1 

I ROK CHEMII 

 

PRACOWNIA CHEMII OGÓLNEJ 

 

 

Ć

WICZENIE 

8.

 

R

EAKCJE UTLENIANIA I REDUKCJI

 

 

 

W reakcji red-ox  jeden  z  substratów,  pełniący  rolę  reduktora,  oddaje  elektrony 

substratowi pełniącemu rolę utleniacza. W wyniku reakcji reduktor (forma zredukowana-I) 

podwyższa swój stopień utlenienia (utlenia się) przechodząc w produkt będący sprzężoną 

z nim formą utlenioną-I. Z kolei substrat pełniący rolę utleniacza (forma utleniona-II) obniża 

swój  stopień  utlenienia  (redukuje  się)  przechodząc  w  sprzężoną  z  nim  formę 

zredukowaną-II. 

 

Sprzężone pary, forma utleniona-forma zredukowana, nazywane są układami red-

ox. W każdej reakcji red-ox biorą więc udział co najmniej dwa układy red-ox. 

 

Wykonanie ćwiczenia: 

1.  Do trzech probówek wlać po 0,5 cm

3

 chloroformu oraz: 

do I - 0,5 cm

3

 roztworu KI 

do II - 0,5 cm

3

 roztworu KBr 

do III - 0,5 cm

3

 roztworu KI i 0,5 cm

3

 roztworu KBr 

 

Następnie do każdej z nich dodawać porcjami wodę chlorową (pod wyciągiem). Po 

każdej  dodanej  porcji  wstrząsnąć  probówkę  i  obserwować  zmiany  barwy  warstwy 

chloroformowej. 

 

Wiedząc,  że  I

2

 barwi  chloroform  na fioletowo,  Br

2

  na  żółto, a  IO

3

-

  jest  bezbarwny 

napisać  równania  reakcji  zachodzących  w  każdej  z  probówek.  Uszeregować  biorące  w 

nich udział układy według rosnących potencjałów. 

2.  Do trzech probówek wlać po 1 ml roztworu KMnO

4

 oraz: 

do I - 1 cm

3

 2-3 mol/dm

3

 NaOH 

do II - 1 cm

3

 wody 

do III - 1 cm

3

 2 mol/dm

3

 kwasu siarkowego(VI) 

 

Następnie  do  każdej  dodać  2-3  krople  10%  roztworu  Na

2

SO

3

  i  zaobserwować 

zachodzące  zmiany.  Wiedząc  że  roztwór  MnO

4

-

  jest  fioletowy,  MnO

4

2-

  zielony,  Mn

2+

 

bezbarwny,  a  MnO

2

  tworzy  brunatny  osad,  napisać  równania  reakcji  zachodzących  w 

poszczególnych roztworach. Znaleźć w tablicach potencjały normalne układów, w których 

MnO

4

-

 jest formą utlenioną. Wyjaśnić na tej podstawie otrzymane wyniki. 

3.  W  probówce  do  1  cm

3

  roztworu  Cu(NO

3

)

2

  dodać  1  cm

3

  roztworu  KI  i  2  krople 

roztworu skrobi(w  obecności  I

2

  roztwór  skrobi  zabarwia  się  na  granatowo).  Wiedząc,  że 

powstały osad to CuI, napisać równanie reakcji. Znaleźć w tablicach potencjały układów 

Cu

2+

/Cu

+

 i I

2

/I

-

. Jak można wyjaśnić kierunek reakcji w probówce? 

4.  a) Do probówki zawierającej 1 cm

3

 roztworu Cr

2

(SO

4

)

3

 dodawać kroplami 2 mol/dm

3

 

NaOH do rozpuszczenia się powstającego początkowo osadu. Następnie dodać ostrożnie 

kilka kropel wody utlenionej i ogrzać na palniku. Zaobserwować zmianę barwy roztworu. 

b) Do 1 cm

3

 roztworu chromianu(VI) sodu dodać 1 cm

3

 kwasu siarkowego(VI) i kilka 

kropel  wody  utlenionej.  Zaobserwować  zmiany  barwy  zarówno  po  dodaniu  kwasu  jak  i 

wody utlenionej. 

 

Napisać równania zachodzących reakcji. Wyjaśnić wpływ pH na ich kierunek.