FARMAKOLOGIA – WYKŁAD 6 

Leki znieczulające ogólnie 

 

! Znieczulenie ogólne:

 

  aby doszło do prawidłowego znieczulenia ogólnego konieczna jest odpowiednia kolejność oddziaływania  na 

struktury w układzie nerwowym: kora, ośrodki podkorowe, rdzeń kręgowy i rdzeń przedłużony 

  alkohol nie nadaje się jako środek znieczulający ogólnie, gdyż po jego spożyciu zanim dojdzie do znieczulenia 

ogólne mięśni dochodzi do zaburzenia ośrodka oddechowego i naczynioworuchowego 

  człowiek w głębokim znieczuleniu ma bardzo wąską źrenicę i posiada odruchu rogówkowego 

 

  znieczulenie ogólne – stan odwracalnej utraty przytomności, w którym po osiągnięciu odpowiedniej głębokości 

możliwe jest wykonanie zabiegu chirurgicznego bez odruchów obronnych 

 

  stopień głębokości znieczulenia: 

  analgezja, anamnezja (działanie eteru na korę mózgową) – utrata świadomości i nie odczuwanie 

bólu 

  podniecenie (ekscytacja) – całkowite zahamowanie kory 
  tolerancja  chirurgiczna  –  stężenie  anestetyków  narasta,  działa  na  ośrodki  podkorowe  i  pacjent 

zapada w sen 

  zatrucia – objawy to: 

  niedotlenienie 
  gwałtowne rozszerzenie źrenicy 
  porażenie  ośrodka  okoruchowego  (w  związku  z  tym,  iż  zlokalizowany  jest  w  pobliżu 

ośrodka  oddechowego  jego  porażenie  może  świadczyć  o  szybko  nadchodzącym 
niedotlenieniu → przerwanie podania anestetyku, wyprowadzenie gazu na zewnątrz) 

 

! Rodzaje znieczuleń: 

historia 

stan obecny 

znieczulenie ogólne uzyskuje się przy pomocy jednego 

środka, a głębokość znieczulenia regulowana jest przez 

manipulację jego stężeniem 

znieczulenie ogólne złożone 

uzyskuje się przy użyciu kombinacji kilku leków 

pojawia się również całościowa premedykacja 

 
  warianty znieczulenia ogólnego złożonego: 

  anestezja zrównoważona 

  klasyczne  połączenie  anestetyków  dożylnych,  wziewnych  i  innych  środków 

zwiotczających oraz p/bólowych 

  zastosowanie: duże zabiegi operacyjne 

  neuroleptanalgezja 

  podanie neuroleptyków z opioidem np. droperidol + fentanyl 
  uzyskuje się uspokojenie, obojętność i zniesienie bólu 
  zastosowanie: małe zabiegi chirurgiczne 

  całkowita anestezja dożylna 

  rezygnuje się ze środka wziewnego 
  najczęstsze połączenia to renifentanyl + propofol 

 

  etapy znieczulenia ogólnego – leki i preparaty 

  wprowadzenie do znieczulenia 

  podanie anestetyków dożylnie 
  inhalacja mieszaniny gazów 

  podtrzymywanie znieczulenia 

  anestetyk wziewny w mniejszym stężeniu 
  opioidy 
  środki zwiotczające mięśnie 

  wyprowadzenie ze znieczulenia 

 

! Premedykacja: 

  podanie przed operacją leków, dzięki którym pacjent powinien być odprężony, wolny od lęku, uspokojony, ale 

nawiązujący kontakt, współpracujący 

  zapewnia też zmniejszenie zapotrzebowania na środki znieczulające 

  „głupi  Jaś”  =  morfina  (wprowadza  w  błogostan,  znosi  lęk  i  strach)  +  atropina  (przeciwdziała  depresyjnemu 

efektowi na ośrodek oddechowy) 

  leki stosowane w premedykacji: 

  barbiturany 
  benzodiazepiny 
  opioidy 
  neuroleptyki 
  leki antycholinergiczne 
  leki p/histaminowe 

 

! Mechanizm działania środków wziewnych: 

  środki wziewne działają na błony komórek nerwowych 
  wzmagają czynności hamujące, hamują impulsy w synapsach 
 

! Cechy idealnego anestetyku: 

  szybki początek działania i wybudzenie ze znieczulenia 
  dobra sterowność (szybka zmiana głębokości znieczulenia) 
  występuje silne działanie p/bólowe, hamowanie odruchó0w i znoszenie napięcia mięśni szkieletowych 
  szeroki margines bezpieczeństwa 
  brak działania toksycznego w dawkach klinicznych 
  ważniejsze właściwości farmakologiczne – ciśnienie cząstkowe anestetyku wziewnego w mózgu i w tkankach 

dąży do równowagi z ciśnieniem cząstkowym we krwi 

 

! Anestetyki wziewne: 

 

nowa generacja 

stara generacja 

ciecze 

halotan, enfluran, izofluran, 

sewofluran 

eter, chloroform, chlorek etylu, 

trichloroetylen 

gazy 

podtlenek azotu, etylen 

cyklopropan 

 
  eliminacja anestetyku: 

  wziewne ulegają eliminacji przede wszystkim przez płuca 
  szybkość eliminacji: podtlenek azotu > halotan 

  preparat: 

  sewofluran (Sevorane) 
  entofluran (Ethrone) 

 

! Znieczulenie dożylne: 

  stosowane w celu wprowadzenia do znieczulenia ogólnego 
  zawsze wymaga uzupełnienia przy operacjach przez: analgetyk, anestetyki wziewne, środki zwiotczające 
  stosowane  głównie  do  znieczulenia  ogólnego,  nie  nadają  się  do  podtrzymywania  znieczuleń,  ponieważ 

większość nie ma działania p/bólowego 

  zalety i wady: 

  szybko uzyskiwany stan anestezji bez okresu pobudzenia 
  zasypianie przyjemne dla pacjenta 
  słaba  sterowalność  znieczulenia  –  początkowo  podaje  się  małe  dawki,  następnie  ulegają  one 

zwiększeniu 

  brak  działania  p/bólowego,  dodatkowo  na  skutek  odhamowania  korowego  mogą  wzmagać 

odpowiedź na bodźce bólowe 
 

  leki stosowane w znieczuleniu dożylnym: 

  etiomidat 
  propofol 
  ketamina 

 

! Leki wspomagające: 

  barbiturany: tiopental, metoheksytal 
  opioidy: fenantyl, alfenantyl 
  benzodiazepiny: midazolam, diazepam, flunitrazepam 

  działanie farmakologiczne: 

  OUN: 

  spadek ciśnienia śródczaszkowego 
  działanie hamujące na układ siatkowaty 
  spadek przepływu krwi przez mózg 

  układ oddechowy: 

  depresja oddychania aż do jego zatrzymania 

  działania niepożadane: 

  może uczynnić ogniska padaczkowe 
  hamuje czynność nadnerczy – w sposób odwracalny blokuje wydzielanie aldosteronu i kortyzonu 
  nudności, wymioty – stosunkowo często 
 

  przeciwwskazania bezwzględne: 

  choroba wieńcowa 
  nadciśnienie tętnicze 
  niewydolność serca 
  stenoza aortalna lub mitralna 

  guz chromochłonny nadnerczy 
  nieregularna nadczynność tarczycy 
  pękniecie macicy lub wypadanie pępowiny 
  perforacyjne uszkodzenie oka 

 

  przeciwwskazania względne: 

  padaczka 
  schorzenia 
  zabiegi na gardle, krtani, oskrzelach 
 

  preparaty: 

  etiomidat (Etiomidate, Hypnomidate) 
  propofol (Diprivan, Propofol, Fresenius) 
  ketamina (Calypsal, Ketanest) 
  tiopental (Thiopental) 

 

Leki nasenno – uspokajające – patrz: wykład o lekach psychotropowych (wykład 4)