Nowiny Lekarskie 2001, 70, 10-11, 1137 – 1144 

 

PAWEŁ KOCZEWSKI, MILUD SHADI, MAREK NAPIONTEK 

LECZENIE STAWÓW RZEKOMYCH KO CZYN DOLNYCH  

ZA POMOC  APARATU ILIZAROWA. DONIESIENIE WST PNE 

Z Katedry i Kliniki Ortopedii Dzieci cej  

Akademii Medycznej im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu  

ul. 28 Czerwca 1956 r. Nr 135/147, 61-545 Pozna  

Streszczenie 

SŁOWA KLUCZOWE: staw rzekomy, metoda Ilizarowa 

Celem pracy jest ocena skuteczno ci leczenia metod  Ilizarowa ró nego typu stawów rzeko-

mych ko czyn dolnych. Analizie poddano 8 chorych ze stawem rzekomym zlokalizowanym w 

obr bie goleni (5 chorych) i uda (3). U 6 chorych przyczyn  powstania stawu rzekomego był 

uraz, u pozostałych 2 – planowe operacje ortopedyczne. U 7 chorych współistniało zaburzenie 

osi ko czyny od 10° do 30° ( rednia 25°). Skrócenie funkcjonalne ko czyny wyst powało u 7 

chorych od 2,5 do 8 cm ( rednia 4). W leczeniu stawów rzekomych goleni zastosowano aparat 

Ilizarowa zbudowany z 4 lub 6 pier cieni, a w obr bie uda modyfikacj  włosk  aparatu, stosuj c 

ró ne strategie leczenia w zale no ci od typu stawu rzekomego.  Wygojenie stawu rzekomego 

oraz prawidłowe zosiowanie ko czyny uzyskano u wszystkich 8 chorych w czasie od 6 do 15 

miesi cy  ( rednia  9).  Wydłu enie  segmentu  uzyskano  poprzez  dystrakcj   osteotomii  poza 

stawem rzekomym u 3 chorych oraz stawu rzekomego u 1 ze  redni  3,6 cm (od 2,5 do 4).  

U jednej chorej doszło do ponownego złamania w miejscu stawu rzekomego w 2 miesi ce po 

zdj ciu aparatu Ilizarowa. Leczenie tej chorej nie jest zako czone.  

Stwierdzono,  e zastosowanie aparatu Ilizarowa w leczeniu stawów rzekomych ko czyn dol-

nych jest metod  alternatywn  w stosunku do innych metod leczenia. Jej zalet  jest dodatkowa 

mo liwo   wydłu enia  ko czyny  oraz  korekcji  zaburze   osi  z  zastosowaniem  osteogenezy 

dystrakcyjnej w miejscu stawu rzekomego lub w miejscu osteotomii.  

TREATMENT OF LOWER LIMB PSEUDOARTHROSES  

WITH THE USE OF ILIZAROV'S APPARATUS. A PILOT STUDY 

 

Summary 

KEY WORDS: pseudoarthrosis, Ilizarov method 

The  aim  of  this  study  was  to  analyse  the  results  of  pseudoarthrosis  treatment  of  the 

lower extremity, using the Ilizarov method. The material consisted of 8 patients, five of 

them with tibial pseudoarthrosis and the other three with femoral pseudoarthrosis. The 

aetiology of the pseudoarthrosis was posttraumatic in 6 cases and iatrogenic in the other 

2. The pseudoarthrosis was associated with axial deviation from 10° to 30° (mean 25°) in 

7 cases and with limb shortening in 7 cases, from 2.5 cm to 8 cm (mean 4 cm). For the 

treatment  of  tibial  pseudoarthrosis  we  used  the  Ilizarov  device  based  on  4  to  6  rings, 

while for femur pseudoarthrosis we used the Italian modification of the Ilizarov device. 

Healing of the pseudoarthrosis site and complete axial deviation correction was obtained 

in all the patients in a mean time of 9 months (6 to 15), while bone lengthening at result-

P. Koczewski i inni 

1138 

ing  from  subsequent  additional  distraction  osteotomy  in  3  cases,  and  at  the  pseudo-

arthrosis site in other one, amounted to 2.5 – 4 cm (mean 3.5). Refracture at the pseu-

doarthrosis site occurred in one case 2 months after fixator removal. 
We consider that the Ilizarov  method is an alternative technique to the traditional methods 

used in the treatment of pseudoarthrosis. Its main advantage, in addition to the treatment of 

pseudoarthrosis, is the  possibility  of bone lengthening and axial deviation correction at the 

same time, by distraction osteogenesis at the pseudoarthrosis site or at additional osteotomy. 

W zwi zku z coraz wi ksz  liczb  urazów we współczesnym  wiecie 

narasta  problem  leczenia  złama   i  ich  nast pstw.  Najpowa niejszym 

niepowodzeniem leczenia złama  jest powstanie stawu rzekomego. Do 

niedawna  leczenie  stawów  rzekomych  polegało  na  odtworzeniu  stabil-

no ci  miejsca  stawu  rzekomego  za  pomoc   typowych  materiałów  sto-

sowanych  do  zespole   wewn trznych  (płyta  AO,  ruby  dociskowe, 

gwó d  Küntchera i inne) lub zewn trznych (aparaty „Zespol” [4], stabili-

zatory ramowe i klamrowe, aparaty Wagnera, Konzala, Hoffmana, Kaln-

berza, BHH Mikromed i inne) oraz wykonaniu zabiegów pobudzaj cych 

zrost kostny (operacja wg Judet-Forbesa [3]). Znacznym utrudnieniem w 

leczeniu  stawów  rzekomych  s   cz sto  współistniej ce  zaburzenia  osi, 

zły stan tkanek mi kkich, a tak e ubytki kostne oraz skrócenie ko czy-

ny. Wy ej  wymienione  metody   leczenia  tylko  cz ciowo  rozwi zuj  te 

problemy.  Zastosowanie  aparatu  Ilizarowa  do  leczenia  stawów  rzeko-

mych [1, 2] dało mo liwo  rozwi zania jednocze nie wszystkich współ- 

istniej cych ze stawem rzekomym problemów.  

Materiał 

Od 1996 roku w Klinice Ortopedii Dzieci cej, z powodu stawu rzeko-

mego ko czyn dolnych, leczyli my aparatem Ilizarowa 8 chorych w wie-

ku od 8 do 61 lat ( rednia 31). W ród nich było 6 chorych płci m skiej i 2 

płci  e skiej. Dwóch chorych to dzieci w wieku 8 i 13 lat. Staw rzekomy 

był zlokalizowany u 5 chorych w obr bie goleni, a u 3 w ko ci udowej.  

U 6 chorych przyczyn  powstania stawu rzekomego był uraz, u pozosta-

łych 2 planowe operacje ortopedyczne (u chłopca osteotomia korekcyjna 

piszczeli z zagi ciem goleni w przebiegu choroby Recklinghausena oraz 

u dziewczynki osteotomia korekcyjna piszczeli po operacji według Hau-

sera wykonanej przed zako czeniem wzrostu). Stosuj c podział stawów 

rzekomych  według  Webera  i  Cecha  [5],  zaklasyfikowali my  trzy  z  nich 

jako hipertroficzne, trzy oligotroficzne i dwa atroficzne. Przed wyst pie-

niem stawu rzekomego wszyscy chorzy byli operowani od 1 do 3 razy. 

Proces zapalny wyst pował u 3 chorych, u wszystkich został wyleczony 

przed podj ciem leczenia stawu rzekomego. U 7 chorych  współistniało 

   Leczenie stawów rzekomych ko czyn dolnych przy pomocy aparatu Ilizarowa ...  1139 

zaburzenie  osi  ko czyny  od  10°  do  30°  ( rednia  25°).  Skrócenie  funk-

cjonalne ko czyny wyst powało u 7 chorych od 2,5 do 8 cm ( rednia 4), 

przy czym u 4 było zwi zane z destrukcj  ko ci, a u pozostałych wynika-

ło tylko z zagi cia osi. 

Metoda leczenia 

Do leczenia stawów rzekomych goleni zastosowali my aparat Ilizarowa 

skonstruowany w oparciu o dwa pier cienie na ka dy z odłamów stabilizo-

wany głównie za pomoc  drutów Kirschnera. W obr bie ko ci udowej za-

stosowali my aparat Ilizarowa w modyfikacji włoskiej [1]. U trzech chorych 

wykonali my dodatkow  osteotomi  w jednej z przynasad dla prowadzenia 

dystrakcji,  rozbudowuj c  aparat  o  dwa  pier cienie  dla  stabilizacji  odłamu 

po redniego. Korekcj  osi wykonali my  ródoperacyjnie u 4 chorych, a u 3 

metod  dystrakcyjno-kompresyjn  przy pomocy aparatu. W czasie operacji 

dodatkowo  wykonali my  usuni cie  materiału  zespalaj cego  u  4  chorych,  

a u 2 dodatkowo operacj  wg Judet-Forbesa [3]. W zale no ci od typu sta-

wu rzekomego zastosowali my ró norodn  taktyk  post powania dla uzy-

skania zrostu. U dwóch chorych ze stawem rzekomym atroficznym była to 

kompresja, u kolejnych 3 ze stawem rzekomym hipertroficznym – naprze-

mienna dystrakcja i kompresja  tak zwan  metod  „harmonii” [1, 2]. U cho-

rych ze stawem rzekomym oligotroficznym wykonali my stabilizacj  stawu 

rzekomego, z czego u 2 uzupełnion  operacj  według Judeta-Forbesa.  

Czas  obserwacji  od  zdj cia  aparatu  wynosił  od  6  do  33  miesi cy 

( rednia 15). 

Wyniki 

Wygojenie  stawu  rzekomego  uzyskali my  u  wszystkich  8  chorych  

w czasie od 6 do 15 miesi cy ( rednia 9). Prawidłowe zosiowanie ko -

czyny uzyskano  u  wszystkich  chorych. Wydłu enie  segmentu  uzyskali-

my poprzez dystrakcj  osteotomii poza stawem rzekomym u 3 chorych 

oraz stawu rzekomego u 1 ze  redni  3,6 cm (od 2,5 do 4). U wszyst-

kich  chorych,  u  których  korygowano  zagi cie  osi  metod   dystrakcji-

kompresji, uzyskali my dodatkowo wydłu enie funkcjonalne ko czyny. 

U jednej chorej doszło do ponownego złamania w miejscu stawu rze-

komego w 2 miesi ce po zdj ciu aparatu Ilizarowa. Leczenie tej chorej 

nie jest zako czone.  

P. Koczewski i inni 

1140 

Wniosek 

Zastosowanie  aparatu Ilizarowa  w  leczeniu  stawów  rzekomych ko -

czyn  dolnych  jest  metod   alternatywn   do  innych  metod  leczenia.  Jej 

zalet   jest  dodatkowa  mo liwo   wydłu enia  ko czyny  oraz  korekcji 

zaburze   osi  z  zastosowaniem  osteogenezy  dystrakcyjnej  w  miejscu 

stawu rzekomego lub w miejscu osteotomii.  

 

Ryc. 1. 

 

    

 

 

 

 

   

 

 

 

a)  i  b)  51-letni  m czyzna  ze  stawem  rze-

komym  hipertroficznym  goleni  prawej  z  za- 

gi ciem szpotawym odłamu dalszego w dwa 

lata  po  złamaniu,  wielokrotnym  leczeniu 

operacyjnym i przebytym procesie zapalnym 

w miejscu złamania. 

c) i d) Po resekcji 1 cm strzałki  

i zało eniu aparatu Ilizarowa na gole . 

   Leczenie stawów rzekomych ko czyn dolnych przy pomocy aparatu Ilizarowa ...  1141 

   

 

 

 

 

   

 

 

 

Ryc. 2. 

 

    

 

 

 

 

e) i f) Po powolnej korekcji zagi cia szpo- 

tawego goleni. 

g)  i  h)  3,5  miesi ca  po  zdj ciu  aparatu. 

Pełny zrost i korekcja zagi cia szpotawe-

go goleni. 

a)  i  b)  62-letni  m czyzna  ze  stawem  rzeko-

mym oligotroficznym goleni prawej w dwa lata 

po złamaniu i wielokrotnym leczeniu operacyj-

nym. 

P. Koczewski i inni 

1142 

   

 

 

 

 

     

 

 

 

Ryc. 3. 

 

     

 

 

c) i d) Po leczeniu operacyjnym: resekcja 1,5 

cm  strzałki,  usuni cie  złamanej  blaszki  i  rub, 

operacja  wg  Judet-Forbesa  z  u yciem  prze-

szczepów  pobranych  z  talerza  ko ci  biodro-

wej, stabilizacja aparatem Ilizarowa. 

e) i f) 2 miesi ce po zdj ciu aparatu. Zrost kostny 

w  trakcie  przebudowy.  Pełen  powrót  funkcji  ko -

czyny dolnej. 

a) i b) 13-letni chłopiec w 4 miesi ce po złamaniu 

wieloodłamowym  goleni  prawej  bez  cech  zrostu, 

po leczeniu operacyjnym i zachowawczym. 

   Leczenie stawów rzekomych ko czyn dolnych przy pomocy aparatu Ilizarowa ...  1143 

   

 

 

 

 

      

 

 

 

 

           

 

 

c)  i  d)  10  miesi cy  po  złamaniu  staw 

rzekomy oligotroficzny z przodozagi ciem 

goleni i skróceniem ko czyny 2,5 cm. 

e) i f) Po leczeniu operacyjnym: resekcja 

strzałki,  zało enie  aparatu  Ilizarowa  na 

gole   dla korekcji deformacji oraz wydłu-

enia, osteotomia w przynasadzie bli szej 

piszczeli. 

g)  i  h)  Po  powolnej  korekcji  przodoza-

gi cia w miejscu stawu rzekomego i wy- 

dłu eniu 2,5 cm goleni. 

P. Koczewski i inni 

1144 

       

 

 

 

Pi miennictwo 

1. Cattaneo R., Villa A., Catagni M.: Lengthening of the femur. [In:] Operative principles of 

Ilizarov. Ed.: Maiocchi A.B., Aronson J. Milan, Medi Surgical Video, 1991, 310-314. – 2. Iliza-

rov G. A.: The main Principles of Transosseous Compression and Distraction Osteosynthe-

sis. Orthop. Travmatol. Protez., 1971, 11, 7-15. – 3. Judet R.: Décortication ostéomusculaire. 

Rev. Chir. Orthop., 1972, 58, 147. – 4. Ramotowski W., Granowski R.: „Zespol” – nowy ro-

dzaj osteosyntezy. Chir. Narz. Ruchu Ortop. Pol., 1984, 50, 313-318. – 5. Weber B.G., Cech 

O. Pseudoarthrosen. H. Huber, Bern. Stuttgart, Wien 1973. 

i)  i  j)  Miesi c  po  zdj ciu  aparatu.  Uzyskano 

zrost  w  miejscu  stawu  rzekomego,  korekcj  

osi oraz egalizacj  ko czyn dolnych.