background image

Opracowanie pytań z ogólnej części pr. Cywilnego

I

1.

Przedmoit i systematyka pr. Cywilnego

Pojęcie prawa cywilnego:
-  przedmiot,   stosunki   cywilne;   reguluje   stosunki   społeczne   o   charakterze   majątkowym   i 
niemajątkowym,
Stosunki   majątkowe,   to   stosunki   własnościowe,   powstałe   na   tle   przynależności   rzeczy   i 
innych dóbr do danego przedmiotu, czyli dotyczące społecznego korzystania z tych dóbr, lecz 
również stosunki polegające na wymianie dóbr i usług. 
Stosunki majątkowe mają za przedmiot interes natury ekonomicznej.
Stosunki niemajątkowe to takie, które nie mają bezpośrednio wartości ekonomicznej.
W prawie cywilnym dominują stosunki majątkowe.
-  podmiot,  art.,  1  k.c.,  Podmiotami  stosunków  cywilnoprawnych są  osoby  fizyczne  oraz 
osoby prawne.
-  metoda regulacji, ma na celu rozgraniczenie prawa cywilnego od innych gałęzi prawa; 
przyjmuje się zasadę równorzędności stron, tzn.  że żadna ze stron nie jest podporządkowana 
drugiej.
Treść  –   na   treść   składają   się   uprawnienia   i   obowiązki.   Uprawnienia   pojmujemy   jako 
możliwość   określonego   zachowania   się,   obowiązek   zaś   oznacza   powinność   nakazanego 
zachowania   się.   Zbiorczą   kategorię   nadrzędną   łączącą   zespół   uprawnień   strony   stosunku 
cywilnoprawnego stanowi prawo podmiotowe.
Systematyka polskiego prawa cywilnego (system pandyktowy):
1.   Część   ogólna,   zalicza   się   do   niej   wszystkie   normy   cywilnoprawne,   które   regulują 
zagadnienia   wspólne   dla   pozostałych   działów   prawa   cywilnego.   W   księdze   I   kodeksu 
cywilnego,   a   więc  w   dziale   obejmującym   część   ogólna,   zostały   zawarte   przepisy   o   tzw. 
dobrach osobistych.
2. Prawo rzeczowe, unormowane są te społeczne formy korzystania z dóbr majątkowych, w 
których występują łącznie dwie następujące cechy:
a) przedmiotem korzystania są rzeczy w ścisłym tego słowa znaczeniu; dobra samoistne,
b) forma korzystania jest ukształtowana w postaci tzw. praw podmiotowych bezwzględnych 
(erga omnes).
Prawo rzeczowe reguluje prawo własności. Jest to wśród praw rzeczowych prawo najszersze.
Inne prawa rzeczowe, to: użytkowanie wieczyste (art. 232 - 243 k.c.) oraz tzw. ograniczone 
prawa rzeczowe (art. 244 - 335 k.c.) - użytkowanie, służebność, zastaw, hipoteka i prawa 
spółdzielcze do lokali.                                                
3.   Prawo   o   zobowiązaniach   (inter   partes);   wierzytelności,   czyli   prawa   jednego   podmiotu 
(wierzyciela)   do   żądania   od   drugiego   podmiotu   (dłużnika)   świadczenia,   tj.   pewnego 
zachowania   się   pozytywnego   (działania)   lub   negatywnego   (zaniechania).   Prawo   o 
zobowiązaniach normuje stosunki prawne, z których powstają wierzytelności.
Prawo o zobowiązaniach stanowi najszerszy dział prawa cywilnego.
4. Prawo rodzinne, w jego ramach wyodrębnia się:
a) stosunki prawne wynikające z małżeństwa,
b)   stosunki   prawne   wynikające   z   pokrewieństwa   i   powinowactwa   -   przede   wszystkim 
stosunki  pomiędzy dziećmi i rodzicami oraz z przysposobienia,
c) stosunki prawne wynikające z opieki nad małoletnim.
5.   Prawa   na   dobrach   niematerialnych   -   prawo   autorskie   i   wynalazcze.   Prawa   do 
niematerialnego produktu twórczej działalności umysłu ludzkiego (utwory naukowe,
literackie, artystyczne, utrwalone w jakiejkolwiek postaci)

1

korniej@o2.pl

background image

2.Wady oświadczenia woli

Czynności   prawne   mogą   być   dotknięte   różnego   rodzaju   wadliwościami.   Jedynie   te 
nieprawidłowości   zaistniałe   w   toku   całego   procesu   składnia   oświadczenia   woli,   które 
ustawodawca   uznał   za   tak   doniosłe,   że   powiązał   z   nimi   daleko   posunięte   konsekwencje 
włącznie z unicestwieniem oświadczenia określane są mianem wad oświadczenia woli.

1)       Brak świadomości lub swobody polega na złożeniu oświadczenia woli w sytuacji, 
kiedy patologiczny stan psychiczny podmiotu istniejący w momencie podejmowania decyzji 
lub   wyrażania   przez   niego   woli   wyłączał  świadomość   lub   swobodę  postępowania   tego 
podmiotu. Ustawodawca wymienił przykładowo chorobę psychiczną, niedorozwój umysłowy 
oraz przemijające nawet zaburzenia czynności psychicznych. Do tych ostatnich powszechnie 
zalicza się działanie pod wpływem alkoholu, narkotyków oraz środków farmakologicznych. 
Każde   oświadczenie   woli   złożone   w   przedstawionych   okolicznościach   jest   nieważne. 
Omawiana   wada   wykazuje   pewne   podobieństwa   z   poznaną   już   instytucją 
ubezwłasnowolnienia.   Efektem   ubezwłasnowolnienia   jest   wszak   pozbawienie   lub 
ograniczenie zdolności osoby fizycznej do czynności prawnych. Odwrotnie osoba cierpiąca 
na chorobę psychiczną ale nie ubezwłasnowolniona może dokonywać skutecznej czynności 
prawnej o ile złożyła swoje oświadczenie w przebłysku świadomości.

2)       Pozorność – ta wada może zaistnieć tylko przy współdziałaniu obu stron czynności 
prawnej.   Polega   bowiem   na   złożeniu   oświadczenia   woli   drugiej   stronie,  za   jej   zgodą, 
wyłącznie dla pozoru. Pozorność zachodzi zarówno wtedy, gdy strony nie chcą aby czynność 
prawna   wywołała   jakiekolwiek   skutki   prawne,   jak   i   wówczas,   kiedy   w   rzeczywistości 
dokonują czynności innego typu niż to wynika ze złożonych oświadczeń. Czynność pozorna 
jest zawsze nieważna niezależnie od tego, który z przedstawionych wariantów pozorności 
wykorzystały   strony.   Ważność   ewentualnej   czynności   ukrytej   ocenia   się   natomiast   na 
podstawie przepisów dotyczących tej czynność. Okaże się ona zatem w pełni skuteczna jeśli 
zostanie   dokonana   zgodnie   z   tymi   przepisami.   Pozorność   stwarza   niebezpieczeństwo   dla 
samego   podmiotu,   który   dokonuje   takiej   czynności.   Osoba   trzecia   może   bowiem   nabyć 
skutecznie prawo w oparciu o czynność dokonaną na podstawie czynności pozornej o ile 
spełni dwa warunki legitymować – się będzie dobrą wiarą i dokona czynności odpłatnej.

3)              Błąd  –   przyczyną   występowania   tej   wady   jest   mylne   wyobrażenie   podmiotu 
składającego oświadczenie woli o rzeczywistości. Stan ten może z kolei wynikać z różnych 
źródeł.   Podstawową   przesłanką,   której   spełnienie   umożliwi   uznanie   błędu   za   prawnie 
doniosły jest bowiem to, iż musi on dotyczyć  treści czynności prawnej.  Okoliczności nie 
związane w żaden sposób z treścią dokonanej czynności są normatywnie obojętne. Za błąd 
prawnie   doniosły   w   powyższym   znaczeniu   będzie   z   pewnością   uchodzić   tzw.   pomyłka 
polegająca na rozbieżności między podjętym aktem woli a jego przejawem. Obojętne jest 
przy tym czy to strona zniekształciła sama treść własnego oświadczenia czy też dokonała tego 
osoba użyta do jego przesłania. Aby można się skutecznie na błąd powołać powinien być on 
również istotny. Wymóg ten będzie spełniony w sytuacji uzasadniającej przypuszczenie, że 
gdyby   składający   oświadczenie   znał   stan   rzeczywisty   (subiektywna   istotność)   i   sprawę 
oceniał   rozsądnie   (obiektywna   istotność)   nie   złożyłby   oświadczenia   tej   treści.   Jeżeli 
oświadczenie było złożone konkretnemu adresatowi na błąd można się powołać wykazując 
dodatkowo, iż błąd wywołała druga strona lub też, że druga strona wiedziała o błędzie albo 
mogła   go   z   łatwością   zauważyć   w   konkretnych   okolicznościach   danego   przypadku. 
Wykazanie tej przesłanki jest z kolei zbędne w przypadku czynności prawnej dokonanej po 
tytułem  darmym.   Wymienione przesłanki  (błąd   w   obrębie  treści  czynności  prawnej,  jego 

2

background image

istotność oraz wspomniane okoliczności obciążające adresata oświadczenia woli) muszą być 
w zasadzie spełnione łącznie, chyba że mamy do czynienia ze wspomnianymi wyjątkami.

4)       Groźba – z groźbą mamy do czynienia w sytuacji oświadczenia złożonego co prawda 
w   pełni   świadomie   (tym   różni   od   wady)   lecz   pod   wpływem   przymusu   psychicznego. 
Oświadczenie określonej treści zostaje wymuszone poprzez stworzenie  stanu obawy,  iż w 
przypadku   odmowy   jego   złożenia   wystąpią   poważne   konsekwencje   natury   osobistej   lub 
majątkowej.   W   sytuacji   skutecznego   zastosowania   fizycznych   środków   przymusu   co 
doprowadziło w konsekwencji do wymuszonego przejawu woli można mieć wątpliwości, czy 
mamy do czynienia z omawianą wadą, czy też w ogóle doszło do złożenia oświadczenia. 
Przeważać  będzie   drugi   z wymienionych  poglądów.  Grożącym  może być  zarówno druga 
strona   czynności   prawnej,   jak   i   osoba   trzecia.   Groźba   musi   być   jednak  bezprawna   i 
poważna.  
Pierwsza   przesłanka   spełniona   jest   zarówno   wtedy   gdy   do   wymuszenia 
oświadczenia woli używa się  środka  przez prawo zabronionego jak i w  wypadku  użycia 
środka dopuszczonego co prawda przez prawo, lecz nie w celu do którego wykorzystuje go 
grożący. Wada groźby stwarza również –tak jak i błąd – jedynie możliwość uchylenia się od 
skutków złożonego pod jej wpływem oświadczenia woli.

II1.Zasady współżycia społecznego funkcje w prawie cywilnym

Są pozornymi normami społecznymi, Przyjmuje się powszechnie, że są to normy moralne, 
regulujące stosunki między ludzkie powszechnie zaakceptowane w danym okresie.
Nie są  natomiast  normami prawa i same jako takie nie źródłami prawa ani obowiązków 
cywilnoprawnych.   Staja   się   prawnie   doniosłe   z   mocy   odesłania   do   nich,   zawartego   w 
przepisie prawa stanowionego 
 

2.Przedstawicielstwo rodzaje

polega   na   tym   iż   jedna   osoba   zwana   przedstawicielem   dokonuje   w   imieniu   drugiej   os. 
Czynności   prawnej,   która   o   ile   mieści   się   w   granicach   upoważnienia   przedstawiciela   do 
działania w cudzym imieniu. Wywołuje skutki prawne bezpośrednio dla reprezentowanego.
Rodzaje:
a) ustawowe-źródłem umocowania jest ustawa
b) pełnomocnictwo-umocowanie do działania w cudzym imieniu opiera się na jednostronnym 
oświadczeniu woli
a`-   przedstawicielstwo   czynne   przedstawicielstwo   w   którym   przedstawiciel   składa 
oświadczenie woli w imieniu reprezentowanego
b`-   przedstawicielstwo   bierne   gdy   przedstawiciel   odbiera   w   imieniu   reprezentowanego 
oświadczenie woli składane przez os, 3
Przesłanki skutecznego działania:
1 musi istnieć umocowanie i przedstawiciel działa w granicach pr.
2 Przedstawiciel powinien mieć zdolność do reprezentowania, która wiąże się ze zdlnością do 
czynności prawnych w przypadku pełnomocnika może być ograniczona
3 musi działać w imieniu reprezentanta a nie we własnym
4   czynność   prawna   którą   ma   dokonać   przedstawiciel   nie   może   mieć   charakteru   ściśle 
osobistego
Instytucje podobne
Posłaniec- przynosi cudze oświadczenie woli
Zastępca pośredni – działa we własnym imieniu lecz na cudzy rachunek
Powiernik – występuje na zewnątrz   jako samodzielny podmiot prawa lecz na podstawie 
umowy z inną os. Nie wolno mu w pełnym zakresie ze swego prawa korzystać

3

background image

III

1.

Prawoo zwyczajowa a zwyczaj

Zwyczaj  – stała praktyka stosowana przez daną społeczność; jednakowe postępowanie w 
takich   samych   lub   zbliżonych   okolicznościach.   Nie   stanowi   normy   obowiązującej,   a   jest 
stosowany dlatego,  że  ułatwia określona działalność;  łatwiejsze  jest np. zawarcie  umowy 
według stosowanego już wzorca aniżeli układanie jej treści od nowa.
Prawo zwyczajowe – jego źródłem jest zwyczaj. Zwyczaj staje się normą prawną z chwilą, 
gdy w danej społeczności wytworzy się przekonanie, iż do zwyczaju trzeba się dostosować 
nie tylko dlatego, że ułatwia to obrót, lecz dlatego, że istnieje taki obowiązek.  

 

2.Przedawnienie

Przedawnienie  oznacza   upływ   zastrzeżonego   przez   ustawodawcę   terminu   wraz   ze 
związanym z tym skutkiem w postaci możliwości uchylenia się od zaspokojenia roszczenia.

(Art.   117)   Z   zastrzeżeniem   wyjątków   przewidzianych   w   ustawie   roszczenia   majątkowe 
ulegają przedawnieniu. Ustawodawca reguluje długość terminu przedawnienia oraz skutek 
upływu   terminu.   Po   upływie   terminu   przedawnienia   ten,   przeciwko   komu   przysługuje 
roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu 
przedawnienia. Jednakże zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest 
nieważne.

Przedawnieniu ulegają wyłącznie roszczenia majątkowe. Nie przedawniają się zaś roszczenia 
o charakterze niemajątkowym np. roszczenia służące ochronie dóbr osobistych. Ustawodawca 
czasami rezygnuje z konstrukcji przedawnienia, jednakże w to miejsce zastrzega surowszy 
termin zawity.

Skutek przedawnienia

Roszczenie przedawnione nie wygasa  przybiera natomiast postać  roszczenia niezupełnego 
(naturalnego). Brak bowiem skutecznej egzekucji. Roszczenie istnieje, nie można go wszakże 
dochodzić i wyegzekwować, jeżeli zobowiązany skorzystał z zarzutu przedawnienia. Możliwe 
jest dobrowolne zaspokojenie przedawnionego roszczenia. Nie można wówczas żądać zwrotu 
świadczenia   –   jako   świadczenia   nienależnego   –   jeżeli   zostało   spełnione   w   celu 
zadośćuczynienia przedawnionemu roszczeniu.

Terminy przedawnienia

1)              Długość   terminu  –   termin   przedawnienia   określa   ustawodawca   przepisami 
bezwzględnie   obowiązującymi.   Terminy   przedawnienia   nie   mogą   być   skracane   ani 
przedłużane   przez   czynność   prawną.  Jeżeli   przepis   szczególny   nie   stanowi   inaczej 
termin przedawnienia wynosi 10 lat, a dla roszczeń o świadczenie okresowe oraz 
roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej 3 lata.

Przez świadczenie okresowe można rozumieć świadczenia spełniane w pewnych regularnych 
odstępach   czasu   np.   co   miesiąc   przeważnie   w   formie   pieniężnej,   w   ramach   określonego 
ciągłego   stosunku  prawnego  np. stosunek najmu. Przykładem   świadczeń  okresowych jest 
czynsz najmu.

2)             Obliczanie terminu – bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia w którym 
roszczenie   stało   się   wymagalne.   Jednakże   jeżeli   wymagalność   roszczenia   zależy   od 

4

background image

podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia 
w   którym   roszczenie   stałoby   się   wymagalne,   gdyby   uprawniony   podjął   czynność   w 
najwcześniej możliwym terminie art. 120 §2. w szczególności dotyczy to wezwania do 
spełniania świadczenia. Bieg przedawnienia roszczeń o zaniechanie rozpoczyna się od 
dnia, w którym ten przeciwko komu roszczenie przysługuje, nie zastosował się do treści 
roszczenia art. 120 §2. Przedawnienie następuje po upływie terminu zastrzeżonego przez 
ustawodawcę.

3)               Zawieszenie   biegu   przedawnienia   –   ustawodawca   wprowadził   instytucję 
zawieszenia biegu przedawnienia, udzielając tym samym uprawnionemu ochrony przed 
ujemnym skutkiem upływu terminu przedawnienia. (Art. 121) Bieg przedawnienia nie 
rozpoczyna się a rozpoczęty ulega zawieszeniu:

                 co do roszczeń, które przysługują dzieciom przeciwko rodzicom – przez czas

 

trwania władzy rodzicielskiej,

                 co do roszczeń, które przysługują osobom nie mającym pełnej zdolności do

 

czynności prawnych przeciwko osobom sprawującym opiekę lub kuratelę – przez czas 
sprawowania przez te osoby opieki lub kurateli,

         co do roszczeń które przysługują jednemu małżonkowi przeciwko drugiemu –

 

przez czas trwania małżeństwa,

         co do wszelkich roszczeń, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może ich

 

dochodzić przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznania spraw danego 
rodzaju – przez czas trwania przeszkody.

Jeżeli   nie   rozpoczął   się   jeszcze   bieg   terminu   przedawnienia   a   już   występuje   któraś   ze 
wskazanych przeszkód przesunięty zostaje  początek terminu. Bieg terminu przedawnienia 
rozpocznie   się   po   ustaniu   przeszkody   lub   następuje   zawieszenie   rozpoczętego   biegu 
przedawnienia   czyli   okresowe   powstrzymanie   biegu   przedawnienia   –   na   czas   trwania 
przeszkody. Po ustąpieniu przeszkody przedawnienie biegnie dalej z uwzględnieniem terminu 
jaki upłynął przed zawieszeniem.

4)       Wstrzymanie zakończenia biegu przedawnienia – przedawnienie względem osoby, 
która nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych nie może się skończyć wcześniej 
niż z upływem 2 lat od ustanowienia dla niej przedstawiciela ustawowego albo od ustania 
przyczyny jego ustanowienia (art. 122 §1). Podobną zasadę stosuje się odpowiednio do 
biegu przedawnienia przeciwko osobie, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego 
ubezwłasnowolnienia.

5)       Przerwanie biegu przedawnienia (art. 124) po każdym przerwaniu przedawnienia 
biegnie   ono  na  nowo.  Jednakże   w  razie  przerwania  przedawnienia  przez  czynność   w 
postępowaniu przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub 
egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym przedawnienie 
nie biegnie na nowo dopóki postępowanie nie zostanie zakończone. Bieg przedawnienia 
przerywa   się   przez   każdą   czynność   przed   sądem   lub   innym   organem   powołanym   do 
rozpoznania   spraw   lub   egzekwowania   roszczeń   danego   rodzaju   albo   przed   sądem 
polubownym,   przedsięwziętą   bezpośrednio   w   celu   dochodzenia   lub   ustalenia   albo 
zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia (art. 123 §1). Bieg przedawnienia przerywa 
się przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje.

5

background image

6)       Terminy zawite (prekluzja) – w przeciwieństwie do przedawnienia terminy zawite 
mogą   dotyczyć   wszelkich   odmian   prawa   podmiotowego.   Dotyczą   więc   praw 
podmiotowych   bezpośrednich,   uprawnień   kształtujących   a   także   wyjątkowo   roszczeń. 
Terminy zawite ustawodawca zastrzega wyłącznie przepisami o charakterze bezwzględnie 
obowiązującymi.   Zawsze   na   skutek   upływu   terminu   zawitego   określone   uprawnienie 
wygasa.   Według   tego   skutku   odróżniamy   w   treści   normy  prawnej  terminy  zawite   od 
terminów   przedawnienia.   Ilekroć   ustawodawca   zastrzega   że   z   upływem   określonego 
terminu   prawo   wygasa   mamy   do   czynienia   z  terminem   zawitym  natomiast  termin 
przedawnienia sygnalizuje słowami (roszczenie przedawnia się). Upływ terminu zawitego 
uwzględnia   się   z   urzędu.   Wobec   terminów   zawitych   zasadniczo   nie   stosuje   się 
zawieszenia i przerwania biegu terminu.

IV1

.

Tryby zawierania umów

ROKOWANIA określane są też mianem pertraktacji lub negocjacji. Istota rokowań tkwi w 
tym, że obie strony uczestniczą aktywnie w ustalaniu finalnej treści umowy. Umowa zostania 
jednak zawarta  dopiero wtedy,  gdy  strony osiągną  porozumienie odnośnie do  wszystkich 
postanowień, które były przedmiotem rokowań. Rokowania mogą się ograniczyć wyłącznie 
do   tzw.   elementów   przedmiotowo   istotnych,   a   więc   tych,   bez   ustalenia   których   umowa 
określonego   rodzaju   nie   może   w   ogóle   dojść   do   skutku.   W   wypadku   jednak   podjęcia 
pertraktacji   także   co   do   innych   postanowień,   również   i   one   muszą   zostać   uzgodnione. 
Uzgodnienie może przybrać dwojaką postać. W powszechnym rozumieniu chodzi głównie o 
pozytywne przesądzenie treści wszystkich zagadnień objętych negocjacjami. Jeśli jednak w 
zakresie   niektórych   kwestii   strony   nie   są   w   stanie   osiągnąć   konsensusu,   mogą   dokonać 
uzgodnienia   negatywnego,   tzn.   definitywnie   zrezygnować   z   objęcia   tego   postanowienia 
treścią   umowy.   Będzie   to   w   konsekwencji   oznaczać   jej   przyjęcie   wyłącznie   w   zakresie 
pozostałych uzgodnionych elementów. W wypadku pozostawienia którejkolwiek kwestii w 
zawieszeniu umowa nie zostaje jeszcze zawarta. W związku z rokowaniami coraz większego 
znaczenia nabiera list intencyjny – dokument, w którym strony przystępujące do rokowań 
zakreślają ich szerokie ramy i cele do osiągnięcia których dążą. Stanowi on swoistego rodzaju 
dowód rokowań.

OFERTOWY   TRYB   ZAWIERANIA   UMÓW  –   oświadczenie   drugiej   stronie   woli 
zawarcia   umowy   stanowi   ofertę,   jeżeli   określa   istotne   postanowienia   tej   umowy 
(przedmiotowo istotne postanowienia). Propozycje zawarcia umowy, w której nie określono 
wszystkich przedmiotowo istotnych elementów należy traktować jedynie jako zaproszenie do 
rokowań,   a   nie   ofertę.   Podobną   funkcję   pełnią   w   zasadzie   skierowane   do   ogółu   lub   do 
poszczególnych osób ogłoszenia, reklamy, cenniki i inne informacje. Ofertę można złożyć 
konkretnemu   podmiotowi.   Zdarza   się   jednak   i   tak,   że   jest   ona   kierowana   do   bliżej 
niesprecyzowanego kręgu adresatów.

STAN ZWIĄZANIA OFERENTA ZŁOŻONĄ OFERTĄ

Składający ofertę (oferent) jest nią związany od momentu jej złożenia. W okresie związania 
niedopuszczalne  jest cofnięcie oferty. Druga  strona zwana oblatem  uzyskuje podmiotowe 
prawo kształtujące. Wyłącznie od jej woli zależy przyjęcie oferty lub jej odrzucenie. Gdyby 
takie cofnięcie jednak nastąpiło, oferent byłby zobowiązany do pokrycia szkód wyrządzonych 
w   ten   sposób   oblatowi.  Czas   związania  oferenta   ofertą  jest   różny.   Oferent   może 
jednoznacznie sam oznaczyć termin w ciągu którego oczekuje odpowiedzi. Termin nie musi 
być przy tym sprecyzowany konkretną datą. W przypadku braku oznaczenia terminu, oferta 
złożona w obecności adresata lub za pomocą środka bezpośredniego porozumiewania się z 

6

background image

nim, przestaje wiązać, jeśli nie została przyjęta nie zwłocznie. Złożona w inny sposób wiąże 
do czasu, w którym oferent mógł w zwykłym toku czynności otrzymać odpowiedź wysłaną 
bez nieuzasadnionego opóźnienia. Może się zdarzyć, że odpowiedź oblata dojdzie do oferenta 
z opóźnieniem. Jedynie wówczas, gdy  z jej treści wynika lub z okoliczności wynika, że 
została ona wysłana w czasie właściwym, umowa może i tak dojść do skutku. Skutek ten 
zostaje   wyłączony   tylko   wtedy,   gdy   oferent   niezwłocznie   zawiadomi   drugą   stronę,   iż   w 
związku z opóźnieniem odpowiedzi poczytuje umowę za niezawartą.

Przyjęcie oferty z jednoczesnym dokonaniem jej zmiany lub uzupełniania poczytywane jest 
za   nową   ofertę.   We   wskazanej   sytuacji   następuje   zatem  zmiana   ról   potencjalnych 
kontrahentów
 (dotychczasowy oblat staje się oferentem i odwrotnie).

ZAWARCIE UMOWY

Oblat   może   przyjąć  wyraźnie  lub   w   sposób  dorozumiały,   bez   dokonania   jakichkolwiek 
zmian lub uzupełnień treści. Umowa zostaje zawarta w chwili otrzymania przez składającego 
ofertę odpowiedzi o jej przyjęciu albo w momencie przystąpienia przez oblata do wykonania 
umowy.   Strony   mogą   same   sprecyzować   inny   moment   zawarcia   umowy.   W   przypadku 
istnienia   wymogu   zawarcia   umowy   w   określonej   formie   szczególnej   i   to   pod   rygorem 
nieważności, który nie został zachowany w odniesieniu do świadczenia co najmniej jednej ze 
stron, umowa dojdzie do skutku dopiero po usunięciu braku, tzn. po złożeniu obu świadczeń 
w   nakazanej   formie.   Konsekwencją   osiągniętego   przez   strony   porozumienia,   przejawem 
którego jest odpowiedź o przyjęciu oferty będzie wówczas wyłącznie powstanie między nimi 
pewnej odmiany przedwstępnego stosunku zobowiązanego, w ramach którego obie strony 
uzyskują wobec siebie roszczenia o zawarcie stanowczej już i niewadliwej z punktu widzenia 
formy   umowy.   Jednoznacznie   odrzucona   oferta   przerywa   stan   związania   oferenta 
umożliwiając mu tym samym złożenie oferty innym podmiotom o identycznej lub zmienionej 
treści.

PRZETARG W UJĘCIU K.C.

Umowa   może   być   zawarta   w   drodze  przetargu   ustnego  (aukcja)   lub  pisemnego.   W 
przetargu   ustnym   następuje   faza   licytacji,   kiedy   to   jednocześnie   zgromadzeni   uczestnicy 
zgłaszają kolejne postąpienia. Gdy zgłaszanie propozycji zawarcia umowy (ofert) następuje 
na piśmie mamy do czynienia z przetargiem pisemnym. Z innych możliwych klasyfikacji 
przetargów trzeba wymienić m.in.: o przetargach  nieograniczonych  (uczestniczyć w nich 
może w zasadzie każdy podmiot), ograniczonych ( ogłoszone warunki uczestnictwa spełnić 
może tylko pewien krąg zainteresowanych), zamkniętych (oferta uczestnictwa kierowana jest 
imiennie). Przetarg fakultatywny i obligatoryjny.
Błąd! Nie można odnaleźć żadnych haseł indeksu.

Błąd! Nie znaleziono żadnych pozycji spisu treści.

2.Wykonywanie i nadużycia prawa podmiotowego
Wykonywanie   prawa   podmiotowego   polega   na   zachowaniach     podmiotu   uprawnionego, 
podejmowanych w sferze możności oznaczonego postępowania, które określa norma będąca 
źródłem pr. Podmiotowego. Podmiot czyni użytek z uprawnień cząstkowych tworzących treść 
prawa. Może wykonywać je osobiście lub za pośrednictwem innych osób, które uprawniony 
upoważnia do czynienia użytków z przysługujących mu atrybutów prawa. 

7

background image

Art. 5 CK. Wyraża normę zakazującą każdemu podmiotowi czynienia z przysługującego mu 
prawa     podmiotowego   użytku   w   sposób  sprzeczny   z    zasadami   społeczno-gospodarczym 
przeznaczeniem   prawa   lub   zasadami   współżycia   społecznego.   Tam   gdzie   zaczyna   się 
nadużywanie   prawa   podmiotowego,   kończy   się   jego   wykonywanie,   a   zaczyna   się   sfera 
zachowań niezgodnych z prawem i nie podlegających ochronie.

1.Stosunek Cywilnoprawny

Pojęcie i struktura stosunku cywilnoprawnego

Stosunkiem   prawnym  jest stosunek  społeczny uregulowany przez  prawo.  Podstawowym 
znamieniem stosunków cywilnoprawnych jest formalna równość podmiotów tych stosunków.

Stosunki dwustronnie zindywidualizowane  - powstają pomiędzy dwoma lub więcej, ale 
określonymi podmiotami (zobowiązania i stosunki rodzinne).
Stosunki jednostronnie zindywidualizowane  - łączą określony podmiot z nieoznaczonym 
kręgiem   osób,   gdy   z   prawem   tego   pierwszego   podmiotu   sprzężony   jest   powszechny 
obowiązek nie przeszkadzania w wykonywaniu prawa (własność).

W stosunku cywilnoprawnym wyróżniamy:

-

podmiot, mogą nimi być, jak wynika z treści art. 1 k.c. - osoby fizyczne oraz osoby 
prawne,

-

przedmiot, zachowanie się ludzi dozwolone, nakazane czy zakazane, stosownie do 
wynikających   ze   stosunku   prawnego   uprawnień   czy   obowiązków,   podczas   gdy 
według innych poglądów przedmiotem tym jest nie tylko zachowanie się ludzi, lecz 
również pewne obiekty istniejące poza człowiekiem, jak rzeczy, dobra niematerialne.

-

uprawnienia   i   obowiązki,   treść   stosunku   cywilnoprawnego;   uprawnieniom   jednej 
strony, odpowiada obowiązek drugiej strony.

Stosunki proste - jeden podmiot jest tylko uprawniony, a drugi tylko zobowiązany.
Stosunki złożone - jeden i ten sam podmiot może być zarazem uprawniony, jak i zobowiązany 
(np. sprzedawca przenosi własność i wydaje sprzedaną rzecz oraz uprawnienie do żądania 
zapłaty ceny).

Zdarzenie prawne  - fakty, z którymi norma prawna łączy powstanie, zmianę lub ustanie 
stosunku prawnego. 
Zdarzenia cywilnoprawne dzielimy na:
a) zdarzenia w ścisłym  tego słowa znaczeniu, zdarzenia niezależne od woli ludzkiej, jak 
upływ czasu, urodzenie, śmierć, pożar,
b) działania, zachowanie człowieka, które jest wynikiem jego woli.

Działania dzielimy na:
a) czynności zmierzające do wywołania skutków prawnych, polegają na podjęciu decyzji 
dotyczącej   wywołania   określonych   skutków   prawnych   i   które   z   mocy   normy   prawnej   te 
zamierzone skutki wywołują - należy odróżnić:

-

czynności prawne wraz z oświadczeniem woli,

-

orzeczenia sądowe,

-

akty administracyjne (wywołujące skutki cywilistyczne).

b) inne czyny.
 
Zdarzenia   cywilnoprawne  -   orzeczenia   sądowe   o   charakterze   konstytutywnym   (np. 
ubezwłasnowolnienie całkowite, uznanie za zmarłego) w tej grupie wyróżniamy: orzeczenia 
stwierdzające obowiązek złożenia oświadczenia woli zastępujące to oświadczenie, orzeczenia 

8

background image

wydawane na podstawie szczególnym upoważnień ustawowych w sprawach określonych w 
tych przepisach.

Czyny  - dzielimy na zgodne z prawem i bezprawne, te działania, z którymi norma prawna 
łączy   określony   skutek   prawny   niezależnie   od   tego,   czy   wola   osoby   działającej   była 
skierowana na wywołanie go.
Czyny bezprawne - działania podjęte wbrew zakazowi wynikającemu z normy prawnej oraz 
zaniechania wykonania - nałożonego przez normę w określonych sytuacjach.
Czyny   zgodne   z   prawem  -   działania,   które   nie   podpadają   pod   pojęcie   czynności 
zmierzających do wywołania skutków prawnych, ani nie są czynami bezprawnymi.
Do czynów zgodnych z prawem zaliczamy:
- przejawy woli podobne do oświadczenia woli,
- zawiadomienie o pewnych zdarzeniach (np. zawiadomienie sprzedawcy, przez kupującego o 
wadach fizycznych rzeczy – art. 563 k.c.),
- czynności czysto faktyczne.

Przez   stosunki   cywilnoprawne   należy   rozumieć   grupę   stosunków   prawnych   określonych 
normami   prawa   cywilnego.   Stosunki   prawne   są   odbiciem   stosunków   społecznych,   które 
wyróżnia fakt poddania ich regulacji prawnej. Stosunek prawny oznacza więc uregulowaną 
normatywnie   więź   o   charakterze   powinnościowym   zachodzącą   między   uznawanymi 
podmiotami prawa, które mają wynikające z normy prawnej uprawnienia i obowiązki. Normy 
prawa   cywilnego   regulują  potencjalne   stosunki  prawne.   Konkretne   stosunki   prawne   są 
wynikiem określonych zdarzeń prawnych.

W praktyce stosowania prawa niezbędne jest oczywiście ustalenie elementów  konkretnego 
stosunku  
prawnego.   Wystarczy   objaśnić   modelową   strukturę   potencjalnych   stosunków 
prawnych.

Źródła stosunku cywilnoprawnego

W terminologii prawa cywilnego fakty, z którymi ustawa łączy skutek w postaci powstania, 
zmiany lub ustania stosunku cywilnoprawnego, nazywamy zdarzeniami cywilnoprawnymi
Źródło   stosunku   cywilnoprawnego   stanowią   różnorodne   zdarzenia   cywilnoprawne. 
Podstawową grupę zdarzeń cywilnoprawnych stanowią czynności prawne. Spore znaczenie 
mają także orzeczenia sądów i akty administracyjne.

Elementy stosunku cywilnoprawnego

Podmioty  –   każdy   stosunek   prawny   ma   swoją   złożona   strukturę.   W   stosunku 
cywilnoprawnym należy wyróżnić jego podmioty, przedmiot oraz treść stosunku obejmującą 
uprawnienia i obowiązki podmiotów. Podmioty stanowią strony stosunku cywilnoprawnego. 
Wg KC są nimi osoby fizyczne i osoby prawne. Osoba fizyczna jest jurydycznym synonimem 
człowieka. Osoby prawne to jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają 
osobowość   prawna.   Uznanie   podmiotowości   osób   fizycznych   i   osób   prawnych   oznacza 
przyznanie im  zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych.  Zdolność prawna 
oznacza   zdolność   aby   być   podmiotem   praw   i   obowiązków   wynikających   ze   stosunków 
cywilnoprawnych. Zdolności do czynności prawnych jest zdolnością do nabywania prawa i 
zaciągania zobowiązań za pomocą czynności prawnych.

9

background image

Przedmiot  – przedmiotem stosunku cywilnoprawnego jest określone zachowanie się stron, 
stosownie   do   wynikających   ze   stosunku   cywilnoprawnego   uprawnień   oraz   obowiązków. 
Częstokroć określone normą prawa zgodne z treścią konkretnego stosunku cywilnoprawnego 
zachowanie stron dotyczy pewnych obiektów- różnej zresztą natury, np. dotyczy rzeczy, dóbr 
niematerialnych, praw majątkowych itp.

Treść  –   na   treść   składają   się   uprawnienia   i   obowiązki.   Uprawnienia   pojmujemy   jako 
możliwość   określonego   zachowania   się,   obowiązek   zaś   oznacza   powinność   nakazanego 
zachowania   się.   Zbiorczą   kategorię   nadrzędną   łączącą   zespół   uprawnień   strony   stosunku 
cywilnoprawnego stanowi prawo podmiotowe.

2.Przerwanie biegu przedawnienia

       Przerwanie biegu przedawnienia (art. 124) po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie 
ono na nowo. Jednakże w razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu 
przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania 
roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym przedawnienie nie biegnie na nowo 
dopóki postępowanie nie zostanie zakończone. Bieg przedawnienia przerywa się przez każdą 
czynność   przed   sądem   lub   innym   organem   powołanym   do   rozpoznania   spraw   lub 
egzekwowania   roszczeń   danego   rodzaju   albo   przed   sądem   polubownym,   przedsięwziętą 
bezpośrednio   w   celu   dochodzenia   lub   ustalenia   albo   zaspokojenia   lub   zabezpieczenia 
roszczenia (art. 123 §1). Bieg przedawnienia przerywa się przez uznanie roszczenia przez 
osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje.

VI

 1.Analogia w prawie cywilnym

Luki   w   prawie  -   mamy   do   czynienia   w   momencie,   gdy   dla   konkretnego   stosunku 
społecznego, który nie jest prawnie objęty ani nie został przez prawodawcę uznany za nie 
podlegający unormowaniu prawnemu, nie ma normy ustalonej w drodze wykładni przepisów.
Analogia - służy do usunięcia luk w prawie.
Analogia z ustawy (analogia legis) - do danego stosunku prawnego stosuje się normę, która 
dotyczy wprawdzie innego, ale podobnego stanu faktycznego.
Analogia z prawa (analogia iuris)  - stosuje się gdy brakuje przepisu, który by nadawał się do 
analogicznego   stosowania,   tzn.   szukamy   rozstrzygnięcia   w   ogólnych   zasadach 
obowiązującego porządku prawnego.

2.Oferta

Oferta – art. 66 k.c. - oświadczenie woli, stanowcza propozycja zawarcia umowy i zawiera 
istotne elementy zawarcia przyszłej umowy (strony: oferent i oblat).
Czas oczekiwania na odpowiedź:
- wyznaczony termin,
- za pośrednictwem wyznaczonych środków,
- milczenie, w przypadku wyrażenia na to zgody obu stron.

VII

 1.Zdarzenie cywilnoprawne.

Fakty, z zaistnieniem których dyspozycja norm prawa cywilnego wiąże jakikolwiek skutek, w 
szczególności powstanie, zmianę lub ustanie stosunku cywilnoprawnego, będziemy określali 
mianem  zdarzeń   cywilnoprawnych.  Chodzi   zatem   o   zjawiska   realne,   choć   wywołujące 
odmienne w swym charakterze skutki w obrębie prawa cywilnego. Ukończenie 13 lub 18 lat 
pozwala   wszak   człowiekowi   osiągnąć   szerszy   niż   dotąd   zakres   zdolności   do   czynności 
prawnych. Zawarcie umowy sprzedaży doprowadzi do powstania między jej stronami więzi 

10

background image

normatywnej.   Niekiedy   sytuacja   będzie   bardzie   złożona.   Jedno   zdarzenie   prawne   będzie 
wywoływać konsekwencje w obrębie różnych gałęzi prawa. Uszkodzenie ciała lub wywołanie 
rozstroju   zdrowia   jest   niewątpliwie   zdarzeniem   cywilnoprawnym,   powodującym   choćby 
konieczność   pokrycia   kosztów   leczenia,   czy   też   umożliwiającym   podniesienie   żądania   o 
zapłatę odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia za dokonaną krzywdę.

Klasyfikacja zdarzeń cywilnoprawnych

Zdarzenia cywilnoprawne podzielone są na 2 podstawowe grupy: działania oraz zdarzenia w 
ścisłym tego słowa znaczeniu
. Działania są uzależnione od woli człowieka, zdarzenia nie.

W grupie zadań możemy wyróżnić dwojakiego rodzaju zachowania się podmiotów. Jedne 
będą zmierzać bezpośrednio i celowo do wywołania z góry założonych skutków prawnych, w 
innych – zwanych czynami – wystąpienie tych skutków jest niezamierzone.

Na   czynności   zmierzające   bezpośrednio   do   wywołania   określonych   następstw   prawnych 
składają się co najmniej zachowania trojakiego rodzaju:

a)             oświadczenia woli- np. złożenie kontrahentowi oferty zawarcia konkretnej 
umowy,

b)             konstytutywne orzeczenia sądowe, a więc takie, które statuują nowy stan 
prawny,

c)       decyzje administracyjne, które wywołują skutki cywilnoprawne.

Działania określone mianem czynów dzieli się na czyny bezprawne i zgodne z prawem. Do 
tej   pierwszej  kategorii   zaliczyć   trzeba  czyny  niedozwolone,  ponadto  wszystkie   przypadki 
naruszenia zakazów statuowanych przepisami prawa cywilnego. Czyny zgodne z prawem 
obejmują różnorodne zachowania, regulowane wieloma przepisami. Składać się na nie będą 
przejawy woli (podobne do oświadczeń woli), zawiadomienia i czynności faktyczne.

2.Prawa kształtujące

Uprawniony   może   wyłącznie   własnym   działaniem   bez   udziału   drugiej   strony   stosunku 
prawnego doprowadzić do zmiany lub ustania stosunku prawnego 

VIII

 1.

2.przesłanki prawne i doniosłość błędu

IX

 

1.Pojęcie i ochrona praw osobistych w pr. Cywilnym.

Stan   osobisty  -   cechy   człowieka   o   charakterze   strictissime   osobistym   -   wiek,   płeć,   stan 
zdrowia (fizycznego i psychicznego). 

11

background image

Dobra  osobiste  -  są  nimi w   szczególności:  wolność,  zdrowie, cześć,  swoboda   sumienia, 
nazwisko   lub   pseudonim,   wizerunek,   tajemnica   korespondencji,   nietykalność   mieszkania, 
twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska. Dobra osobiste, to pewne 
wartości związane ściśle z jednostką ludzką, dobra niemajątkowe, które mogą mieć znaczenie 
w sferze majątkowej. 
Cechą praw osobistych jako praw podmiotowych  służących do ochrony dóbr osobistych 
jest to, że są to prawa niemajątkowe, związane ściśle z podmiotem, iż razem z nim postają i 
wygasają   oraz   nie   mogą   przechodzić   na   inne   osoby,   a   także   mają   charakter   praw 
podmiotowych bezwzględnych, których podmiotem są dobra niematerialne. Prawa do dóbr 
osobistych   i   roszczenia   wynikające   z   ich   naruszenia   gasną   wraz   ze   śmiercią   osoby 
uprawnionej.

Ochrona dóbr osobistych  jest wszechstronna; są one chronione w ramach różnych gałęzi 
prawa, ale także w tym, że ochrona ich jest zróżnicowana także w ramach prawa cywilnego. 
Może ona mieć:
- charakter niemajątkowy, roszczenia tej samej natury,
-   charakter   majątkowy,   gdy   roszczenia   zmierzają   do   naprawienia   szkody   wynikłej   z 
naruszenia dobra osobistego,

-   charakter   pośredni,   gdy   polega   na   przyznaniu   zainteresowanemu   roszczenia   o   tzw. 
zadośćuczynienie   pieniężne   za   doznaną   krzywdę   moralną   oraz   ewentualnie   także   za   ból 
fizyczny albo o zapłatę odpowiedniej kwoty na cel społeczny

.

 
Ochrona dóbr osobistych o charakterze niemajątkowym  jest uregulowana w przepisach 
art. 24 par. 1 zd. 1 i 2 k.c., które zapewniają osobie, której dobro osobiste zostało zagrożone 
lub naruszone, dwa roszczenia niemajątkowe; osoba ta może również żądać, na zasadach 
przewidzianych w kodeksie, zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy na 
cel społeczny.   
W   razie   dokonania   naruszenia   praw   osobistych,   uprawniony   może   żądać,   aby   ten,   kto 
dopuścił   się   naruszenia,   dopełnił   czynności   potrzebnych   do   usunięcia   jego   skutków,   w 
szczególności, ażeby złożył oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Może 
być to np. ogłoszenie w prasie lub bezpośrednie przeproszenie. Bezprawność działania jest 
konieczną przesłanką powstania także tego drugiego roszczenia. 
Orzeczenia z zakresu ochrony dóbr osobistych często dotyczą - ochrony czci; naruszenie czci 
może nastąpić przez pomówienie o ujemne postępowanie w życiu osobistym i rodzinnym, jak 
i przez zarzucenie niewłaściwego postępowania w życiu zawodowym.
W wypadku powstania szkody majątkowej, uprawniony może dochodzić jaj naprawienia 
na zasadach ogólnych. Zasadniczą podstawą tej odpowiedzialności jest wina sprawcy szkody. 
W wypadku naruszenia dóbr osobistych uprawnionemu - niezależnie od innych roszczeń - 
przysługuje   roszczenie   o   tzw.   zadośćuczynienie   za   krzywdę   w   postaci   pewnej   sumy 
pieniężnej. 

2.Ograniczona zdolność do czynności prawnych.

Wiek – ograniczoną zdolność do czynności prawnych mają osoby, które ukończyły lat 13, a 
nie ukończyły lat 18 lub też – będąc małoletnimi- nie zawarły związku małżeńskiego.

12

background image

Ubezwłasnowolnienie częściowe  – obok małoletnich, którzy ukończyli 13 lat, ograniczoną 
zdolność do czynności prawnych mają osoby ubezwłasnowolnione częściowo oraz osoby, dla 
których   ustanowiono   doradcę   tymczasowego.   Przesłankami   ubezwłasnowolnienia 
częściowego są:

1)               choroba   psychiczna,   niedorozwój   umysłowy   albo   innego   rodzaju   zaburzenia 
psychiczne, w szczególności pijaństwo lub narkomania osoby,

2)       stan osoby nie uzasadniający ubezwłasnowolnienia całkowitego,

3)       potrzeba pomocy do prowadzenia spraw tej osoby.

Orzeczenie o ubezwłasnowolnieniu częściowym wydaje sąd okręgowy po przeprowadzeniu 
postępowania. Dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo ustanawia się kuratora. Uchylenie 
ubezwłasnowolnienia   częściowego   przywraca   pełną   zdolność   do   czynności   prawnych, 
kuratela zaś ustaje z mocy prawa.

Skutki  – osoba o ograniczonej zdolności do czynności prawnych znajduje się w złożonej 
sytuacji, gdy chodzi o możliwość dokonywania przez nią czynności prawnych. KC pozwala 
wyróżnić 3 zakresy czynności prawnych, w których ustawodawca odmiennie traktuje taką 
osobę:

1)             pierwszy zakres  obejmuje czynności prawne, do dokonania których wymagana jest 
pełna zdolność  do  czynności prawnych i odwołanie testamentu. Czynność prawna z tego 
zakresu dokonana przez osobę o ograniczone zdolności do czynności prawnych będzie więc 
nieważna,

2)              w   drugim   zakresie  znajdują   się   czynności   prawne   przedsiębrane   przez   osobę 
ograniczoną w zdolności do czynności prawnych, do ważności których potrzebna jest zgoda 
jej   przedstawiciela   ustawowego.   Mieszczą   się   tu   czynności,   przez   które   wskazana   osoba 
zaciąga   zobowiązanie   lub   rozporządza   swoim   prawem.   Jeżeli   osoba   ta   dokonała   sama 
jednostronnej   czynności   prawnej,   do   której   ustawa   wymaga   zgody   przedstawiciela 
ustawowego,   czynność   taka   jest   nieważna.   Zawarcie   umowy   przez   osobę   ograniczoną   w 
zdolności do czynności prawnych bez zgody przedstawiciela ustawowego nie czyni takiej 
czynności samą przez się nieważną, albowiem ważność umowy zależy od potwierdzenia jej 
przez   tegoż   przedstawiciela.   Do   czasu   potwierdzenia   umowy   przez   przedstawiciela 
ustawowego   istnieje   stan   niepewności   prawnej.   Aby   usunąć   wątpliwości   co   do   skutków 
dokonanej   czynności   prawnej,   kontrahent   osoby   ograniczonej   w   zdolności   do   czynności 
prawnych   może   wyznaczyć   przedstawicielowi   ustawowemu   odpowiedni   termin   na 
potwierdzenie umowy. Odmowa potwierdzenia umowy przez przedstawiciela ustawowego, 
jak   też   bezskuteczny   upływ   terminu   do   potwierdzenia   powoduje   nieważność   czynności 
prawnej od samego początku,

3)        trzeci zakres tworzą czynności prawne, które ograniczony w zdolności do czynności 
prawnych   może   podejmować   samodzielnie,   a   więc   bez   zgody   swego   przedstawiciela 
ustawowego. W tym zakresie  osoba taka  traktowana jest na równi z posiadającym  pełną 
zdolność do czynności prawnych. Do tego zakresu należą m. in.:

a)       umowy powszechnie zawierane w drobnych bieżących sprawach życia codziennego np. 
codzienne zakupy,

b)       rozporządzanie swoim zarobkiem,

13

background image

c)       czynności prawne dotyczące przedmiotów majątkowych oddanych osobie ograniczonej 
w zdolności do czynności prawnych do swobodnego użytku,

d)             umowa o pracę – może zawrzeć ja osoba ograniczona do czynności prawnych bez 
zgody przedstawiciela ustawowego.

X

 

1.Forma czynności prawnych ze względu na skutki  niezachowania formy 

szczególnej.

Określona forma może być zastrzeżona pod rygorem nieważności. Wyrażenie woli w inny 
sposób pociągnie   zatem za sobą nieważność całej czynności prawnej. (Art. 73 §1) Jeżeli 
ustawa zastrzega dla czynności prawnej formę pisemną, czynność dokonana bez zachowania 
zastrzeżonej formy jest nie ważna tylko wtedy, gdy ustawa przewiduje rygor nieważności. §2 
jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej inną formę szczególną, czynność dokonana bez 
zachowania tej formy jest nie ważna;.nie dotyczy to jednak wypadków gdy zachowanie formy 
szczególnej   jest   zastrzeżone   jedynie  dla   wywołania   określonych   skutków   czynności 
prawnej.

Zwykła forma pisemna przewidziana w ustawie bez określenia skutków jej niezachowania, 
zastrzeżona   jest   tylko   dla  celów   dowodowych.  Oznacza   to,   że   ewentualne   dokonanie 
czynności ustnie lub poprzez czynności konkludentne nie spowoduje co prawda nieważności 
takiej   czynności,   utrudni   jednak   dowodzenie   –   przy   pomocy   zeznań   świadków   lub 
przesłuchania   stron   –   samego   faktu   dokonania,   bez   czego   nie   można   będzie   dochodzić 
skutecznie uprawnień wynikających z tej czynności. Sąd może dopuścić wspomniane dowody 
jedynie w trzech sytuacjach – wtedy gdy  obie strony wyrażą na to zgodę albo jeśli fakt 
dokonania   czynności   został   uprawdopodobniony   pisemnie   lub   gdy   sam   sąd   uzna   to   za 
konieczne zważywszy szczególne okoliczności sprawy.

(W   przypadku   małżeństwa   z   naruszeniem,   ustawodawca   przewiduje   skutek   w   postaci 
nieistnienia małżeństwa)

Forma szczególna przewidywana przez same strony czynności prawnej może być formą pod 
rygorem nieważności lub tylko dla celów dowodowych. Art.76   jeżeli strony zastrzegły w 
umowie, że określona czynność prawna między nimi powinna być dokonana w szczególnej 
formie, czynność ta dochodzi do skutku tylko przy zachowaniu zastrzeżonej formy. Jednakże 
gdy strony zastrzegły dokonanie czynności w formie pisemnej, nie określając skutków nie 
zachowania formy poczytuje się w razie wątpliwości, że była ona zastrzeżona wyłącznie dla 
celów dowodowych.

2.Osoby prawne.

  Osobą prawna  jest wyodrębniona strukturalnie i majątkowo oraz mająca własne organy, 
powstała   w   celu   realizacji   określonych   zadań   gospodarczych   lub   społecznych   jednostka 
organizacyjna, której ustawodawca nadał kwalifikację podmiotowości cywilnoprawnej.

Istotne cechy osoby prawnej:

a)       wyodrębnienie organizacyjne, polegające na istnieniu osobnej, samodzielnej i 
zorganizowanej jednostki,

14

background image

b)            wyodrębnienie   majątkowe,   przejawiające   się   wydzieleniem   pewnej   masy 
majątkowej   przysługującej   samodzielnej   jednostce;   majątek   ten   służyć   ma 
wykonywaniu zadań tej jednostki oraz odpowiedzialności za jej zobowiązania,

c)              określenie   osoby  lub  osób,  które   będąc   organami   mają   przejawiać   wolę 
jednostki organizacyjnej,

d)            istnienie   przepisu   szczególnego   przyznającego   jednostce   organizacyjnej 
osobowość prawną.

Rodzaje osób prawnych

1)       Skarb państwa i państwowe osoby prawne

Podstawowym kryterium służącym do wyróżnienia Skarbu Państwa i państwowych jednostek 
osób prawnych jest majątek tych podmiotów – źródło jego pochodzenia. Można powiedzieć, 
że mienie państwowe zostało podzielone między skarb Państwa a państwowe osoby prawne. 
Te ostatnie zostają wyposażone w części mienia państwowego już w momencie powstania. 
Państwowe osoby prawne uzyskują samodzielne prawa do części mienia pochodzącego z 
funduszu państwowego, a także do majątku nabytego samodzielnie przez taką osobę.

Pozostała   część   mienia   państwowego   znajduje   się   w   dyspozycji   różnych   państwowych 
jednostek organizacyjnych (np. urzędy centralne, naczelne, wojewódzkie, komendy policji, 
urzędy oraz izby skarbowe), które nie mają osobowości prawnej – tzn. nie mogą samodzielnie 
występować w stosunkach cywilnoprawnych i nabywać dla siebie praw i obowiązków. Te 
właśnie   jednostki   ujęto   w   zbiorczym   określeniu   Skarb   Państwa.   Państwowymi   osobami 
prawnymi   są   w   szczególności   przedsiębiorstwa   państwowe,   jednoosobowe   spółki   Skarbu 
Państwa,  NBP,  banki   państwowe,  fundacje,  których  jedynym   fundatorem  jest   SP,  Polska 
Akademia Nauk, państwowe szkoły wyższe, Agencja Prywatyzacji.

2)       Jednostki samorządu terytorialnego

Jednostki  samorządu   terytorialnego   ujęte są   w  Konstytucji  RP   – z  gminą jako  jednostką 
podstawową,   obok   której   występują   powiat   i   województwo.   Istotną   cechą   jednostek 
samorządu terytorialnego jest ich  osobowość  prawna, a także  wyodrębnienie majątkowe  – 
jako, że jednostkom tym przysługują prawo własności i inne prawa majątkowe. Do zakresu 
działania   tych   jednostek   należy   wykonywanie   zadań   publicznych   służących   zaspokajaniu 
potrzeb   wspólnoty   samorządowej.   Realizacja   zadań   przypisanych   jednostkom   samorządu 
terytorialnego   następuje   za   pośrednictwem   ich   organów   stanowiących   i   wykonawczych. 
Samodzielność jednostek samorządu terytorialnego jest ponadto chroniona sądownie.

a)             Gmina, będąc podstawową jednostką samorządu terytorialnego, wykonuje zadania 
publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność przy czym realizację tych zadań 
umożliwia wyposażenie gminy w osobowość prawną,

b)             Powiat wyposażony w osobowość prawną wykonuje określone ustawami zadania 
publiczne   w   imieniu   własnym   i   na   własną   odpowiedzialność.   Konsekwencją   osobowości 
prawnej   jest   wyodrębnienie   w   strukturze   powiatu   jego   organów   (rady   i   zarządu)   oraz 
wyposażenie tej jednostki w mienie.

c)             Województwo jest regionalną wspólnotą samorządową – samorząd województwa 
wykonuje   określone   ustawami   zadania   publiczne   w   imieniu   własnym   i   na   własną 

15

background image

odpowiedzialność   oraz   dysponuje   mieniem   wojewódzkim.   W   strukturze   województwa 
wyodrębnia  się   jego  organy  –  sejmik  i  zarząd   województwa.  Również  w  odniesieniu do 
województwa ustawa ustrojowa kreuje zasadę ochrony autonomii podmiotowej tej jednostki 
samorządu terytorialnego, przewidując sądową ochronę samodzielności województwa.

3)       Korporacje  fundacje

Podział   na   osoby   typu   korporacyjnego   i   fundacyjnego   oparty   jest   przede   wszystkim   na 
kryterium   substratu   tworzącego   daną   jednostkę   organizacyjną.   Substratem   korporacji   są 
ludzie,   a   substratem   fundacji   –   wyodrębniona   masa   majątkowa.   Korporacje   stanowi 
zbiorowość   osób   związanych   z   osobą   prawną   stosunkiem   członkostwa   i   realizujących 
wspólny im cel gospodarczy lub inny. Z działalności fundacji korzystają natomiast osoby nie 
będące członkami tej osoby prawnej. Liczba członków korporacji jest możliwa do określenia, 
fundacja służy nieokreślonej liczbie osób. Zadania i cele korporacji określane są przez jej 
członków, w wypadku fundacji- rozstrzyga wola jej kreatora. Majątek korporacji tworzony 
jest w znacznej mierze przez jej członków, fundację w majątek wyposaża jej fundator.

.       TZW. UŁOMNE OSOBY PRAWNE (POJĘCIE I PRZYKŁADY)

W   stosunkach   cywilnoprawnych   występują   niejednokrotnie   jednostki   organizacyjne, 
stanowiące pewne wyodrębnione i samodzielne struktury, którym jednak żaden przepis nie 
przyznał osobowości prawnej, np. spółki jawne, partnerskie, komandytowe, oraz wspólnoty 
mieszkaniowe. Daje  się zauważyć, że  wiele z nich wykazuje cechy analogiczne do  osób 
prawnych. Ustawodawca w stosunku do niektórych struktur postanowił „we własnym imieniu 
nabywać   prawa,   w   tym   własność   nieruchomości   i   inne   prawa   rzeczowe,   zaciągać 
zobowiązania,   pozywać   i   być   pozywanym”   to   już   był   to   krok   do   personifikacji   takiej 
jednostki.   Wskazane   okoliczności,   a   także   realne   funkcjonowanie   takich   jednostek   w 
stosunkach cywilnoprawnych dały asumpt do posługiwania się konstrukcją  ułomnej osoby 
prawnej
.   Konstrukcja   tzw.   ułomnych   osób   prawnych   wzrusza   przewidziany   podział 
podmiotów na osoby fizyczne oraz osoby prawne – wywołując problem czy do takich struktur 
należałoby   stosować   odpowiednio   unormowania   dotyczące   osób   prawnych,   czy   też 
konsekwentnie przyjmować, iż podmiotami praw i obowiązków są osoby fizyczne i prawne 
tworzące taką jednostkę? Opowiedzenie się wyłącznie za drugą możliwością mogłoby się 
spotkać   z   zarzutem   nieuzasadnionego   pomijania   norm   prawnych,   które   wybranym 
jednostkom   organizacyjnym   przypisują   pewną   odrębność   przejawiającą   się   zdolnością 
prawną   oraz   zdolnością   sądową.   Przynajmniej   w   stosunku   do   jednostek   organizacyjnych 
wyposażonych w zdolność prawną i sądową należałoby stosować w drodze analogii normy 
odnoszące się do osób prawnych.

XI

 

1.Przepisy   (normy   prawne)imperatywne,   dyspozytywne, 

semiimperatywne. 

Imperatywne- Zastosowanie nie może być wyłączone lub ograniczone z woli stron 
kształtujących stosunek prawny.
Dyspozytywne- Znajdują zastosowanie tylko wtedy gdy strony nie ukształtowały stosunku 
prawnego w sposób odmienny niż przewiduje to o norma względnie powiązująca.
Semiimperatywne- Zastosowanie może być wyłączone z woli stron lub ograniczone ale tylko 
na korzyść jednej ze stron a mianowicie tej której interesy ustawa poddaje intensywniejszej 
Ochronie

16

background image

2.Pełnomocnictwo ogólne.

Ze względu na zakres udzielanego pełnomocnictwa można wyróżnić:

a)               pełnomocnictwo  ogólne  – przepis poprzestaje na czynnościach zwykłego 
zarządu, przez które rozumie się najogólniej zwykłe, codzienne czynności zarządu 
majątkiem,   zmierzające   do   utrzymania   majątku   i   jego   składników   w   stanie 
niepogorszonym, mające na celu normalne korzystnie z tego majątku, zgodnie z jego 
przeznaczeniem

b)               pełnomocnictwo  rodzajowe –  określa daną kategorię czynności prawnych, 
które mogą być dokonywane przez pełnomocnika (np. pełnomocnictwo do zawierania 
umów   o   pracę   w   imieniu   spółki,   do   zawierania   umów   najmu   lub   dzierżawy 
nieruchomości),

c)        pełnomocnictwo szczególne – przepis szczególny może jednak przewidywać 
obowiązek udzielenia pełnomocnictwa szczególnego do podjęcia tylko indywidualnie 
oznaczonej   czynności   prawnej,   np.   zawarcia   umowy   sprzedaży   konkretnej 
nieruchomości.

XII 

1.Prawa podmiotowe względne i bezwzględne

Prawem podmiotowym jest wynikająca ze stosunku prawnego sfera możności postępowania 
w określony sposób, przyznana przez normę prawną w celu ochrony interesów podmiotu 
uprawnionego i przez normę prawną zabezpieczona. Prawo podmiotowe polega na możności 
postępowania   w   określony   sposób.   Prawo   podmiotowe   wynika   ze   stosunku   prawnego; 
każdemu prawu podmiotowemu odpowiadają obowiązki innej osoby lub osób skorelowane z 
nim.
Sfera możności postępowania w określony sposób jest przyznana przez prawo w znaczeniu 
przedmiotowym. Prawo podmiotowe jest nie tylko przez normę prawną przyznane, ale i przez 
nią   zabezpieczone.   Prawo   podmiotowe   służy   do   zabezpieczenia   interesu   podmiotu 
uprawnionego i ten interes, majątkowy lub niemajątkowy, jest jego celem.
Prawa bezwzględne - skuteczne przeciwko każdej osobie (erga omnes); prawo własności.
Prawa względne - skuteczne wobec konkretnej osoby lub osób (inter partes).

XIII

 1.Akt administracyjny jako zdarzenie cywilno prawne

2.Sankcja wadliwości czynności prawnej

Ustawodawca przewidział różnorodne negatywne skutki na wypadek dokonania czynności 
prawnych   w   sposób   niezgodny   z   przepisami.   Są   one   kategoriami   normatywnymi   w   tym 
znaczeniu,   jakiego   typu   wadliwością   przyporządkować   takie,   a   nie   inne   negatywne 
następstwa. Chodzi przy tym o nieprawidłowości różnego typu. Zważywszy na odmienny 
mechanizm ich działania, wyróżnia się tradycyjnie następujące sankcje:

17

background image

1)       bezwzględna nieważność czynności prawnych,

2)       wzruszalność czynności prawnych,

3)       bezskuteczność zawieszona czynności prawnych,

4)       bezskuteczność względna czynności prawnych.

ad 1) Nieważność – czynność dotknięta tą sankcją określana czasem jako bezwzględna, nie 
wywołuje w ogóle założonych skutków prawnych a konsekwencja wynika z samego prawa. 
Na   nieważność   może   powołać   się   każdy   podmiot,   nie   tylko   strony   czynności,   a   organ 
orzekający powinien ja brać pod uwagę z urzędu (przypadki niektórych wad oświadczeń woli, 
brak świadomości lub swobody, pozorność) w wypadku dokonania czynności prawnej przez 
osobę, która nie posiada w ogóle zdolności do czynności prawnej, czy też czynności prawnej 
zdziałanej z przekroczeniem granic określonych w art. 58 KC.

W   ściśle   określonych   sytuacjach   prawodawca   dopuszcza   do  konwalidacji  (uzdrowienia) 
czynności   dotkniętych   sankcją   nieważności,   czynność   pierwotnie   nieważna   uzyskuje   w 
efekcie skuteczność i to z mocą wsteczną.

Od   konwalidacji   należy   odróżnić  konwersję  –   która   polega   na   przyjęciu,   że   nieważna 
czynność prawna danego typu może być uznana za ważną czynność innego rodzaju, o ile 
spełnia warunki przewidziane dla tej drugiej czynności.

ad 2) Wzruszalność (względna nieważność) w przypadku zastosowania tej sankcji, dokonane 
czynności prawne są skuteczne. Prawodawca przewidział możliwość uchylenia lub zmiany 
pierwotnych skutków, jeśli strona uprawniona wykorzysta – w przewidzianym terminie – 
przyznanie  jej  w   tym   celu  różnej  treści  uprawnienia.  Uprawnienia  te  przyjmują  niekiedy 
postać:  prawa   podmiotowego   kształtującego,   bo   od  woli   zainteresowanego   zależy   jego 
realizacja.

W przypadku błędu lub groźby do uchylenia się od skutków dokonanej pod ich wpływem 
czynności   wystarcza   –   złożenie   kontrahentowi   czynności   stosownego   oświadczenia   na 
piśmie, w terminie roku od wykrycia błędu lub ustania stanu obawy ( art. 88 KC).

Wyjątkowo (art.1019 KC) – uchylenie się od skutków prawnych musi nastąpić przed sądem, 
który zatwierdza oświadczenie złożone w tym przedmiocie.

W innych przypadkach legislator przewiduje jedynie możliwość żądania przez uprawnionego 
stosownej ingerencji sądu, może ona polegać na zmianie treści łączącego strony stosunku lub 
na unieważnieniu czynności prawnej.

Z   chwilą   terminowego   wykorzystania   wskazanych   uprawnień   następuje   zmiana   treści 
łączącego   strony   stosunku   cywilnoprawnego   lub   unieważnienie   czynności   prawnej   ze 
skutkiem wstecznym.

Sankcja wzruszalności uruchamiana jest wyłącznie na wniosek (a nie z urzędu) i to tylko tych 
osób, którym przyznano w tym zakresie uprawnienie.

ad 3) Bezskuteczność zawieszona – dotyczy w zasadzie wyłącznie umów, do skuteczności 
których   prawo   wymaga   dodatkowo   zgody   osoby   trzeciej   a   zgody   tej   brak.   Jednostronne 
czynności prawne dokonane bez wymaganej zgody są bezwzględnie nieważne (art.19 KC).

18

background image

Umowy   zawarte   bez   wymaganej   zgody   są   określane   mianem   czynności   niezupełnych 
(kulejących). Dotknięte rozważaną sankcją nie wywołują one na początku skutków prawnych 
do czasu ich ewentualnego potwierdzenia przez osobę, której zgoda jest potrzebna.(art.63, 
103 KC). Są zatem  bezskuteczne, wiążą strony aż do  upływu terminu wyznaczonego do 
potwierdzenia – potwierdzenie umowy uruchomi z mocą wsteczna wynikające z tej czynności 
skutki. Do tego czasu wspomniany stan bezskuteczności ulega zawieszeniu. Do ważności 
samej czynności prawnej wymagana jest szczególna forma.

ad 4) Bezskuteczność względna  – istota tej sankcji polega na możliwości żądania uznania 
czynności ważnej za bezskuteczną w stosunku do określonych podmiotów z zachowaniem jej 
skuteczności   wobec   innych.(art.59   KC).  Uznanie   czynności   ważnej   za   bezskuteczną   w 
stosunku do określonych podmiotów
 – zakłada on możliwość żądania uznania przez sąd za 
bezskuteczną umowy, której wykonanie czyniłoby całkowicie lub częściowo niemożliwym 
zadośćuczynienie roszczeniu osoby trzeciej. Umowa miałaby być uznana za bezskuteczną 
wyłącznie w stosunku do owej osoby trzeciej, wiążąc nadal strony tej umowy.

W   przypadku   praktycznego   wykorzystania   omawianej   sankcji   nie   można   oczywiście 
wykluczyć   ewentualnych   rozliczeń   miedzy   nabywcą   a   zbywcą.   Podstawa   prawna   oraz 
zasadność roszczeń tego typu zależeć będą od oceny całokształtu okoliczności konkretnego 
wypadku. A sankcja względnej bezskuteczności działa niekiedy z mocy samego prawa.

XIV 

1.Zasada nemp plus iuris i wyjątki od niej

2.Formy pełnomocnictwa

1)       Udzielenie pełnomocnictwa

Przedstawicielstwo, w którym źródłem umocowania przedstawiciela do działania w imieniu  
reprezentowanego   jest   oświadczenie   woli   reprezentowanego,   nazwane   zostało 
pełnomocnictwem.
. Przedstawiciela określono mianem pełnomocnika, reprezentowanego – 
mocodawcą,   oświadczenie   woli   –   pełnomocnictwem.   W   polskim   prawie   udzielenie 
pełnomocnictwa jest jednostronną czynnością prawną o charakterze upoważniającym, gdyż 
kreuje  ona  po   stronie   jej  adresata   kompetencje  do   podejmowania  czynności   ze   skutkiem 
prawnym   bezpośrednio   wymagane   przyjęcie   przez   niego   pełnomocnictwa.   Przesłanką 
udzielenia pełnomocnictwa jest posiadanie przez mocodawcę zdolności do czynności prawnej 
wymaganej dla  danej czynności, która ma być podjęta przez pełnomocnika. Pełnomocnik 
musi się legitymować co najmniej ograniczoną zdolnością do czynności prawnych.

2)       Rodzaje pełnomocnictwa

Ze względu na zakres udzielanego pełnomocnictwa można wyróżnić:

19

background image

a)               pełnomocnictwo  ogólne  – przepis poprzestaje na czynnościach zwykłego 
zarządu, przez które rozumie się najogólniej zwykłe, codzienne czynności zarządu 
majątkiem,   zmierzające   do   utrzymania   majątku   i   jego   składników   w   stanie 
niepogorszonym, mające na celu normalne korzystnie z tego majątku, zgodnie z jego 
przeznaczeniem

b)               pełnomocnictwo  rodzajowe –  określa daną kategorię czynności prawnych, 
które mogą być dokonywane przez pełnomocnika (np. pełnomocnictwo do zawierania 
umów   o   pracę   w   imieniu   spółki,   do   zawierania   umów   najmu   lub   dzierżawy 
nieruchomości),

c)        pełnomocnictwo szczególne – przepis szczególny może jednak przewidywać 
obowiązek udzielenia pełnomocnictwa szczególnego do podjęcia tylko indywidualnie 
oznaczonej   czynności   prawnej,   np.   zawarcia   umowy   sprzedaży   konkretnej 
nieruchomości.

Rodzajem pełnomocnictwa ogólnego jest PROKURA – upoważniająca prokurenta nie tylko 
do czynności zwykłego zarządu, ale do wszystkich czynności sądowych i pozasądowych, 
jakie są związane z prowadzeniem jakiegokolwiek przedsiębiorstwa zarobkowego. Osobnego 
umocowania   potrzebuje   prokurent   do   zbycia   przedsiębiorstwa,   jego   wydzierżawienia   i 
ustanowienia na nim użytkowania oraz do zbywania i obciążania nieruchomości. Udzielenie i 
wygaśnięcie prokury przedsiębiorca powinien zgłosić do rejestru przedsiębiorców.

XV

 

1.Czynności prawne pojęcie skutki

Czynność prawna  musi zawierać co najmniej jedno  oświadczenie woli, czyli taki przejaw 
woli, z którego wynika w sposób dostateczny zamiar wywołania skutków w obrębie prawa 
cywilnego szczególnie w postaci doprowadzenia do powstania, zmiany lub ustania stosunku 
cywilnoprawnego.

Czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone lecz również te, które wynikają 
z zasad współżycia społecznego i ustalonych zwyczajów (przepisów).

Za  oświadczenie woli  uznać można tylko taki przejaw, który spełniać będzie następujące 
wymogi:   jest   dokonany   w   celu   rzeczywistego   osiągnięcia   zamierzonych   następstw 
cywilnoprawnych,   bez   przymusu   fizycznego   oraz   w   sposób   na   tyle   zrozumiały,   aby   co 
najmniej przy zastosowaniu procesu wykładni ustalić sens oświadczenia. (Oświadczenie woli 
jest skutkiem czynnego zachowania się podmiotu składającego).

Czynności   jednostronne   i   dwustronne   (umowy)  –   czynności   prawne  rozróżniane   są   ze 
względu na udział stron w ich kreowaniu. Do skutecznego powstania czynności jednostronnej 
wystarczy oświadczenie woli jednego  tylko  podmiotu np. testament. Skuteczność  umowy 
uzależniona jest z kolei od złożenia zgodnych oświadczeń przez wszystkie zawierające ją 
podmioty.   Zwykle   określa   się   umowy   jako  czynności   dwustronne  jednak   umowa   spółki 
cywilnej jawi się jako wielostronna. Może być zawarta przez większą liczbę wspólników.

20

background image

Czynności   konsensualne   i  realne  –  jeżeli  do   skuteczności   czynności  prawnej  wystarcza 
złożenie samych tylko oświadczeń woli, czynność jest konsensualna. Jeśli zaś potrzebne jest 
dodatkowo wydanie rzeczy – realna.

Czynności   zobowiązujące,   rozporządzające   –  bezpośrednim   skutkiem  czynności 
zobowiązujących  jest   wyłącznie   powstanie   zobowiązania   do   spełnienia   w   przyszłości 
pewnego   świadczenia.   Obowiązek   tej   treści   może   obciążać   tylko   jedną   stronę   lub   obie. 
Natychmiastowym   skutkiem  czynności   rozporządzającej  jest   z   kolei   przeniesienie, 
obciążenie, ograniczenie lub zniesienie istniejącego  już prawa majątkowego. Oba rodzaje 
czynności prowadzą w konsekwencji do tego samego skutku. Odróżnia je jednak chwila, w 
której   dochodzi   do   przeniesienia,   obciążenia   lub   zniesienia   prawa.   (o   ile   w   przypadku 
czynności   rozporządzających   wspomniany   skutek   wystąpi   dokładnie  w   momencie   ich 
dokonania 
o tyle przy posłużeniu się instrumentem klasycznej czynności zobowiązującej – 
chwili spełnienia świadczenia
  a więc dopiero w momencie wykonania ciążącej na dłużniku 
powinności).

Przysporzenia – ten typ czynności prawnych wyróżniamy biorąc pod uwagę korzystny dla 
jednego podmiotu skutek majątkowy (postacie nabycia prawa lub zwolnienia z obowiązku) 
jaki   odnosi   on   na   podstawie   czynności   prawnej   dokonanej   przez   inny   podmiot.   Do 
przysporzenia po stronie adresata oświadczenia woli prowadzą najczęściej zobowiązania lub 
rozporządzenia   podmiotu   składającego   to   oświadczenie.   Dla   konstrukcji   przysporzenia 
obojętne jest przy tym czy korzyść uzyskana jest pod tytułem darmym czy też w zamian za 
inne świadczenie(czynność odpłatna). Jeśli roszczenie – przysporzenie uzyskane przez jedną 
stronę   jest   ekwiwalentem   wzajemnego   roszczenia   drugiej   strony,   umowa   ma   charakter 
wzajemny.

2.Zawieszenie biegu przedawnienia

Rozpoczyna się – wg art. 120 § 1 k.c., od dnia w którym roszczenie stało się wymagalne.
Zawieszenie biegu przedawnienia polega na tym, że przez pewien okres bieg przedawnienia 
nie rozpoczyna się, a jeżeli już się rozpoczął pewnego okresu nie wlicza się do tego biegu.
Przyczyny i okresy zawieszenia (art. 120 k.c.):
- co do roszczeń dzieci przeciwko rodzicom przez czas trwania władzy rodzicielskiej,
-  co  do   roszczeń   osób  nie  mających  pełnej  zdolności   do   czynności   prawnych  przeciwko 
opiekunom lub kuratorom – przez czas sprawowania przez te osoby opieki lub kurateli,
- co do roszczeń jednego z małżonków przeciwko drugiemu – przez czas trwania małżeństwa,
- co do wszelkich roszczeń, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może ich dochodzić 
przed powołanym do tego organem prze czas trwania tej przeszkody.

XVI

 1Czy pełnomocnik może zawrzeć sam ze sobą umowę?

W   zasadzie   pełnomocnik   nie   powinien   zawierać   czynności   prawnych     sam   ze   sobą     to   znaczy 
występować jako druga strona czynności prawnej, której dokonywa w imieniu mocodawcy, bądź jako 
równoczesny pełnomocnik drugiej strony, chyba ze mocodawca wyraźnie wyraził na to zgodę albo 
gdy   ze   względu   na   treść   czynności   prawnej   wyłączona   jest   możliwość   naruszenia   interesów 
mocodawcy.

21

background image

2.Terminy zawite – bieg i rodzaje

zwane także prekluzyjnymi- przepisy prawa niejednokrotnie przewidują różnego rodzaju 
terminy, w ciągu których powinna być dokonana taka czy inna czynność. Jeżeli terminy te nie 
maja tylko charakteru instrukcyjnego, lecz ustawa wiąże z ich niezachowaniem ujemne skutki 
prawne dla strony, w szczególności, jeżeli bezczynność strony powoduje utratę uprawnień, to 
terminy takie nazywamy zawitymi lub prekluzyjnymi

XVII 1.Nieważmość bezwzględna

Nieważność  –   czynność   dotknięta   tą   sankcją   określana   czasem   jako   bezwzględna,   nie 
wywołuje w ogóle założonych skutków prawnych a konsekwencja wynika z samego prawa. 
Na   nieważność   może   powołać   się   każdy   podmiot,   nie   tylko   strony   czynności,   a   organ 
orzekający powinien ja brać pod uwagę z urzędu (przypadki niektórych wad oświadczeń woli, 
brak świadomości lub swobody, pozorność) w wypadku dokonania czynności prawnej przez 
osobę, która nie posiada w ogóle zdolności do czynności prawnej, czy też czynności prawnej 
zdziałanej z przekroczeniem granic określonych w art. 58 KC.

W   ściśle   określonych   sytuacjach   prawodawca   dopuszcza   do  konwalidacji  (uzdrowienia) 
czynności   dotkniętych   sankcją   nieważności,   czynność   pierwotnie   nieważna   uzyskuje   w 
efekcie skuteczność i to z mocą wsteczną.

Od   konwalidacji   należy   odróżnić  konwersję  –   która   polega   na   przyjęciu,   że   nieważna 
czynność prawna danego typu może być uznana za ważną czynność innego rodzaju, o ile 
spełnia warunki przewidziane dla tej drugiej czynności.

2.Wpis osób prawnych do rejestru

Wpis   do   rejestru  –   pozwala   kontrolować,   czy   nowa   osoba   prawna   powstała   zgodnie   z 
obowiązującymi przepisami; z chwilą wpisania osoba prawna uzyskuje osobowość prawną.

XVIII

 

1.Pozorność –pojęcie i skutki

Pozorność – ta wada może zaistnieć tylko przy współdziałaniu obu stron czynności prawnej. 
Polega bowiem na złożeniu oświadczenia woli drugiej stronie, za jej zgodą,  wyłącznie  dla 
pozoru.  
Pozorność   zachodzi   zarówno   wtedy,   gdy   strony   nie   chcą   aby   czynność   prawna 
wywołała   jakiekolwiek   skutki   prawne,   jak   i   wówczas,   kiedy   w   rzeczywistości   dokonują 
czynności innego typu niż to wynika ze złożonych oświadczeń. Czynność pozorna jest zawsze 
nieważna niezależnie od tego, który z przedstawionych wariantów pozorności wykorzystały 
strony. Ważność ewentualnej czynności ukrytej ocenia się natomiast na podstawie przepisów 
dotyczących tej czynność. Okaże się ona zatem w pełni skuteczna jeśli zostanie dokonana 
zgodnie   z   tymi   przepisami.   Pozorność   stwarza   niebezpieczeństwo   dla   samego   podmiotu, 
który dokonuje takiej czynności. Osoba trzecia może bowiem nabyć skutecznie prawo w 
oparciu o czynność dokonaną na podstawie czynności pozornej o ile spełni dwa warunki 
legitymować – się będzie dobrą wiarą i dokona czynności odpłatnej

22

background image

2.początek biegu przedawnienia

Art. 1290 KC od dnia w którym roszczenie stało się wymagalne (gdy wierzyciel może żądać 
spełnienia świadczenia)

XIX

 

1.podstęp

2.Forma pisemna czynności prawnych i w formie elektronicznej nośniki 
informacji

-Zwykła forma pisemna:wymaga złożenia własnoręcznego podpisu na dokumencie 
zawierającym osnowę oświadczenia woli. Osoba nie mogąca pisać a mogąca  czytać składa 
oświadczenie woli czyniąc na dokumencie własny odcisk palca a osoba poświadczająca 
podpisuje jego imieniem i nazwiskiem a obok tego podpisuje się. Osoba nie potrafiąca czytać 
u notariusza.
-Forma pisemna z podpisem urzędowo poświadczonym
-Forma pisemna z urzędowym poświadczeniem daty
-Forma notarialna 
-wydruk komputerowy bez podpisu nie wypełnia znamion zwykłej formy pisemnej
-Elektroniczne środki  jedynie z podpisem elektronicznym

XX 

1.Zawieszenie biegu przedawnienia

Zawieszenie powodują określone okoliczności które utrudniają  bądź uniemożliwiają 
dochodzenie roszczeń przez uprawnionego. Art. 127 k.c.  

a) co do roszczeń które przysługują dzieciom przeciwko rodzicom przez czas trwania 

władzy rodzicielskiej 

b) co do roszczeń które przysługują osobom nie mającym pełnej zdolności do czynności 

prawnych przeciwko osobom sprawującym opiekę lub kuratelę 

c) co do roszczeń które przysługują jednemu małżonkowi przeciwko drugiemu przez 

czas trwania małżeństwa

d) co do wszystkich roszczeń gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może 

dochodzić przed sądem swoich  praw 

Skutek: bieg przedawnienia przez pewien okres nie rozpoczyna się a jeśli już się rozpoczął to 
ulega zatrzymaniu na czas trwania przeszkody a po jej ustaniu biegnie w dalszym ciągu zaś 
czas trwania przeszkody nie wlicza się do tego biegu.

2.Uznanaie za zmarłego sądowe stwierdzenie zgonu

Śmierć  -   utrata   czynności   życiowych   (mózgu   -   pnia   mózgu)   -   wygasają   prawa   osoby   i 
obowiązki   niemajątkowe,   prawa   zaś   i   obowiązki   majątkowe   -   z   pewnymi   wyjątkami   - 
przechodzą na jej spadkobierców.

Uznanie   za   zmarłego   (konstytutywne)    -   charakter   deklaratoryjny;   łączy   się   z   faktem 
zaginięcia osoby fizycznej. Zaginionym jest ten, o którym nie nie wiadomo, czy żyje, czy 
zmarł. Zaginięcie nie musi być stwierdzone przez specjalne orzeczenie.
Domniemanie chwili śmierci.
Przesłanki uznania za zmarłego:
- fakt zaginięcia osoby, która ma być uznana za zmarłą,

23

background image

- upływ odpowiedniego czasu.

Jeśli osoba żyje i stawia się w sądzie:
- uchylenie postanowienia o uznaniu za zmarłego,
- skreślenie aktu zgonu.

Jeśli osoba żyje, a osoba, która ma w tym interes prawny:
- wszczęcie postępowania nr 2 uchyla postępowanie nr 1 (postępowanie dowodowe).

Jeśli osoba nie żyje, a chwila śmierci jest inna:
- wszczęcie postępowania nr 2 uchyla fragment postępowania nr 1.

Zaginięcie:
- zwykłe, nie ma okoliczności, które uprawdopodobniają śmierć,
- kwalifikowane, są okoliczności uprawdopodobniające śmierć.

Zaginięcie kwalifikowane:
Art. 30 § 1 i 2 KC
1. katastrofa (6 m-cy) => bieg terminu od dnia katastrofy,
2.   nie   można   stwierdzić   katastrofy   -   określony   był   port   przeznaczenia;   bieg   terminu   6-
miesięcznego rozpoczyna się z upływem roku po od dnia, w którym statek miał przybyć do 
portu przeznaczenia,
3. nie można stwierdzić katastrofy - nie ma portu przeznaczenia; bieg terminu 6-miesięcznego 
rozpoczyna się z upływem 2 lat od dnia, w którym była ostatnia wiadomość o nim,
Art. 11 - nie uwzględnia się dnia w którym wydarzyła się katastrofa; czyli od dnia następnego 
(katastrofa 12.01., bieg od 13.01. do 13.07.)
4. inne niebezpieczeństwa (po upływie1 roku od dnia, w którym ustało niebezpieczeństwo lub 
według okoliczności powinno było ustać),
5. działania wojenne.

Zaginięcie zwykłe:
Art. 29 § 1 - zaginiony może być uznany za zmarłego, jeżeli od końca roku, w którym według 
istniejących wiadomości jeszcze żył, upłynęło 10 lat. Termin ten się skraca do 5 lat, jeżeli w 
chwili uznania za zmarłego zaginiony skończyłby lat 70. W żadnym jednak wypadku uznanie 
za zmarłego nie może nastąpić przed końcem roku kalendarzowego, w którym zaginiony 
ukończyłby   lat   23   (tzn.   10   lat   od   ukończenia   13   lat,   który   jest   górną   granicą   okresu 
niezdolności do czynności prawnych). 

  

12.01.2001 r. - termin zaginięcia

01.01.2003 r. --- 10 lat---> 31.12.2013 r.
 

Dla dziecka ten termin skraca się.
Minimalny wiek dla uznania za zmarłego to 23 lata.
29.05.1999 r. (3 lata)
12.01.2002 r.
01.01.2003 r. (4 lata) --- 19 lat--->  31.12.2022 r.
Art. 29.
Jeżeli osoba ma ukończone 70 lat, okres uznania za zmarłego wynosi 5 lat
65 lat
12.01.2002 r.
01.01.2003 r. (66 lat) --- 10 lat ---> 31.12.2013 r.
                                  --------------> 31.12.2008 r.
doliczamy od 5 do 10 lat.

24

background image

Sądowe stwierdzenie zgonu (deklaratoryjne).

Ustalenie chwili śmierci:
- chwila najbardziej prawdopodobna,
- pierwszy dzień terminu, który musi upłynąć żeby móc uznać kogoś za zmarłego.
Przesłanki sądowego stwierdzenia zgonu:
- śmierć danej osoby fizycznej jest niewątpliwa, 
- brak jest aktu zgonu (zgon nie został stwierdzony w zwykłym trybie).
1. Osoba żyje:
- stawia się w sądzie, sąd uchyla orzeczenie (akt zgonu skreślony),
- ktoś, kto ma w tym interes prawny udowadnia to; sąd wszczyna postępowanie dowodowe i 
uchyla postępowaniem nr 2 postępowanie nr 1.
2. Nie żyje ta osoba, ale chwila śmierci jest inna
-   musi   zachodzić   przesłanka   niewątpliwości   śmierci   (minął   termin   i   sąd   uznał   kogoś   za 
zmarłego).

Po uznaniu za zmarłego:
- wygasa małżeństwo,
- prawa materialne podlegają dziedziczeniu,
- prawa niematerialne wygasają.

Gdy osoba żyje - trzeba oddać rzeczy dziedziczone lub ich równowartość, prawa osobiste 
odżywają, małżeństwo istnieje, jeżeli osoba ta nie zawarła ponownie małżeństwa

XXI

 1.Skarb Państwa

2.Nieważność Bezwzględna – przyczyny główne cechy

Ustawodawca przewidział różnorodne negatywne skutki na wypadek dokonania czynności 
prawnych   w   sposób   niezgodny   z   przepisami.   Są   one   kategoriami   normatywnymi   w   tym 
znaczeniu,   jakiego   typu   wadliwością   przyporządkować   takie,   a   nie   inne   negatywne 
następstwa. Chodzi przy tym o nieprawidłowości różnego typu. Zważywszy na odmienny 
mechanizm ich działania, wyróżnia się tradycyjnie następujące sankcje:

1)       bezwzględna nieważność czynności prawnych,

2)       wzruszalność czynności prawnych,

3)       bezskuteczność zawieszona czynności prawnych,

4)       bezskuteczność względna czynności prawnych.

ad 1) Nieważność – czynność dotknięta tą sankcją określana czasem jako bezwzględna, nie 
wywołuje w ogóle założonych skutków prawnych a konsekwencja wynika z samego prawa. 
Na   nieważność   może   powołać   się   każdy   podmiot,   nie   tylko   strony   czynności,   a   organ 
orzekający powinien ja brać pod uwagę z urzędu (przypadki niektórych wad oświadczeń woli, 
brak świadomości lub swobody, pozorność) w wypadku dokonania czynności prawnej przez 
osobę, która nie posiada w ogóle zdolności do czynności prawnej, czy też czynności prawnej 
zdziałanej z przekroczeniem granic określonych w art. 58 KC.

25

background image

W   ściśle   określonych   sytuacjach   prawodawca   dopuszcza   do  konwalidacji  (uzdrowienia) 
czynności   dotkniętych   sankcją   nieważności,   czynność   pierwotnie   nieważna   uzyskuje   w 
efekcie skuteczność i to z mocą wsteczną.

Od   konwalidacji   należy   odróżnić  konwersję  –   która   polega   na   przyjęciu,   że   nieważna 
czynność prawna danego typu może być uznana za ważną czynność innego rodzaju, o ile 
spełnia warunki przewidziane dla tej drugiej czynności.

XXII

 

1.Swoboda stron w ustaleniu treści czynności prawnej

2.Prawo podmiotowe związane i akcesoryjne

XXIII

 1.Domniemanie w prawie cywilnym

Są rodzajem wnioskowań o zaistnieniu faktów spornych istotnych dla rozstrzygnięcia sporu. 
DOMNIEMANIA

a) faktyczne:  polegają   na   wnioskowaniu   o   zaistnieniu   faktu   spornego   w   oparciu   o 

wiedze logiczną i zasady doświadczenia życiowego 

b) prawne: ustanowione przez prawo wiążą sąd. 

-

usuwalne –obalane są zasady

-

nieusuwalne- występują wyjątkowo

2.Grożba 

Groźba – z groźbą mamy do czynienia w sytuacji oświadczenia złożonego co prawda w pełni 
świadomie (tym różni od wady) lecz pod wpływem przymusu psychicznego. Oświadczenie 
określonej   treści   zostaje   wymuszone   poprzez   stworzenie  stanu   obawy,  iż   w   przypadku 
odmowy jego złożenia wystąpią poważne konsekwencje natury osobistej lub majątkowej. W 
sytuacji   skutecznego   zastosowania   fizycznych   środków   przymusu   co   doprowadziło   w 
konsekwencji   do   wymuszonego   przejawu   woli   można   mieć   wątpliwości,   czy   mamy   do 
czynienia z omawianą wadą, czy też w ogóle doszło do złożenia oświadczenia. Przeważać 
będzie   drugi   z   wymienionych   poglądów.   Grożącym   może   być   zarówno   druga   strona 
czynności prawnej, jak i osoba trzecia. Groźba musi  być jednak  bezprawna i poważna. 
Pierwsza przesłanka spełniona jest zarówno wtedy gdy do wymuszenia oświadczenia woli 
używa się środka przez prawo zabronionego jak i w wypadku użycia środka dopuszczonego 
co prawda przez prawo, lecz nie w celu do którego wykorzystuje go grożący. Wada groźby 

26

background image

stwarza również –tak jak i błąd – jedynie możliwość uchylenia się od skutków złożonego pod 
jej wpływem oświadczenia woli.

XXIV

 

1.Miejsce zamieszkania osoby fizycznej i siedziba osoby prawnej

Zamieszkanie   osoby   fizycznej  -   jest   miejscowość,   w   której   dana   osoba   przebywa   z 
zamiarem   stałego   pobytu.   Do   ustanowienia   nowego   miejsca   pobytu   potrzebne   są   dwa 
momenty: moment zewnętrzny, tj. faktyczne przebywanie (corpus) i wewnętrzny, tj. zamiar 
stałego pobytu  (animus). Oba momenty muszą istnieć kumulatywnie. Osoba fizyczna może 
mieć tylko jedno miejsce zamieszkania.
Do utraty dotychczasowego miejsca zamieszkania niezbędna jest zmiana obu przesłanek tj. 
zerwanie   faktycznej   łączności   z   daną   miejscowością   z   odpowiednim   zamiarem;   sama 
nieobecność fizyczna, nawet długotrwała, nie powoduje zmiany miejsca zamieszkania, jeżeli 
nie towarzyszy jej odpowiedni zamiar.
Miejsce   zamieszkania   pochodne,   osoby,   którym   ustawa   określa   miejsce   zamieszkania 
według zamieszkania innych osób:
-   miejscem   zamieszkania   dziecka   pozostającego   pod   władzą   rodzicielską   jest   miejsce 
zamieszkania   rodziców   albo   tego   z   rodziców,   któremu   wyłącznie   przysługuje   władza 
rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej,
- miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna.

2.Normatywne postacie praw podmiotowych

Prawa podmiotowo bezpośrednie

-

podmiot uprawniony może  wiec bezpośrednio własnym 

działaniem z wyłączeniem innych osób wykonywać swoje prawo.
Roszczenia-postać uprawnienia polegająca na tym ze uprawniony może żądać od oznaczonej 
osoby określonego zachowania wyznaczonego przez treść stosunku prawnego. są częścią 
prawa podmiotowego względnego
Prawa kształtujące

XXV

 

1.Zastępstwo pośrednie

2.przedmiot stosunku cywilnoprawnego

XXVI

 1.Ułomne osoby prawne

W   stosunkach   cywilnoprawnych   występują   niejednokrotnie   jednostki   organizacyjne, 
stanowiące pewne wyodrębnione i samodzielne struktury, którym jednak żaden przepis nie 
przyznał osobowości prawnej, np. spółki jawne, partnerskie, komandytowe, oraz wspólnoty 
mieszkaniowe. Daje  się zauważyć, że  wiele z nich wykazuje cechy analogiczne do  osób 
prawnych. Ustawodawca w stosunku do niektórych struktur postanowił „we własnym imieniu 
nabywać   prawa,   w   tym   własność   nieruchomości   i   inne   prawa   rzeczowe,   zaciągać 
zobowiązania,   pozywać   i   być   pozywanym”   to   już   był   to   krok   do   personifikacji   takiej 
jednostki.   Wskazane   okoliczności,   a   także   realne   funkcjonowanie   takich   jednostek   w 
stosunkach cywilnoprawnych dały asumpt do posługiwania się konstrukcją  ułomnej osoby 
prawnej
.   Konstrukcja   tzw.   ułomnych   osób   prawnych   wzrusza   przewidziany   podział 
podmiotów na osoby fizyczne oraz osoby prawne – wywołując problem czy do takich struktur 
należałoby   stosować   odpowiednio   unormowania   dotyczące   osób   prawnych,   czy   też 

27

background image

konsekwentnie przyjmować, iż podmiotami praw i obowiązków są osoby fizyczne i prawne 
tworzące taką jednostkę? Opowiedzenie się wyłącznie za drugą możliwością mogłoby się 
spotkać   z   zarzutem   nieuzasadnionego   pomijania   norm   prawnych,   które   wybranym 
jednostkom   organizacyjnym   przypisują   pewną   odrębność   przejawiającą   się   zdolnością 
prawną   oraz   zdolnością   sądową.   Przynajmniej   w   stosunku   do   jednostek   organizacyjnych 
wyposażonych w zdolność prawną i sądową należałoby stosować w drodze analogii normy 
odnoszące się do osób prawnych.

2.pełnomocnictwo substytucja pełnomocnictwo łączne

XXVII 

1.Czynności prawne kauzalne i abstrakcyjne

2.terminy przedawnienia

XXXVIII

 1.Przedsiębiorstwo w KC

2.Bezskuteczność zawieszona

XXIX 

1.Ubezwłasnowolnienie

2.prokura

Rodzajem pełnomocnictwa ogólnego jest PROKURA – upoważniająca prokurenta nie tylko 
do czynności zwykłego zarządu, ale do wszystkich czynności sądowych i pozasądowych, 
jakie są związane z prowadzeniem jakiegokolwiek przedsiębiorstwa zarobkowego. Osobnego 
umocowania   potrzebuje   prokurent   do   zbycia   przedsiębiorstwa,   jego   wydzierżawienia   i 
ustanowienia na nim użytkowania oraz do zbywania i obciążania nieruchomości. Udzielenie i 
wygaśnięcie prokury przedsiębiorca powinien zgłosić do rejestru przedsiębiorców.

XXX

 1.Status prawny nasciturus w polskim pr. cywilnym

2.Przetarg- pojęcie rodzaje chwila zawarcia umowy

Umowa   może   być   zawarta   w   drodze  przetargu   ustnego  (aukcja)   lub  pisemnego.   W 
przetargu   ustnym   następuje   faza   licytacji,   kiedy   to   jednocześnie   zgromadzeni   uczestnicy 
zgłaszają kolejne postąpienia. Gdy zgłaszanie propozycji zawarcia umowy (ofert) następuje 
na piśmie mamy do czynienia z przetargiem pisemnym. Z innych możliwych klasyfikacji 
przetargów trzeba wymienić m.in.: o przetargach  nieograniczonych  (uczestniczyć w nich 
może w zasadzie każdy podmiot), ograniczonych ( ogłoszone warunki uczestnictwa spełnić 
może tylko pewien krąg zainteresowanych), zamkniętych (oferta uczestnictwa kierowana jest 
imiennie). Przetarg fakultatywny i obligatoryjny.

28

background image

PROCEDURA PRZETARGOWA

Wszczęcie postępowania

Postępowanie   przetargowe   sensu   stricto   inicjuje   organizator   stosownym  ogłoszeniem. 
Ogłoszenie powinno określać co najmniej czas, miejsce, przedmiot oraz warunki przetargu. 
W   wypadku   braku   któregokolwiek   z   tych   elementów   nie   można   byłoby   uznać   że 
postępowanie   przetargowe   zostało   wszczęte.  Czas   i   miejsce  przetargu   organizator   jest 
zmuszony   określić   precyzyjnie,   z   podaniem   daty,   godziny,   i   adresu   obiektu,   w   którym 
dokonywane będą poszczególne czynności. Oznaczenie przedmiotu zależy przede wszystkim 
od   celu   do   osiągnięcia   którego   zmierza   organizator.   Wśród   warunków   najistotniejszego 
znaczenia nabiera informacji o typie przetargu. W wielu wypadkach dużą rolę odgrywa także 
postanowienie   o   wadium.  Wadium  –najczęściej   w   postaci   świadczenia   pieniężnego 
ustalonego   poprzez   wskazanie   stopy   procentowej   od   pewnej   wartości-jest   barierą 
ekonomiczną,   zapewniającą   wiarygodność   złożonych   ofert.   Zabezpieczenia   również-   z 
punktu organizatora- zawarcie umowy. Wadium porównuje się najczęściej do zadatku i do 
kary   pieniężnej.   Jeżeli   uczestnik   którego   oferta   została   wybrana   uchyla   się   od   zawarcia 
kontraktu, organizator zachowuje wadium, albo może dochodzić zaspokojenia z przedmiotu 
zabezpieczenia. We wszystkich pozostałych przypadkach wadium podlegałoby zwrotowi z 
tym że jeśli to organizator nie zamierza zawrzeć umowy mimo dokonanego wyboru oferty, 
uczestnikowi   który   wygrał   może   żądać   zapłaty   podwójnego   wadium   albo   naprawienia 
szkody, jaką poniósł przez to że liczył na zawarcie kontraktu.

Przebieg przetargu

Poszczególne czynności przetargu ustnego

Przetarg ustny rozpoczyna jego  wywołanie  które obejmuje informacje o otwarciu licytacji 
określenie   jej   przedmiotu   i   ceny   wywoławczej   a   wreszcie  zaproszenie  do   zgłaszania 
kolejnych  postąpień  chodzi   tu   o   złożenie   korzystniejszej   oferty.   Licytacja   wkracza   w 
końcową fazę z chwilą ustania postąpień (brak kolejnej korzystniejszej oferty). Prowadzący 
uprzedza  wtedy  uczestników  że  po  trzecim  wywołaniu  najwyższej  zgłoszonej  dotychczas 
ceny dalsze postąpienia nie zostaną już przyjęte. Bezskuteczne trzecie wywołanie powoduje 
zamknięcie   przetargu  ustnego   po   czym   następuje   wskazanie   podmiotu   który   wygrał 
przetarg. Zazwyczaj sporządza się jeszcze szczegółowy  protokół  z przebiegu przetargu, co 
stanowi jego finalną czynność. 

Faza przetargu pisemnego

Ten   typ   przetargu   obejmuje   w   zasadzie   trzy   etapy.   Pierwszy   to   okres   przeznaczony   na 
składanie   pisemnych   ofert,  odpowiadających   warunkom  określonym   w   ogłoszeniu   o 
przetargu.   Po   upływie   zakreślonego   na   ten   cel   terminu   przetarg   wchodzi   w   drugą   fazę. 
Powołana komisja w toku jawnego posiedzenia weryfikuje formalną poprawność złożonych 
ofert i kwalifikuje do ostatniego etapu. Komisja dokonuje  wyboru najkorzystniejszej  dla 
organizatora  oferty.  Decyzja komisji o wyborze znajduje odzwierciedlenie w protokole a 
wszyscy   uczestnicy   zakwalifikowani   do   ostatniego   etapu   powinny   być   niezwłocznie 
zawiadomieni  o   jego   końcowym   wyniku.   W   kodeksie   jest   mowa   o   dwóch   formach 
zawiadomienia – są to pisma lub ogólne ogłoszenie.

Chwila zawarcia umowy w drodze przetargu

29

background image

Zawarcie   umowy  w   drodze   przetargu   ustnego   następuje   z  chwilą   wybrania   oferty. 
Natomiast   w   ramach   regulacji   przetargu   pisemnego   chodzi   o   moment   otrzymania   przez 
zwycięzcę takiego przetargu zawiadomienia o jego wyniku lub o chwilę opublikowania w tej 
kwestii stosownego ogłoszenia w sposób umożliwiający zwycięzcy zapoznanie się z jego 
treścią. W wypadku konieczności zachowania przez strony szczególnej formy pod rygorem 
nieważności lub w sytuacji gdy zawiadomienie o wyborze którejś z ofert złoży osoba nie 
mająca formalnego umocowania do zawarcia umowy w imieniu organizatora, zakończenie 
postępowania   przetargowego   spowoduje   jedynie   powstanie   wspomnianego   już 
przedwstępnego stosunku zobowiązanego,  z którego wynikają dla obu stron roszczenia o 
zawarcie umowy stanowczej.

Unieważnienie umowy zawartej w drodze przetargu

Stworzono   stronom   umowy   oraz   dającemu   zlecenie   możliwość   żądania  unieważnienia 
umowy 
zawartej w drodze przetargu jeżeli druga strona lub działająca z nią w porozumieniu 
osoba trzecia sprzecznie z prawem lub zasadami współżycia społecznego wpłynęła na wynik 
przetargu.   O   unieważnieniu  umowy  na  tej   podstawie   orzeka   sąd.   Uprawnienie  powyższe 
wygasa   z   upływem   miesiąca   od   dnia,   w   którym   uprawniony   dowiedział   się   o   istnieniu 
przyczyny unieważnienia nie później jednak niż z upływem roku od dnia zawarcia umowy. 
Nie można również  wykluczać z góry stosowania sankcji bezwzględnej nieważności gdyby 
umowa   została   zawarta   w   konsekwencji   przetargu   przeprowadzonego   z   naruszeniem 
bezwzględnie obowiązujących przepisów szczególnych co pociągnęłoby za sobą nieważność 
samego   przetargu.   Wskutek   unieważnienia   umowy   zawartej   z   zastosowaniem,   procedury 
przetargowej upadają wszystkie skutki tej umowy tak jakby w ogóle jej nie zawarto.

XXXI

 1.Czynności prawne rozporządzające i przysparzające

2.Falias procurator

XXXII

 1.Oświadczenie woli

– art. 60 k.c. – z zachowaniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej 
czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia 
jej wolę w sposób dostateczny.
Oświadczenie woli jest wynikiem procesu, który rozpoczyna się w psychice osoby składającej 
je. Pod wpływem wyobrażeń, zwanych pobudkami, rodzi się decyzja, czyli akt woli określany 
niekiedy nieściśle jako wola wewnętrzna. Do wywołania skutku prawnego konieczne jest 
wyrażenie   woli   w   postaci   jakiegoś   zachowania,   z   którego   wynika   decyzja   osiągnięcia 
określonego skutku w sferze podanej regulacji prawnej.
Zachowanie może być uznane jako oświadczenie woli, jeżeli:
- jest na tyle zrozumiałe, aby przynajmniej w drodze wykładni można było ustalić jego sens,
-   wynikająca   z   niego   decyzja   dotyczy   spraw   normowanych   przez   prawo   cywilne,   a   nie 
prawnie obojętnych,
- nie jest spowodowane przymusem fizycznym,
- złożone jest na serio.

wola wewnętrzna + wola zewnętrzna => oświadczenie woli
        
      akt woli             przejaw woli

30

background image

2.Osoby prawne

Osoba prawna – jednostka organizacyjna, która została przez normę prawną wyposażona w 
zdolność prawną, która zatem może być podmiotem stosunków cywilnoprawnych. Jest nią 
twór społeczny, prezentujący się w postaci zorganizowanej formy działalności ludzkiej, czyli 
realnego zjawiska.

W zależności od tego, w jakim zakresie państwo zastrzega sobie wpływ na powstanie 
osoby prawnej, wyróżnia się:
- system aktów organów państwa, osoba prawna powstaje z inicjatywy organu państwa, jego 
akt jest niezbędną przesłanką jej powstania; może nim być akt normatywny – ustawa lub 
rozporządzenie,
- system koncesyjny, organizacja społeczna powstaje z inicjatywy tzw. założycieli, którymi – 
zależnie   od   typu   osoby   prawnej   –   mogą   być   osoby   fizyczne   lub   prawne,   ale   ponadto 
potrzebne jest jeszcze zezwolenie właściwego organu państwa (koncesja),
-  system normatywny, akt normatywny określa w sposób generalny dla danego typu osoby 
prawnej przesłanki, od których spełnienia zależy powstanie konkretnej jednostki; państwo 
zastrzega sobie kontrolę nad tym, czy zachowane zostały wszystkie, przewidziane prawem, 
wymagania   i   uzależnia   nabycie   osobowości   prawnej   od   wpisania   danej   organizacji   do 
odpowiedniego rejestru (przy powstaniu spółek akcyjnych i z o.o.).

Wpis   do   rejestru  –   pozwala   kontrolować,   czy   nowa   osoba   prawna   powstała   zgodnie   z 
obowiązującymi przepisami; z chwilą wpisania osoba prawna uzyskuje osobowość prawną.
Koniec bytu osoby prawnej:
- akt powołanego, do tego organu państwa; przede wszystkim, gdy zostały powołane do życia 
przez akt organu władzy lub administracji państwowej,
- okoliczności obiektywne, które z mocy samej ustawy powodują rozwiązanie osoby prawnej 
(np. upływ czasu na który została ona powołana),
- uchwała organu osoby prawnej (np. walne zgromadzenie w przypadku spółdzielni).

Ustanie osoby prawnej:
- likwidacja jej działalności, a tym samym jej majątku,
- reorganizacja, która następuje bez jej likwidacji, może polegać na połączeniu dwu osób 
prawnych: jedna przejmuje drugą (ustaje tylko osoba prawna przyjęta – inkorporacja), albo 
łączone osoby prawne przestają istnieć i na ich miejsce powstaje nowa (unia).

XXXIII

 

1.Czynność prawna konsensualna, realna,.....

– jeżeli  do  skuteczności  czynności prawnej wystarcza  złożenie samych tylko  oświadczeń 
woli,   czynność   jest  konsensualna.   Jeśli   zaś   potrzebne   jest   dodatkowo   wydanie   rzeczy   – 
realna.

2.Zdolnośc do czynności prawnych osoby prawnej

Zdolność prawna osób prawnych – zakres jej jest węższy niż zdolności osób fizycznych, ale 
mogą one uzyskiwać wszelkie prawa i być obciążane wszelkimi zobowiązaniami.
Ograniczenia zdolności prawnej osób prawnych wynikają:
- z istoty osób prawnych,
- z ustawy,

31

background image

- ze statutu.
 
Zdolność   do   czynności   prawnych   osób   prawnych  –   przewija  się   w   art.   38   k.c.   osoba 
prawna   działa   przez   swoje   organy   w   sposób   przewidziany   w   ustawie   i   opartym   na   niej 
statucie.
Polskie prawo stoi na stanowisku teorii organów osoby prawnej. Działania organów traktuje 
się   jako   działania   samej   osoby   prawnej.   Najbardziej   rozpowszechniony   jest   system 
organizacyjny,   na   który   składają   się   trzy   organy:   stanowiący,   kontrolny   oraz   organ 
zarządzający.

Przedstawiciel osoby prawnej  – najczęściej pełnomocnik, jest samodzielnym podmiotem 
prawnym niezależnym od podmiotowości osoby prawnej, działa na podstawie umocowania 
wynikającego z pełnomocnictwa i nie jest on konieczny w obrocie cywilnoprawnym.

Przekroczenie uprawnień - kto jako organ osoby prawnej zawarł umowę w jej imieniu nie 
będąc   jej   organem   albo   przekraczając   zakres   swojego   umocowania,   obowiązany   jest   do 
zwrotu tego, co otrzymał od drugiej strony w wykonywaniu umowy oraz do naprawienia 
szkody,   którą   druga   strona   poniosła   przez   to,   ze   zawarła   umowę,   nie   wiedząc   o   braku 
umocowania.

Kurator – jest powoływany gdy osoba prawna nie może prowadzić spraw z braku 
powołanych do tego organów

XXXIV

 1.Warunek

Warunek  –   zastrzeżenie,   mocą   którego   strona   dokonująca   czynności   prawnej   uzależnia 
powstanie lub ustanie skutku prawnego od zdarzenia przyszłego i niepewnego (art. 89 k.c.), 
niekiedy warunkiem nazywa się również to zdarzenie.
Nie we wszystkich typach czynności prawnych może być zastrzeżony warunek; zakaz taki 
może wynikać tylko z wyrażonego przepisu ustawy.
Warunki dzieli się na:
- zawieszające i rozwiązujące, zależnie od tego, czy w razie ziszczenia się warunku skutek 
prawny ma powstać,
- dodatnie i ujemnie, zależnie od tego, czy oznaczone zdarzenie ma nastąpić, czy nie nastąpić,
- zależne od woli strony, zależne od przypadku lub mieszane.

Termin  – nazywa się takie zastrzeżenie dodatkowe w czynności prawnej, przez które jej 
skutek zostaje ograniczony w czasie. Różnica między terminem a warunkiem polega na tym, 
że przy terminie brak jest elementu niepewności. Terminem więc będzie np. zastrzeżenie, że 
wykonanie świadczenia ma nastąpić 01.01.99 albo w trzy miesiące od dnia zawarcia umowy.
Wyróżnia się terminy:
- początkowe (dies a quo), skutek prawny powstaje z chwilą nadejścia terminu,
- końcowe (dies ad quem), skutek prawny z tą chwilą ustaje.     

2.Prawa podmiotowe: zbywalne i niezbywalne

XXXV

 1.Orzeczenia sądowe jako zdarzenie cywilno prawne

32

background image

Orzecznictwo sądów i Trybunału Konstytucyjnego:
Sąd   Najwyższy   podejmuje   uchwały:   mające   na   celu   wyjaśnienie   przepisów   prawnych 
budzących   wątpliwości   w   praktyce   lub   których   stosowanie   wywołało   rozbieżność   w 
orzecznictwie,   zawierające   rozstrzygnięcia   zagadnień   prawnych   budzących   poważne 
wątpliwości   w   konkretnej   sprawie.   Wykładnia   SN   i   sądów   wyższej   instancji   przyjęta   w 
konkretnej sprawie jest w tej sprawie wiążąca dla sądów niższej instancji.

2.wpływ części nieważnej czynności prawnej na pozostałą część czynności 
prawnej

33


Document Outline