POMIARY SYTUACYJNE

Przedmiot  pomiarów  sytuacyjnych stanowią szczegóły  terenowe  wykazane  znakami  umownymi  w 
instrukcji  K-1:  naziemne  szczegóły  terenowe,  urządzenia  podziemne  i  nadziemne  oraz  podstawowe 
elementy ewidencji gruntów 

Grupy  dokładnościowe. Ze  względu  na  charakter  i  zróŜnicowane  moŜliwości  identyfikacji  obrysów 
konturów zdejmowanych obiektów oraz wymaganą dokładność ich pomiaru, szczegóły terenowe dzieli 
się na trzy grupy. 

Grupa I obejmuje szczegóły trwałe, o wyraźnych, jednoznacznie określonych granicach lub konturach:

–

utrwalone znakami geodezyjnymi punkty osnowy wysokościowej, punkty podstawowej osnowy 

grawimetrycznej i punkty wiekowe osnowy magnetycznej,

–

znaki graniczne granic: państwa, jednostek administracyjnych i działek czy nieruchomości,

–

punkty załamania granic działek czy nieruchomości,

–

obiekty i urządzenia techniczno-gospodarcze,

–

elementy uzbrojenia terenu i studnie,

–

obiekty  drogowe  i  kolejowe  (mosty,  wiadukty,  przejazdy,  tunele,  estakady,  tory  kolejowe  i 

tramwajowe itp.),

–

pomniki, figury, trwałe ogrodzenia itp.;

Do grupy II zalicza się szczegóły terenowe o mniej wyraźnych i mniej trwałych konturach, takie jak:

–

punkty załamań konturów budowli i urządzeń ziemnych  (tamy,  wały ochronne, groble, kanały, 

rowy,  nasypy, wykopy itp.),

–

elementy urządzenia boisk sportowych, parków, zieleńców, trawników itp.,

–

drzewa przyuliczne i pomniki przyrody,

–

elementy podziemne uzbrojenia terenu,

–

budynki i budowle, których połoŜenie określono metodami fotogrametrycznymi;

Grupa III obejmuje następujące szczegóły terenowe:

–

punkty załamań konturów uŜytków gruntowych i konturów  klasyfikacyjnych,

–

naturalne linie brzegowe wód płynących i stojących,

–

linie podziału na oddziały w lasach państwowych,

–

punkty załamań wewnętrznych dróg dojazdowych na terenach państwowych i prywatnych,

–

inne obiekty o niewyraźnych konturach.

Kryteria dokładnościowe prowadzenia bezpośrednich pomiarów szczegółowych

Dokładność połoŜenia szczegółów terenowych (pikiet) zaliczonych do poszczególnych grup, 

określana względem najbliŜszej osnowy geodezyjnej nie powinna być mniejsza niŜ:

–

0,10 m - dla grupy I,

–

0,30 m - dla grupy II,

–

0,50 m - dla grupy III ( o ile dokładność identyfikacji tych szczegółów nie jest mniejsza niŜ 0,50 

m).

Kontrola pomiaru szczegółów terenowych. 

Szczegóły sytuacyjne, zaliczane do I grupy powinny być zamierzane z kontrolą poprzez:

–

drugie, niezaleŜne wyznaczenie ich połoŜenia,

–

miary czołowe (tzw. czołówki),

–

miary przeciwprostokątne (tzw. podpórki),

Pomiar  połoŜenia  punktów  szczegółów  sytuacyjnych,  w  zaleŜności  od  ich  charakteru,  ma  na  celu 

wyznaczenie połoŜenia punktów:

–

ś

rodkowych, dla obiektów punktowych,

–

załamań osi, dla obiektów liniowych,

–

załamań obrysów, dla obiektów powierzchniowych. 

Generalizacja szczegółów terenowych

Kontury szczegółów terenowych przy ich pomiarze –w zaleŜności od ich rodzaju oraz charakteru 
terenu – generalizuje się tak, aby maksymalne odchylenie faktycznej linii konturu od ustalonej linii 
prostej nie przekraczało:

–

0,1 m dla szczegółów I grupy, 

–

0,2 m  dla szczegółów II grupy dokładnościowej oraz

–

0,75 m dla szczegółów III grupy dokładnościowej.

Przy pomiarze metodami bezpośrednimi konturów budynków i linii ogrodzeń trwałych 

naleŜy  mierzyć

wszystkie  występujące  na  nich  występy  i  wgłębienia  większe  niŜ

0,3  m,  przy  czym  jeśli  wymiary  tych  elementów  są mniejsze  niŜ 2  m,  moŜna  je  zamierzyć za 

pomocą miar  bieŜących  wzdłuŜ ścian  tych  budowli,  których  połoŜenie  określono  jedną z  metod 
pomiaru  szczegółów.  Szerokość ogrodzeń mierzy  się jeśli  przekraczają one  wielkość 0,3  m,  a 
bramy w nich istniejące zamierza się tylko od strony dróg i ulic. 

Pomiary  sytuacyjne  prowadzi  się w  oparciu  o  punkty  podstawowej  i  szczegółowej  geodezyjnej 
osnowy poziomej. W przypadkach kiedy zagęszczenie terenu tymi punktami jest niewystarczające 
dla  wykonania  pomiarów  zagęszcza  się je  punktami  osnowy  pomiarowej.  Potrzeba  zagęszczenia 
osnowy  szczegółowej  osnową pomiarową występuje  powszechnie  w  przypadku  prowadzenia 
pomiarów  sytuacyjnych  metodami  bezpośrednimi:  metodą domiarów  prostokątnych  (rzędnych  i 
odciętych) oraz metodą biegunową.

Podstawowymi metodami pomiaru szczegółów sytuacyjnych są:

–

metoda ortogonalna (domiarów prostokątnych, rzędnych i odciętych 

–

metoda biegunowa 

–

geodezyjne wcięcia kątowe i liniowe 

–

metoda przedłuŜeń i przecięć konturów sytuacyjnych z liniami pomiarowymi

METODA ORTOGONALNA

Długości linii pomiarowych nie powinny być większe niŜ:

–

400 m na terenach zabudowanych,

–

600 m na terenach rolnych i leśnych 

Długości  linii  pomiarowych  powinny  być mierzone  dwukrotnie  (raz  przy  pomiarze  elementów 
rozpatrywanej  osnowy,  a  drugi  – przy  pomiarze  szczegółowym),  a  róŜnice  wyników  tych 
pomiarów  nie  powinny  być większe  niŜ trzykrotny  błąd  pomiaru  długości,  przy  zastosowaniu 
określonej techniki jej pomiaru. 

Sposób i warunki tyczenia linii pomiarowych zawiera instrukcja G-4.

Kąty  proste  w  stosowanej  konstrukcji  pomiarowej  wytycza  się przy  uŜyciu  sprawdzonej 
węgielnicy dwupryzmatycznej. Kryteria które powinny być zachowane przy pomiarze szczegółów 
metodą domiarów prostokątnych z zastosowaniem węgielnicy dwupryzmatycznej :

•Dopuszczalna długość rzędnej: do 25m (I gr.), do 50m (IIgr), do 70m (III gr)

•Dokładność pomiaru: 0.01m (I gr.), 0.05m (IIgr), 0.10m (III gr)

Długości  rzędnych  dla  szczegółów  II  i  III  grupy  dokładnościowej  mogą być przekroczone  pod 
warunkiem wykonania pomiaru elementów kontrolnych.

Wyniki pomiarów notuje się na szkicach polowych, prowadzonych na specjalnych formularzach.

METODA BIEGUNOWA

W  metodzie  biegunowej  połoŜenie  mierzonego  punktu  sytuacyjnego  określa  się mierząc  jego 
odległość od  stanowiska  instrumentu  oraz  kąt  poziomy  pomiędzy  kierunkiem  na  wybrany  punkt 
osnowy, a kierunkiem na punkt mierzony.

Instrument  w  czasie  pomiaru  ustawia  się w  zasadzie  nad  punktami  osnowy  szczegółowej  lub 

pomiarowej. Przy pomiarze szczegółów II i III grupy dokładnościowej wykorzystać moŜna w tym 
celu punkty sytuacyjne I grupy dokładnościowej, w tym szczególnie utrwalone punkty załamania 
granic, zamierzone wcześniej z kontrolą. 

Nawiązanie kątowe pomiaru na kaŜdym stanowisku naleŜy wykonać do dwóch punktów osnowy, a 
ostatni  odczyt  (kontrolny)  powinien  być wykonany  po  wycelowaniu    na  punkt  przyjęty  za 
początkowy. Odległości ze stanowiska do mierzonych punktów nie mogą przekraczać:się

- podwójnej długości głównej celowej orientującej – dla I grupy szczegółów sytuacyjnych,

-czterokrotnej długości głównej celowej orientującej – dla II i III grupy szczegółów sytuacyjnych,

Kontrola pomiaru szczegółów

Pomiar  punktów  obiektów  zaliczanych  do  I  grupy  dokładności  musi  być uzupełniony  pomiarem 
sprawdzającym (miary czołowe, miary do przecięć konturów lub ich przedłuŜeń z bokami osnowy, 
odległości do punktów innych obiektów czy wreszcie pomiar z innego stanowiska).

Wyniki pomiarów zapisuje się w odpowiednich dziennikach pomiarowych lub na elektronicznych 
nośnikach oraz na szkicach polowych, prowadzonych na formularzach ustalonego wzoru. 

METODA WCIĘĆ

METODA PRZEDŁUśEŃ

ZASADY PROWADZENIA SZKICÓW POLOWYCH

Bezpośrednio  w  terenie  podczas  prowadzenia  pomiarów  sytuacyjnych  kaŜdą z  wymienionych 
metod  wykonuje  się szkice  polowe  na  formularzach  ustalonego  wzoru.  Na  szkicach  tych  za 
pomocą znaków  umownych,  przewidzianych  w  instrukcji  K-1  dla  skali  1:500,  przedstawia  się
połoŜenie punktów osnowy geodezyjnej i zamierzane szczegóły terenowe oraz wpisuje się miary i 
inne  informacje  opisowe  określające  połoŜenie,  kształt,  wielkość,  charakter  i  przeznaczenie
zamierzanych szczegółów. 

Zasady:

•wszystkie rysunki, opisy i miary na szkicu powinny być wyraźne i czytelne

•błędnie  wykreślonych  linii  czy  wpisanych  informacji  nie  wolno  wycierać gumką,  ale  naleŜy 
przekreślać tak, aby pozostały nadal czytelne

•szkiców  nie  wolno  przerysowywać (w  przypadku  jeśli  zajdzie  taka  potrzeba,  oryginał naleŜy 
pozostawić co najmniej do czasu kameralnego opracowania wyników pomiaru)

•szkice  polowe  prowadzi  się bez  zachowania  skali,  starając  się jednym  szkicem  objąć zamkniętą
część terenu.  W  przypadku  duŜego  zagęszczenia  szczegółów  lub  ich  bogatej  treści,  wyniki 
pomiarów wykonane z kaŜdej linii lub nawet jej części, moŜna przedstawić na odrębnych szkicach 

•kaŜdy  ze  szkiców  naleŜy  zanumerować;  naleŜy  na  nich  wpisać numery  szkiców  sąsiadujących, 
informacje  o  właścicielach i  numery  działek  (jeśli  jest  taka  potrzeba) oraz  zaznaczyć strzałką
kierunek  północy  i  opisać zgodnie  z  rubrykami  formularza  szkicu  – podając  miejsce  i  czas  oraz 
wykonawcę pomiaru

•w miarę postępu  prac  naleŜy  na  szkicu  polowym  osnowy  pomiarowej  sporządzić zestawienie 
(przegląd)  szkiców  polowych,  wpisując  na  nim  kolorem  czerwonym  numery  szkiców  polowych 
wykonanych w oparciu o poszczególne linie pomiarowe. 

Miary na szkicach z pomiarów wykonywanych metodą domiarów prostokątnych wpisuje się
w sposób następujący:

•–

przy  punkcie  początkowym  linii  pomiarowej  pisze  się 0,00  i  oznacza  strzałką kierunek 

pomiaru,

•– miarę przy punkcie posiłkowym podkreśla się jeden raz, zaś przy końcowym – dwa razy (jeśli 
pomiar  wykonano  na  przedłuŜeniu  linii  pomiarowej,  to  miarę końcową podkreśla  się tylko  jeden 
raz),

•–

wartość odciętej  kaŜdego  zamierzonego  punktu  pisze  się przy  spodku  prostopadłej, 

wystawionej do niego z linii pomiarowej, po jej przeciwległej stronie,

•– wartość rzędnej  wpisuje  się równolegle  do  wystawionej  prostopadłej  (jeśli  odczytano  na  niej 
kilka  rzędnych  to  wartości  te  wpisuje  się prostopadle  do  kierunku  pomiaru,  podkreślając 
dwukrotnie miarę końcową),

•– miary czołowe oraz długości linii wcinających, mierzone bezpośrednio, wpisuje się równolegle 
do  mierzonej  linii,  ujmując  je  w  dwie  kreski,  na  przykład  -12,20- (miary  podpórek  wpisuje  się
analogicznie ale bez kresek).

Przy  pomiarze  metodą biegunową na  szkicu  polowym  rysuje  się punkty  osnowy  geodezyjnej 
oraz  kontury  zdejmowanych  szczegółów  terenowych.  Wszystkie  zamierzone  punkty  tych 
szczegółów  numeruje  się.  Wyniki  pomiarów  pośrednich  (kierunków  i  długości)  notuje  się w 
dzienniku  pomiarowym  lub  na  nośnikach  elektronicznych,  a  na  szkicu  polowym  wpisuje  się
wszystkie  miary  uzyskane  z  bezpośredniego  pomiaru  (czołówki,  domiary  na  linię konturu 
sytuacyjnego i inne).

SZKIC OSNOWY POMIAROWEJ

DZIENNIK POMIAROWY METODĄ BIEGUNOWĄ

Stanowisko

Cel do punktu

Kierunek Hz

Odległość pozioma

2146

2150

2147

1

2

2150

0.0000

0.0000

80.8505

156.564

79.08

156.564

Stanowisko

Cel do punktu

Kierunek Hz

Odległość ukośna

2146

2150

2147

1

2

2150

0.0000

0.0000

80.8505

156.564

79.08

156.564

Kąt V

99.8654

99.8654

ZNAKI UMOWNE

Technologia pomiarów satelitarnych wykonanych w trybie RTK GPS i rola osnowy 

geodezyjnej w tych pomiarach

Schemat 
funkcjonowania 
róŜnicowego 
systemu RTK GPS 

Rola wielofunkcyjnych elektronicznych rejestratorów 

polowych – palmtopy lub tzw. PEN – komputery:

 rejestracja i wizualizacja danych w terenie,

 stanowią podręczne, przenośne biuro podczas prac w terenie 

zmaterializowane w nieduŜym wymiarowo i wagowo 

urządzeniu,  rejestratora, 

 komputera z pakietem programów obliczeniowych 

i programów graficznych do edycji mapy, 

 szkicownika, notatnika, przeglądarki, dyktafonu, 

umoŜliwia korzystanie z Internetu itp. 

 rejestracja zeskanowanych podkładów 

mapowych lub zredagowanej mapy numerycznej

Pozyskiwanie danych do tworzenia numerycznej mapy zasadniczej z wykorzystaniem 

graficznych rejestratorów polowych

Palmtop iPAQ H 3850 

firmy Compaq

Pozyskiwanie danych do tworzenia numerycznej mapy zasadniczej z wykorzystaniem 

graficznych rejestratorów polowych

Aplikacja ActiveSync

Mikromap

(mmp)

EWMAPA

Microstation, 

Geoinfo

Uzupełnienie baz danych w mapie 

numerycznej

TerMap 

(mmp)

dxf

PC

B

a

d

a

n

ie

 d

o

k

ła

d

n

o

ś
ci

o

w

e 

te

ch

n

o

lo

g

ii 

R

T

K

 -

G

P

S

 

W
E

R

Y

F

IK

A

C

J

A

 B

A

D

A

Ń
N

A

 O

B

IE

K

C

IE

 R

Z

E

C

Z

Y

W
IS

T

Y

M
 –

G

M
IN

A

 K

O

Z

Y
(c

d

.)

 poniŜej - 0,25m

 -0,20m : - 0,25m

 -0,15m : - 0,20m

 -0,1m : - 0,15m

-0,09m : - 0,1m

 -0,08m : - 0,09m

 -0,07m : - 0,08m

 -0,06m : - 0,07m

 -0,05m : - 0,06m

 -0,04m : - 0,05m

 -0,03m : - 0,04m

 -0,02m : - 0,03m

 -0,01m : - 0,02m

 0,0 m : - 0,01m

 0,0 m : 0,01m

 0,01 m : 0,02m

 0,02 m : 0,03m

 0,03 m : 0,04m

 0,04 m : 0,05m

 0,05 m : 0,06m

 0,06 m : 0,07m

 0,07 m : 0,08m

 0,08 m : 0,09m

 0,09 m : 0,1m

powyŜej 0,1m

0

5

1

0

1

5

2

0

2

5

3

0

3

5

4

0

Liczba

P

rz

e

d

z

ia

ły

dX

dY

 poniŜej - 0,25m

 -0,20m : - 0,25m

 -0,15m : - 0,20m

 -0,1m : - 0,15m

-0,09m : - 0,1m

 -0,08m : - 0,09m

 -0,07m : - 0,08m

 -0,06m : - 0,07m

 -0,05m : - 0,06m

 -0,04m : - 0,05m

 -0,03m : - 0,04m

 -0,02m : - 0,03m

 -0,01m : - 0,02m

 0,0 m : - 0,01m

 0,0 m : 0,01m

 0,01 m : 0,02m

 0,02 m : 0,03m

 0,03 m : 0,04m

 0,04 m : 0,05m

 0,05 m : 0,06m

 0,06 m : 0,07m

 0,07 m : 0,08m

 0,08 m : 0,09m

 0,09 m : 0,1m

powyŜej 0,1m

0

5

1

0

1

5

2

0

2

5

3

0

3

5

4

0

4

5

Liczba

P

rz

e

d

z

ia

ły

d

X

d

Y

d

H

D

IA

G

R

A

M
Y

 I

L

U

S

T

R

U

J

Ą

C

E

 C

Z

Ę

S

T

O

Ś

Ć

 W
Y

S

T

Ę

P

O

W
A

N

IA

 

R

Ó

ś

N

IC

 d

X

, d

Y

, d

H

 W
 P

O

S

Z

C

Z

E

G

Ó

L

N

Y

C

H

 

P

R

Z

E

D

Z

IA

Ł

A

C

H

 W
A

R

T

O

Ś

C

I

N

a

ro

Ŝ
n

ik

i b

u

d

yn

k

ó

w

P

o

zo

st

a

łe

 szc
ze

g

ó

ły

 te

re

n

o

w

e