1
Elastyczność popytu
P
Q
D
e
p
=1
e
p
<1
e
p
>1
Rodzaje elastyczności popytu
Elastyczność cenowa popytu - e
p
Elastyczność mieszana popytu - e
m
Elastyczność dochodowa popytu - e
i
Elastyczność cenowa popytu - e
p
Elastyczność cenowa popytu – jest to
stosunek względnej zmiany popytu na dane
dobro do względnej zmiany ceny, która
wywołała tę zmianę popytu.
Współczynnik elastyczności cenowej
popytu informuje nas o reakcji konsumentów
na zmiany cen.
∆ D
e
p
= -
D
∆ P
P
Wzory na elastyczność cenową popytu
∆ D = D
1
- D
0
∆ P = P
1
- P
0
D
1
- D
0
e
p
= -
D
0
P
1
- P
0
P
0
Pamiętajmy, że rozpatrujemy wielkości
względne!!!
0
2
4
6
8
10
12
14
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
Q
P
Co oznacza zmiana ceny o 2!
A⇢B zmiana bezwzględna o 2, ale
względna o 2÷10 czyli 20 %.
C⇢D zmiana bezwzględna o 2, ale
względna o 2÷4 czyli 50 %.
A
B
C
D
P
Q
D
e
p
=1
e
p
<1
e
p
>1
2
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
0
10
20
30
40
Ilość
Ce
n
a
0
8
I
5
7
H
10
6
G
F
E
D
C
B
A
15
5
20
4
25
3
30
2
35
1
40
0
Popyt
Cena
A
B
C
D
E
F
Obliczanie e
p
G
H
I
B ⇢ C
D ⇢ E
E ⇢ F
G ⇢ H
6
,
0
5
3
3
1
5
1
3
3
4
25
25
20
=
=
−
−
=
−
−
−
=
p
e
14
,
0
1
1
7
1
1
1
2
35
35
30
=
=
−
−
−
=
p
e
1
4
1
4
1
4
4
5
20
20
15
=
−
−
=
−
−
−
=
p
e
3
1
6
2
1
6
1
2
1
6
6
7
10
10
5
=
⋅
=
−
−
=
−
−
−
=
p
e
Współczynnika elastyczności cenowej
popytu możemy wykorzystać do:
1. Zlikwidowania nadwyżki, lub niedoboru popytu lub
podaży.
2. Zdefiniowania popytu.
3. Zdefiniowania rodzaju dobra.
4. Wyznaczenie maksimum wydatków konsumenta,
a tym samym maksimum przychodu producenta.
Ad. 1.
znając reakcję konsumentów na zmianę ceny, możemy
regulować wielkością zakupów. Zadajemy sobie wtedy
pytanie o ile trzeba zmienić cenę, by zapotrzebowanie
zareagowało w określony sposób
P
Q
D
S
P
r
q
r
q
D
q
S
P
1
Ad. 2.
e
p
> 1 – popyt elastyczny
e
p
= 1 – popyt jednostkowy
e
p
< 1 – popyt nieelastyczny
e
p
= 0 – popyt sztywny
e
p
= ∞ – popyt doskonale elastyczny
Ad. 3.
Dobra luksusowe - e
p
> 1
Dobra podstawowe - 0 < e
p
< 1
Dobra Giffena - e
p
< 0
e
p
= 0
e
p
= 1
Dobra Giffena
Dobra luksusowe
Dobra podstawowe
e
p
P
Q
D
e
p
=1
e
p
<1
e
p
>1
Ad. 4.
100
150
200
250
300
350
400
450
500
P
1000
900
800
700
600
500
400
300
200
Q
100.000
135.000
160.000
175.000
180.000
175.000
160.000
135.000
100.000
U
c
-
0,33
0,5
0,71
1
1,4
2
3
5
e
p
5
10
1
2
1
500
500
450
200
200
300
=
−
−
=
−
−
−
=
p
e
100000
160000
175000
180000
175000
160000
135000
100000
135000
5
0,33
0,5
0,71
1
1,4
2
3
80000
100000
120000
140000
160000
180000
200000
200
300
400
500
600
700
800
900
1000
0
1
2
3
4
5
6
Uc
ep
3
9
1
3
1
450
50
4
400
300
300
400
e
p
=
−
−
=
−
−
−
=
3
0
2
4
6
8
10
12
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
0
2
4
6
8
10
12
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
e
p
=1
Graficzne ujęcie
maksymalizacji
utargu całkowitego.
A
B
C
D
O wartości współczynnika elastyczności
cenowej popytu decydują:
gusty i preferencje;
łatwość zastąpienia (ilość dostępnych
substytutów);
zawężenie grupy produktów;
znaczenie danego dobra w budżetach
konsumentów;
czas reakcji na zmianę ceny.
Elastyczność łukowa
Mierzy elastyczność cenową popytu na danym odcinku
krzywej popytu.
Po zastosowaniu elastyczności łukowej bez względu na
to, z którego punktu wychodzimy otrzymujemy taki sam
wynik. Elastyczność łukowa wyznacz elastyczność
pomiędzy punktami, które bierzemy pod uwagę
Wzór na łukową elastyczność cenową
popytu
2
)
(
2
)
(
0
1
0
1
0
1
0
1
P
P
P
P
D
D
D
D
e
p
+
−
+
−
=
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
0
10
20
30
40
Ilość
Ce
n
a
0
8
I
5
7
H
10
6
G
F
E
D
C
B
A
15
5
20
4
25
3
30
2
35
1
40
0
Popyt
Cena
A
B
C
D
E
F
Elastyczność łukowa
– dlaczego?
G
H
I
E ⇢
D
D ⇢ E
6
,
0
5
3
3
1
5
1
3
3
4
25
25
20
=
=
−
−
=
−
−
−
=
p
e
1
4
1
4
1
4
4
3
20
20
25
=
−
−
=
−
−
−
=
p
e
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
0
10
20
30
40
Ilość
Ce
n
a
0
8
I
5
7
H
10
6
G
F
E
D
C
B
A
15
5
20
4
25
3
30
2
35
1
40
0
Popyt
Cena
A
B
C
D
E
F
Elastyczność łukowa
G
H
I
E ⇢
D
D ⇢ E
78
,
0
5
,
22
5
5
,
3
5
,
3
1
5
,
22
5
2
)
3
4
(
3
4
2
)
20
25
(
25
20
=
⋅
=
−
−
=
+
−
+
−
−
=
p
e
78
,
0
5
,
22
5
,
3
5
5
,
3
1
5
,
22
5
2
)
4
3
(
4
3
2
)
25
20
(
20
25
=
⋅
=
−
−
=
+
−
+
−
−
=
p
e
4
Punktowa elastyczność cenową popytu
Elastyczność punktowa mierzy
elastyczność w konkretnym punkcie
krzywej. Aby to było możliwe musimy
traktować zmiany zarówno ceny jak
i popytu jako nieskończenie małe.
Elastyczność cenową popytu
w punkcie P – ujęcie graficzne
Aby wyznaczyć elastyczność punktową należy postąpić
w następujący sposób:
1.
Do wybranego punktu na
krzywej wyznaczyć linię
styczną (punkt P).
2.
Zmierzyć odległość między
punktem P a osią odciętych i
punktem a osią rzędnych.
3.
Elastyczność w tym punkcie
jest stosunkiem długości
między punktem a osią
odciętych i punktem a osią
rzędnych.
P
Q
P
R
O
PR
PO
e
d
=
D
Elastyczność cenową popytu
w punkcie P
P
∆
P
D
D
∆
lim
e
0
∆P
d
⋅
=
→
D
P
lim
P
∆
D
∆
lim
e
0
∆P
0
∆P
p
→
→
⋅
=
D
P
P
D
e
'
p
⋅
=
Elastyczność mieszana popytu
Elastyczność mieszana popytu na dobro „i”
względem zmiany ceny dobra „j” to relacja między
względną zmianą popytu na dobro „i” a względną
zmianą ceny dobra „j”.
Współczynnik elastyczności mieszanej popytu
informuje nas jaka będzie reakcja konsumentów
dokonujących zakupów dobra „i” pod wpływem
zmiany ceny dobra „j”.
∆ D
i
e
m
=
D
i
∆ P
j
Wzory na elastyczność mieszaną popytu
∆ D
i
= D
1
- D
0
∆ P
j
= P
1
- P
0
D
1i
- D
0i
e
m
=
D
0i
P
1j
- P
0j
P
0j
P
j
Wykorzystanie współczynnika elastyczności
mieszanej popytu
Za jego pomocą możemy określić, czy zachodzi
związek między danymi dobrami i oraz j.
e
m
> 0 - dobra substytucyjne
e
m
< 0 - dobra komplementarne
e
m
= 0 - ???
między dobrami nie ma związku
5
P
i
Q
i
D
i
Elastyczność mieszana popytu:
ilustracja graficzna – dobra substytucyjne
P
i0
q
i0
P
i1
q
i1
P
j
Q
j
D
j0
P
j0
q
j0
q
j1
D
j1
P
i
Q
i
D
i
Elastyczność mieszana popytu:
ilustracja graficzna – dobra komplementarne
P
i0
q
i0
P
i1
q
i1
P
j
Q
j
D
j1
P
j0
q
j1
q
j0
D
j2
Elastyczność dochodowa popytu
Elastyczność dochodowa popytu to stosunek
względnej zmiany rozmiarów popytu na
określone dobro do względnej zmiany dochodu.
Współczynnik elastyczności dochodowej popytu
informuje nas jaka będzie reakcja konsumentów
dokonujących zakupów danego dobra pod
wpływem zmiany dochodu.
∆ D
e
i
=
D
∆ I
I
Wzory na elastyczność dochodową popytu
∆ D = D
1
- D
0
∆ I = I
1
- I
0
D
1
- D
0
e
i
=
D
0
I
1
- I
0
I
0
Wykorzystanie współczynnika elastyczności
dochodowej popytu
1.
Określenie z jakim dobrem mamy do czynienia.
2.
Prognozowanie wielkości przyszłego popytu.
Ad. 1.
Dobro normalne - e
i
> 0
dobro podstawowe - 0 < e
i
< 1
dobro luksusowe - e
i
> 1
Dobra podrzędne - e
i
< 0
e
i
= 0
Dobra normalne
e
i
= 1
Dobra niższego rzędu
Dobra wyższego rzędu
Dobra pierwszej potrzeby
e
i
6
Ad. 2.
Popyt za 5 lat
e
i
Dobro
- 20 %
+ 100 %
+ 12,5 %
Sztuczne koszule
Samochody
Mleko
Zakładamy, że rozpatrujemy gospodarkę jakiegoś kraju,
w którym roczny wzrost dochodów wynosi 5 %.
- 0,8
4
0,5
Elastyczność podaży
Elastyczność podaży mierzy się stosunkiem
procentowej zmiany wielkości podaży do
procentowej zmiany ceny.
Współczynnik elastyczności podaży informuje
nas jaka będzie reakcja podaży na zmiany ceny.
Współczynnik elastyczności cenowej podaży
przyjmuje z reguły wartości dodatnie, gdyż
wzrost ceny dobra wywołuje wzrost podaży
∆ S
e
s
=
S
∆ P
P
Wzory na elastyczność podaży
∆ S = S
1
- S
0
∆ P = P
1
- P
0
S
1
- S
0
e
s
=
S
0
P
1
- P
0
P
0
Charakterystyka krzywych podaży
Cechą charakterystyczną krzywych S wychodzących z początku
układu współrzędnych jest to, iż e
s
zawsze równy 1.
Wszystkie krzywe S mające swój początek na osi rzędnych
posiadają e
s
>1 i nazywa się je elastycznymi krzywymi podaży.
Wszystkie krzywe S mające swój początek na osi odciętych
posiadają e
s
< 1 i nazywa się je nieelastycznymi krzywymi podaży.
Pionowe krzywe S mają e
s
= 0, w tym przypadku zmiana ceny
nie wywołuje zmiany podaży, jest to podaż sztywna.
Poziome krzywe S mają e
s
=
∞, przy tej samej cenie podaż może
przyjmować dowolne wartości. Producenci mają możliwości
ograniczane tylko wielkością zbytu.