Wykład III  
Otoczenie konkurencyjne 

 

  istota konkurencji;  

   analiza konkurencji; 

   poziomy konkurencji; 

   wzorce reakcji konkurencji;  

   podstawowe strategie konkurencyjne. 

 

I

STOTA KONKURENCJI

 

Konkurencja – ekon. proces, w którym uczestnicy rynku, dążąc do realizacji swych interesów, próbują przedstawić 
oferty korzystniejsze od innych ze względu na cenę, jakość, warunki dostawy i in. charakterystyki, wpływające na 
decyzję zawarcia transakcji. 
 
Przewaga konkurencyjna – przewaga nad konkurentami uzyskana przez oferowanie konsumentom zwiększonej 
wartości w postaci cen niższych od konkurencyjnych czy też dostarczania korzyści dodatkowych uzasadniających 
wyższą cenę produktu. 

 
A

NALIZA KONKURENCJI

 

Analiza konkurencji – proces identyfikacji kluczowych konkurentów, oceny ich zamierzeń, strategii, silnych i 
słabych stron oraz modelu reagowania, a także podjęcie decyzji, których konkurentów należy atakować, a których 
unikać. 
 
Metody analizy konkurencji: 

   mapa grup strategicznych; 
   analiza SWOT. 

 
Mapa grup strategicznych pozwala na:  

   określenie do jakiej grupy strategicznej w sektorze należy rozpatrywana firma; 

   rozpoznanie konkurentów w danej grupie; 

   określenie, jakie strategie realizują konkurenci w poszczególnych grupach; 

   zaobserwowanie, które wymiary strategiczne powodują największe zmiany w intensywności konkurencji 

w sektorze; 

   zaobserwowanie, czy istnieją nisze rynkowe, które nie są w polu zainteresowania żadnej z grup. 

 
SWOT:  

   S (Strengths) – mocne strony: wszystko to, co stanowi atut, przewagę, zaletę analizowanego obiektu,  

   W (Weaknesses) – słabe strony: wszystko to, co stanowi słabość, barierę, wadę analizowanego obiektu,  

   O (Opportunities) – szanse: wszystko to, co stwarza dla analizowanego obiektu szansę korzystnej zmiany,  

   T (Threats) – zagrożenia: wszystko to, co stwarza dla analizowanego obiektu niebezpieczeństwo zmiany 

niekorzystnej. 

 
Przedsiębiorstwo może znaleźć się w czterech następujących sytuacjach: 

   W–T - zagrożenia zewnętrzne są wzmacniane przez słabości wewnętrzne firmy. Należy minimalizować te 

słabości i zagrożenia, czyli stosować strategię mini-mini. 

   W–O  -  okazje  zewnętrzne  są  trudne  do  wykorzystania,  ponieważ  wiążą  się  one  ze  słabościami 

przedsiębiorstwa.  Stosowana  strategia  powinna  być  typu  mini-maxi, czyli minimalizować słabości w  celu 
wykorzystania okazji zewnętrznych.  

   S–T  -  atuty  wewnętrzne  wiążą  się  z  zewnętrznymi  zagrożeniami.  Powinno  się  stosować  strategię  maxi-

mini, czyli maksymalizować wykorzystanie własnych atutów, a minimalizować zagrożenia zewnętrzne.  

   S–O  -  przedsiębiorstwo  jest  w  najkorzystniejszej  sytuacji;  jego  atuty  w  określonych  sferach  mogą  być 

wykorzystane, ponieważ otoczenie stwarza tu okazje. Należy więc maksymalizować stopień wykorzystania 
tych atutów w sprzyjających warunkach otoczenia, a zatem stosować strategię maxi-maxi.  

 
 

P

OZIOMY KONKURENCJI

 

Konkurencja branżowa: 

   konkurencja w ramach marki: 

   oferta zbliżona cenowo; 
   oferta zbliżona jakościowo; 
   oferta dostępna dla tych samych grup klientów; 

   konkurencja w ramach gałęzi: 

   podobny sposób zaspokajania potrzeb; 
   istotne zróżnicowanie jakościowe; 
   istotne zróżnicowanie cenowe; 
   większa możliwość wyboru przez klientów. 

Konkurencja rynkowa: 

   konkurencja w ramach formy produktu: 

   zaspokajanie tej samej potrzeby; 
   znaczne zróżnicowanie sposobu zaspokajania potrzeby; 
   zróżnicowanie cenowe i jakościowe; 

   ogólna konkurencja: 

   każde przedsiębiorstwo traktowane jako konkurent; 
   zaspokajanie różnych potrzeb;  
   zbliżony obszar geograficzny; 
   walka o „złotówkę” Kowalskiego. 

 WZORCE REAKCJI KONKURENCJI

 

  konkurent bierny (wstrzemięźliwy): 

   nie podejmuje reakcji na działania konkurentów; 
   wysokie zaufanie do własnej marki; 
   pewność co do lojalności klientów; 

   konkurent selektywny: 

   reaguje na określone działania konkurentów; 
   broni własnej przewagi rynkowej;  
   reaguje na działania mogące wzmocnić pozycję rynkową; 

   konkurent „tygrys”: 

   zawsze reaguje na działania konkurentów; 
   nie boi się ryzyka; 
   chce być postrzegany jako najważniejszy gracz na rynku; 

   konkurent nieprzewidywalny (stochastyczny): 

   reaguje na działania konkurentów w sposób chaotyczny; 
   uzależnia działania od posiadanych możliwości;  
   nie planuje działań konkurencyjnych – działa ad hoc. 

PODSTAWOWE STRATEGIE KONKURENCYJNE

 

  lider rynku: 

   największy udział w rynku; 
   obrona własnej pozycji rynkowej; 
   budowa barier wejścia na rynek; 

   pretendent rynkowy: 

   posiada znaczący udział w rynku; 
   atak na pozycję lidera;  
   zachowanie obecnego status quo; 

  naśladowca: 

   twórca klonów – Rebook; 
   imitator – zachowuje pewne cechy odrębności; 
   usprawniacz – adaptuje i usprawnia produkty lidera; 

   specjalista niszowy: 

   specjalizacja na wybranej grupie klientów; 
   specjalizacja pionowa;  
   specjalizacja według rozmiaru klientów; 
   specjalizacja geograficzna.