2011-11-02

1

Gospodarka 

nieruchomościami

Studia stacjonarne – semestr 7

dr in

ż

. Józef Iwanicki

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

2

Wykład 1

„Gospodarka” – organizacja produkcji, ogół 
zakładów wytwórczych kraju (gospodarka 
narodowa), okre

ś

lona dziedzina przemysłu lub 

wytwórczo

ś

ci itp.

„Gospodarowanie” – dysponowanie, 
zarz

ą

dzanie czym

ś

 itp.

„Gospodarka nieruchomo

ś

ciami” –

korzystanie, zarz

ą

dzanie i dysponowanie 

nieruchomo

ś

ciami Skarbu Pa

ń

stwa, jednostek 

samorz

ą

du terytorialnego i innych podmiotów 

w formach prawem przewidzianych

2011-11-02

2

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

3

Wykład 1 - literatura

Gospodarka nieruchomościami z komentarzem wybranych 
procedur – S. Źróbek, R. Źróbek, J. Kuryj – wyd. Gall 
Katowice 2006

Ustawa o gospodarce nieruchomościami – komentarz, M. 
Wolanin, Wyd. C.H.BECK, Warszawa 1998

Prawo obrotu nieruchomościami (wydanie III), S. 
Rudnicki, Wyd. C.H.BECK, Warszawa 1999

Gospodarka nieruchomościami – pytania i odpowiedzi, 
WACETOB 2002

Kompendium wiedzy prawnej dla geodetów, Z. 
Śmiałowska-Uberman, Wyd. gall 2003

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

4

Wykład 1 – literatura – c.d.

Nieruchomości – definicje, funkcje i zasady wyceny, 
M.Prystupa, K.Rygiel, WSHiFM Warszawa 2003

Wywłaszczenie i zwrot nieruchomości, T. Woś, Wyd. 
Prawnicze PWN Warszawa 1998

Użytkowanie wieczyste w praktyce, problematyka 
prawna, G.Bieniek, Z.Marmaj, ZCO 1999

Opłaty za użytkowanie wieczyste i trwały zarząd, 
I.Polszakiewicz-Zabrzeska, ZCO 1999

2011-11-02

3

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

5

Wykład 1 – przepisy prawne

Ustawa z dnia 23.04.1964 r. – Kodeks cywilny

Ustawa z dnia 14.06.1960 r. – Kodeks 
postępowania administracyjnego 

Ustawa z dnia 8.03.1990 r. o samorządzie 
gminnym (o samorządzie terytorialnym) 

Ustawa z dnia 10.05.1990 r. – Przepisy 
wprowadzające ustawę o samorządzie 
terytorialnym i ustawę o pracownikach 
samorządowych

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

6

Wykład 1 – przepisy prawne – c.d.

Ustawa z dnia 17.05.1990 r. o podziale zadań i 
kompetencji określonych w ustawach szczególnych 
pomiędzy organy gminy a organy administracji 
rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw

Ustawa z dnia 5.06.1998 r. o samorządzie 
powiatowym 

Ustawa z dnia 5.06.1998 r. o samorządzie 
województwa 

Ustawa z dnia 5.06.1998 r. o administracji rządowej 
w województwie 

2011-11-02

4

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

7

Wykład 1 – przepisy prawne – c.d.

Ustawa z dnia 20.06.2002 r. o bezpośrednim wyborze 
wójta, burmistrza i prezydenta miasta 

Ustawa z dnia 15.03.2002 r. o ustroju miasta 
stołecznego Warszawy  – zastąpiła ustawę z 
25.03.1994r.

Ustawa z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce 
nieruchomościami (Dz.U. nr 261, poz. 2603 z 2004 
roku, z późn. zm.)

Ustawa z dnia 29.09.1990 r. o zmianie ustawy o 
gospodarce gruntami i wywłaszczaniu 
nieruchomości – ustawa weszła w życie 5 grudnia 
1990 roku – obowiązywała do 31.12.1997r.

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

8

Wykład 1 – przepisy prawne – c.d.

Dekret z dnia 26.10.1945 . o własności i 
użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. 
Warszawy 

Ustawa z dnia 28.09.1991 r. o lasach 

Ustawa z 19.10.1991 r. o gospodarowaniu 
nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa 

Ustawa z dnia 11.04.2003 r. o kształtowaniu 
ustroju rolnego 

Ustawa z dnia 26.03.1982 r. o scalaniu i 
wymianie gruntów 

2011-11-02

5

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

9

Wykład 1 – przepisy prawne – c.d.

Ustawa z 29.07.2005 r. o przekształceniu prawa 
użytkowania wieczystego w prawo własności 
nieruchomości 

Ustawa z dnia 24.03.1920 r. o nabywaniu 
nieruchomości przez cudzoziemców 

Ustawa z 24.06.1994 r. o własności lokali 

Ustawa z dnia 15.12.2000 r. o spółdzielniach 
mieszkaniowych 

Ustawa z dnia 21.06.2001 r. o ochronie praw 
lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i 
zmianie Kodeksu cywilnego 

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

10

Wykład 1 – przepisy prawne – c.d.

Ustawa z 18.07.2001 r. Prawo wodne 

Ustawa z dnia 22.06.1995 r. z zakwaterowaniu 
Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej 

Ustawa z dnia 30.05.1996 r. o gospodarowaniu 
niektórymi składnikami mienia Skarbu Państwa 
oraz Agencji Mienia Wojskowego 

Ustawa z dnia 15.12.2000 r. o zasadach zbywania 
mieszkań będących własnością przedsiębiorstw 
państwowych, niektórych spółek handlowych z 
udziałem Skarbu Państwa, państwowych osób 
prawnych oraz niektórych mieszkań będących 
własnością Skarbu Państwa

2011-11-02

6

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

11

Wykład 1 – przepisy prawne – c.d.

Ustawa z dnia 27.03.2003 r. o planowaniu i 
zagospodarowaniu przestrzennym 

Ustawa z dnia 21.03.1985 r. o drogach 
publicznych 

Ustawa z dnia 27.10.1994 r. o autostradach 
płatnych oraz Krajowym Funduszu Drogowym 

Ustawa z dnia 10.04.2003 r. o szczególnych 
zasadach przygotowania  i realizacji inwestycji w 
zakresie dróg publicznych 

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

12

Wykład 1 – przepisy prawne – c.d.

Ustawa z dnia 13.10.1998 r. – Przepisy 
wprowadzające ustawy reformujące 
administrację publiczną  – art.73-drogi

Ustawa z dnia 6.07.1982 r. o księgach 
wieczystych i hipotece 

Ustawa z dnia 17.05.1989 r. Prawo geodezyjne i 
kartograficzne 

Inne ustawy, rozporządzenia, normy, standardy, 
instrukcje, itp.

2011-11-02

7

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

13

Wykład 1 - kilka istotnych dat

1.06.1975 rok zniesienie powiatów i powołanie 49 
województw

27.05.1990 rok    w miejsce gmin jako t.o.a.p. 
powstaj

ą

 gminy samorz

ą

dowe, powstaje mienie 

komunalne (własno

ść

 gmin)

27.08.1990 rok powołanie 254 urz

ę

dów 

rejonowych jako pomocniczych jednostek 
administracji rz

ą

dowej

5.12.1990 rok - uwłaszczenie ... 

25.03.1994 rok ustawa o ustroju m.st. Warszawy 
– 11 gmin w tym Gmina Warszawa Centrum 
podzielona na 7 dzielnic

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

14

Wykład 1 - kilka istotnych dat – c.d.

Podział administracyjny – po 1.01.1999 r.

16 województw

373 powiaty, w tym 65 grodzkie

2489 gmin

26.05.1990 rok + 23.10.2001 rok  

⇒

⇒

⇒

⇒

nieodpłatne 

przekształcenie prawa u

ż

ytkowania wieczystego 

w prawo własno

ś

ci

27.10.2002r. – bezpo

ś

rednie wybory wójtów, … ; 

zmiana ustroju Miasta St. Warszawy

2011-11-02

8

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

15

Nieruchomości, działki, zasoby nieruchomości

Nieruchomo

ść

 (wg. KC) – nieruchomo

ś

ciami s

ą

 

cz

ęś

ci powierzchni ziemskiej stanowi

ą

ce 

odr

ę

bny przedmiot własno

ś

ci (grunty), jak 

równie

ż

 budynki trwale z gruntem zwi

ą

zane lub 

cz

ęś

ci takich budynków, je

ż

eli na mocy 

przepisów szczególnych stanowi

ą

 odr

ę

bny od 

gruntu przedmiot własno

ś

ci.

Nieruchomo

ść

 gruntowa (wg. u.o g.n.) – grunt 

wraz z cz

ęś

ciami składowymi, z wył

ą

czeniem 

budynków i lokali, je

ż

eli stanowi

ą

 odr

ę

bny 

przedmiot własno

ś

ci (grunt + drzewa, wody 

stoj

ą

ce, niektóre kopaliny itp.)

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

16

Nieruchomości, działki, zasoby nieruchomości – c.d.

Nieruchomo

ść

 budynkowa – budynek i inne 

urz

ą

dzenia trwale z gruntem zwi

ą

zane, je

ż

eli na 

mocy przepisów szczególnych stanowi

ą

 odr

ę

bny od 

gruntu przedmiot własno

ś

ci. Budynek jest trwale 

zwi

ą

zany z gruntem, je

ż

eli nie mo

ż

e by

ć

 od niego 

odł

ą

czony bez uszkodze

ń

 konstrukcji, np.:

- wzniesione na gruncie SP lub nale

żą

cym do JST 

przez wieczystego u

ż

ytkownika albo nabyte przez 

niego zgodnie z wła

ś

ciwymi przepisami przy 

zawarciu umowy o oddanie gruntu w u

ż

ytkowanie 

wieczyste,

- przekazane na własno

ść

 RSP wraz z gruntem 

zabudowanym SP, oddanym w u

ż

ytkowanie oraz 

wzniesione na takim gruncie przez spółdzielni

ę

,

2011-11-02

9

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

17

Nieruchomości, działki, zasoby nieruchomości – c.d.

-

poło

ż

one na gruntach przej

ę

tych na rzecz 

SP w trybie dekretu z 1945,

- gara

ż

e wybudowane na podstawie 

pozwolenia na budow

ę

 na gruncie SP lub 

gminy przez najemc

ę

 z jego własnych 

ś

rodków,

- wchodz

ą

 w skład nieruchomo

ś

ci 

przekazanych przez rolnika na rzecz SP w 
zamian za emerytur

ę

.

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

18

Nieruchomości, działki, zasoby nieruchomości – c.d.

Odrębna własność budynku nie rozciąga się nad i pod 
jego konstrukcją.

Nieruchomość lokalowa – lokal mieszkalny lub 
użytkowy, w tym także garaż będący częścią składową 
budynku, gdy stanowi odrębną własność. Zgodnie z 
ustawą o własności lokali, samodzielny lokal 
mieszkalny jest to wydzielona trwałymi ścianami w 
obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych 
na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami 
pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb 
mieszkaniowych. Przepis ten stosuje się również do 
samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z 
przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne.

2011-11-02

10

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

19

Nieruchomości, działki, zasoby nieruchomości – c.d.

Nieruchomości rolne (wg. KC) – nieruchomości, 
które są lub mogą być wykorzystywane do 
prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie, 
w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie 
wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i 
rybnej.

Nieruchomości leśne – lasy wg. ustawy o lasach.

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

20

Nieruchomości, działki, zasoby nieruchomości – c.d.

Działka ewidencyjna – ciągły obszar gruntu, 
położony w granicach jednego obrębu, jednorodny 
pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia 
za pomocą linii granicznych (rozp. e.g.i b.)

Działka gruntu – niepodzielona, ciągła część 
powierzchni ziemskiej stanowiąca część lub całość 
nieruchomości gruntowej (u. o g.n.)

Działka gruntu – część nieruchomości wydzielona w wyniku 
jej podziału albo scalenia i podziału, a także odrębnie 
położona część tej nieruchomości – do 22.09.2004r

.

2011-11-02

11

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

21

Nieruchomości, działki, zasoby nieruchomości – c.d.

Działka budowlana – zabudowana działka gruntu, 
której wielkość, cechy geometryczne, dostęp do 
drogi publicznej oraz wyposażenie w urządzenia 
infrastruktury technicznej umożliwiają 
prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków i 
urządzeń położonych na tej działce (u. o g.n.)

Działka budowlana – nieruchomość gruntowa lub działka 
gruntu, której wielkość, cechy geometryczne, dostęp do drogi 
publicznej oraz wyposażenie w urządzenia infrastruktury 
technicznej spełniają wymogi realizacji obiektów 
budowlanych wynikające z odrębnych przepisów i aktów 
prawa miejscowego – do 22.09.2004r.w ugn, obecnie w 
ustawie o pizp

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

22

Nieruchomości, działki, zasoby nieruchomości – c.d.

Zasób nieruchomości – nieruchomości, które stanowią 
przedmiot własności Skarbu Państwa, gminy, powiatu 
lub województwa i nie zostały oddane w użytkowanie 
wieczyste oraz nieruchomości będące przedmiotem 
użytkowania wieczystego Skarbu Państwa, gminy, 
powiatu lub województwa.

Zasoby nieruchomości:
- zasób nieruchomości Skarbu Państwa,
- gminne zasoby nieruchomości,
- powiatowe zasoby nieruchomości,
- wojewódzkie zasoby nieruchomości.

2011-11-02

12

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

23

Nieruchomości, działki, zasoby nieruchomości – c.d.

Kompetencje organów administracji publicznej w 
zakresie gospodarowania nieruchomościami

Art.4. Ilekroć w ustawie jest mowa o właściwym 
organie - należy przez to rozumieć starostę, 
wykonującego zadanie z zakresu administracji 
rządowej, w odniesieniu do nieruchomości 
stanowiących własność Skarbu Państwa oraz organ 
wykonawczy gminy, powiatu i województwa w 
odniesieniu do nieruchomości stanowiących 
odpowiednio własność gminy, powiatu i 
województwa;

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

24

Nieruchomości, działki, zasoby nieruchomości – c.d.

Nieruchomościami wchodzącymi w skład zasobu 
nieruchomości SP przeznaczonymi na potrzeby 
statutowe Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu, 
Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, 
Trybunału Konstytucyjnego, Rzecznika Praw 
Obywatelskich, Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu 
Administracyjnego i innych sądów administracyjnych. 
Najwyższej Izby Kontroli, Krajowej Rady Radiofonii i 
Telewizji, Krajowego Biura Wyborczego, Instytutu 
Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni 
przeciwko Narodowi Polskiemu oraz Państwowej 
Inspekcji Pracy gospodaruje minister właściwy do 
spraw Skarbu Państwa 

2011-11-02

13

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

25

Nieruchomości, działki, zasoby nieruchomości – c.d.

Nieruchomościami wchodzącymi w skład zasobu 
nieruchomości SP przeznaczonymi na:

1) potrzeby Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, 
Rządowego Centrum Legislacji, Prokuratorii 
Generalnej Skarbu Państwa, ministerstw, 
urzędów centralnych i urzędów wojewódzkich,

2) potrzeby statutowe Generalnej Dyrekcji Dróg 
Krajowych i Autostrad, z wyłączeniem rejonów

- gospodaruje minister właściwy do spraw 

Skarbu Państwa, 

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

26

Zasób nieruchomości Skarbu Państwa

Nieruchomo

ś

ci tworz

ą

ce zasób Skarbu Pa

ń

stwa:

nieruchomo

ś

ci, które 1 stycznia 1998 roku były 

własno

ś

ci

ą

 SP, a jednocze

ś

nie nie znajdowały 

si

ę

 w u

ż

ytkowaniu wieczystym, u

ż

ytkowaniu lub 

trwałym zarz

ą

dzie;

nieruchomo

ś

ci, które po dniu 1 stycznia 1998 

roku:



stały si

ę

 własno

ś

ci

ą

 SP albo



SP uzyskał prawo u

ż

ytkowania wieczystego albo



nieruchomo

ś

ci były własno

ś

ci

ą

 SP, lecz znajdowały si

ę

  

w u

ż

ytkowaniu wieczystym, trwałym zarz

ą

dzie lub były 

obci

ąż

one u

ż

ytkowaniem, przy czym prawa 

obci

ąż

aj

ą

ce nieruchomo

ść

 wygasły.

2011-11-02

14

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

27

Zasób nieruchomości Skarbu Państwa

Skarb Pa

ń

stwa mo

ż

e naby

ć

 własno

ść

 lub 

u

ż

ytkowanie wieczyste nieruchomo

ś

ci 

m.in. w drodze: umowy, wywłaszczenia, 
zamiany lub darowizny, zrzeczenia si

ę

 (do 

25.09.2003r. – art. 179 k.c. ; art. 16 ugn), 
zasiedzenia.

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

28

Zasób nieruchomości Skarbu Państwa

Zasobem nieruchomości Skarbu Państwa gospodaruje 

starosta (poza wyjątkami), wykonujący zadania z 
zakresu administracji rządowej, m.in. poprzez:

ewidencjonowanie nieruchomości,

zapewnienie wyceny tych nieruchomości,

sporządzanie planów wykorzystania zasobu,

zabezpieczanie nieruchomości przed uszkodzeniem 
lub zniszczeniem,

wykonywanie czynności związanych z naliczaniem 
należności za nieruchomości udostępniane z zasobu 
oraz prowadzenie windykacji tych należności,

2011-11-02

15

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

29

Zasób nieruchomości Skarbu Państwa

zbywają, za zgodą wojewody, nieruchomości 
wchodzące w skład zasobu (nabywają, 
wydzierżawiają, wynajmują, użyczają),

podejmują czynności w postępowaniu sądowym w 
sprawach dotyczących własności lub innych praw 
rzeczowych na nieruchomości,

współpracują z innymi organami, które z mocy 
odrębnych przepisów gospodarują nieruchomościami 
SP, a także z właściwymi JST.

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

30

Zasób nieruchomości Skarbu Państwa

Od wpływów osiąganych ze: sprzedaży, opłat z tytułu 
trwałego zarządu, użytkowania, użytkowania 
wieczystego, czynszu dzierżawnego i najmu –
nieruchomości SP, potrąca się 25% środków , które 
stanowią dochód powiatu. 

2011-11-02

16

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

31

Zasób nieruchomości Skarbu Państwa

Ewidencjonowanie obejmuje w szczególności:

oznaczenie nieruchomości według księgi wieczystej 
oraz katastru nieruchomości;

powierzchnie nieruchomości;

wskazanie dokumentu potwierdzającego posiadanie 
przez Skarb Państwa praw do nieruchomości, w 
przypadku braku księgi wieczystej;

przeznaczenie nieruchomości w planie miejscowym, a 
w przypadku braku planu - w studium uwarunkowań 
i kierunków zagospodarowania przestrzennego 
gminy;

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

32

Zasób nieruchomości Skarbu Państwa

wskazanie daty ostatniej aktualizacji opłaty 
rocznej z tytułu u

ż

ytkowania wieczystego 

nieruchomo

ś

ci Skarbu Pa

ń

stwa oddanych w 

u

ż

ytkowanie wieczyste lub daty ostatniej 

aktualizacji opłaty rocznej z tytułu trwałego 
zarz

ą

du nieruchomo

ś

ci Skarbu Pa

ń

stwa;

informacje o zgłoszonych roszczeniach do 
nieruchomo

ś

ci;

informacje o tocz

ą

cych si

ę

 post

ę

powaniach 

administracyjnych i s

ą

dowych.

2011-11-02

17

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

33

Gminny zasób nieruchomości

Nieruchomości stanowiące zasób gminny:

nieruchomości, które 1 stycznia 1998 roku stanowiły  
własność gminy, a jednocześnie nie znajdowały się w 
użytkowaniu wieczystym, użytkowaniu lub trwałym 
zarządzie, w tym nieruchomości nabyte na podstawie 
ustawy z 10 maja 1990 r – przepisy wprowadzające 
ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o 
pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 32, poz. 191 
z 1990r.) - w ramach komunalizacji mienia;

nieruchomości, które po dniu 1 stycznia 1998 roku:



zostały nabyte, w drodze umowy, na własność lub 
użytkowanie wieczyste gminy,

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

34

Gminny zasób nieruchomości



zostały nabyte w drodze wywłaszczenia na rzecz 
gminy,



stały się własnością gminy w drodze zamiany lub 
darowizny albo co do których gmina uzyskała w 
tym trybie prawo użytkowania wieczystego,



stanowiły własność gminy i w stosunku do których 
po tym dniu wygasło prawo użytkowania 
wieczystego, 



pozostały po zlikwidowanych lub 
sprywatyzowanych komunalnych osobach 
prawnych oraz zlikwidowanych komunalnych 
jednostkach organizacyjnych

,

2011-11-02

18

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

35

Gminny zasób nieruchomości



stały się własnością gminy na skutek zrzeczenia się 
(od 25 września 2003r. do 15 lipca 2006r. art. 179 
k.c.; art. 16 ugn),



zostały nabyte w drodze pierwokupu,



zostały nabyte w drodze podziałów oraz scaleń i 
podziałów,



zostały przejęte na własność gminy na podstawie 
innych tytułów prawnych.

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

36

Gminny zasób nieruchomości

Gminnym zasobem nieruchomości gospodaruje wójt, 
burmistrz albo prezydent miasta.

Gospodarowanie zasobem polega na wykonywaniu 
czynności wymienionych w odniesieniu do starosty dla 
zasobu SP, a także:



przygotowywanie opracowań geodezyjno-prawnych 
i projektowych,



dokonywanie podziałów oraz scaleń i podziałów 
nieruchomości,



wyposażaniu nieruchomości w niezbędne 
urządzenia infrastruktury technicznej.

2011-11-02

19

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

37

Powiatowy zasób nieruchomości

Nieruchomości stanowiące zasób powiatowy:



stały się własnością powiatu na podstawie odrębnej 
ustawy (ustawa z 5.06.1998r. o samorządzie 
powiatowym),



zostały nabyte w drodze umowy na własność lub 
użytkowanie wieczyste powiatu,



zostały nabyte w drodze wywłaszczenia na rzecz 
powiatu,



stały si

ę

 własno

ś

ci

ą

 powiatu na skutek 

zrzeczenia si

ę

 (art. 16 ugn);

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

38

Powiatowy zasób nieruchomości



stały się własnością powiatu w drodze zamiany lub 
darowizny albo co do których powiat uzyskał w tym 
trybie prawo użytkowania wieczystego,



stanowiły własność powiatu i w stosunku do których  
wygasło prawo użytkowania wieczystego, 



pozostały po zlikwidowanych lub 
sprywatyzowanych powiatowych osobach prawnych 
oraz zlikwidowanych powiatowych jednostkach 
organizacyjnych,



zostały przejęte na własność powiatu na podstawie 
innych tytułów prawnych.

2011-11-02

20

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

39

Powiatowy zasób nieruchomości

Powiatowym zasobem nieruchomości gospodaruje 
zarząd powiatu.

Gospodarowanie zasobem powiatowym polega na 
wykonywaniu czynności wymienionych w odniesieniu 
do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta dla 
zasobu gminnego. 

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

40

Wojewódzki zasób nieruchomości

Nieruchomości stanowiące zasób wojewódzki:



stały się własnością powiatu na podstawie odrębnej 
ustawy (ustawa z 5.06.1998r. o samorządzie 
wojewódzkim),



zostały nabyte w drodze umowy na własność lub 
użytkowanie wieczyste województwa,



zostały nabyte w drodze wywłaszczenia na rzecz 
województwa,



stały się własnością województwa na skutek 
zrzeczenia się (art. 16 ugn);

2011-11-02

21

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

41

Wojewódzki zasób nieruchomości



stały się własnością województwa w drodze zamiany lub 
darowizny albo co do których województwo uzyskało w 
tym trybie prawo użytkowania wieczystego,



stanowiły własność województwa i w stosunku do 
których  wygasło prawo użytkowania wieczystego, 



pozostały po zlikwidowanych lub sprywatyzowanych 
wojewódzkich osobach prawnych oraz zlikwidowanych 
wojewódzkich jednostkach organizacyjnych,



zostały przejęte na własność województwa na podstawie 
innych tytułów prawnych.

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

42

Wojewódzki zasób nieruchomości

Wojewódzkim zasobem nieruchomości gospodaruje 
zarząd województwa.

Gospodarowanie zasobem wojewódzkim polega na 
wykonywaniu czynności wymienionych w odniesieniu 
do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta dla 
zasobu gminnego. 

2011-11-02

22

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

43

Zasób Własności Rolnej Skarbu Państwa

Zgodnie z ustawą z dnia 19 października 1991 r. o 
gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu 
Państwa, Zasób Własności Rolnej Skarbu Państwa 
tworzą:

nieruchomości rolne w rozumieniu KC i inne 
nieruchomości położone na obszarach przeznaczonych 
w planach zagospodarowania przestrzennego na cele 
gospodarki rolnej, z wyłączeniem gruntów 
znajdujących się w zarządzie Lasów Państwowych i 
parków narodowych,

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

44

Zasób Własności Rolnej Skarbu Państwa

inne nieruchomości i składniki mienia pozostałe po 
likwidacji państwowych przedsiębiorstw gospodarki 
rolnej oraz ich zjednoczeń i zrzeszeń,

lasy nie wydzielone geodezyjnie z nieruchomości 
wymienionych powyżej.

Zasób tworzy także mienie nabyte przez Agencję  
Nieruchomości Rolnych.

2011-11-02

23

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

45

Zasób Własności Rolnej Skarbu Państwa

Skarb Państwa powierza Agencji Nieruchomości 
Rolnych (od 16 lipca 2003r.) wykonywanie prawa 
własności i innych praw rzeczowych na jego rzecz w 
stosunku do Zasobu.

Agencja Nieruchomości Rolnych gospodaruje 
Zasobem w drodze:

sprzedaży mienia w całości lub jego części,

oddania na czas oznaczony do odpłatnego korzystania 
osobom prawnym lub fizycznym (dzierżawa, najem),

wniesienia mienia lub jego części do spółki,

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

46

Zasób Własności Rolnej Skarbu Państwa

oddania na czas oznaczony administratorowi całości 
lub części mienia w celu gospodarowania,

przekazania w zarząd,

zamiany nieruchomości.

2011-11-02

24

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

47

Zasób Własności Rolnej Skarbu Państwa

Nieruchomości przeznaczone na drogi krajowe, 
stanowiące własność Skarbu Państwa, wchodzące w 
skład Zasobu, stają się nieodpłatnie, z mocy prawa, 
przedmiotem trwałego zarządu ustanowionego na 
rzecz Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i 
Autostrad z dniem, w którym decyzja o ustaleniu 
lokalizacji drogi krajowej stała się ostateczna. 
Ustanowienie trwałego zarządu stwierdza wojewoda w 
drodze decyzji. Decyzja wojewody stanowi podstawę 
wpisu do księgi wieczystej 

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

48

Lasy Państwowe

Lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa 
zarządza Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy 
Państwowe 

W ramach sprawowanego zarządu Lasy Państwowe 
prowadzą gospodarkę leśną, gospodarują gruntami i 
innymi nieruchomościami oraz ruchomościami 
związanymi z gospodarką leśną, a także prowadzą 
ewidencję majątku Skarbu Państwa oraz ustalają jego 
wartość 

2011-11-02

25

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

49

Nieruchomości Skarbu Państwa zarządzane przez 

Agencję Mienia Wojskowego

Skarb Państwa powierzył Agencji Mienia 
Wojskowego wykonywanie prawa własności i innych 
praw rzeczowych na jego rzecz w stosunku do:

nieruchomości Skarbu Państwa będące w trwałym 
zarządzie jednostek organizacyjnych podległych 
Ministrowi Obrony Narodowej albo ministrowi 
właściwemu do spraw wewnętrznych lub przez nich 
nadzorowanych,

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

50

Nieruchomości Skarbu Państwa zarządzane przez 

Agencję Mienia Wojskowego

nieruchomości pozostałe po likwidacji państwowych 
osób prawnych, dla których organem założycielskim 
był Minister Obrony Narodowej lub minister 
właściwy do spraw wewnętrznych.

Zadaniem Agencji jest w szczególności: 
gospodarowanie, utrzymywanie, uporządkowanie 
stanu prawnego i prowadzenie ewidencji mienia.

2011-11-02

26

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

51

Nieruchomości Skarbu Państwa zarządzane przez 

Wojskową Agencję Mieszkaniową

Skarb Państwa powierzył Wojskowej Agencji 
Mieszkaniowej wykonywanie prawa własności i 
innych praw rzeczowych na jego rzecz w stosunku do 
nieruchomości stanowiących jego własność:

wykorzystywanych na zakwaterowanie stałe i 
tymczasowe żołnierzy zawodowych,

zajętych pod urządzenia i obiekty infrastruktury 
technicznej i społecznej związane z nieruchomościami 
wymienionymi powyżej,

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

52

Nieruchomości Skarbu Państwa zarządzane przez 

Wojskową Agencję Mieszkaniową

uznanych za zbędne na cele obronności i 
bezpieczeństwa państwa, jeżeli w mpzp są lub mogą 
być przeznaczone pod budownictwo mieszkaniowe,

uznanych za zbędne na cele obronności i 
bezpieczeństwa państwa, jeżeli opracowana przez 
Agencję propozycja wykorzystania tych 
nieruchomości uzasadnia ich przekazanie w celu 
realizacji zadań Agencji,

innych nieruchomości przekazanych Agencji.

2011-11-02

27

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

53

Cele publiczne w gospodarce nieruchomościami

Cele publiczne zostały zdefiniowane w ugn i znajdują 

zastosowanie wyłącznie w ramach tej ustawy.  
Literalnie wymienione cele publiczne mają 
zastosowanie przede wszystkim przy:

wywłaszczaniu  nieruchomości (art.112), 

dokonywaniu darowizny w ramach przeznaczania 
nieruchomości z zasobu na cele publiczne (art.13), 

zwolnieniu zbycia nieruchomości w drodze przetargu 
odpowiednio przez wojewodę lub odpowiednią radę 
lub sejmik (art.37),

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

54

Cele publiczne w gospodarce nieruchomościami- c.d.

udzieleniu bonifikaty od ceny zbycia nieruchomości 
(art.68), 

ustalaniu stawki procentowej opłaty rocznej oraz 
udzielaniu bonifikaty od pierwszej opłaty i opłat 
rocznych z tytułu ustanowienia użytkowania wieczystego 
(art.72 i 73), 

ustalania stawki procentowej opłaty rocznej oraz 
udzielaniu bonifikaty przy naliczaniu opłat rocznych z 
tytułu ustanowienia trwałego zarządu nieruchomością 
(art.83 i 84), 

dokonywania podziału nieruchomości z urzędu (art.97), 

wykonywania przez gminę prawa pierwokupu 
nieruchomości (art.109).

2011-11-02

28

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

55

Cele publiczne w gospodarce nieruchomościami- c.d.

Art. 6. Celami publicznymi w rozumieniu ustawy są:

1) wydzielanie gruntów pod drogi publiczne i drogi wodne, 
budowa, utrzymywanie oraz wykonywanie robót 
budowlanych tych dróg, obiektów i urządzeń transportu 
publicznego, a także łączności publicznej i sygnalizacji;

1a) wydzielenie gruntów pod linie kolejowe oraz ich 
budowa i utrzymanie;

1b) wydzielanie gruntów pod lotniska, urządzenia i obiekty 
do obsługi ruchu lotniczego, w tym rejonów podejść, oraz 
budowa i eksploatacja tych lotnisk i urządzeń;

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

56

Cele publiczne w gospodarce nieruchomościami- c.d.

2) budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i 
urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii 
elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych 
do korzystania z tych przewodów i urządzeń;

3) budowa i utrzymywanie publicznych urządzeń służących do 
zaopatrzenia ludności w wodę, gromadzenia, przesyłania, 
oczyszczania i odprowadzania ścieków oraz odzysku i 
unieszkodliwiania odpadów, w tym ich składowania;

4) budowa oraz utrzymywanie obiektów i urządzeń służących 
ochronie środowiska, zbiorników i innych urządzeń wodnych 
służących zaopatrzeniu w wodę, regulacji przepływów i ochronie 
przed powodzią, a także regulacja i utrzymywanie wód oraz 
urządzeń melioracji wodnych, będących własnością Skarbu 
Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego;

2011-11-02

29

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

57

Cele publiczne w gospodarce nieruchomościami- c.d.

5) opieka nad nieruchomościami stanowiącymi zabytki w 
rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad 
zabytkami;

5a) ochrona Pomników Zagłady w rozumieniu przepisów o 
ochronie terenów byłych hitlerowskich obozów zagłady oraz 
miejsc i pomników upamiętniających ofiary terroru 
komunistycznego;

6) budowa i utrzymywanie pomieszczeń dla urzędów organów 
władzy, administracji, sądów i prokuratur, państwowych szkół 
wyższych, szkół publicznych, a także publicznych: obiektów 
ochrony zdrowia, przedszkoli, domów opieki społecznej, 
placówek opiekuńczo-wychowawczych i obiektów sportowych;

6a) budowa i utrzymywanie obiektów oraz pomieszczeń 
niezbędnych do realizacji obowiązków w zakresie świadczenia 
przez operatora publicznego powszechnych usług pocztowych, a 
także innych obiektów i pomieszczeń związanych ze 
świadczeniem tych usług;

dr inż. Józef  Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

58

Cele publiczne w gospodarce nieruchomościami- c.d.

7) budowa i utrzymywanie obiektów oraz urządzeń niezbędnych 
na potrzeby obronności państwa i ochrony granicy państwowej, 
a także do zapewnienia bezpieczeństwa publicznego, w tym 
budowa i utrzymywanie aresztów śledczych, zakładów karnych 
oraz zakładów dla nieletnich;

8) poszukiwanie, rozpoznawanie, wydobywanie i składowanie 
kopalin stanowiących własność Skarbu Państwa oraz węgla 
brunatnego wydobywanego metodą odkrywkową;

9) zakładanie i utrzymywanie cmentarzy;

9a) ustanawianie i ochrona miejsc pamięci narodowej;

9b) ochrona zagrożonych wyginięciem gatunków roślin i 
zwierząt lub siedlisk przyrody;

10) inne cele publiczne określone w odrębnych ustawach.