do pomiaru leku jako cechy. 

Zadaniem  osoby  badanej  jest  wskazanie  na  skali  od  1  do  4,  w  jakim  stopniu  każde  z  tych 

stwierdzeń odnosi się do niej. W skali X – 1 odpowiedzi dotyczą aktualnego stanu jednostki, 

w skali X – 2 – odpowiedzi dotyczą częstości występowania opisanych odczuć. 

ISCL może być stosowany w badaniach indywidualnych i grupowych. Przeznaczony jest 

do badania osób zdrowych lub chorych, powyżej 15 – roku życia. 

III. 

PRZESŁANKI INTERPRETACYJNE 

 

SYMPTOMY LĘKU JAKO STANU 



  poczucie winy 



 

zamartwianie się możliwymi niepowodzeniami 



 

brak poczucia spokoju, odprężenia 

 

SYMPTOMY LĘKU JAKO CECHY 



 

ciągłe martwienie się rzeczami nieważnymi 



 

skłonność do brania wszystkiego zbyt poważnie 



 

uczucie ciągłego zmęczenia 



 

brak poczucia bezpieczeństwa