http://www.hortulus.com.pl/index.php?ps=opracowania/kolorowe

Kolorowe Ŝywopłoty – dobór gatunków,

czyli sztuka ich tworzenia

Zadbane, równo przycięte, wypielęgnowane są dumą gospodarzy niejednej posesji. Pełnią funkcję
Ŝywego "obronnego płotu", chronią przed kurzem, hałasem, spalinami i są niewątpliwie ozdoba kaŜdego
ogrodu. Mowa tu o Ŝywopłotach

     Choć cenimy Ŝywopłoty przede wszystkim za ich uŜyteczność, to jednak głównym celem ich sadzenia jest
dekoracyjność.  Sztuka  prowadzenia  Ŝywopłotów  rozwinęła  się  we  Francji,  w  okresie  Renesansu.  Wtedy  to
zaczęto tworzyć róŜnego rodzaju labirynty ogrodowe wykorzystując przede wszystkim bukszpan, buk i grab.
Do  dnia  dzisiejszego  moŜemy  podziwiać  te  "zielone  dzieła"  sztuki  ogrodowej  przy  zamkach,  pałacach  i
dworach.  Bogactwo  odmian  i  gatunków  daje  nam  obecnie  duŜo  większe  moŜliwości  twórcze  niŜ  dwa,  trzy
wieki temu. Z uwagi na sposób prowadzenia Ŝywopłotów moŜemy podzielić je na:

strzyŜone (formowane),

niestrzyŜone (nieformowane),

kombinowane.

Ze względu na wysokość prowadzenia moŜemy podzielić je na:

obwódkowe (niskie), z takich gat. jak: lawenda, bukszpan, oŜanka, berberys m."Red Juwel",
berberys th. "Bagatelle";

średnioniskie, z takich gat. jak: tawuła japońska "Goldmound", tawuła bumalda "Goldflame",
pięciorniki krzewiaste, berberysy;

wysokie, z takich gat. jak: ligustr pospolity, tawuła Van Houtte’a, pęcherznica kalinolistna,
laurowiśnia, kosodrzewina;

szpalerowe, z takich gat. jak: buk, grab, lipa, świerk.

MoŜna równieŜ podzielić Ŝywopłoty na: wiecznie zielone (z gatunków iglastych i zimozielonych liściastych),
gubiące liście (tawuły, forsycje, itp.) i na te, które posiadają zdolność utrzymywania suchych liści aŜ
do wiosny (grab, buk, dąb), w ten sposób tworząc szczelny w okresie zimy Ŝywopłot.

     Praktycznie  rzecz  biorąc  nie  ma  rośliny  ,  która  nie  nadawałaby  się  na  Ŝywopłot.  Problem  polega  na
zastosowaniu odpowiedniego gatunku na określony rodzaj Ŝywopłotu. Wybierając roślinę musimy wziąć pod
uwagę  jej  podatność  na  cięcie,  optymalny  lub  docelowy  wzrost  oraz  pokrój.  Błędem  jest  stosowanie  na
Ŝywopłot formowany takich gatunków i odmian, które cięcia nie lubią np. ognik, lub nie potrafią się krzewić
jak  śnieguliczka,  forsycja  czy  jaśminowiec.  Zabawnie  wręcz  wyglądają,  szczególnie  na  miejskich  osiedlach,
pościnane  na  wysokość  metra  lub  wyŜej,  krzewy  np.  forsycji  czy  derenia,  szczególnie  widoczne  jest  to  w
okresie zimy.

Nieodpowiednie jest równieŜ ostre formowanie takich gatunków, które są ozdobne z kwiatów np. tawuła
Bumalda (Spiraea x bumalda), wiąŜe ona kwiaty na końcach pędów i formowanie powoduje usunięcie pąków
kwiatowych. W efekcie atrakcyjność takiego Ŝywopłotu jest kontrowersyjna. Problem ten dotyczy równieŜ
Ŝywopłotu z ognika, który ma twarde drewno i źle reaguje na cięcie. Jego piękne owoce nie mają szans się
pojawić podobnie jak białe baldachy kwiatów.

     Niepotrzebnie tniemy niektóre krzewy iglaste które mają juŜ pokrój, takie jak srebrne świerki i pokrojowe
tuje  np.  Thuja  occidentalis  "Smaragd",  Th.  occ.  "Woodwardii",  Th.  occ.  "Danica"  lub  jałowce:  Juniperus
scopulorum  "Blue  Arrow",  Juniperus  virginiana  "Skyrocket".  Mania  cięcia  i  formowania  nie  opuszcza
niektórych  uŜytkowników  ogrodów  do  tego  stopnia,  Ŝe  muszą  przyciąć  wszystko,  pozbawiając  przy  okazji
wiele  roślin  moŜliwości  zakwitnięcia  i  wydania  owoców.  Błędem  jest  równieŜ  prowadzenie  zbyt  nisko
gatunków,  które  mają  naturalne  predyspozycje  do  wyŜszego  wzrostu.  Często  moŜna  spotkać  utrzymane  w
charakterze  niskiej  obwódki,  trzydziestocentymetrowe  Ŝywopłoty  z  ligustra  czy  ałyczy.  Gatunki  te  sprawiają
nam  duŜo  kłopotu  z  utrzymaniem  ich  na  takiej  wysokości,  potrzebują  częstego  cięcia  i  pielęgnacja  ich
wymaga duŜo większego nakładu pracy.

     Przy prowadzeniu Ŝywopłotów formowanych popełniamy liczne błędy. JuŜ przy samym załoŜeniu Ŝal nam
ściąć  rośliny  bardzo  nisko.  Niskie  cięcie  zabezpieczy  nas  przed  powstaniem  "gołego  dołu"  Ŝywopłotu.
Zapominając równieŜ o systematycznym cięciu pozwalamy krzewom zakwitnąć, a nawet wydać owoce, np. w
przypadku  Ŝywopłotu  z  głogu.  W  zielonej  jednolitej  ścianie  takie  upstrzenie  z  kwiatów  i  owoców  po  prostu
szpeci. Często tniemy nieregularnie i piętra są róŜnie rozkrzewione lub główne pnie są zbyt mocno zdrewniałe
co widać zimą. Źle teŜ formujemy górną część ściany Ŝywopłotu, co powoduje wyłamywanie się gałęzi zimą
pod  cięŜką  pokrywą  śniegu  lub  słabe  doświetlenie  liści  w  okresie  wegetacji.  Zakładamy  często  w  jednym
rzędzie wielogatunkowe Ŝywopłoty sadząc je odcinkami i co jakiś czas powtarzając sekwencje. W przypadku
Ŝywopłotów nie formowanych nie ma w tym nic złego, ale gdy zaczynamy je formować to zaczyna pojawiać
się  problem  niezgodności  róŜnych  gatunków  a  nawet  odmian,  co  do  szybkości  wzrostu.  Efektem  jest
nierównomierny  przyrost  i  rozrost  całej  ściany.  Utrzymanie  w  określonym  "  reŜimie"  takiego  Ŝywopłotu  jest
bardzo trudne.

     Najczęściej zakładamy standardowo jeden rząd Ŝywopłotu, który zazwyczaj pełni juŜ wcześniej określoną
funkcję  ochronną,  poza  tą  dekoracyjną.  JeŜeli  jest  ozdobny  to  stanowi  tło  dla  innych  roślin  lub  jest
"krawęŜnikiem" dla trawnika. A moŜna przecieŜ  go wykorzystać jako kompozycję  samą  w sobie, np.: ligustr
pospolity  (Ligustrum  vulgare)  w  połączeniu  z  berberysem  pospolitym  odm.  purpurowa  (Berberis  vulgare
‘Atropurpurea’) - w ligustrze pospolitym sadzimy co cztery metry klony kuliste (Acer platanoides "Globosum").
Inne zestawienie gatunków to: thuja occidentalis ‘Brabant’, ligustr złoty (Ligustrum ovalifolium’Aureum’) oraz
irga  Dammera  (Cotoneaster  dammeri).  Wszystko  to  podbudowane  jest  w  poszyciu  barwinkiem  (Vinca
sp.).Wszystkie  te  Ŝywopłoty  są  skrzętnie  formowane  na  półokrągło,  a  irga  cięta  jest  w  postaci  walca  o
szerokości  50cm.  Te  Ŝywopłoty  zestawione  są  z  ciętymi  w  róŜnorodny  sposób  formami  bukszpanowymi.

Page 1 of 3

HORTULUS Dobrzyca - Ogrody Tematyczne, Centrum Ogrodnicze, market, Szkółka ...

2010-02-24

http://www.hortulus.com.pl/index.php?ps=opracowania/kolorowe_zywoploty

Znakomite efekty moŜna uzyskać tworząc połączenia kombinowane Ŝywopłotów. Półrondo obsadzone
Ŝywopłotem z pęcherznicy kalinolistnej odm. Ŝółtolistna ( Physocarpus opulifolis ‘Luteus’) i zimozielonego
ligustra (Ligustrum v.Chlorocarpum) oraz lawendy wysokiej (Lavandula angustifolia odm. Hidcote).

Zastosowanie gatunków o liściach sezonowych połączonych z zimozielonymi gatunkami oraz okresowo
przycinaną lawendą, która przez całe lato kwitnie, powoduje, Ŝe ta kompozycja wygląda róŜnie w róŜnych
okresach wegetacji, co podnosi atrakcyjność tego zestawienia.

Znakomicie prezentują się niskie Ŝywopłoty z takich gatunków tuii, jak: Thuja occ. "Rheingold" czy Th.
occ. "Ericoides" lub cyprysika: Chamaecyparis pisifera "Lombards" i Ch. p."Plumosa Rogersii".

     Wszystkie te miękkie odmiany znakomicie znoszą cięcie, a często zestawiane z sobą i zróŜnicowane co do
wysokości  mogą  stwarzać  ciekawy  efekt  kompozycyjny.  .Strzyc  moŜemy  rośliny  Ŝywopłotowe  równieŜ  w
postaci  przestrzennych  figur.  Posiadaną  przestrzeń  np.  prostokąt  czy  kwadrat  moŜemy  wypełnić  róŜnymi
gatunkami zestawiając je kolorystycznie np.: Berberis thunbergii , Berberis thunbergii "Atropurpurea"

Dobrze prezentują się róŜne odmiany clematisów, które tworzą ścianę Ŝywopłotu, rozpiętą na kratach
bambusowych, podsadzone złotą odmianą ligustra (Ligustrum ovalifolium ‘Aureum’). Jest to bardzo
efektowny układ szczególnie w pełni lata gdy pnącza są obsypane licznymi i kolorowymi kwiatami.

     Interesująco  wygląda  połączenie  róŜnokolorowych,  niŜszych  Ŝywopłotów  z  monumentalnymi,
szpalerowymi  ścianami  stworzonymi  z  graba  czy  buka.  Taki  Ŝywopłot  moŜe  stanowić  świetną  zaporę
ochronną  dla  drugiego  z  Ŝywopłotów  stworzonego  z  zimozielonego  i  wraŜliwego  na  przemarzanie  gatunku,
jak  lurowiśnia  czy  ligustr  złoty,  a  te  z  kolei  mogą  chronić  niŜsze  zimozielone  gatunki,  kolorowe  trzmieliny,
berberysy lub bukszpan. Takie zestawienia mogą  być atrakcyjne równieŜ  w okresie zimowym wtedy gdy na
tle suchych brązowych liści buka czy graba uwidaczniają się soczystozielone, błyszczące liście laurowiśni, czy
berberysu zimozielonego.

Zestawiając róŜne Ŝywopłoty cięte, moŜemy równieŜ pokusić się o nadanie drugiemu czy trzeciemu piętru
wymyślnego kształtu, np. płynącej fali, miękkich trapezów czy smukłych stoŜków. MoŜemy w ten sposób ze
zwykłych roślin uzyskać niezwykłe Ŝywopłoty

     Całkowicie  odmiennym  rodzajem  są  Ŝywopłoty  prowadzone  w  sposób  naturalny  (nie  cięte).  Ten  typ
Ŝywopłotu  jest  moŜe  trudniej  zaplanować  i  zaprojektować,  jest  jednak  łatwiejszy  w  utrzymaniu.  Wymaga
znacznie mniej zabiegów pielęgnacyjnych, ale zajmuje o wiele więcej miejsca i przestrzeni. Wygląda bardzo
atrakcyjnie szczególnie wtedy gdy ogród czy działka wkomponowana jest w szeroki krajobraz lub znajduje się
w  bliskim  sąsiedztwie  lasu.  Tworząc  takie  nasadzenie  trzeba  pamiętać  o  uwzględnieniu  docelowej  wielkości
rośliny,  gdyŜ  z  załoŜenia  nie  będziemy  dokonywać  korekty  wielkości  roślin  noŜycami.  W  przypadku  tych
Ŝywopłotów  nie  jest  tak  waŜna  zdolność  do  krzewienia  się  oraz  podatność  i  tolerancyjność  na  cięcie,  a
decydującymi  czynnikami  przy  wyborze  roślin  na  te  Ŝywopłoty  nieformowane  jest  dość  szybki  wzrost,
malowniczy  pokrój,  zdolność  do  długotrwałego  kwitnienia  i  owocowania.  PoŜądane  jest  równieŜ  efektowne
wybarwienie  liści  w  okresie  jesiennym  u  gatunków  gubiących  liście,  a  u  gatunków  wiecznie  zielonych
zdolność utrzymania liści w okresie zimy. Na nie formowane Ŝywopłoty iglaste moŜemy wybrać gatunki, które
formują się same w sposób naturalny np. takie gatunki tuji jak: Thuja. occ. "Holmstrup", Th. occ. "Smaragd",
Th.  occ.  "Columna",  Th.  occ.  "Woodwardii",  odmiany  cyprysików  takie  jak:  Chamaecyparis  lawsoniana
"Columnaris", Ch. l. "Erecta Viridis", Ch. l. "Kelleris". Te gatunki, które mają luźne korony jak świerk serbski,
modrzew  czy  daglezja  moŜna  wykorzystać  na  szpalerowe  nasadzenia  naturalne  lub  utworzyć  z  nich  w
przypadku łączenia z innymi Ŝywopłotami pierwszą linię nasadzenia.

MoŜemy stworzyć równieŜ załoŜenia naturalistyczne Ŝywopłotów w formie grup róŜnorodnych krzewów
czy niskopiennych drzew posadzonych w pozornym nieładzie często zestawionych równieŜ kolorystycznie.

     śywopłoty nie formowane moŜemy równieŜ zakładać w formie liniowej lub tworzymy je w postaci skupin,
które moŜemy łączyć w kolorowe układy odpowiednio dobierając takie gatunki roślin, które albo kontrastują
barwą  liści,  kwiatu  lub  współgrają  w  danej  tonacji.  Odpowiednio  dobrane  gatunki  i  odmiany  sadzone  koło
siebie mogą grać kolorem np.: połączenie odmian Ŝarnowców: Cytisus "Allgold" i Cytisus "Hollandia", które w
okresie  kwitnienia  będą  Ŝółtą  i  czerwoną  plamą  lub  czerwono  kwitnąca  tawuła  Bumalda  i  Ŝółto  kwitnący
pięciornik  krzewiasty  "Elizabeth".  Przy  tych  połączeniach  bardzo  waŜna  jest  znajomość  gatunków  i  odmian,
ich  termin  kwitnienia.  MoŜna  stworzyć  trójkolorowe  liniowe  Ŝywopłoty  np.  w  taki  sposób  aby  kwiaty
"wędrowały"  po  kompozycji  zestawionych  Ŝywopłotów  przez  prawie  cały  okres  wegetacji  np.:  zestawienie
forsycji  pośredniej  z  tawułą  wczesną  i  pięciornikiem  krzewiastym  "Goldteppich"  lub  tawuła  van  Houtte’a,
tawuła Bumalda, lawenda Alba, tawuła norweska "Grefsheim", pigwowiec japoński, szczodrzeniec połoŜony.
Największą  atrakcją  tych  Ŝywopłotów  są  kwiaty  ale  często  ozdobą  są  teŜ  ich  owoce  lub  owocostany
szczególnie w okresie późnego lata i jesieni. Takim klasycznym przykładem Ŝywopłotów ozdobnych z owoców
są te utworzone z gatunków irgi o owocach czerwonych lub czarnych , głogu równieŜ o czerwonych owocach,
ognika o owocach w zaleŜności od gatunku: pomarańczowych, czerwonych lub Ŝółtych, machoni o owocach
czarnych,  stranwersji  o  owocach  Ŝółtych  lub  pomarańczowych,  berberysów  w  zaleŜności  od  odmiany  o
owocach czerwonych lub czarnych, pigwowca o Ŝółtych owocach. MoŜemy więc łączyć Ŝywopłot z czerwono
owocującej odmiany ognika z pigwowcem japońskim – jego Ŝółtymi owocami czy czarnymi jagodami mahonii
pospolitej.  Atrakcyjne  mogą  być  teŜ  róŜnobarwne  pędy  krzewów  szczególnie  w  okresie  zimowym.  MoŜemy
utworzyć Ŝywopłot z dwóch odmian derenia: dereń biały (Cornus alba "Sibirica") i dereń rozłogowy (Cornus
stolonifera),  pierwszy  z  nich  charakteryzuje  się  czerwonymi  pędami,  a  drugi  oliwkowoŜółtymi,  zestawione
razem  tworzą  bardzo  atrakcyjny,  barwny  akcent  zimą.  Te  zestawienia  dwóch  gatunków  dereni  moŜemy
uzupełnić zielonymi pędami złotlinu japońskiego lub szarymi pędami rokitnika. Trudno jest nie zauwaŜyć tak
skomponowanego, kolorowego, kombinowanego Ŝywopłotu na tle białego, śnieŜnego puchu.

Wykorzystując róŜne gatunki na Ŝywopłot musimy wziąć pod uwagę jakby cechę najbardziej
charakterystyczną i nie podlegającą zmianie, jest to ogólny wygląd rośliny. Kwiaty, owoce , kolor pędów czy
przebarwiające się liście będące dodatkową atrakcją okresową. Przyjmijmy więc zasadę tworząc nasz ogród,
zakładając nasze Ŝywopłoty – nie musi nic kwitnąć aby było kolorowo.

Page 2 of 3

HORTULUS Dobrzyca - Ogrody Tematyczne, Centrum Ogrodnicze, market, Szkółka ...

2010-02-24

http://www.hortulus.com.pl/index.php?ps=opracowania/kolorowe_zywoploty