24.11.2009
Wykład 8

Style reagowania (pomagania) w odpowiedzi na problem pacjenta wg Rogersa

1. reakcje oceniające
2. reakcje interpretujące
3. reakcje badawczo-sondujące 
4. reakcje podtrzymująco-uspokajające
5. reakcje rozumiejące

Reakcje oceniające

Reakcja   zawiera  w   sobie   ocenę   dotyczącą   emocji   pacjenta  z   perspektywy 

norm,   jest   ona   często   spotykana   w   nieprofesjonalnym   pomaganiu,   w 
profesjonalnym jest naganna i niedopuszczalna.

Profesjonalnie może być stosowana w jednym przypadku – w sytuacji terapii 

ofiary   przemocy,   gdyż   jej   reakcje   emocjonalne   są   zupełnie   nieadekwatne, 
ponieważ   przez   długi   czas   była   obiektem   manipulacji   ze   strony   sprawcy 
przemocy,  słyszała  że  to  przez  nią   dochodzi  do  przemocy.   W  takim  wypadku 
warto powiedzieć takiej osobie, że nie powinna mieć ona poczucia winy, że nie 
jest   osobą   odpowiedzialną,   za   to   co   się   stało.   Nazwanie,   rozpoznanie 
nieadekwatności   emocji   jest   konieczne.   Technikę   tą   stosuje   się   również   w 
przypadku sprawcy przemocy, jeśli usiłuje on zrzucić z siebie odpowiedzialność.

To jest okropne co mówisz! Musisz coś z tym zrobić. Nie możesz nienawidzić 

swojego ojca.

Reakcje interpretujące

Reakcja wyjaśniająca pacjentowi, co naprawdę (wg terapeuty) spowodowało, 

że doszło do takich odczuć po stronie pacjenta. Jest to sugestia dotycząca tego w 
jakim kierunku powinno iść myślenie pacjenta.

Kiedy  cię   słucham,  myślę   że   twoje  negatywne   uczucia   do   ojca  mogą   być 

spowodowane  jakąś   sytuacją   z   dzieciństwa.   Poszukajmy   razem,  co   mogło  to 
spowodować.

Reakcje badawczo-sondujące

Pytamy o dodatkowe informacje, chcemy uzyskać większy wgląd w to, o czym 

mówi  pacjent.  Terapeuta  chce  dowiedzieć  się  więcej  o  problemie,  zakłada  że 
ważne mogą być inne czynniki, o których pacjent nie wspomniał.

Czy przypominasz sobie od kiedy to się zaczęło?

Reakcje podtrzymująco-uspokajające

Ich celem jest danie pewnego wsparcia, zmniejszenie napięcia drugiej osoby. 

Jest to pocieszenie, wsparcie. Często jest to pomysł na pewne działanie, które 
może pomóc pacjentowi, podpowiedź pewnego rozwiązania. Pacjent często liczy 
na   ten   właśnie   rodzaj   reakcji   –   gotowe   rozwiązanie.   Głównie   jest   to 
nieprofesjonalna forma pomocy.

Wiesz, myślę że wiele osób ma takie okresy w życiu, kiedy daleko im do osób  

bliskich. Ja też miałam w życiu taki okres, ale mi przeszło. To przejdzie.

1

Reakcje rozumiejące

Parafraza   tego,   co   usłyszeliśmy   od   pacjenta,   sprawdzenie   na   ile   trafnie 

zrozumieliśmy   problem,   odczucia   i   emocje   pacjenta.   Uwypuklamy   emocje 
pacjenta i podkreślamy to, co wydaje się sprawiać mu największy problem.

Rozumiem,  że   jest   ci   bardzo   trudno   z   tym   czego   doświadczasz   –   z   taką 

negatywną   niechęcią   do   ojca,  tym   bardziej  że   nie  widzisz  podstaw  ku   takim 
odczuciom.

(*)Zdaniem Rogersa wszystkie rodzaje reakcji mają swoją funkcję. Nie różnicuje 
on reakcji profesjonalnych od nieprofesjonalnych.

Opór w terapii
Wszelkie  działania  podejmowane  świadomie  lub  nieświadomie  przez  pacjenta, 
które  mają  zapobiec,  unieważnić lub  w  inny  sposób  nie  dopuścić  do  postępu 
terapii (Puntil). Blokowanie zmiany, do której ma dojść w wyniku terapii.
Formy

•

milczenie /pustka w głowie/

•

niechęć   do   mówienia   uzasadniana   tym,   ze   nie   ma  do   powiedzenia  nic 
istotnego

•

silne pobudzenie pozawerbalne bez jego ujawniania

•

mówienie o banalnych zdarzeniach, zagadywanie

•

abstrakcyjność wypowiedzi = unikanie emocji

•

spóźnianie się 

•

acting out

(właściwie wszystko może być formą oporu)

Opór wg Enrighta - możliwe źródła oporu
Można   się   zabezpieczyć   przed   oporem.   Oporem   jest   wynikiem 
nieprofesjonalnego   zbagatelizowania   pewnych   pułapek,   które   niedostrzeżone 
prowadzą do oporu. Pułapki te należy przepracować.

1. Uznanie własnej chęci uczestniczenia w sytuacji terapii

•

Pozorne wybory (no dobrze zostaje)  – kiedy pacjent nie przychodzi z 
własnej woli, ale przysłany przez żonę, pedagoga szkolnego, czy nakazu 
sądu
Jeśli nie doprowadzimy do tego, że pacjent uzna, że przyjście tutaj było 
jego   wyborem,   to   terapia   nie   będzie   przynosić   skutków.   Musimy 
uświadomić   pacjentowi,  że   skoro   przyszedł  to   sam  dokonał   wyboru, 
nawet jeśli alternatywą było coś nieprzyjemnego i on sam twierdzi, że 
wyboru nie miał (ludzie uznają, że mają wybór tylko gdy dokonują go 
spomiędzy dwóch atrakcyjnych dla niego alternatyw). Jeśli mimo prób 
pacjent utrzymuje, że nie chce tu być – powinien wyjść, nie ma sensu 
podejmować z nim terapii.

•

Rezygnacja 

2. Jaki jest rzeczywisty doświadczany przez klienta problem lub cel terapii (W 

jaki sposób doświadczasz tego jako problemu?)
Obiektywny  problem,  nie   oznacza   że   istnieje  problem  w   subiektywnym 
odczuciu pacjenta. Trzeba ustalić, czy to co klient poda jako problem jest 
rzeczywiście tym, o co chodzi a nie przykrywką. Nie możemy się zbyt łatwo 
dać zwieźć obiektywnością problemu.

2

3. Czy stan pożądany jest możliwy do osiągnięcia?

Nawet jeśli obiektywnie dany cel jest możliwy o osiągnięcia, ważne jest też 
czy jest to możliwe w subiektywnym świecie pacjenta.

4. Czy ten terapeuta jest odpowiedni? (Czy wydaję ci się osobą, która może ci 

pomóc?)
Czy osoba terapeuty jest zgodna z oczekiwaniami pacjenta.

5. Czy istnieją jakieś konkurencyjne motywy? (Czy ten objaw daje ci jakieś 

korzyści?)
Konkurencyjny   motyw   –   obawa,   że   jeśli   terapia  spowoduje   zmianę,   to 
będzie się to wiązać z negatywnymi konsekwencjami, których obawia się 
pacjent (np. osoba, która chce wyleczyć się z otyłości, ale boi się, że jeśli 
schudnie to sprawy damsko-męskie zajmą jej zbyt dużo czasu i nie będzie 
mieć już czasu dla siebie, dla swojego hobby)

3