INO_przygotowanie

Spis treści

1.
2.

3.
4.

Wstęp……………………………………………………………………………
Jak samemu stworzyć kartę mapy do INO……………………………..
Mapa bez modyfikacji………………………………………………………
Mapa azymutowa……………………………………………………………
Mapa z siatką dróg…………………………………………………………..
Mapa puzzle…………………………………………………………………..
Przykłady map do rozdziału 2……………………………………………..
Przykładowe mapy z zawodów (opisane w poradniku INO)
Mapa z przebieŜnością terenu…………………………………………….
Mapa azymutowa……………………………………………………………
„Szwajcarka”………………………………………………………………….
Mapa z siatką dróg…………………………………………………………..
„Płot”……………………………………………………………………………
„Zęby”…………………………………………………………………………..

3
3
3
4
4
5
6

10
11
12
13
14
15

1. Wstęp

W poradniku INO, który ukazał się na stronie wędrownik.net zamieściłem parę moich
uwag  na  temat  przygotowania  siebie  i/lub  swoich  harcerzy  do  zawodów  na
orientację.  Aby  jednak  to  osiągnąć  trzeba  przygotować  trasy  INO,  a  do  tras
odpowiednie mapy.
Opisane tutaj informacje o tworzeniu mapy, a dokładnie karty mapy INO pokazują,
Ŝe nie jest to nic szczególnie trudnego. Poza pewną dozą cierpliwości i dokładności,
nie  wymaga  to  od  nas  Ŝadnych  wyjątkowych  umiejętności  (z  właściwym
rozmieszczeniem  punktów  w  terenie  jest  juŜ  inaczej  –  przy  rozwieszaniu  lampionów
nie  moŜemy  pozwolić  sobie  na  błędy).  TakŜe  nakład  środków  technicznych  jest  w
zasadzie znikomy.

2. Jak samemu stworzyć mapy do INO?

Zacząć  musimy  od  zdobycia  jak  najdokładniejszej  mapy  rejonu  planowanej  trasy.
Zanim zaczniemy ją modyfikować robimy ksero mapy. Dzięki temu mamy moŜliwość
w  przyszłości  zaplanowania  na  tym  samym  terenie  innej  wersji  INO.  Taka  kopia
bezpieczeństwa  moŜe  się  teŜ  przydać  gdybyśmy  popełnili  błąd  w  naszych
modyfikacjach mapy.
Kolejna etapem pracy jest weryfikacja mapy z rzeczywistym układem w terenie.
Wiele map, które moŜemy dostać w urzędach (tam dostaniemy najdokładniejsze
mapy) jest nieaktualnych. Sami musimy zaktualizować układ dróg, przecinek
leśnych i innych elementów charakterystycznych w terenie. Gdy to zrobimy,
ponownie naleŜy wykonać kopię mapy. (W zasadzie po kaŜdej większej aktualizacji
warto robić kopię poprawionej mapy. W zaleŜności jak się nam zmieni układ dróg,
moŜemy wybrać którąś z wersji mapy do dalszej aktualizacji. Jak z komputerem;-)
Dopiero z tak opracowaną mapą moŜemy przejść do właściwego etapu naszej
pracy.

Mapa bez modyfikacji

Tutaj  w  zasadzie  nie  będzie  dla  nas  Ŝadnej  zabawy.  Wybieramy  interesujący  nas
fragment mapy i go wycinamy. Następnie szykujemy kartkę A4, tak aby zmieścić na
niej  tabelkę  do  weryfikacji  punktów  (moŜna  przygotować  specjalną  karteczkę  do
weryfikacji, ale wtedy jest to kolejna rzecz jaką nasi harcerze mogą zgubić – mapy
INO  PTTK  nie  mają  takich  tabelek,  tam  właśnie  dają  specjalne  karty,  ale  mi  się
zdarzało  je  parokrotnie  gubić…  i  wtedy  wszystkie  punkty  weryfikowałem  na
odwrocie  mapy),  informacje  o  mapie  oraz  wskazówkę  czy  kolejność  punktów  jest
obowiązkowa  oraz  symbol  jak  jest  zorientowana  nasza  mapa  (!!!).  Gdy  dokleimy
fragment mapy, to karta INO jest gotowa☺

Na stronie 6 załączyłem skan takiej mapy wykonanej przeze mnie. Układ na mapie

moŜe być zupełnie dowolny, w zasadzie zaleŜy od wyciętego fragmentu mapy i
waszej fantazji (ale pamiętajcie, aby karta mapy była przejrzysta). Jeśli ktoś nie lubi
wycinanek, to moŜe taką mapę przygotować na komputerze w programie
graficznym i później ją wydrukować.

Mapa azymutowa

Przygotowanie takiej mapy zaleŜy od moŜliwości, jakie mamy. Przygotowanie jej na
komputerze  jest  duŜo  szybsze,  lecz  wymaga  dostępu  do  skanera.  WaŜna  jest  teŜ
jakość wydruków, które moŜemy wykonać. W przypadku, gdy są niezbyt dokładne
(przy drukowaniu mapy muszą być NAPRAWDĘ dokładne) to nie ma wyboru, robimy
mapę ręcznie.
Zacznę od opisu jak przygotować taką mapę bez komputera (pierwsze moje mapy
azymutowe  tak  właśnie  szykowałem).  Musimy  się  zaopatrzyć  w  ołówek,  cienkopis
oraz kalkę. Wiedząc, jaki wycinek mapy nas interesuje szykujemy kartę z tabelkami i
wszelkimi informacjami tak, aby zmieścić jeszcze punkty z mapy oraz wycinki okolic
punktów.  Następnie  przy  uŜyciu  kalki  kopiujemy  lokalizację  punktów  oraz jedną lub
dwie drogi (dla ułatwienia orientacji). Teraz musimy poprawić cienkopisem wszystko
co nanieśliśmy, aby było to czytelne przy kserowaniu. Po wymazaniu śladów ołówka
zaznaczamy  nasze  punkty  cienkopisem  na  mapie  i  wycinamy  z  niej  okręgi  (o
średnicy  3  cm)  zawierające  te  punkty.  Wycinki  te  musimy  nakleić  na  kartę  mapy.
Gdy  to  zrobimy,  mamy  gotową  kartę  z  zaznaczoną  lokalizacją  punktów  oraz
wycinkami ułatwiającymi znalezienie tych miejsc.

Jeśli szykujemy mapę całkowicie przy uŜyciu komputera, to potrzebujemy program

graficzny  umoŜliwiający  pracę  na  warstwach  (np.  komercyjny  Photoshop  lub
darmowy  GIMP).  Zeskanowaną  mapę  otwieramy  w  takim  programie.  Następnie
tworzymy przeźroczystą nową warstwę. To na niej będziemy zaznaczać punkty, jakie
nasi  harcerze  mają  znaleźć.  Gdy  juŜ  zaznaczymy  punkty  do  znalezienia  (nie
zapominać  o  punktach  startu  i  mety☺  oraz  jakiejś  drodze  ułatwiającej  orientację)
kopiujemy  warstwę  z  naniesionymi  punktami  i  wklejamy  do  karty  mapy.  Kolejnym
krokiem jest zakotwiczenie nowej warstwy z tą zawierającą mapę. Na tak powstałej
warstwie zaznaczamy po kolei okręgi (średnica 3 cm) zawierające okolice punktów
kontrolnych  i  kopiujemy  je  na  kartę  mapy.  Gdy  naniesiemy  juŜ  wszystkie  wycinki
moŜemy wydrukować efekt naszej pracy.

W zasadzie mapa byłaby juŜ gotowa, by przećwiczyć naszych harcerzy, ale dla

pewności i pewnej uczciwości powinniśmy sprawdzić czy azymuty odczytane z takiej
mapy  naprawdę  poprowadzą  nas  do  szukanych  punktów  w  terenie.  Teoretycznie
powinny,  ale  czasem  mapy  mijają  się  trochę  z  rzeczywistością…  Niby  są  wycinki
mapy  ułatwiające  orientowanie  się,  ale  jeśli  w  ogóle  do  nich  nie  dojdziemy  to  w
Ŝaden sposób nam nie pomogą.
Na  stronie  7  jest  zamieszczony  skan  mojej  pierwszej  azymutowej  mapy.  Dla
porównania  na  stronach  11  oraz  12  są  dwie  profesjonalne  wersje  z  zawodów
(„szwajcarka” – ta ze strony 12 jest dokładnie opisana w poradniku INO).

Mapa z siatką dróg

Taka modyfikacja jest chyba łatwiejsza do przygotowania ręcznie, niŜ przy uŜyciu
programu graficznego.

Gdy chcemy własnoręcznie ją przygotować, potrzebujemy ponownie ołówek,

cienkopis i kalkę. PołoŜenie punktów kontrolnych wraz z siatką dróg z interesującego
nas fragmentu mapy odbijamy przez kalkę (ołówkiem) na uprzednio przygotowaną
kartę  z  wyŜej  opisanymi  informacjami.  Tak  uzyskaną  siatkę  dróg  poprawiamy
cienkopisem.  Na  mapie  wymazujemy  ślady  ołówka  i  zaznaczamy  (tym  razem
cienkopisem) punkty kontrolne. Wycinamy okręgi zawierające te punkty i naklejamy
je  w  przygotowanym  miejscu  na  kartę  mapy.  Tak  przygotowana  karta  INO  jest
gotowa do kserowania (przykład na stronie 8, wersja z zawodów na stronie 13).
UŜywając  program  graficzny  postępujemy  jak  w  sytuacji  z  mapą  azymutową.
Pracochłonne  moŜe  być  jedynie  wierne  odzwierciedlenie  siatki  dróg  (zbytnie
upraszczanie  siatki  pokręconych  leśnych  dróg  moŜe  utrudnić  zabawę  naszym
INOmaniakom).

Mapa puzzle

W  poradniku  INO  zapomniałem  opisać  jedną  ciekawą,  a  zarazem  prostą  (do
przygotowania,  jak  i  do  rozgryzienia)  modyfikację  mapy.  Na  stronie  9  jest
zamieszczony  przykład  takiej  mapy.  Fragmentom  mapy  odpowiadają  fragmenty
puzzli.

Jeśli

ułoŜymy

uzyskamy

informację

właściwym

układzie

odpowiadających im fragmentów mapy. Po właściwym ułoŜeniu wycinków mamy
prostą pełną mapę. Niby nic wielkiego, ale jest to miła odmiana od zwykłych map
(z powodzeniem moŜna to stosować w początkowych etapach szkolenia INO, jak i
na rajdach, aby nie podawać mapy rajdu „na tacy”☺).

Przygotowanie takiej mapy nie jest szczególnie trudne. Najprostszy sposób to
wybranie rysunku i skserowanie go na kartce formatu A4. Później na odwrocie takiej
kartki szykujemy kartę mapy tak, jak jest to opisane w wcześniejszych punktach. Po
pocięciu mapy na kwadraty, kończymy naszą pracę, moŜemy oddać ją innym do
dalszej zabawy (z sklejaniem, a później z szukaniem punktów).

Wariant trudniejszy jest przedstawiony na stronie 9. Tutaj wybrany rysunek został
pocięty

a fragmenty zostały ułoŜone w niewłaściwej kolejności. Mapa została

podzielona na takie same fragmenty. Części mapy odpowiadające fragmentom
rysunku zostały odpowiednio ułoŜone.

Który pomysł jest lepszy? Nie wiem☺, sądzę jedynie, Ŝe pierwszy moŜna wykonać
mniejszym nakładem pracy. A efekt jest ten sam.

I  to  by  było  na  tyle.  To  wszystko,  co  powyŜej  opisałem  powinno  pomóc  wam  przy
przygotowywaniu  map  INO.    Mam  nadzieję,  Ŝe  moje  uwagi  i  wskazówki  znajdą
zastosowanie.  NajwaŜniejsze  jednak  są  i  tak  wasze  pomysły  i  stopniowo
opracowywane i rozwijane własne metody.
Miłej  zabawy  przy  organizacji  INO  i  satysfakcji  przy  obserwacji  postępów
podopiecznych☺

W razie pytań podaję adres kontaktowy:

eshreth@poczta.onet.pl