16. Atmosfera. Skład powietrza troposfery. 
Kula ziemska jest otoczona cienką powłoką gazową złożoną przede wszystkim z tlenu i azotu, 
która  utrzymywana  jest  przez  siłe  grawitacji.  Gęstość  atmosfery  (największa  przy 
powierzchni  Ziemi)  -  maleje  wraz  ze wzrostem  wysokości  w  końcu  staje  się  nieodróżnialna 
od gęstości gazu między planetarnego. Tak samo wraz z wysokością maleje ciśnienie. 
***Ze  względu  na  skład  atmosferę  dzielimy  na:  homosferę  (do  ok.  90km.  i  odznacza  się 
jednorodnością  składu)  i  heterosferę  (powyżej  90  km.  gdzie  wystepują  warstwy  azotu 
cząsteczkowego,  tlenu  atomowego,  helu  a  najdalej  oddalona  od  Ziemi  jest  warstwa  gdzie 
przeważa wodór) Granica między homosferą i heterosfera nazywa się turbopauzą 
***Ze względu na rozkład temperatury atmosferę można podzielić na : troposfera – (0-18km. 
temp.  20  do  –50  zawiera  99%  pary  wodnej,  powietrze  jest  dobrze  wymieszane  w  wyniku 
konwekcji,  znajduje  się  około  75%  całkowitej  masy  atmosfery.)  tropopauza,  stratosfera  (18-
50  km.,  temp.  -50  do  0  –na  wysokości  25  km  znajduje  się  warstwa  ozonu  przez  co 
temperatura  wzrasta)  stratopauza,  mezosfera  (50-  85km,  temp.  0  do  –80)  mezopauza, 
termosfera (od 85 km wzwyż , temp od –80 wzwyż, o niezwykle małej już gęstości, a wysoka 
temp  spowodowana  jest  pochłanianiem  promieniowania  nadfioletowego  przez  co  następuje  
jonizacja molekuł powietrza) 
Skład chemiczny troposfery: 
Gaz 

Stężeni
e 

Azot N

2 

78,084
% 

Tlen O

2 

20,946
% 

Argon Ar  0,934% 
Para 
wodna 
H

2

O 

0,5 

- 

4% 

Dwutlene
k  węgla 
CO

2 

360 
ppm 
[0,036
%] 

ppm -część na  milion.      Oprócz tego występują również w ilościach śladowych neon, hel, 
metan, krypton, wodór, ksenon. W atmosferze występuje również para wodna ale nie możemy 
określić jej stężenia gdyż jest ono zmienne. Zależy od położenia geograficznego, sąsiedztwa 
zbiorników  wodnych,  kierunków  wiatru,  oraz  temperatury  powietrza.  Ale  zawiera  się  w 
granicach od 0.2% do 6% w rejonach wilgotnych. Para wodna odgrywa bardzo ważną rolę w 
procesach  chemicznych  zachodzących  w  atm.  A  jej  kondensacja  w  postaci  deszczu  i  śniegu 
oczyszcza  powietrze  ze  znacznych  ilości  zanieczyszczeń.  Równiez  gazy  antropogeniczne 
występują w powietrzu w różnych stężeniach –są one toksyczne dla ludzi i zmieniają procesy 
zachodzące  w  atmosferze  (należą  do  nich:  tlenki  węgla,  tlenki  azotu,  tlenki  siarki-które 
powstają na przykład ze spalania paliw, popioły: SiO2, AlO3, Fe2O3, CaO, MgO, )