Naczelny Sąd Administracyjny
NSA w Warszawie podjął działalność z dniem 1.09.1980 r. na podstawie
ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /31.01.1980 r./ oraz o
zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego.
Ostatecznie jest 11 ośrodków zamiejscowych /Gdańsk, Katowice, Kraków,
Poznań, Wrocław, Lublin, Łódź, Białystok, Rzeszów, Szczecin, Bydgoszcz./
W 1995 r. weszła w życie nowa ustawa o NSA – pozostałe uregulowania
utraciły moc. Ustawa zawiera przepisy dotyczące organizacji NSA,
właściwości i zakresu działania oraz postępowania przed sądem.
NSA sprawuje „wymiar sprawiedliwości przez sądową kontrolę
wykonywania administracji publicznej, na zasadach określonych w
niniejszej ustawie”
NSA dzieli się na izby /każdy sędzia może być członkiem tylko jednej izby/:
1. Izba Finansowa
2. Izba Ogólnoadministracyjna
Do właściwości Izby Finansowej
należą sprawy w zakresie: ceł,
zobowiązań podatkowych i innych świadczeń pieniężnych, cen opłat
stawek taryfowych, budżetu, prawa dewizowego, papierów wartościowych,
bankowości i instytucji ubezpieczeniowych oraz egzekucji świadczeń
pieniężnych.
Do właściwości Izby Ogólnoadministracyjnej
należą pozostałe sprawy
z zakresu właściwości NSA, w szczególności: budownictwa, nadzoru
budowlanego, planowania przestrzennego, gospodarki wodnej i ochrony
środowiska, działalności gospodarczej, rolnictwa, leśnictwa, zatrudnienia,
ustroju samorządu terytorialnego, gospodarki nieruchomościami,
prywatyzacji mienia, powszechnego obowiązku obrony kraju i spraw
wewnętrznych.
W skład NSA wchodzą:
-
prezes
-
wiceprezesi
-
prezesi izb
-
prezesi ośrodków zamiejscowych
-
sędziowie
Sędziów NSA powołuje Prezydent na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa.
Na stanowisko sędziego może być powołany ten, kto:
-
posiada obywatelstwo polskie i korzysta w pełni z praw cywilnych i
obywatelskich,
-
jest nieskazitelnego charakteru,
-
ukończył wyższe studia prawnicze i uzyskał tytuł magistra prawa,
-
ukończył 35 lat życia,
-
pozostawał co najmniej przez 10 lat na stanowisku sędziego bądź
prokuratora , adwokata, notariusza, radcy prawnego lub w
instytucjach publicznych pozostawał na stanowiskach związanych ze
stosowaniem lub tworzeniem prawa administracyjnego,
-
wykazuje się wysokim poziomem wiedzy w dziedzinie administracji
publicznej oraz prawa administracyjnego i innych dziedzin prawa
związanych z działaniem organów administracji publicznej.
Wymóg 10 letniego stażu nie dotyczy osób z tytułem naukowym profesora
oraz ze stopniem naukowym doktora habilitowanego nauk prawnych.
Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko
Konstytucji i ustawom /art.178 ust.1 Konstytucji RP/
Prezesa NSA powołuje Prezydent na 6 letnią kadencję, spośród
kandydatów przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne
Sędziów Sądu.
Organami NSA są:
1. Prezes NSA
2. Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu, które posiada kompetencje
decydujące i
3.
Kolegium Sądu, organ o mniejszym składzie osobowym niż ZOSS,
wybierany na okres
3 lat
przez Zgromadzenie Ogólne. Jest organem
opiniodawczym i doradczym Prezesa Sądu, a w przypadkach
określonych przepisami prawa – organem współdecydującym
Nadzór judykacyjny nad działalnością NSA, w ograniczonym
zakresie, sprawuje Sąd Najwyższy poprzez rozpoznawanie rewizji
nadzwyczajnych od orzeczeń tego sądu.
W myśl art. 176 ust.1 Konstytucji postępowanie sądowe jest co najmniej
dwuinstancyjne. Konieczne jest więc wprowadzenie dwuinstancyjnego
postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z Konstytucją ustawy
wprowadzające w życie art.176 ust. 1 w zakresie dot. postępowania przed
sądami administracyjnymi zostaną uchwalone przed upływem 5 lat od dnia
wejścia w życie Konstytucji /2.04.1997 r./
Dnia 25.07.2002 r. Sejm uchwalił ustawy reformujące sądownictwo
administracyjne. Wejdą one w życie od 1.01.2004 r. od tego momentu od
wyroków i postanowień kończących postępowanie sądu administracyjnego
pierwszej instancji przysługiwać będzie
skarga kasacyjna
, a od
postanowień wskazanych w ustawie – zażalenie do sądu drugiej instancji.
Od tego momentu Sąd Najwyższy nie będzie rozpoznawał rewizji
nadzwyczajnych od orzeczeń NSA.
Początkowo ma być utworzonych 13 sądów administracyjnych pierwszej
instancji, a docelowo 16 /w każdym województwie/. Dotychczasowe
ośrodki zamiejscowe zostaną zniesione, a właściwie przekształcone w sądy
administracyjne pierwszej instancji.
Właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego
Rozporządzenie Prezydenta RP z 24.11.1998 r. w sprawie utworzenia
ośrodków zamiejscowych NSA, określenia ich siedziby oraz właściwości
miejscowej i rzeczowej, określa siedziby oraz właściwości ośrodków
zamiejscowych.
Właściwość miejscowa obejmuje jedno lub po dwa województwa.
Właściwość rzeczowa
Zakres kontroli sądu administracyjnego
NSA orzeka w sprawach skarg na:
•
Decyzje administracyjne
•
Postanowienia wydawane w postępowaniu administracyjnym,
postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy
zażalenie, albo kończące postępowanie, a także rozstrzygające
sprawę co do istoty,
•
Inne niż określone wyżej akty lub czynności z zakresu administracji
publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania
uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa
•
Akty prawa miejscowego
•
Akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków,
inne niż podane wyżej, podejmowane w sprawach z zakresu
administracji publicznej
•
Akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu
terytorialnego
NSA orzeka także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych
przewidują sądową kontrolę, wówczas stosuje się środki określone w tych
przepisach.
Ponadto NSA rozpoznaje skargi na bezczynność organów
administracji
publicznej w przypadkach, gdy powinny one wydać decyzję
administracyjną lub postanowienie, albo wydać akt lub podjąć czynność
określone ustawą.
Szczególny rodzaj skargi to skarga w sprawie niewykonania orzeczenia
sądowego. Rozpatrując tą skargę sąd może wydać wyrok merytoryczny,
w którym orzeknie o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku
oraz może orzec o wymierzeniu organowi administracji grzywny
Ponadto NSA rozstrzyga, w przypadkach określonych w Kpa oraz ordynacji
podatkowej, spory o właściwość między organami
jednostek samorządu
terytorialnego
oraz między
organami tych jednostek a organami
administracji rządowej
, a także między
samorządowymi kolegiami
odwoławczymi.
Wreszcie NSA udziela odpowiedzi na pytania prawne przedstawione
do rozstrzygnięcia przez SKO.
NSA nie jest właściwy w sprawach:
•
Należących do właściwości innych sądów,
•
Wynikających z nadrzędności i podległości organizacyjnej w
stosunkach pomiędzy organami administracji publicznej oraz
wynikającymi z podległości służbowej pomiędzy przełożonymi i
podwładnymi w urzędach tych organów, a także w jednostkach
wojskowych
•
Dyscyplinarnych, chyba że ustawa stanowi inaczej
http://notatek.pl/naczelny-sad-administracyjny?notatka