1 

 

Opracowanie przygotowane na zlecenie Ministerstwa Infrastruktury  

 

Elektrownie wiatrowe 

a publiczne prawo nieruchomości 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Mirosław Gdesz 

 

 

 

 

Luty 2009 

2 

 

Wprowadzenie 

 

Kwestia wykorzystania odnawialnych źródeł energii stanowi  obecnie jeden z kluczowych 

tematów    w  ramach  dyskusji  o  racjonalizacji  wykorzystania  energii  i  ochrony  klimatu. 

Przyjęte przez Unię Europejską cel – 20 % energii uzyskiwane z odnawialnych źródeł energii, 

przy czym większą część z tego ma powstawać dzięki elektrowniom wiatrowym, czyni temat 

uregulowania kwestii  energii wiatrowej w wielu aspektach prawa. Dodatkowo uzgodnienie 

w  dniu  11  grudnia  2008  r.  przez  Komitet  Ministrów  Unii  Europejskiej  Dyrektywy  o 

Odnawialnych  Źródłach  Energii  nadaje  tematyce  elektrowni  wiatrowych  szczególnej 

doniosłości  i  przyjęcie  przez  Parlament  Europejski  w  dniu  18  grudnia  2008  r  w  pierwszym 

czytaniu  projektu  dyrektyw.    Kraje  członkowskie  wspólnoty  zobowiązały  się  do  podjęcia 

właściwych  kroków  celem  m.in.  wyraźnego  określenia  i  koordynacji  obowiązków 

administracyjnych  organów  krajowych,  regionalnych  i  lokalnych  w  zakresie  procedur 

autoryzacji,  certyfikacji  i  licencjonowania,  w  tym  planowania  przestrzennego,  łącznie  z 

przejrzystymi  terminami  rozpatrywania  wniosków  dotyczących  planowania  i  budowy  oraz 

usprawnienia  i  przyspieszenia  procedur  administracyjnych  na  odpowiednim  poziomie 

administracyjnym.  Ponadto  dyrektywa  przewiduje  ustanowienia  mniej  kłopotliwych  i 

uproszczonych  procedur  autoryzacji,  w  tym  procedury  prostego  powiadamiania,  jeśli 

pozwalają  na  to  obowiązujące  ramy  regulacyjne,  dla  mniejszych  projektów  oraz  w 

stosownych  przypadkach  dla  zdecentralizowanych  urządzeń  wytwarzających  energię  ze 

źródeł odnawialnych. 

 Nieuchronnie  zatem  temat  elektrowni  wiatrowych  stanie    się  jednym  z  wiodących 

tematów w zagospodarowaniu przestrzeni w perspektywie następnych kilkunastu lat. Można 

zaryzykować  stwierdzenie,  że  wiatraki  są  pierwszym  znakiem  rewolucji  ekologicznej.  O  tak 

jak  kominy  i  górnicze  szyby  znaczyły  krajobraz  XIX  –  XX  w.    tak  obecnie  maszty  elektrowni 

wiatrowych staja się symbolem nowej epoki.  

Nieuchronność  elektrowni  wiatrowych  stawia  wyzwanie  ich  racjonalnej  lokalizacji, 

dlatego  publiczne  prawo  nieruchomości  musi  wypracować  odpowiednie  procedury,  które  z 

jednej  strony  stworzą  przejrzystą  i  prostą  procedurę  lokalizacji  tych  instalacji,  a  z  drugiej 

strony  stworzą  podstawy  racjonalnej    polityki  przestrzennej  w  odniesieniu  do  elektrowni 

wiatrowych.  

3 

 

Obecnie  na  świecie  (stan  na  kwiecień  2008  r.  )  elektrownie  wiatrowe  produkują  około 

1.3%  globalnego  zapotrzebowania  na  energię.  Natomiast  w  Danii  jest  to  około  18%,  ,9%  w 

Hiszpanii  oraz  7  %  w  Niemczech.  W  Polsce  wciąż  jest    to  marginalne  źródło  pozyskiwania 

energii.  Łącznie  w  Polsce  posadowionych  jest  188  turbin  różnej  mocy.  Średnia  moc  turbiny 

posadowionej w Polsce wynosi ok. 1,52 MW.  Nasycenie elektrowniami wiatrowymi w Polsce 

należy do najniższych w Europie. Moc zainstalowana w energetyce wiatrowej na mieszkańca, 

to 0,0037 kW, a na km

2

 obszaru lądowego przypada 0,45 kW.  

Poniższa  mapa obrazuje ilość lądowych elektrowni wiatrowych w Europie na koniec 2007 r. 

 

 

 

 

 

 

 

4 

 

 

Zagadnienie  lokalizacji  elektrowni  wiatrowych  w  wybranych  systemach 

prawnych 

 

Dania 

 

W  Danii  w  2007  r.  około  16,2  %  dostaw  energii  pochodziło  w  tym  kraju  ze  źródeł 

odnawialnych. Jednak  liczba instalowanych nowych elektrowni wiatrowych  systematycznie 

spada w ostatnich 4 latach. Duński rząd  kontynuuje politykę energetyczną wprowadzoną w 

2006  r.,  która    kładzie  nacisk  na  problemy  globalizacji  i  ulepszenie  wykorzystania 

odnawialnych źródeł energii.  

W  duńskim  planowaniu  przestrzennym    istotną  rolę  odgrywają  założenia  i  plany 

przyjmowane na szczeblu centralnym i regionalnym, które w  zakresie określonym w ustawie 

planistycznej 1992 r. są wiążące dla gmin.  

W  1994  r.  Minister  Środowiska  wraz  z  Ministrem  Energetyki  wydali  Zarządzenie  21  w 

sprawie planowania energii wiatrowej  do  wszystkich   rad lokalnych  w Danii.  Dokument ten 

miał  za  zadanie    promowanie  właściwej  ekspansji  energii  wiatrowej  w  zgodności  z  celami 

określonymi  w  rządowym  planie  Energia  2000.  Samorządy  lokalne  były  zobowiązane  przez 

ten  dokument  do  opracowania  propozycji  zmian  w  ogólnych  planach  miejscowych  bądź 

nowych  planów,  które  ustalą  lokalizacje  i  wielkość  przyszłych  inwestycji  w  tej  dziedzinie. 

Termin do  opracowania takich  zmian  wynosił  półtorej  roku  (lipiec  1995). Z  obowiązku tego 

zwolnione  były  gminy,  które  opracowały  uprzednio  takie  plany,  oraz  te  gdzie  brak  jest 

potencjalnych lokalizacji elektrowni wiatrowych.   W celu wsparcia władz lokalnych w  tych 

działaniach  Ministerstwo  Energii  i  Środowiska  w  1995  r.  wydało  dokument  Lokalne 

planowanie dla energii wiatrowej w Danii: Przykłady i doświadczenie. Dokument ten zawierał  

szczegółowe  informację  dotyczące  lokalizacji  turbin  i  wkomponowania  w  krajobraz, 

celowości  grupowania  turbin  i  wywarzenia  interesu  energii  wiatrowej  w  kontekście  innych 

celów planowania przestrzennego. 

W  1999  r.  powyższy    okólnik  został  zastąpiony  przez  Zarządzenie  100.  Dokument  ten 

stanowił  odpowiedź  na  pojawiające  się  problemy  lokalizacji,  które  pojawiły  się  w  latach  90 

ubiegło  stulecia.  Przede  wszystkim  wiele  turbin  zostało  zbudowanych  w  miejscach  do  tego 

5 

 

nieodpowiednich. Pojawił się również mocny opór społeczeństwa przeciwko budowie turbin 

wiatrowych. 

Dlatego  zarządzenie  100  wymaga  bardzie  złożonej  analizy  rozmieszczenia  turbin 

wiatrowych.  Przy  czym  w  ramach  tej  analizy  należy  brać  pod  uwagę  sąsiednią  zabudowę, 

przyrodę,  krajobraz,  wartości  dziedzictwa  kulturowego,  kształtowanie  ustroju  rolnego  oraz 

dostępność energii.  Zarządzenie nakazuje regionom wskazanie terenów przeznaczonych pod 

elektrownie  wiatrowe  wraz  ze  wskazaniem  powierzchni  i  maksymalnej  wysokości.  

Zarządzenie zawiera szczegółowe zasady lokalizacji elektrowni wiatrowych  

Główną  zasadą  jest  dopuszczalność  lokalizacji  turbin  tylko  na terenach   przeznaczonych 

na te cele w planach regionalnych lub miejscowych.  Określona została  minimalna odległość 

turbin od najbliższych zabudowań nr 4 x wysokość. Ponadto specjalne dodatkowe  ustalenia 

są konieczne jeżeli turbina wiatrowa ma być zlokalizowana bliżej niż  500 m od zabudowań. 

Co  do  zasady  decyzja  o  zezwoleniu  środowiskowym  jest  konieczna  tylko  jeżeli  turbina  ma 

więcej niż 80 m wysokości. Przy tym od 1999 r. kompetencja w sprawie lokalizacji elektrowni 

wiatrowych została przeniesiona z centralnego rządu na samorządy szczebla podstawowego 

W  Danii  lokalizacji  turbin  wiatrowych  jest  przedmiotem  specjalnej    dyrektywy  

(rozporządzenia  z  1999  r.).    Inwestycje  elektrowni  wiatrowych  muszą  być  lokalizowane 

zgodnie  z  ustaleniami  planów  regionalnych  oraz  ogólnych  planów  miejscowych.  Plany 

regionalne  przewidują  ogólnie  lokalizacje  takich  inwestycji  oraz  wskazówki  co  do 

integrowania    turbin  wiatrowych  z  innymi  celami  określonymi  w  planie.  Natomiast 

miejscowy  plan  ogólny    przewiduje  już  bardziej  szczegółowe  warunki  lokalizacji  tych 

obiektów takie jak :  liczba turbin, wysokość i wygląd.  

W  przypadku  projektów,  które  nie  wymagają  oceny  oddziaływania  inwestycji  na 

środowisko  szczegółowy  plan  zagospodarowania    przewiduje  ostateczną  lokalizację  turbin, 

maksymalną lub minimalną wysokość, wygląd oraz minimum generowanej energii. 

 

Niemcy  

 

W  Niemczech  do  końca  2007  r.  zbudowanych  zostało  ok  .  20 000  turbin  wiatrowych  o 

łącznej  pojemności    22,  247  MW,  39,  5  Tw  godzin  energii  wiatrowej  został  wytworzone  w 

2007  r.,  co  równa  się  7    %    zapotrzebowania  na  energię  w  Niemczech.  Sukces  ten  Niemcy 

zawdzięczają jednak nie tyle uregulowaniom planistycznym, co system gwarantowanych cen 

6 

 

zakupu  energii    (feed-inp  law)  przez  co  najmniej  20  lat  oraz  udogodnieniom  co  do 

przyłączania  elektrowni  wiatrowych  do  sieci  przesyłowych.    Erneuerbare-Energien-Gesetz; 

EEG,  który  wszedł  w  życie  w  2000  r.    W  świetle  tej  ustawy  energia  wyprodukowana  z 

odnawialnych  źródeł  energii  ma  pierwszeństwo  w  podłączeniu  do  sieci  i  dystrybucji. 

Operatorzy  sieci  są  zobowiązani  do     

n

abywania  energii    produkowanej  z  odnawialnych 

źródeł energii po cenach minimalnych. 

W  Niemczech  turbiny  wiatrowe  są  lokalizowane  poza  obszarami  zabudowanymi. 

Niemiecki  ustawodawca  już  w  1986  r.  zdecydował,  że  farmy  elektrowni  wiatrowych  są 

uprzywilejowanymi konstrukcjami, które mogą być budowane na  terenach położonych poza 

obszarami  urbanizacji–  obszary  zewnętrzne  miast  (Außenbereich).  Zgodnie  z  §  35  

niemieckiego  kodeksu  budowlanego  jest  tylko  siedem  takich  uprzywilejowanych    rodzajów  

obiektów,  które  mogą  być  wznoszone  na  takich  terenach  i  to  w  przypadki  braku  planu  – 

wszystkie inne obiekty są zabronione. Inwestor występuje od razu o pozwolenie na budowę. 

Przy czym  jeżeli projekt spełnia ustawowo określone przesłanki administracja budowlana nie 

ma możliwości odmówienia pozwolenia na budowę. 

 Biorąc  pod  uwagę,  że  większość  władz    lokalnych  nie  jest  zwolennikiem  tego,  żeby  

turbiny  wiatrowe  były  porozrzucane  po  całym  terenie  niezabudowanych  obrzeży, 

wprowadzane  są  instrumenty  mające  na  celu  skupienie  turbin  w  skoncentrowanych 

obszarach.  Służy  temu  plan  przygotowawczy  (studium)  -  Flachennutzungsplan.  Jeżeli 

Flächennutzungsplan  przeznacza  przynajmniej  jeden  obszar  pod  skoncentrowaną  strefę 

wiatrowych turbin i/lub ich parków, to reszta  terenu nie przeznaczonego pod zabudowę na 

terenie gminy jest zablokowana w ogóle pod lokalizację jakiejkolwiek turbiny wiatrowej. 

Wspomniany 

§ 

35 

niemieckiego 

kodeksu 

budowlanego 

stanowi, 

że 

taka 

“skoncentrowana strefa” może być określona zarówno w gminnym planie przygotowawczym 

(Flachennutzungsplan)  jak  i  w  planie  regionalnym.    Takim  przykładem  wprowadzenia 

obszarów  rozwoju  energetyki  wiatrowej  w  planie  regionalnym  jest  land  Meklemburgia 

Pomorze Przednie. Jeżeli strefa taka jest określona w planie regionalnym, to władze lokalne 

są  związane tymi ustaleniami i nie ma możliwości lokowania wiatraków w innych obszarach.  

 

 

 

 

 

7 

 

Szwecja  

 

Szwecja  jest  przykładem  kraju,  który  w  ostatnich  latach  wyraźnie  przyśpieszył  proces 

instalacji  elektrowni  wiatrowych.    Szwedzki    parlament  zdecydował,  że  wykorzystanie 

odnawialnych źródeł energii wzrośnie o 10 tysięcy wato godzin do roku 2010 I do 17 twh do 

2016 roku. Zakłada to budowę od 140 do 400 farm elektrowni wiatrowych rocznie. 

Niemniej system planowania przestrzennego jest postrzegany jako przeszkoda w rozwoju 

elektrowni  wiatrowych.  Lokalizacja  wiatraków  jest  oparta  na  dwóch  aktach  prawnych 

Ustawie o planowaniu i Budowie z 1987 r. oraz Kodeksie Środowiskowym z 1998 r. Aktualnie 

budowa  pojedynczego  wiatraka  wymaga  uzyskania  pozwolenia  na  budowę,  a  w  przypadku 

farm  wiatrowych  wymagany  jest  szczegółowy  plan  zagospodarowania  przestrzennego 

przyjęty  przez  gminę.  Natomiast  zgodnie  z  uregulowaniami  środowiskowymi  większe 

instancja wymagają zgody środowiskowej, a mniejsze muszą być tylko zgłoszone. 

Pozwolenie na budowę jest wymagane jeżeli średnica turbiny wiatraka jest większa niż 2 

metry,  jeżeli  elektrownia  wiatrowa  będzie  zlokalizowana  bliżej  granicy  sąsiedniej 

nieruchomości  niż    wysokość  samej  instalacji  oraz  jeżeli  wiatrak  jest  zainstalowany  na 

budynku  (szczegółowo  tę  kwestię  reguluje  art.  8  ustawy  o  planowaniu  i  budowie).  W 

praktyce więc większość elektrowni wiatrowych wymaga pozwolenia na budowę. 

Pojedyncza  instalacja  oraz  grupa  takich  instalacji  zlokalizowanych  na  morzu,  która 

produkuje  więcej  niż  1  MW  energii  wymaga  zgody  środowiskowej.  Natomiast  pojedyncza 

instalacja bądź  zespół wiatraków zlokalizowane na lądzie o mocy większej niż 125 kW ale nie 

większej niż 25 MW wymagają zgody środowiskowej. Instalacje o mniejszej mocy podlegają 

wyłącznie zgłoszeniu. 

Na  gruncie  ustawy  o  planowaniu  i  budowie  nie  istnieją  jakieś  specyficzne  regulacje 

odnoszące  się  do  elektrowni  wiatrowych.  Obowiązek  uzyskanie  szczegółowego  planu 

zagospodarowania przestrzennego przy większych instalacjach   wynika z ogólnych zapisów 

tej ustaw m.in. wymagających uzyskania takiej planu, jeżeli projekt spowoduje istotny wpływ 

na  otoczenie.  Uzyskanie  takiego  planu  zabiera  dużo  czasu  i    szerokie  stosowanie    tego  w 

odniesieniu  do  elektrowni  wiatrowych  –  zwłaszcza  w  odniesieniu  do  niezaludnionych 

terenów, gdzie nie ma żadnych konfliktów jest krytykowane przez praktyków w Szwecji. 

Ogromny  wpływ  na  regulację  elektrowni  wiatrowych  ma  Kodeks  Środowiskowy,  który 

przeznacza  szczególnie  istotne  obszary  jako  obszary  narodowego  znaczenia  dla 

8 

 

poszczególnych sektorów. Takich obszarów ustanowionych przez centralne organy państwa 

jest  kilkanaście  –  m.in.  Szwedzka  Agencja  Ochrony  Środowiska  (SEPA),  Szwedzka  Urząd 

Lotnictwa Cywilnego oraz Agencja Energetyki.  

Właśnie  Agencja  Energii  ma  za  zadanie  określać  obszary  o  narodowym  znaczeniu  dla 

energii  wiatrowej.  Decyzja  Agencji  zatem  wpływa  na  zagospodarowanie  przestrzenne  i 

późniejsze decyzje dotyczące lokalizacji elektrowni wiatrowych. W 2004 r. Agencja określiła 

49  obszarów,  a  w  2008  kolejnych  423  obszarów,  w  których  lokalizacja  wiatraków  ma 

priorytet  przy  ocenie  oddziaływania  inwestycji  na  środowisko.    Ustalenia  te    są 

inkorporowane  do planów miejscowych. Obszary te zostały ustalone w oparciu o obliczenia 

potencjalnej możliwości uzyskanie energii  

 

 

Francja 

 

We  Francji  oprócz  preferencyjnej  taryfy  nabywania  energii  wiatrowej    (feed  up  tariff- 

system cen gwarantowanych ) wprowadzonej w 2000 r. w 2005 r. przyjęto specjalną ustawę 

z  13  lipca  2005  r.  przewidującą  tworzenie  „obszarów  rozwoju  elektrowni  wiatrowych  „. 

Prefekt  musi  określić  poprzez  zarządzenie  (arrêté)  ustanawia  strefę    rozwoju  energii 

wiatrowej (ZDE – des zones de developpemnet de  l’éolien). Definiując taką strefę bierze się 

pod  uwagę  potencjał  wiatru,  możliwość  podłączenia  do  sieci  przesyłowych,  ochronę 

krajobrazu,  ochronę zabytków. Do czasu wejścia  w życie tej ustawy, zgodnie z regulacjami 

zawartymi w ustawie z dnia 10 lutego 2000 r. tylko farmy wiatrowe o mocy maksymalnie do 

12  Mw  obowiązujące  od  lutego  2000  r.  mogły  korzystać  z  gwarancji  nabycia  energii  po 

cenach gwarantowanych (feed up tariff).    

Taka regulacja przyczyniła się do rozprzestrzenienia się  wielu małych farm wiatrowych, 

co zostało zablokowane przez ustawę z 13 lipca 2005 r. Ponieważ w świetle tej ustawy tylko 

turbiny  wiatrowe  zainstalowane  w  strefach  ZDE  mają  gwarancje  nabycia  przez 

przedsiębiorstwo  przesyłowe.  Limit  12  MW  został  zlikwidowany  i  został  zastąpiony  przez 

minimalne  i  maksymalne  limity  określane  odrębnie  dla  każdej  strefy.  Okólnik  z  dnia  19 

czerwca 2006r. wprowadza szczegółowe zasady wprowadzania stref ZDE.  

Pozwolenia na budowę wymagają turbiny wiatrowe o wysokości od 12 metrów. Wnioski 

takie rozpatrują władze samorządowe lub o wiele częściej w imieniu administracji rządowej 

9 

 

prefekt.  I  tak  w  gminach  gdzie  nie  przyjęto  planu  miejscowego  –  pozwolenie  na  budowę 

wydaje prefekt.  

 

Anglia  

Jak  dotychczas  nie  wprowadzono  żadnych  szczególnych  regulacji  dotyczących  lokalizacji 

elektrowni wiatrowych. Dla lokalizacji turbin wiatrowych konieczne jest uzyskanie  planning 

permission.  Od  2006  r.  mówi  się  o  konieczności  zwolnienia  z    tego  obowiązku  małych 

przydomowych turbin, ale nie przełożyło się to wciąż na konkretne unormowania. 

 Rządowa nota zawierająca planistyczne wytyczne w zakresie odnawialnej energii  (PPS nr 

22 z 2004 r.)  dookreśla zasady lokalizacji  m. in. elektrowni wiatrowych. Generalna idea tego 

dokumentu,  to  promowanie  odnawialnych  źródeł  energii.  Opracowane  powinny  zostać 

Regionalne  Strategie  Przestrzenne  (RSSs)  wskazujące  przy  najmniej  minimalną  wielkość 

energii,  która  ma  być  produkowana  z  odnawialnych  źródeł  energii.    Lokalne  władze 

planistyczne  powinny implementować te cele w lokalnych dokumentach planistycznych. 

 

 

10 

 

Przyszła  dyrektywa  w  sprawie  odnawialnych  źródeł  energii  a 

publiczne prawo nieruchomości  

 

 

W  najbliższych  latach  znaczący  wpływ  na  kształtowanie  regulacji  związanych  z  

elektrowniami  wiatrowymi  wywrze  zaakceptowana  na  razie  w  pierwszym  czytaniu  przez 

Parlament  Europejski  w  dniu  17  grudnia  2008  r.  (  w  ramach  procedury  współdecyzji) 

dyrektywa w sprawie promowania stosowania odnawialnych źródeł energii. Ma ona wejść w 

życie w 2010 r.   

Cele tej dyrektywy z perspektywy publicznego prawa nieruchomości to m.in. 

-  wzięcie  pod  uwagę  specyficznej  struktury  sektora  energii  odnawialnej  przez  krajowe, 

regionalne  i  lokalne  organy  przy  dokonywaniu  przeglądu  procedur  administracyjnych 

stosowanych  przy  wydawaniu  zezwoleń  na  budowę  i  eksploatację  obiektów 

produkujących  energię  elektryczną,  ogrzewanie  i  chłodzenie  lub  paliwa  transportowe  z 

odnawialnych źródeł energii. Administracyjne procedury wydawania zezwolenia powinny 

zostać usprawnione i powinny wyraźnie określać terminy dla instalacji wykorzystujących 

energię ze źródeł odnawialnych. Zasady i wytyczne dotyczące planowania powinny zostać 

dostosowane  w  celu  uwzględnienia  oszczędnych  i  przyjaznych  dla  środowiska  urządzeń 

grzewczych; 

 

-  rozważenie  –  w  celu  pobudzenia  udziału  poszczególnych  obywateli  w  stosowaniu 

odnawialnej  energii-  przez  odpowiednie  organy    możliwości    zastąpienia  pozwoleń 

prostym 

powiadomieniem 

właściwych 

organów 

o 

instalowaniu 

małych 

zdecentralizowanych urządzeń wytwarzających energię ze źródeł odnawialnych. 

 

-  zapewnienie  wyraźnego  określenia  i  koordynacji  obowiązków  administracyjnych 

organów krajowych, regionalnych i lokalnych w zakresie procedur autoryzacji, certyfikacji 

i licencjonowania, w tym planowania przestrzennego, łącznie z przejrzystymi terminami 

rozpatrywania wniosków dotyczących planowania i budowy; 

 

 

11 

 

Pojęcie elektrowni wiatrowych w polskim systemie prawnym 

 

§ 1. Obecnie brak jest w praktyce jakichkolwiek definicji i uściśleń terminologicznych tak 

w  ustawie  planistycznej,  prawie  budowlanym  czy  ustawie  o  gospodarce  nieruchomościami. 

Pojęcia „turbiny wiatrowej” „farmy (parku) elektrowni wiatrowych”, „elektrowni wiatrowej” 

są pojęciami potocznymi, które nie posiadają legalnej definicji. Z całą pewnością w najbliższej 

przyszłości  konieczne  będzie  rozbudowanie  legalnej  aparatury  pojęciowej  związanej  z 

funkcjonowaniem  elektrowni  wiatrowych.        Nie    można  jednak  również  zapominać,  że  to 

definiowanie może odbywać się również w  szerszym aspekcie jako wprowadzenie  definicji 

odnawialnych źródeł energii.   

 

§ 2. Aktualnie kluczowym pojęciem  dla energii wiatrowej jest definicja odnawialnego źródła 

energii. Prawo energetyczne w  art. 3 pkt 20 definiuje odnawialne źródło energii jako:  

źródło  wykorzystujące  w  procesie  przetwarzania  energię  wiatru,  promieniowania 

słonecznego,  geotermalną,  fal,  prądów  i  pływów  morskich,  spadku  rzek  oraz  energię 

pozyskiwaną  z  biomasy,  biogazu  wysypiskowego,  a  także  biogazu  powstałego  w  procesach 

odprowadzania  lub  oczyszczania  ścieków  albo  rozkładu  składowanych  szczątek  roślinnych  i 

zwierzęcych.  

Taka  treść  tego  pojęcie  jest  prawie  zbieżna  z  definicją  odnawialnego  źródła  energii 

zawartą w Dyrektywie 2001/77/WE Parlamentu Europejskiego z dnia 27 września 2001 r. w 

sprawie wspierania produkcji na rynku wewnętrznym energii elektrycznej wytwarzanej ze 

źródeł odnawialnych, która definiuje termin "odnawialne źródła energii" jako:  

odnawialne, niekopalne źródła energii (energia wiatru, słoneczna, geotermiczna, falowa, 

pływów,  wodna,  biomasy,  gazu  z  odpadów,  gazu  z  zakładów  oczyszczania  ścieków  i 

biogazów); 

 

Podobnie dyrektywa w sprawie promowania odnawialnych źródeł energii, która zawiera 

pojęcie „energii ze źródeł odnawialnych”, co oznacza: 

energię  pochodzącą  z  odnawialnych  źródeł  niekopalnych  :  energię  wiatru,  energię 

promieniowania  słonecznego,  energię  geotermalną,  aerotermalną  i  hydrotermalną 

12 

 

i energię oceanów , hydroenergię, energię pozyskiwaną z biomasy, gazu pochodzącego z 

wysypisk śmieci, oczyszczalni ścieków i ze źródeł biologicznych (biogaz); 

 

§  4.  Jednoznaczne  zdefiniowanie  tego  pojęcia  przez  dyrektywy  unijne  wyklucza  jego 

modyfikację  w  prawie  polskim.  Polski  ustawodawca  powinien  posługiwać  się  w  tym 

przypadku takim rozumienie  tego pojęcia, które zostało przyjęte w prawie wspólnotowym. 

 

§  5.  Prawo  budowlane  mówi  w  art.  3  pkt  3  ,  że  część  budowlana  elektrowni  wiatrowej 

stanowi  budowlę.  Jeżeli  porównamy  to  ze  stopniem  szczegółowości  regulacji  w  szwedzkiej 

ustawie  czy  duńskiej dyrektywie  rządowej, to  można  mówić  w  ogóle  o  braku  regulacji  tego 

zagadnienia przez polskie prawo budowlane. 

 

§  6.  Aktualnie  jedyne  unormowanie  mówiące  wprost  o  tej  tematyce  to  §  2  ust.  1  pkt  5 

Rozporządzenia    Rady  Ministrów  z  dnia  9  listopada  2004  r.  w  sprawie  określenia  rodzajów 

przedsięwzięć  mogących  znacząco  oddziaływać  na  środowisko  oraz  szczegółowych 

uwarunkowań  związanych  z  kwalifikowaniem  przedsięwzięcia  do  sporządzenia  raportu  o 

oddziaływaniu  na  środowisko.  Zgodnie  z  tą  normą  wymagają  raportu  oddziaływania  na 

środowisko instalacje planowane na lądzie wykorzystujące siłę wiatru do produkcji energii, 

o  mocy  nominalnej  elektrowni  nie  mniejszej  niż  100  MW,  lub  instalacje  planowane  w 

obszarach  morskich  Rzeczypospolitej  Polskiej  wykorzystujące  siłę  wiatru  do  produkcji 

energii.   Natomiast  mogą  wymagać  sporządzenia  takiego  raportu  instalacje  wykorzystujące 

siłę wiatru do produkcji energii o całkowitej wysokości nie niższej niż 30 m, niewymienione w 

§ 2 ust. 1 pkt 5; 

 

§  7.      Wszelkie  problemy  definicyjne  mogłaby  rozwiązać  ustawa  o  odnawialnych  źródłach 

energii. Jednak przedmiotem tej ustawy powinny być tylko i wyłącznie kwestie  energetyczne 

tj. udogodnienia w podłączaniu do sieci, utworzenie systemu cen gwarantowanych.   Ustawa  

 

 

 

 

 

13 

 

Rekomendacja  

 

1.

 

Wprowadzenie  ustawy o odnawialnych źródłach energii – zawierającej podstawowe  

definicje  i  ustanawiający  specjalny  –  preferencyjny  –  system  taryf.  Jest  to  bezwzględny 

warunek skuteczności rozwoju elektrowni wiatrowych. 

 

2.      Wprowadzenie  kilku    definicji  względnie  uściśleń  pojęciowych  związanych  z 

energetyką  wiatrową  do  prawa  budowlanego,  co  może  nastąpić  w  ramach 

rozporządzenia o warunkach technicznych jakim mają odpowiadać  budowle elektrowni 

wiatrowych.  

 

3. Nie ma natomiast potrzeby  legalnego definiowania takich pojęć jako farma wiatrowa 

czy park elektrowni wiatrowych – bo nie ma to żadnej doniosłości prawnej i inne systemy 

prawne też nie definiują tych pojęć. Ewentualnie kwestia zdefiniowania farm wiatrowych 

może  mieć  tylko  znaczenie  na  gruncie  prawa  ochrony  środowiska,  poprzez 

wprowadzenie kryterium ilości wiatraków (np. więcej niż 7) jako przesłani obligującej do 

sporządzenia raportu  oddziaływania na środowisko.  

    

14 

 

Elektrownie  wiatrowe  a  pojęcie  celu  publicznego  i  urządzeń 

infrastruktury technicznej  

  

 §  1.  Pojęcie  celu  publicznego  zostało  zdefiniowane  w  art.  6  ugn  w  taki  sposób  ,  że 

wprowadza uniwersalny dla całego systemu prawnego katalog aktywności uznawanych przez 

ustawodawcę,  jako  działalność  celu  publicznego.  Zaliczenie  danej  aktywności  do  celu 

publicznego  ma  obecnie  nie  tyle  znaczenie  dla  dopuszczalności  wywłaszczenia,  ale  ma 

szerokie  konsekwencje  dla    możliwości  zagospodarowania  nieruchomości,  uzyskanie  ulg 

finansowych itd. Funkcja art. 6 ugn jest więc diametralnie odmienna od art. 46 ust. 4 ustawy 

o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości – który przewidywał katalog działań 

publicznie użytecznych uzasadniających wywłaszczenie. 

 

§  2.  W  pewnych  sytuacjach  zaliczenie  danej  aktywności  do  celów  publicznych  oznacza  w 

praktyce  tylko  to,  że  inwestor  w  aktualnym  stanie  prawnym  musi  ubiegać  się  o  decyzję  o 

ustaleniu  lokalizacji  celu  publicznego  a  nie  decyzji  o  warunkach  zabudowy  –  takim 

przykładem  są  maszty  telefonii  komórkowej    będące  infrastrukturą  zapewniającą  łączność 

publiczną.  

 

§ 3. Podobna sytuacja może  w przyszłości dotyczyć elektrowni wiatrowych – nadaniem im 

statusu    inwestycji  celu  publicznego  będzie  miało  tylko  wyraz  planistyczny,  a  nie  mający 

prawie żadnego znaczenia dla ustawy o gospodarce nieruchomościami.  

 

§  4.  Jeżeli  już  analizować  problem  „publiczności”  elektrowni  wiatrowych  to  rozważania  te 

należy  zacząć  od  interpretacji  art.  6  pkt  2  ugn    określającego  jaka  działalność  w  zakresie 

szeroko  rozumianej  energii  elektrycznej  stanowi  cel  publiczny.  Zgodnie  z  brzmieniem  tego 

przepisu cel publiczny stanowi 

budowa  i  utrzymywanie  ciągów  drenażowych,  przewodów  i  urządzeń  służących  do  przesyłania 

płynów,  pary,  gazów  i  energii  elektrycznej,  a  także  innych  obiektów  i  urządzeń  niezbędnych  do 

korzystania z tych przewodów i urządzeń.  

 

15 

 

§ 5. Jeżeli poszukamy historycznego źródła tego przepisu to znajdziemy  go w art. 35  ust. 1 

ustawy  z  dnia  12  marca  1958  r.  o  zasadach  i  trybie  wywłaszczania  nieruchomości,  który 

regulując instytucję zajęcia nieruchomości na realizację urządzeń infrastruktury mówił o  

ciągach drenażowych, przewodach służących do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności 

oraz  urządzenia  techniczne  łączności  i  sygnalizacji,  a  także  inne  podziemne  lub  nadziemne 

urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń. 

 

Później  zapis  ten  został  powtórzony  w  art.  75  ustawy  o  gospodarce  gruntami  i 

wywłaszczaniu nieruchomości  

 

zakładanie  i  przeprowadzanie  na  nieruchomościach,  zgodnie  z  decyzją  o  lokalizacji  inwestycji,  ciągów 

drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej 

oraz  urządzeń  technicznych  łączności  i  sygnalizacji,  a  także  innych  podziemnych  lub  nadziemnych 

urządzeń  technicznych  niezbędnych  do  korzystania  z  tych  przewodów  i  urządzeń,  wymaga  zezwolenia 

rejonowego organu rządowej administracji ogólnej.  

 

Dlatego też zapis  zawarty w art. 6 pkt 2 nie wydaje się być efektem jakiś głębokich analiz 

legislacyjnych  przeprowadzonych  w  1996  -1997  r.  w  trakcie  prac  nad  projektem  ustawy  o 

gospodarce nieruchomościami. 

 

§  6.  Niemniej  jednak  na  zapis  w  art.  6  pkt  2  ugn  i  sposób  jego  interpretacji  wpłynęła  treść 

definicji  wprowadzonych  zaledwie  kilka  miesięcy  wcześniej  Prawie  energetycznym 

wprowadzono pojęcie sieci – jako instalacji połączonych i współpracujących ze sobą, służące 

do  przesyłania  i  dystrybucji  paliw  lub  energii,  należące  do  przedsiębiorstw  energetycznych. 

Natomiast  „przesyłanie”  to  transport  paliw  lub  energii  za  pomocą  sieci.  Ważna  zmiana  w 

ramach tej przesłanki nastąpiła w 2005 r. (zmiana ustawy z dnia 4 marca 2005 r.) nastąpiła 

istotna  zmiana  w  kluczowych  dla  odczytania  art.  6  pkt  2  ugn  definicjach,  ponieważ 

przesyłanie  –  transport  paliw  gazowych  oraz  energii  elektrycznej  zdefiniowano  jako 

przesyłanie paliw gazowych i energii elektrycznej tylko i wyłącznie sieciami przesyłowymi.   

 

§  7.  Należy  przy  tym  pamiętać,  iż  uchwalając  pierwotny  tekst  Prawa  energetycznego  

znowelizowano  ustawę  z  dnia  29  kwietnia  1985  r.  o  gospodarce  gruntami  i  wywłaszczaniu 

16 

 

nieruchomości (Dz. U. Nr 22 poz. 99). W wyniku przeprowadzonych zmian (z dniem 5 grudnia 

1997r.) zaczął obowiązywać – przez 26 dni -  art. 46 ust. 2 pkt 4a, uznający za cel publiczny  

 

"budowę  i  utrzymanie  urządzeń  i  instalacji  energetycznych  służących  do  wytwarzania      paliw  i 

energii oraz ich przesyłania i dystrybucji za pomocą sieci".  

 

Z dniem 1 stycznia 1998 r. tego rodzaju kwestie zaczął regulować powołany na wstępie 

przepis art. 6 pkt 2 ugn, który w miejsce szerokiej definicji energetycznego celu publicznego 

wprowadził definicję bazującą na tekście sformułowanym w 1958 r. – dlatego wyprzedzając 

trochę przedstawione poniżej zagadnienia, za groteskowe można uznać wywody zawarte w 

niektórych wyrokach dokonujących zawiłych  zabiegów interpretacyjnych wokół tego pojęcia 

i próby odtworzenia ducha tej regulacji w odniesieniu do prawa energetycznego.   

Co  warte  zaznaczenia,  porównanie  tych  dwóch  przepisów  wykazuje  istotną  zmianę 

sposobu  wyznaczania  celu  publicznego  w  sferze  gospodarki  energetycznej.  Poprzednio 

bowiem  jako  cele  publiczne  wprost  kwalifikowano  inwestycje  dotyczące  budowy  i 

utrzymania urządzeń i instalacji energetycznych służących do wytwarzania energii. Tak więc 

w  przepisie  art.  46  ust.  2  pkt  4a  jako  cel  publiczny  zostały  wskazane  expressis  verbis 

elektrownie,  a  co  za  tym  idzie  bezwątpienia  elektrownie  wodne.  Przedstawiony  zabieg 

ustawodawcy,  który  zrezygnował  w  art.  6  ustawy  o  gospodarce  nieruchomościami  ze 

wskazania  wprost  urządzeń  służących  do  wytwarzania  energii,  w  oparciu  m.in.  o 

domniemanie  racjonalności  ustawodawcy,  sugeruje  zamiar  odstąpienia  od  przyznawania 

elektrowniom statusu inwestycji celu publicznego. 

 

§ 8. W przepisie tym nie ma słowa  nie tylko o urządzeniach do wytwarzania energii – tylko 

przesył  –  jak  również  o  odnawialnych  źródłach  energii.  Również  poza  nawiasem  celu 

publicznego  znalazły  się  sieci  dystrybucyjne,  skoro  nie  służą  do  przesyłu  tylko  dystrybucji. 

Celem  publicznym  jest  więc  tylko  przesyłanie  energii.  Przy  tym  nie  ma  znaczenia  z  jakiego 

źródła  energii jest ono  przesyłane.  Tym  samym  celem  publicznym będzie  instalowanie  sieci 

służącej do przesyłu energii z elektrowni wiatrowej. Na marginesie należy zasygnalizować, że 

problem wywłaszczeń (w polskim znaczeniu tego pojęcia) pod linie wyprowadzające energię 

z elektrowni wiatrowych pojawił się już w Stanach Zjednoczonych.  

17 

 

§  9.  Nie  będzie  żadnych  przeszkód  dla  zastosowania  art.  124  ustawy  o  gospodarce 

nieruchomościami  w  odniesieniu  do  sieci  „wychodzącej”  z  elektrowni  wiatrowej  (szerzej 

patrz problematyka wywłaszczeniowa omówiona w rozdziale IV)    

 

§  10.  Pewne  próby  traktowania  elektrowni  wiatrowych  jako  celu  publicznego  w  praktyce 

administracji  planistycznej  polegały  na  zaliczeniu  tych  instalacji  do  zakresu    nieostrego 

pojęcia  

„innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń”  

 

W orzecznictwie sądów administracyjnych wyłonił się problem czy elektrownia wiatrowa nie 

może  być  uznana  za  taki  właśnie  niezbędny  obiekty.  Jednak  aktualna  linia  orzecznictwa 

Naczelnego  Sądu  Administracyjnego  dotycząca  interpretacji  pojęcia  „innych  obiektów  i 

urządzeń  niezbędnych  do  korzystania  z  tych  przewodów  i  urządzeń”  wyklucza  taka 

możliwość. 

W wyroku z dnia 15 maja 2008 r. sygn. akt II OSK 548/07 Naczelny Sąd Administracyjny 

stwierdził, że :  

W  przypadku  poszukiwania  tego  rodzaju  zależności  między  obiektami  i  urządzeniami  w  dodatku  w 

kontekście  przepisu  art.  6  pkt  2  ustawy  o  gospodarce  nieruchomościami,  a  więc  w  warunkach  braku 

przyzwolenia  dla  interpretacji  rozszerzającej  -  przyjąć  należy,  iż  chodzi  o  nieodzowność  w  znaczeniu 

technicznym. Zastosowanie tej reguły w warunkach przedmiotowej sprawy (tzn. ukierunkowane na weryfikację 

poglądu  traktującego  jako  "przedmiot  pierwszy"  małą  elektrownię  wodną,  a  elektroenergetyczne  sieci 

przesyłowe  sytuujące  na  pozycji  ww.  "przedmiotu  drugiego")  prowadzi  -  w  ocenie  skarżącego  organu  jak  i 

Naczelnego Sądu Administracyjnego - do następującego ustalenia: mała elektrownia wodna nie jest niezbędna 

do korzystania z elektroenergetycznych sieci przesyłowych. Nie ulega bowiem wątpliwości, że tego rodzaju sieci 

funkcjonują - w sensie technicznym - niezależnie od takiej elektrowni. Poza tym ustawodawca w art. 6 ustawy o 

gospodarce nieruchomościami ustalił katalog celów publicznych o charakterze konkretnym i zamkniętym, w tym 

sensie, że celem publicznym może być tylko cel expressis verbis wyrażony w przepisie art. 6 pkt 1 - 9, bądź też 

zgodnie  z  art.  6  pkt  10,  cel  określony  jako  publiczny  w  innej  ustawie.  Ponadto  musi  to  być  cel  publiczny  o 

przeznaczeniu wyraźnie powiązanym z przeznaczeniem celów określonych w zamkniętym katalogu art. 6 ustawy 

o gospodarce nieruchomościami.  

 

Podobnie rzecz ma się z elektrownią wiatrową   nie jest ona niezbędna do korzystania z 

sieci  przesyłowych.  Chociaż  osobiście  się  z  tym  poglądem  nie  zgadzam.  Osobiście  uważam,   

że każde źródło zasilania sieci przesyłowej stanowi konieczny element sieci. Wykładnia tego 

18 

 

pojęcia  nie  może  być  oderwana  od  kwestii  bezpieczeństwa  energetycznego  Państwa  i 

polityki zasilania sieci przesyłowych energią z odnawialnych źródeł energii.    

 

§  11.  Tym  samym  powyższa  linia  orzecznicza  wyklucza  zaliczenie  do  inwestycji  celu 

publicznego  budowę  elektrowni  wiatrowej.  Nie  jest  to  bowiem  urządzenie  służące  do 

przesyłu  energii  elektrycznej.  Taki  pogląd  w  tym  roku  został  zaprezentowany  wprost  w 

dwóch  orzeczeniach  wojewódzkich  sądów  administracyjnych  (patrz  załącznik  do 

opracowania) 

-  WSA w Szczecinie z dnia 8 maja 2008 r. sygn. akt  II SA/Sz 224/08); 

- WSA w Kielcach wyrok z dnia 30 października 2008 r.  II SA/Ke  343/08 

 

 

§  12.  Natomiast    obecnie  ogromne  znaczenie  dla    procedury  lokalizacji  elektrowni 

wiatrowych  ma  pojęcie  „  budowa  urządzeń  infrastruktury  technicznej”  –  zdefiniowane  w 

art. 143 ust. 2 ugn.  Przepis ten zawiera bardzo szeroką definicję mówiąc, że   

Przez  budowę  urządzeń  infrastruktury  technicznej  rozumie  się  budowę  drogi  oraz 

wybudowanie  pod  ziemią,  na  ziemi  albo  nad  ziemią  przewodów  lub  urządzeń 

wodociągowych, 

kanalizacyjnych, 

ciepłowniczych, 

elektrycznych, 

gazowych 

i 

telekomunikacyjnych. 

W  orzecznictwie  sądowym  pojawiła  się  linia  orzecznicza  wskazująca,  iż  elektrownie 

wiatrowe są urządzeniami infrastruktury technicznej jako urządzenia elektryczne. Linia ta nie 

jest  do  końca  przekonująca,  niemniej  świadczy  że  wielu  wnioskodawców  wykorzystuje  tę 

prostą  ścieżkę  uzyskania  warunków  zabudowy  –  która  nie  wymaga  spełnienia  warunku 

dobrego  sąsiedztwa.    Jednak  należy  zasygnalizować,  iż  użyte  w  art.  143  ust.  2  ugn  pojęcie 

„urządzenie  elektryczne”  jest    terminem  z  innej  epoki  sięgającymi  korzeniami  do  ustawy  z 

1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach.  Jeżeli weźmie się pod uwagę pojęcie 

„urządzenia’  zdefiniowane  w  prawie  energetycznym  -  urządzenia  techniczne  stosowane  w 

procesach  energetycznych,  to    elektrownia  wiatrowa  będzie  mieściła  się  w  tym  pojęciu 

(niestety).

 

 

19 

 

Taki pogląd wyrażono w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 

30 października 2008 r. sygn  II SA/Ke 343/08 (wyrok nieprawomocny)  

 

„Należy  podzielić  pogląd  organu,  że  ani  art.  6  ustawy  o  gospodarce  nieruchomościami,  ani  przepis 

ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne (Dz.U. z 2006r. Nr 89, poz. 625 ze zm.), lub innej 

ustawy nie kwalifikuje elektrowni wiatrowej jako celu publicznego. Zatem wzniesienie przedmiotowej 

elektrowni  wiatrowej  (instalacji  obsługującej  pojedyncze  gospodarstwo)  nie  jest  inwestycją  celu 

publicznego. Inwestorka również nie wnosiła o uznanie przedmiotowej inwestycji jako inwestycji celu 

publicznego. 

Wobec  tego,  skoro  projektowane  zamierzenie  inwestycyjne  polegające  na  budowie  urządzenia 

służącego  do  wytwarzania  energii  elektrycznej  z  odnawialnego  źródła  energii  (wiatru)  nie  jest 

inwestycją celu publicznego, to organ I instancji zasadnie wydał decyzję o warunkach zabudowy, a nie 

decyzję o lokalizacji celu publicznego. 

Powyższe  skutkuje  koniecznością  spełnienia  wymogów  przewidzianych  w  art.  61  ustawy  z  dnia  27 

marca  2003  r.  o  planowaniu  i  zagospodarowaniu  przestrzennym,  który  urasta  do  rangi  głównego 

przepisu 

normującego 

gospodarowanie 

przestrzenią 

pozbawioną 

miejscowego 

planu 

zagospodarowania  przestrzennego,  uzależniając  wydanie  pozytywnej  decyzji  o  warunkach  zabudowy 

od spełnienia łącznie wymienionych w nim przesłanek, w tym zasady dobrego sąsiedztwa i dostępu do 

drogi  publicznej  (art.  61  ust.  1  pkt  1  i  2).  Wyjątkiem  od  stosowania  tej  zasady  jest  inwestycja 

polegająca na urządzeniu infrastruktury technicznej (art. 61 ust. 3). Wynika to z istoty tych inwestycji, 

których  sąsiedztwo  jest  tak  rozbudowane,  że  nie  można  mówić  o  zastosowaniu  cech  zabudowy 

powstającej  do  cech  zabudowy  istniejącej,  bądź  pełniących  funkcje  służebne  wobec  innych  obiektów 

infrastruktury technicznej. Skoro stosownie do art. 61 ust. 3 cyt. ustawy przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1 

nie  stosuje  się  do  urządzeń  infrastruktury,  to  tym  samym  wydanie  decyzji  dla  projektowanego 

zamierzenia inwestycyjnego nie było uzależnione, jak słusznie wskazał organ w zaskarżonej decyzji od 

spełnienia warunku tzw. dobrego sąsiedztwa oraz dostępu do drogi publicznej. Tym niemniej w decyzji 

określono,  że  dojazd  do  projektowanej  elektrowni  wiatrowej  odbywać  się  będzie  od  istniejącej  ulicy 

Krakowskiej. 

Należy  podzielić  pogląd  organu,  że  ani  art.  6  ustawy  o  gospodarce  nieruchomościami,  ani  przepis 

ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne (Dz.U. z 2006r. Nr 89, poz. 625 ze zm.), lub innej 

ustawy nie kwalifikuje elektrowni wiatrowej jako celu publicznego. Zatem wzniesienie przedmiotowej 

elektrowni  wiatrowej  (instalacji  obsługującej  pojedyncze  gospodarstwo)  nie  jest  inwestycją  celu 

publicznego. Inwestorka również nie wnosiła o uznanie przedmiotowej inwestycji jako inwestycji celu 

publicznego. 

Wobec  tego,  skoro  projektowane  zamierzenie  inwestycyjne  polegające  na  budowie  urządzenia 

służącego  do  wytwarzania  energii  elektrycznej  z  odnawialnego  źródła  energii  (wiatru)  nie  jest 

inwestycją celu publicznego, to organ I instancji zasadnie wydał decyzję o warunkach zabudowy, a nie 

decyzję o lokalizacji celu publicznego. 

20 

 

Powyższe  skutkuje  koniecznością  spełnienia  wymogów  przewidzianych  w  art.  61  ustawy  z  dnia  27 

marca  2003  r.  o  planowaniu  i  zagospodarowaniu  przestrzennym,  który  urasta  do  rangi  głównego 

przepisu 

normującego 

gospodarowanie 

przestrzenią 

pozbawioną 

miejscowego 

planu 

zagospodarowania  przestrzennego,  uzależniając  wydanie  pozytywnej  decyzji  o  warunkach  zabudowy 

od spełnienia łącznie wymienionych w nim przesłanek, w tym zasady dobrego sąsiedztwa i dostępu do 

drogi  publicznej  (art.  61  ust.  1  pkt  1  i  2).  Wyjątkiem  od  stosowania  tej  zasady  jest  inwestycja 

polegająca na urządzeniu infrastruktury technicznej (art. 61 ust. 3). Wynika to z istoty tych inwestycji, 

których  sąsiedztwo  jest  tak  rozbudowane,  że  nie  można  mówić  o  zastosowaniu  cech  zabudowy 

powstającej  do  cech  zabudowy  istniejącej,  bądź  pełniących  funkcje  służebne  wobec  innych  obiektów 

infrastruktury technicznej. Skoro stosownie do art. 61 ust. 3 cyt. ustawy przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1 

nie  stosuje  się  do  urządzeń  infrastruktury,  to  tym  samym  wydanie  decyzji  dla  projektowanego 

zamierzenia inwestycyjnego nie było uzależnione, jak słusznie wskazał organ w zaskarżonej decyzji od 

spełnienia warunku tzw. dobrego sąsiedztwa oraz dostępu do drogi publicznej. Tym niemniej w decyzji 

określono,  że  dojazd  do  projektowanej  elektrowni  wiatrowej  odbywać  się  będzie  od  istniejącej  ulicy 

Krakowskiej. 

 

 

Jeżeli  przyjmie  się  ta  linia  orzecznicza  –  to  będzie  to  prowadziło  to    totalnie 

niekontrolowanego rozprzestrzeniania się elektrowni wiatrowych i dezintegracji krajobrazu.  

Nie  będzie  bowiem  żadnych  prawie  żadnych  przeszkód  do  uzyskania  decyzji  o  warunkach 

zabudowy turbin wiatrowych, poprzez wyłączenie zasady dobrego sąsiedztwa i konieczności 

dostępu do drogi publicznej.   

 

§ 13. Zaliczenie elektrowni wiatrowych do urządzeń infrastruktury technicznej w rozumieniu 

art. 143 ust. 2 ugn ma następujące konsekwencje: 

-  teoretyczna  możliwość  ustalenia  opłaty  adiacenckiej  dla  nieruchomości  sąsiednich, 

jeżeli elektrownia zwiększyła wartość sąsiednich nieruchomości (sytuacja raczej teoretyczna) 

-  możliwość    zwolnienia  nieruchomości  stanowiącej  własność  Skarbu  Państwa  albo 

jednostek  samorządu  terytorialnego  z  obowiązku  zbycia  (wydzierżawienia)  w  drodze 

przetargu  –  art.  37  ust.  3  pod  warunkiem,  że  przedsiębiorca  całość  dochodów  (o  ile  jej 

osiąga) przeznacza na działalność statutową (co nie jest wielkim wyzwaniem). 

-  opłata  roczna  z  tytułu  użytkowania  wieczystego  1  %  (analogicznie  jak  przy  celu 

publicznym) 

 

21 

 

§  14.  Jednak  aktualnie  najbardziej  doniosła  konsekwencja  wynika  z    art.  61  ust.  3    upzpz  - 

przepisów  art.  61  ust.  1  pkt  1  nie  stosuje  się  do  urządzeń  infrastruktury,  to  tym  samym 

wydanie  decyzji  dla  projektowanego  zamierzenia  inwestycyjnego  nie  było  uzależnione,  jak 

słusznie wskazał organ w zaskarżonej decyzji od spełnienia warunku tzw. dobrego sąsiedztwa 

oraz  dostępu  do  drogi  publicznej.    Nie  ma  więc  potrzeby  sięgania  do  zasady    dobrego 

sąsiedztwa  czy  dostępu  do  drogi  publicznej.  W  tym  zakresie  zatem  ustawa  planistyczna 

traktuje  bardzo  preferencyjnie  elektrownie  wiatrowe.    Oczywiście  taka  dowolność  i  brak 

regulacji  stwarzają  niebezpieczeństwo    wywołania  chaosu  planistycznego  przez  mnogość 

pojedynczych elektrowni wiatrowych. Ta praktyka niestety prowadzi do  realizacji elektrowni 

wiatrowych  w  nawet  najbardziej  absurdalnych  miejscach,  tylko  w  celu  otrzymania  dotacji, 

bez żadnego uwzględnienia warunków wiatrowych itd.  

 

 

 

Propozycje  

  

W  ramach  i  tak  koniecznej  nowelizacji  art.  6  pkt  2  ugn  można  rozważyć  wprowadzenie 

szerszego  zapisu  dotyczącego    urządzeń  służących  do  wytwarzania  energii  elektrycznej. 

Należy  zauważyć,  że  przesyłanie  energii  nawet  z  elektrowni  wiatrowych  stanowi  cel 

publicznych, a ich wytwarzanie nie.  

 

Propozycja 1 

budowa  i  utrzymywanie  przez  przedsiębiorców  energetycznych  ciągów  drenażowych,  urządzeń  i 

instalacji    służących  do  wytwarzania  i    przesyłania  płynów,  pary,  gazów  i  energii  elektrycznej,  a  także 

innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń;   

 

 

W  tym  przypadku  użycie  zwrotów  „przedsiębiorców  energetycznych”    oraz  „do 

wytwarzania  i  przesyłania”  (jako  koniunkcja)  wyklucza  z  tego  zakresu  pojęcia,  małe 

elektrownie  domowe  produkujące  energię  tylko  dla  własnych  potrzeb  ponieważ  nie  służą 

one do przesyłu energii. 

 

22 

 

Druga  możliwość  to  powrót  do  szerokiej    definicji  celu  publicznego  czyli  do  wersji 

obowiązującej  w  1997  r.  w  art.  46  ust.  2  pkt  4a  ustawy  o  gospodarce  gruntami  i 

wywłaszczaniu  nieruchomości    i  nadanie  następującej  treści  art.  6  pkt  2.  W  tym  przypadku 

wszystkie  odnawialne  źródła  energii  staną  się  celem  publicznym,  nawet  mała  elektrownia 

wiatrowa  czy kolektor słoneczny   czy elektrownia biogazowa. 

 

 

Propozycja 2 

budowa  i  utrzymania  urządzeń  i  instalacji  energetycznych  służących  do  wytwarzania  paliw  i 

energii oraz ich przesyłania i dystrybucji za pomocą sieci, 

  

 

Trzecia  możliwość  to  dodanie  jako  celu  publicznego  instalacji  do  odnawialnych  źródeł 

energii .  Byłaby  to  najbardziej  postępowa  definicja,  ale  wprowadzałaby  niekonsekwencje 

ponieważ  o  wiele  ważniejsze  dla  funkcjonowania  społeczeństwa  wytwarzanie  klasycznej 

energii byłoby traktowane gorzej.  

 

Propozycja 3  

 

budowa  i  utrzymywanie  ciągów  drenażowych,  przewodów  i  urządzeń  służących  do  przesyłania 

płynów,  pary,  gazów  i  energii  elektrycznej,  a  także    innych  obiektów  i  urządzeń  niezbędnych  do 

korzystania  z  tych  przewodów  i  urządzeń;  oraz  budowa  i  utrzymanie  instalacji  służących  doi 

pozyskiwania energii z odnawialnych niekopalnych źródeł.  

 

 

Rekomendacja  

 

Wydaje  się  konieczna  pewna  reakcja  ustawodawcy  i  zmodyfikowanie  definicji 

zawartej  w  art.  6  pkt  2 ugn.  Elektrownie  wiatrowe  mogą  stanowić  dobry  pretekst 

dla  rozsądnej  zmiany    tego    przepisu    i  rozszerzenie  zakresu  celu  publicznego  na 

elektrownie,  czyli  dodać  wytwarzanie  energii  jako  cel  publiczny  .  Poniżej  został 

przedstawiony wariant, który nie  tylko rozszerzył by w pożądanym zakresie zakres 

energetycznego celu publicznego (np. elektrownia atomowa) ale położenie akcentu 

w  końcowej  części  przepisu  na  kwestie  odnawialnych  źródeł  energii  stwarzałoby 

23 

 

wrażenie,  iż  celem  nowelizacji  jest  objęcie  zakresem  regulacji  tak  „pożądanych” 

przez rolników i samorządy  odnawialnych źródeł energii.      

 

Kształt art. 6 pkt 2 ugn mógłby być następujący 

  

budowa  i  utrzymania  urządzeń  i  instalacji  energetycznych  służących  do  wytwarzania  paliw  i 

energii  oraz  ich  przesyłania  i  dystrybucji  za  pomocą  sieci,  w  tym    budowa  i  utrzymanie 

instalacji służących do pozyskiwania energii z odnawialnych niekopalnych źródeł. 

 

 

 

 

 

 

24 

 

Elektrownie wiatrowe a wywłaszczenie 

 

§ 1. Zagadnieniem, które związane jest  z kwestią zaliczenia  elektrowni wiatrowych, bądź też 

szerzej  odnawialnych  źródeł  energii  do  zakresu  celu  publicznego,  to  dopuszczalność 

wywłaszczenia nieruchomości na taki cel. Jest to przy tym szerszy problem dopuszczalności 

wywłaszczenia  w  sytuacji,  kiedy  cel  publiczny  będzie  realizował    operator  prywatny  a  nie 

samorząd czy Skarb Państwa.  

 

§ 2. W tym miejscu zaznaczyć należy, że zarówno Konstytucja RP jak i Europejska Konwencja 

Praw  Człowieka  i  Podstawowych  Wolności  nie  zawierają  zakazu  wywłaszczania  na  rzecz 

podmiotów  prywatnych.  Konstytucja  w  art.  21  ust.  2  stanowi  tylko,  iż  wywłaszczenie  jest 

dopuszczalne  na  cele  publiczne.  Również  Europejski  Trybunał Praw  Człowieka  interpretując 

art.  1  Pierwszego  Protokołu  do  Europejskiej  Konwencji  Praw  Człowieka  i  Podstawowych 

Wolności  nigdy  nie  wykluczył  dopuszczalności  wywłaszczenia    nieruchomości  na  rzecz 

podmiotu prywatnego. Kryterium dopuszczalności wywłaszczenia jest tylko takie aby było to 

dokonane w interesie publicznym (cel publiczny).  

W  szczególności  warto  przywołać  orzeczenie  w  sprawie  James  i  inni  przeciwko  Wielkiej 

Brytanii (21 lutego 1986 r.  8793/79) 

40. The Court agrees  with the applicants that a deprivation of property effected for no reason other 
than to confer a private benefit on a private party cannot be "in the public interest". Nonetheless, the 
compulsory  transfer  of  property  from  one  individual  to  another  may,  depending  upon  the 
circumstances,  constitute  a  legitimate  means  for  promoting  the  public  interest.  In  this  connection, 
even where the texts in force employ expressions like "for the public use", no common principle can 
be identified in the constitutions, legislation and case-law of the Contracting States that would warrant 
understanding the notion of public interest as outlawing compulsory transfer between private parties. 
The same may be said of certain other democratic countries; thus, the applicants and the Government 
cited in argument a judgment of the Supreme Court of the United States of America, which concerned 
State  legislation  in  Hawaii  compulsorily  transferring  title  in  real  property  from  lessors  to  lessees  in 
order  to  reduce  the  concentration  of  land  ownership  (Hawaii  Housing  Authority  v.  Midkiff  104 
S.Ct.2321 [1984]). 

41.  Neither  can  it  be  read  into  the  English  expression  "in  the  public  interest"  that  the  transferred 
property  should  be  put  into  use  for  the  general  public  or  that  the  community  generally,  or  even  a 
substantial  proportion  of  it,  should  directly  benefit  from  the  taking.  The  taking  of  property  in 
pursuance  of  a  policy  calculated  to  enhance  social  justice  within  the  community  can  properly  be 
described as being "in the public interest". In particular, the fairness of a system of law governing the 
contractual or property rights of private parties is a matter of public concern and therefore legislative 
measures  intended to bring about such fairness are  capable of being  "in the public interest",  even if 
they involve the compulsory transfer of property from one individual to another.

 

 

25 

 

 

§  3.    Podstawowym  problem  z  jakim  trzeba  się  zmierzyć  to    jednoznaczne  uregulowanie 

kwestii  dopuszczalności  wywłaszczenia  w  przypadku,  kiedy  cel  jest  realizowany  przez 

podmioty  prywatne,  a  nie  przez    Skarb  Państwa  czy  jednostki  samorządu  terytorialnego.  

Problem  związany  z  dopuszczalnością  wywłaszczenia  nieruchomości  pod  elektrownie 

wiatrowe  to  kwestia  interpretacji  bądź  zmiany  art.  113  ust.  1  ustawy  o  gospodarce 

nieruchomościami. Przepis ten  stanowi, że nieruchomość może być wywłaszczona tylko na 

rzecz  Skarbu  Państwa  albo    jednostki  samorządu  terytorialnego.    Nieruchomość  nie  może 

zostać  zatem  wywłaszczona  na  rzecz  innego  podmiotu  niż  wskazane  w  art.  113  ust.  1  ugn. 

Konstrukcja  taka  jest  dość  anachroniczna  i  fikcyjna,  ponieważ  większość  celów  publicznych 

na  poziomie  lokalnym  nie  realizuje  przecież  gmina  ale  np.  spółki  komunalne  itp.    Jego 

istnienie i sens jest bardzo wątpliwy.  

Dziś  realizacja większości z celów publicznych poprzez wywłaszczenie wygląda następująco 

 

 

 
 
 

 

 

 

 

 

 

 

Można  nawet  stwierdzić,  że  przepis  ten  zawiera  pewną  „obłudę  normatywną”    ponieważ 

nakazuje wywłaszczać na rzecz podmiotu, który i tak musi nieruchomość przekazać innemu 

podmiotowi  w  celu  realizacji  celu  wywłaszczenia.  Nie  wiadomo  co  ma  gwarantować  Skarb 

Państwa czy gmina w tym przypadku. Tak naprawdę geneza zapisu z art. 113 ust. 1 ugn  to 

ustawa  z  12  marca  1958  r.  o  zasadach  i  trybie  wywłaszczania  nieruchomości  i  zasada 

jednolitej  własności  państwowej.  W  ustawie  tej  w  art.  2  ust.  1  wprowadzono  zapis,  że  

nieruchomość  może  być  wywłaszczona  tylko  na  rzecz  Państwa.  Ale  przepis  ten 

sformułowano  w  1957  r.  kiedy  zakładano,  że  reszta  podmiotów  jak  kółka  rolnicze,  czy 

Właściciel 

Skarb Państwa 

JST 

Podmiot 

Realizujący 

cel  

Wywłaszczenie 

Przekazanie 

26 

 

przedsiębiorstwa państwowe będą uzyskiwały zarząd i użytkowanie do nieruchomości.  Nie 

ma  więc  żadnego  uzasadnienia  dorabianie  współczesnej  ideologii  do  tej  regulacji.  Można 

paradoksalnie  powiedzieć,  że  polskie  prawo  wywłaszczeniowe  jest  wciąż  niewolnikiem 

regulacji przyjętej w 1957 r.   

 

§  4.  Sądy  administracyjne  wobec  takiej  konstrukcji  Już  jednak  w  wyroku  z  dnia  9  czerwca 

1998 r.  NSA OZ w Krakowie (sygn.  II SA/Kr 1256/97)  uznał za dopuszczalne  wywłaszczenie 

w sytuacji, kiedy cel będzie realizował Zakład Energetyczny. Takie rozumienie wywłaszczenie 

powoduje, że  nie ma znaczenia kto będzie realizował cel publiczny pod warunkiem, że Skarb 

Państwa  albo  jednostka  samorządu  terytorialnego  będzie  właścicielem  nieruchomości.  W 

takiej  sytuacji  korzystanie  z  nieruchomości  przez  podmiot  wykonujący  cel  publiczny 

następuje  poprzez  ustanowienie  prawa  użytkowania  wieczystego  (prawa  zabudowy), 

użytkowania czy dzierżawy. 

 

§  5.  W  przypadku  elektrowni  wiatrowych  jeżeli  konieczne  byłoby  wywłaszczenie 

nieruchomości (o ile uznamy je za cel publiczny) możliwe jest stosowanie dotychczasowego 

scenariusza  tj.  wywłaszczenie  przez  gminę  i  zadysponowanie  nieruchomością  poprzez 

użytkowanie.  Jednak  jest  to  rozwiązanie  z  natury  wadliwe,  ponieważ  angażuje  gminę  która 

może  nie  mieć  w  tym  żadnego  interesu  i  pogłębia  opisaną  powyżej  „obłudę  normatywną”. 

Najprostszym  rozwiązaniem  byłoby  zlikwidowanie  zapisu  w  art.  113  ust.  1  ugn 

dopuszczającego  wywłaszczenie  tylko  na  rzecz  Skarbu  Państwa  i  wprowadzić  po  prostu 

wywłaszczenie  na  rzecz  podmiotu,  który  będzie  realizował  cel  publiczny.  Tym  samym 

zniesiony zostanie podział na lepszy i gorszy cel publiczny.   

 

 §  6.  Takie  rozwiązanie  niesie  za  sobą  konieczność  zmiany  przepisów  o  zwrocie 

nieruchomości  wywłaszczonych  i  wprowadzenie  zapisu  w  art.  136  ust.  1  ugn  zakazującego 

zbycia nieruchomości wywłaszczonej bez zgody poprzedniego właściciela w okresie 15 lat od 

daty  wywłaszczenia.  W  ten  sposób  zagwarantuje  się  możliwość  wystąpienia  o  zwrot 

nieruchomości  wywłaszczonych,  w  sytuacji  kiedy  cel  nie  został  zrealizowany.    Bądź  też 

wprowadzenia  zapisu  w  księdze  wieczystej  o  roszczeniu  o  zwrot  nieruchomości 

wywłaszczonej    na  okres  15  lat  –  aby  w  tym  czasie  wywłaszczony  mógł  wystąpić  o  zwrot 

nieruchomości jeżeli cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. 

27 

 

 

§  7. Drugie  bardziej  zachowawcze  rozwiązanie  to  wprowadzenie  wprost  zapisu, że decyzja 

wywłaszczeniowa  oprócz  przeniesienia  własności  na  rzecz  Skarbu  Państwa  albo  jednostki 

samorządu  terytorialnego    może  ustanowić    na  czas  nieoznaczony  prawo  użytkowania  dla 

podmiotu,  który  będzie  realizował  cel  publiczny.  W  takiej  sytuacji  nastąpiłoby  wyraźne 

zalegalizowanie istnienia innego podmiotu niż gmina, a zarazem byłoby wskazanie wszystkim 

wywłaszczającym  sposobu  w  jaki  mają  postępować.    Ustanawianie  użytkowania  jest  o  tyle 

bezpieczne, że użytkowania nie można przenieść na inny podmiot i nie byłoby konieczności 

zmiany  przepisów  o  zwrocie  nieruchomości  wywłaszczonej,  ponieważ  oddanie 

nieruchomości w użytkowanie nie stoi na przeszkodzie jej zwrotowi. Zgodnie z art. 138 ust. 1 

ugn jeżeli nieruchomość lub jej część podlegająca zwrotowi została oddana w trwały zarząd 

lub została obciążona prawem użytkowania, prawa te wygasają z dniem, w którym decyzja o 

zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna.   

 

§  8.  Zresztą pewnym  „zarodkiem” dla  tej  instytucji  jest  art.  122 i  art.  132  ust. 8    ugn  które 

posługują się pojęciem – „podmiotu, który  będzie realizować cel publiczny”.  Nic nie stoi na 

przeszkodzie aby dopuścić wywłaszczenie nieruchomości na rzecz „podmiotów, które  będą 

realizowały cel publiczny”.  

 

§ 9.  Jeżeli będzie istniał opór legislacyjny przed przyjęciem takiej regulacji, to  rozwiązaniem 

kompromisowym może być zmiana art. 121 ugn poprzez dodanie ust. 5 dającego możliwość 

ustanowienia  w  decyzji  wywłaszczeniowej  prawa  użytkowania  na  rzecz  podmiotu,  który 

będzie realizował cel publiczny (ewentualnie w przyszłości prawa zabudowy). W tym modelu 

podmiot realizujący cel publiczny nabywałby prawo użytkowania. Prawo to jako niezbywalne 

gwarantowałoby, że nie przekaże nieruchomości żadnemu innemu podmiotowi. Ponadto w 

takiej  sytuacji  nie  byłoby  potrzeby  zmiany  przepisów  regulujących  zwrot  nieruchomości 

wywłaszczonych,  ponieważ  w  przypadku  kiedy  nieruchomość  stałaby  się  zbędna  na  cel 

wywłaszczenia – stosownie do treści art. 137 ugn -  na mocy decyzji o zwrocie nieruchomości 

wywłaszczonej  –automatycznie  wygasałoby  po  3  miesiącach  użytkowanie,  co  wynika  z  art. 

138 ugn. 

      

28 

 

§  10.  Natomiast  kwestia  połączenia  elektrowni  wiatrowych  z  siecią  przesyłową 

(dystrybucyjną)  nie  wymaga  odrębnej  regulacji.  W  takim  przypadku  zastosowanie  znajdzie 

art. 124  ugn oraz ewentualnie służebność przesyłu. W tym zakresie przepis art. 124 ugn jak i 

przepisy  Kodeksu  cywilnego  regulujące  służebność  przesyłu  nie  rozróżniają  z  jakiego  źródła 

pochodzi energia.  W związku z tym nie ma znaczenia  

 

 

Rekomendacja  

 

1)

 

Skreślenie względnie zmiana zapisu zawartego w art. 113 ust. 1 ugn i wprowadzenie 

w  art.  112-126  pojęcie  osoby  prawnej,  która  będzie  realizowała  cel  publiczny  jako 

uprawnionej do ubiegania się o wywłaszczenie   

2)

 

 Wprowadzenie  zapisu  o  zakazie  przenoszenia  własności,  oddawania  w  użytkowanie 

wieczyste    (prawa  zabudowy)  nieruchomości  wywłaszczonej  przez  okres  15  lat  od 

daty wywłaszczenia (art. 136 ust. 1a ugn) 

 

3)

 

Ewentualnie    wprowadzenie  wariantu  mniej  radykalnego    tj.  przy  zachowaniu 

dzisiejszej  konstrukcji  wprowadzenie    zapisu  w  art.  121  ust.  5  ugn  o  następującej 

treści  

 

Na  wniosek  podmiotu  osoby  prawnej,  która  będzie  realizowała  cel  publiczny  w 

decyzji  o wywłaszczeniu można orzec o ustanowieniu prawa użytkowania na rzecz 

tego  podmiotu.  W  takim  przypadku  podmiot    ten  jest  zobowiązany  do  pokrycia 

kosztów należności, o których mowa w art. 132 ust. 5 i 6, oraz koszty ustalenia tych 

należności. 

 

   

 

 

 

 

 

 

29 

 

Analiza  możliwości  uregulowania  kwestii  lokalizacji  elektrowni 

wiatrowych w polskim prawie planowania przestrzennego  

 

§  1.  Z  uwagi  na  specyfikę  polskiego  systemu  zagospodarowania  przestrzeni  i  prawa 

budowlanego  nie  jest  możliwe  recypowanie  całościowe  jednego  z  rozwiązań  przyjętych  w 

innych  krajach.    Każde  takie  rozwiązanie  ma  bowiem  immanentny  związek  z  ustrojem 

danego, pozycją samorządu jak również  z konstrukcją systemu planowania przestrzennego i 

prawa  budowlanego.  Najbardziej  możliwy  do  recypowania  jest  system  ocen  oddziaływania 

inwestycji na środowisko, ponieważ z oczywistych względów wszystkie systemy wewnętrzne 

krajów  UE  ma  te  uregulowania  dostosowane  do  dyrektyw.    Niemniej  pewne  rozwiązania, 

techniki  regulacji  w  zakresie  planistycznym  i  architektonicznym  mogą  dać  asumpt  do 

przyjęcia  podobnych  regulacji  w  Polsce.  W  naszym  systemie  prawnym  musi  być  przyjęte 

autonomiczne  rozwiązanie  tzw.  „polska  droga”  regulowania  problemów  lokalizacji 

elektrowni wiatrowych.  

 

§  2.  Obecnie    brak  jest  szczególnej  procedury  lokalizacji  elektrowni  wiatrowych  w  polskim 

prawie.  Lokalizacja ta następuje bądź w oparciu o plan miejscowy – co w przypadku gruntów 

położonych poza obszarami miast nakłada konieczność wyłączenia gruntu z produkcji rolnej  

lub leśnej, a w przypadku braku planu na podstawie decyzji o warunkach zabudowy, często 

przy tym traktowane jako urządzenie infrastruktury technicznej.  

 

§ 3. Konieczność uproszczenia procedur planistycznych oraz budowlanych w odniesieniu do 

odnawialnych  źródeł  energii  wynikać  będzie  również  z  omówionej  powyżej  unijnej 

dyrektywy.  Dyrektywa  ta  kładzie  ponadto  nacisk  na  określenie  terminów  rozpatrywania 

wniosków  i  przejrzystość  samej  procedury.  Może  to  być  argument  w  trakcie  procesu 

legislacyjnego  wykorzystany  tak  naprawdę  w  dowolny  sposób,  ponieważ  pod  hasłem 

uproszczenia  procedur    lokalizacji  służących  pozyskiwaniu  odnawialnych  źródeł    energii  i 

określeniu  czytelnych  ram  czasowych  procesu  inwestycyjnego  kryje  się  w  Polsce  po  prostu 

uregulowanie w jakiś sposób tej kwestii. 

 

30 

 

§ 4. Jednak uproszczenie procedury i nadanie jej przejrzystości w realiach polskiego systemu 

prawnego nie może oznaczać rewolucji. Nie jest uzasadnione uchwalenie specustawy – która 

dotyczyłaby tylko i wyłącznie elektrowni wiatrowych czy odnawialnych źródeł energii. Chodzi 

raczej  o  szczególną  regulację  w  ramach  normalnej  procedury  planistycznej  i 

architektonicznej.    Wprowadzenie  kolejnej  specustawy  doprowadzi  do  zdeprecjonowania 

tego  pojęcia,  a  zarazem  osłabi  sens  regulacji    ogólnej  regulacji  planistycznej,  jeżeli  prawie 

100 % infrastruktury będzie realizowane niezależnie od planów.    

 

§  5.  Takie  uproszczenie  powinno  polegać  na  wyłączeniu  spod  zakresu  uzyskiwania 

jakiegokolwiek  zezwolenia  planistycznego  elektrowni  wiatrowych  o  małej  mocy  i  niedużych 

gabarytach  np.  turbina  o  wielkości  nie  wyższej  niż  12  m  i  o  mocy  nie  większej  niż  2  MW 

powinny  podlegać  wyłącznie  procedurze  rejestracji  (zgłoszenia),  co  może  nastąpić  poprzez 

zmianę zapisu w prawie budowlanym. 

 

§  6.  Dominującą  rolę  w  planowaniu  elektrowni  wiatrowych  należy  pozostawić  gminom  i  to 

one  powinny  przynajmniej  teoretycznie  dysponować    kluczowym  instrument  dla  lokalizacji 

tych inwestycji. Chodzi bowiem o upowszechnienie tych źródeł energii i stworzenie prostych 

i przejrzystych regulacji, a nie kreowanie otoczki wyjątkowości wokół turbin wiatrowych.   

 

§ 7. W przypadku elektrowni wiatrowych o większych parametrach  oraz również zespołów 

turbin  (farmy,  parki  elektrowni  wiatrowych)  należy  wprowadzić  szczególny  tryb  dla 

lokalizacji. Pierwsza możliwość to wprowadzenie w projekcie noweli ustawy o planowaniu i 

zagospodarowaniu  przestrzennym  zapisu  dopuszczającego  budowę  elektrowni  wiatrowych 

poza  obszarami  urbanizacji.  Przy  przyjęciu  takiego  rozwiązania  możliwe  byłoby  wydanie 

decyzji w sprawie urbanistycznego planu realizacyjnego dla budowy wiatraków na terenach 

rolnych.  Byłoby to rozwiązanie analogiczne do przyjętego w niemieckim prawie. Należy się 

jednak  zastanowić czy nie za daleko idącym rozwiązaniem jest dopuszczenie lokalizacji poza 

obszarami lokalizacji każdej inwestycji,  o której mowa w art. 6 pkt 2 ugn (tak projekt noweli 

ustawy  planistycznej  z  dnia  30  grudnia  2008  r.).  Zapis  ten    będzie  sprzyjał  dekoncentracji 

elektrowni  wiatrowych,  jeżeli zostaną one   zaliczone do  kategorii  celu  publicznego.    Jest  to 

uregulowanie  skrajnie  liberalne  i  grożące  dezintegracją  krajobrazu.  W  zasadzie    w  tym 

zakresie będzie  panowała całkowita dowolność.  Dlatego powinno się wziąć pod uwagę nie 

31 

 

generalne odesłanie do art. 6 pkt 2 ugn, ale bardzo szczegółowe wymienienie typu inwestycji 

mogących być  realizowanymi poza obszarami urbanizacji. 

 

§  8. Druga  możliwość  to  wprowadzenie  kwestii  lokalizacji  farm  elektrowni  wiatrowych  jako 

przedmiotu  regulacji  miejscowych  przepisów  urbanistycznych.    Ale  ten  wariant  również 

zakłada konieczność jednoznacznego określenia jakie inwestycje w odniesieniu do wiatraków 

mogą  być  realizowane  poza  obszarem  urbanizacyjnym.    W  tym  przypadku    racjonalne 

uregulowanie  kwestii  lokalizacji  elektrowni  wiatrowych  –  wraz  z  zapisaniem  zasady  ich 

koncentracji -  na poziomie krajowych przepisów urbanistycznych, da możliwość narzucenia 

pewnego  wzoru  regulacji  dla  wszystkich  gmin.  Przy  tym  można  założyć,  że  w  wielu 

przypadkach  rady gmin nie podejmując uchwał w tym zakresie, podporządkują się regulacji 

przyjętej na szczeblu krajowym.  

 

§  9.  Zasada  koncentracji  elektrowni  wiatrowych  na  poziomie  przepisów  urbanistycznych, 

powinna  się  przekładać  na  wskazanie  obszarów,  na  których  mogą  być  lokalizowane  duże 

elektrownie  wiatrowe,  co  oznaczałoby  automatycznie  zakaz    wznoszenia  wiatraków  poza 

tym obszarem.  Zapis ten mógłby brzmieć następująco: 

-  jeden  obszar,  gdzie  dopuszczalna  jest    lokalizacji    turbin  wiatrowych  o  wysokości 

powyżej 12 m 

 

§  10.    Wreszcie  trzecia  najbardziej  radykalna    metoda,  którą  można  wziąć  pod    uwagę,  to 

wprowadzenie 

bardziej 

zaawansowanej 

specjalnej 

regulacji, 

a 

mianowicie 

„skoncentrowanych  obszarów  lokalizacji  elektrowni  wiatrowych”  [SOLEW].  Tylko  w  tych 

obszarach  –  w  przypadku  braku  planu  -      powinna  być  dopuszczalna  lokalizacja  turbin 

wiatrowych o wysokości większej niż 12 m.  SOLEW byłby  drugim typem rodzaju „obszarem” 

obok obszaru urbanizacji.  W uchwale określany byłby obszar którego granice wyznacza się 

na  mapie  zasadniczej,  podając  minimalne  i  maksymalne  parametry  instalacji.  SOLEW 

powinien również narzucić kolor turbin – tak aby wkomponowały się w otoczenie itd. 

 

Należałoby wprowadzić dwa  tryby wprowadzania  SOLEW 

- SOLEW  jako element studium i planu miejscowego poprzez wprowadzenie zapisu, iż w 

planach miejscowych w razie potrzeby określa się obszar SOLEW  

32 

 

-  w przypadku braku planu – SOLEW mógłby być określany na podstawie niezależnej od 

planu  uchwały  rady  gminy  będącej  aktem  prawa  miejscowego  (analogicznie  jak  w 

przypadku  uchwały  o  scaleniu  i  podziale  nieruchomości).  Taki  obszar  mógłby    zostać 

utworzony  poza  obszarem  urbanizacji.  Zakazane  powinno  być  jednak    lokalizowanie 

pojedynczych wiatraków poza obszarami urbanizacji. 

 

§  11.  Procedurę  uchwalenia  SOLEW  należałoby  wzorować  na  regulacji  dotyczącej  scalenia  i 

podziału  –  eliminując  jednak  te  zapisy,  które  niepotrzebnie  przedłużają  dziś  procedurę 

scalania  i  podziału.  Należy  ściśle  określić  termin  na  podjęcie  takiej  uchwały,  który  nie 

powinien być dłuższy niż 6 miesięcy.  

Jako  załącznik  do  wniosku  należałoby  wymagać  decyzji  środowiskowej  o  ile  jest  wymagane 

zgodnie  z  ustawą  środowiskową.    Istotnym  elementem  procesu  podejmowania  uchwały 

byłoby uzyskanie zgody na podłączenie obszaru do sieci. 

 

§ 12.   Jeżeli po 6 miesiącach okazałoby się, że  nie ma warunków przyłączenia do sieci czy są 

inne przeszkody formalne – rada gminy podejmowałaby uchwałę o odstąpieniu do określenia 

SOLEW.   

 

§  13.      Procedura  przyjęcia  SOLEW  mogłaby  być  wszczęta  z  urzędu,  bądź  na  wniosek 

podmiotów  mogących  zadysponować  na  cele  budowlane  co  najmniej  50  %  powierzchni 

projektowanego  terenu SOLEW. 

 

§  14.  Istotna  rola  powinna  przypaść  również  wojewodom.  Powinni  oni  być  tym  ogniwem, 

który  w przypadku bierności organów gminy, oraz projektów obejmujących swoim zasięgiem 

kilka  gmin,  wydawałby  rozporządzenie  o  ustaleniu  SOLEW.  Zarządzenie  o  określeniu  granic 

SOLEW  byłoby  podobna  do  rozporządzenia  o  ustanowieniu  obszaru  ograniczonego 

użytkowania.  Jednak  ta  ścieżka  powinna  być  dopuszczalna  tylko  w  przypadku  bierności 

gminy  trwającej  dłużej  niż    6  miesięcy  od  dnia  złożenia  kompletnego  wniosku  o  wydanie 

uchwały. Natomiast tylko ten tryb powinien być stosowany (w przypadku braku planów) dla 

obszarów elektrowni o znaczeniu powiatowym – tj. wychodzących poza zakres jednej gminy. 

W takiej sytuacji wydania zarządzenia o SOLEW powinno wymagać uzgodnienia z zarządem 

województwa.  

33 

 

 

§  15.    W  przyszłości  należałoby  wprowadzić  mechanizm  w  prawie  energetycznym,  który 

dawałby  gwarancje  zakupu  energii  wytwarzanej  w  SOLEW  przez  przedsiębiorstwo 

przesyłowe za określoną cenę. Inwestorzy mieliby więc gwarancję, że inwestycja ma sens. W  

tej  kwestii  tj.  uproszczenia  procedur  przyłączenia  do  sieci  –  konieczne  jest  jednak 

wypracowanie  odpowiednich  (sensownych)  mechanizmów  w  prawie  energetycznym.  Nie 

może  być  tak,  że  polskie  regulacje  skłaniają  do  spekulowania  i  rezerwowania  fikcyjnych 

przyłączeń inwestycji, tylko po to żeby za kilka lat je odsprzedać.   

 

§  16.    Zarządy  województwa  powinny    dysponować  tylko  opiniodawczymi  kompetencjami.   

Jest dyskusyjne czy w każdym przypadku wystąpienia z wnioskiem o SOLEW – wnioskodawca 

byłby  zobligowany  do  uzyskania  opinii  zarządu  województwa.  SOLEW  nie  przekraczający 

granic jednej gminy nie może być bowiem uznany ze cel publiczny o znaczeniu powiatowym.   

Jednak  można  rozważyć  wzmocnienie  roli  województwa  poprzez  wprowadzenie  instytucji 

„Regionalnego  programu  rozwoju  elektrowni  wiatrowych  w  województwie”.    W  takiej 

sytuacji byłyby on wiążący dla gmin przy tworzeniu SOLEW. Taki program  przygotowany w 

uzgodnieniu  m.in.  z  Prezesem  Urzędu  Regulacji  Energetyki  –  powinien  też  wskazywać 

przydział mocy jaki jest możliwy do zaakceptowania w danym województwie ze względu na 

możliwość  przyłączenia  do  sieci.  Byłby  on  inkorporowany  do  planu  zagospodarowania 

przestrzennego województwa.  

Program ten pełniłby rolę  ramowej strategii rozwoju energii wiatrowej, ale ze wskazaniem 

obszarów  w  sposób  ogólny,  gdzie  uzasadnione  jest  lokalizowanie  elektrowni  wiatrowych.  

Dokument  ten  podlegałby  corocznej  aktualizacji  –  nie  tyle  co  do  mocy  wiatru  –  ale 

dopuszczalnych limitów  przyłączenia do sieci. Przy tym  organy gminy byłyby związane tymi 

ustaleniami, poprzez konieczność uzgodnienia SOLEW.   

 

§ 17. Teren położony w granicach SOLEW powinien być wyłączony z zakresu działania  art. 7 i 

11 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych i tym samym powinno się dopuścić budowę 

wiatraków  na  obszarach  nie  wyłączonych  z  produkcji  rolnej.  SOLEW  nie  mógłby  być 

ustanawiany na obszarach przeznaczonych pod zabudowę i leśnych. Natomiast dopuszczalne 

byłoby ustanawianie SOLEW na terenach rolnych nawet nie wyłączonych z produkcji rolnej. 

34 

 

Ustawowo  można zakazać lokalizacji elektrowni wiatrowych na określonych terenach np. 

wpisanych do rejestru zabytków. 

 

§  18.    Regulacje  w  zakresie  preferencyjnych  taryf  (cen  gwarantowanych)    zakupu  energii 

odnawialnej,  powinny  promować  e  instalacje  zlokalizowane  w  ramach  skoncentrowanych 

obszarów  lokalizacji  elektrowni  wiatrowych.  Bez  skutecznej  regulacji  co  do  podłączania 

elektrowni wiatrowych do sieci  i preferencyjnych sieci, istotnie osłabia się sens  regulowania 

elektrowni wiatrowych.  

 

 

 

 

Propozycje 

 

1. Wprowadzenie w ustawie planistycznej możliwości lokalizacji elektrowni wiatrowych poza 

obszarami urbanizacji.  

2. Wprowadzenie specjalnego obszaru, w którym poza planem dopuszczalna byłaby budowa 

elektrowni  wiatrowych.    Kształt  regulacji  tej  instytucji  mógłby  być  analogiczny  jak 

projektowanych  przepisów urbanistycznych. 

3.  Ewentualnie  specjalny  rozdział  dotyczący  lokalizacji  elektrowni  wiatrowych  w  ustawie 

planistycznej, lub wprowadzenie regulacji dotyczącej skoncentrowanych obszarów lokalizacji 

elektrowni wiatrowych w prawie energetycznym.  

 

 

 

 

 

 

 

35 

 

 

Schemat SOLEW  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Regionalny program rozwoju 

elektrowni wiatrowych   

PZP 

województwa 

Plan miejscowy  

SOLEW 

Zarządzenie 

Wojewody  

SOLEW 

Uchwała Rady Gminy 

SOLEW 

Wniosek  

Przyszłego operatora  

Pozwolenie  

na budowę 

36 

 

Potencjalne  możliwości  zintegrowania  lokalizacji  elektrowni 

wiatrowych ze zgodą środowiskową 

 

 

§1.  W  celu  wprowadzenia  skutecznego  mechanizmu    realizacji  elektrowni  wiatrowych,  czy 

nawet szerzej odnawialnych źródeł energii, konieczne jest stworzenie nowej relacji pomiędzy 

procesem planistycznym a uzyskaniem zgody środowiskowej.  Ten wymóg komplikuje jednak 

cały  proces,  ponieważ  zakłada  przynajmniej  minimalną  nowelizację  ustawy  z  dnia  3 

października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku oraz o udziale społeczeństwa 

w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

 

 

§ 2. Jeżeli przyjęto by wariant uchwał (rozporządzeń) określających Skoncentrowane Obszary 

Lokalizacji Elektrowni Wiatrowych, to w tym przypadku istotny etap konsultacji społecznych  

powinien  być  przeniesiony  na  etap  sporządzania  raportu  środowiskowego,  który  powinien 

być  obligatoryjny  dla  skoncentrowanych  obszarów  lokalizacji  elektrowni  wiatrowych.  

Decyzja  środowiskowa  stanowiąca  konieczny  załącznik  do  wniosku  o  podjęcie  uchwały 

(rozporządzenia)  miałaby  już  w  sobie  skonsumowane  konsultacje  społeczne.  Na  etapie 

podejmowania uchwały SOLEW te konsultacje byłyby już zminimalizowane. 

 

§  3.  Należy  w  takim  przypadku  rozważyć  (podobne  warianty  reform  są  opracowywane  w 

Szwecji)  czy  przyjęcie  uchwały  (rozporządzenia)  SOLEW  i  narzucenie  konkretnych 

parametrów  wiatraków  nie  mogłoby  powodować,  że  same  realizacja  wiatraków  byłaby  już 

tylko  rejestrowana.    Takie  rozwiązanie    uprościłoby  budowę  elektrowni  wiatrowych  ale  w 

kontrolowanych  przez  władze  strefach.    Należy  jednak  wyrazić  obawę,  iż  polskie 

uregulowania w zakresie uzyskania zgody środowiskowej  niestety są  zbyt mało elastyczne 

aby  móc  usprawnić  proces  uzyskiwania  pozwolenia  na  budowę  np.  poprzez  odstąpienie  od 

obowiązku  uzyskania  pozwolenia  na  budowę  –  tylko  rejestracja  –  w  przypadku  kiedy 

inwestor uzyskał zgodę środowiskową.  

 

§  4.  Ponowna  ocena  środowiskowa  byłaby  dokonywana  w  takim  przypadku  w  ramach 

procedury SOLEW (o ile byłoby to konieczne) 

 

37 

 

§ 5.  Koniecznym warunkiem stworzenia prostego modelu lokalizacji elektrowni wiatrowych 

jest  pewne  zintegrowanie  planowania  przestrzennego  z  kwestią  oceny  oddziaływania  na 

środowisko.  Połączenie  to  prowadzi  jednak  w  wielu  przypadkach  to  zastąpienia  pewnych 

elementów procedury planistycznej procedurą środowiskową.  

 

38 

 

Analiza  możliwości  uregulowania  zagadnienia  budowy  elektrowni 

wiatrowych w polskim prawie nieruchomości  

 

 

§ 1. Pierwsze podstawowe założenie to jednoznaczne określenie jakie elektrownie wiatrowe 

wymagają  uzyskania  pozwolenia  na  budowę,  a  jakie  wyłącznie  będą  podlegały  pod 

procedurę  rejestracji.    W  tym  zakresie  można  wprowadzić  specjalny  przepis,  które  będzie 

określał  takie  minimalne  warunki  techniczne  jakim  mają  odpowiadać  małe  instalacje 

domowe.  Taka regulacja będzie konieczna w celu implementacji dyrektywy z grudnia 2008 r.  

 

§  2.  Procesowi  rejestracji  mogłyby  podlegać  turbiny  wiatrowe  instalowane  na  dachach, 

ścianach domów oraz podwórkach, których wysokość np. nie przekracza 12 m, jeżeli średnica 

turbiny nie przekracza 2 m.   

 

§  3.  Szczegółowe  zasady  usytuowania  budowli  elektrowni  wiatrowych  można  określić  w 

rozporządzeniu określającym warunki techniczne tych obiektów. Rozporządzenie takie może 

być  wydane  na  podstawie  art.  7  Prawa  budowlanego.    Rozporządzenie  to  może  zawierać 

bardzo    dokładne  zasady  lokalizacji,  wizualnego  wyglądu  masztów  elektrowni  wiatrowych. 

Należy zmierzać do narzucenia jednolitych kolorów masztów (najlepiej białych bądź jasnych), 

jak  również  umieszczania  reklam  na  tych  masztach.  Wiatraki  nie  powinny  przekraczać 

zasięgiem  turbin  granic  nieruchomości.  Celem  warunków  technicznych  oprócz  zapewnienia 

bezpieczeństwa konstrukcji i sąsiednich nieruchomości, jest również stworzenie uregulowań 

hamujących  niszczenie  krajobrazu.  Pod  hasłem  uproszczenia  procedur  planistycznych  musi 

być więc przemycone pewne zawężenie dowolności lokalizacji elektrowni wiatrowych. Takim 

przykładem  tej  dowolności  są  turbiny  wiatrowe  wśród  zabudowań  w  bliskim  sąsiedztwie 

domów  mieszkalnych.    Zakres  tego  rozporządzenia  powinien  zależeć  od  tego  czy  przyjęte 

zostaną  przepisy  urbanistyczne  co  do  lokalizacji  elektrowni  wiatrowych.  W  najgorszym 

scenariuszu,  jeżeli  kwestia  lokalizacji  elektrowni  wiatrowych    pozostanie  dalej 

niedopowiedziana,  to  właśnie  rozporządzenie  o  warunkach  technicznych  jakim  mają 

odpowiadać elektrownie wiatrowe może wprowadzić pewien element ładu. 

  

39 

 

 

Zdjęcie turbina wiatrowa w  Radomiu wśród sąsiednich zabudowań ( źródło nieznane) 

 

 

 

§  4.  Również  w  prawie  budowlanym  musi  znaleźć  wyraz  zasada  koncentracji  wiatraków,  w 

przypadku  braku  planu  miejscowego  zezwolenie  na  realizację  dużej  elektrowni  wiatrowej 

poza obszarami wskazanymi na ten cel w  uchwałach (rozporządzeniach) powinno wymagać 

uzgodnienia np. z Prezesem Urzędu Regulacji Energetyki oraz właściwą gminą. 

 

§  5.  Budowa  elektrowni  wiatrowych  wymagająca  pozwolenia  na  budowę,  poza 

skoncentrowanymi  obszarami  lokalizacji  wiatrowych  powinna  być  dopuszczalna  tylko 

wyjątkowo,  jeżeli  nie  sprzeciwiają  się  temu  względy  społeczne  i  krajobrazowe  i  jest  to 

uzasadnione z uwagi na politykę energetyczną. 

 

§  6.  Nie  można    wykluczyć  również    analizując  cały  aspekt  potencjalnych  możliwości  – 

wprowadzenie  spec  ustawy  regulującej  wydawanie  zezwoleń  na  realizację  elektrowni 

wiatrowych.  

 

 

 

 

 

40 

 

Lokalizacja elektrowni wiatrowych na Morzu Bałtyckim (offshore) 

 

 

§  1.  Całkowicie  odrębna  regulacja  powinna  dotyczyć    lokalizacji  elektrowni  wiatrowych  na 

Morzu Bałtyckim. W tym przypadku w ogóle nie powinny mieć zastosowanie ogólne przepisy 

zagospodarowania przestrzennego czy prawa budowlanego. 

 

§  2.  W  tym  zakresie  kierunek  regulacji  wyznacza  Komunikat  Komisji  do  Parlamentu 

europejskiego,  Rady,  Europejskiego  komitetu  ekonomiczno-społecznego  oraz  Komitetu 

Regionów  -  Morska  energia  wiatrowa:  Działania  niezbędne  do  realizacji  celów  polityki 

energetycznej  w  perspektywie  roku  2020  i  dalszej  /*  KOM/2008/0768.  „Morska  energia 

wiatrowa odgrywa ważną rolę w dążeniu do osiągnięcia celów nowej polityki energetycznej 

dla  Europy.  W  chwili  obecnej  udział  energii  wiatrowej  w  całkowitej  produkcji  energii 

elektrycznej  jest  istotny  tylko  w  kilku  państwach  członkowskich,  ale  jej  znaczenie  wzrasta: 

ponad 40 % nowej zdolności wytwórczej energii elektrycznej w sieci europejskiej w 2007 r. 

pochodziło  z  energii  wiatrowej,  co  oznacza,  że  jest  to  najszybciej  rozwijająca  się  technika 

wytwarzania  energii  z  wyjątkiem  gazu  ziemnego[1].  Scenariusz  zastosowany  w  drugim 

przeglądzie  strategicznym  w  dziedzinie  energii[2]  sugeruje,  że  do  2020  r.  energia  wiatrowa 

będzie stanowić ponad jedną trzecią całkowitej produkcji energii ze źródeł odnawialnych, zaś 

do  roku  2030  prawie  40  %  tej  produkcji,  co  oznacza  łączną  kwotę  inwestycji  rzędu  co 

najmniej 200-300 mld EUR (lub około jedną czwartą wszystkich inwestycji w elektrowniach) 

do 2030 r.” 

 

§  3.  Należy  absolutnie    odrzucić  ideę    przyjęcia  planu  zagospodarowania  przestrzennego 

morskich  wód  wewnętrznych,  morza  terytorialnego  i  wyłącznej  strefy  ekonomicznej  –  taka 

instytucja    pozostanie    raczej  teoretyczną  konstrukcją.    Natomiast  lokalizacja  inwestycji    w 

obszarze Bałtyku i właściwe uregulowanie tego jest wyzwaniem na miarę XXI wieku.  

To,  że  do  tej  pory  nie  zostało  wydane  w  Polsce  jeszcze  żadne  zezwolenie  na  budowę 

elektrowni  wiatrowej  offshore.  Pierwszą  jaskółką  jest  wniosek  dotyczący    „Budowy  zespołu 

elektrowni  wiatrowych  „Pomorze  Offshore”  na  obszarze  morskim  na  wysokości  m.  Dębki 

41 

 

oraz  podmorskiego  kabla  połączeniowego  od  obszaru  elektrowni  wiatrowej  do  linii 

brzegowej”, który obecnie znajduje się na etapie uzyskiwania zgody środowiskowej. 

 

§  4.    W  tym  zakresie  wydaje  się  jak  najbardziej  uzasadnione  wprowadzenie  specustawy 

regulującej  kwestię  morskiej  energii  wiatrowej.  Regulacja  ta  powinna  przewidywać 

stworzenie  przede wszystkim narodowego planu (strategii)  rozwoju  energii wiatrowej na 

Morzu Bałtyckim np.  na okres do 2020 r.   i wskazywać miejsca szczególnie ważne z punktu 

widzenia  interesu  publicznego  dla  lokalizacji  takich  instalacji.    Będzie  to  miało  ogromne 

znaczenie w niemal pewnej walce z ekologami o potencjalne oddziaływanie farm bałtyckich 

na  co  raz  to  nowe  obszary  Natura  2000.    Takie  stworzenie  kilku  strategicznych  obszarów  z 

punktu widzenia  Polski da oręż w walce z ekologami i zawsze można będzie odwołać się do  

szwedzkiej  praktyki  lokalizacji  wiatraków  na  Bałtyku.  Poza  tymi    miejscami  lokalizacja  

wiatraków  na  Bałtyku  (w  polskie  strefie)  byłaby  niedopuszczalna.    Plan  ten  powinien 

koncentrować  się  na  obszarach  polskiej  strefy  ekonomicznej  oddalonej  od  brzegu,  w  celu 

zminimalizowania protestów  mieszkańców oraz ekologów. Instalacje powinny przebiegać w 

bezpiecznej  granicy  od  obszarów  Natura  2000  tj.  Przybrzeża  Wody  Bałtyku,  Zatoki 

Pomorskiej oraz Ławicy Słupskiej.  

 

§  5.  W  oparciu  o    ten  narodowy  plan    właściwy  organ  powinien  wydawać  zezwolenie  na 

realizację elektrowni wiatrowej. Konstrukcja ustawy powinna być wzorowana na klasycznym 

układzie specustaw.  Byłoby to skorelowanie  lokalizacji z  wydaniem pozwolenia na budowę.   

 

§  5.  Organem  właściwym  do  wydania    takiego  zezwolenia  realizacyjnego  powinien  być 

wojewoda.  W  tym  zakresie  nie  bardzo  widzę  sens  dawania  jakichkolwiek  kompetencji 

organom  samorządowym.   

 

§ 6. Zakres przedmiotowy specustawy można przy tym nie ograniczać wyłączenie do energii 

wiatrowej, obejmując jej zakresem również gazociągi itp.  

 

§  7.  Specustaw  może  wprowadzać  podobny  mechanizm  koncesyjny  jaki  obowiązuje  przy 

budowie autostrad.   

 

42 

 

§  8.  Specustawa  ta    powinna  regulować  w  przeciwieństwie  do  innych  spec  ustaw  kwestie 

inwestycji trans granicznych – elektrownia na obszarze dwóch stref np. polska i niemiecka. 

 

§  9.  Wariant  mniej  radykalny  to  wprowadzenie  specjalnej  regulacji  do  ustawy    z  dnia  21 

marca 1991 r. o i stworzenie specjalnej procedury podobnie  jak to ma miejsce w ustawie o 

transporcie  kolejowym.  Polegałoby  to  na  wprowadzeniu  specjalnego  rozdziału 

zatytułowanego  Szczególne  zasady  i  warunki  przygotowania  inwestycji  dotyczących 

elektrowni wiatrowych obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej.  

 

 

 

Rekomendacja 

 

Opracowanie  projektu  spec  ustawy  regulującej  kwestie    budowy  elektrowni  wiatrowych  na 

Bałtyku względnie narodowej strategii rozwoju elektrowni wiatrowych. Konieczna specjalne 

regulacja odrębna od lokalizacji elektrowni wiatrowych na lądzie.