Pytania i SUGEROWANE ODPOWIEDZI z matury z biologii 2010 poziom ROZSZERZONY
Zad.1
Dalsze losy komórek potomnych komórki macierzystej
1. Komórki potomne mogą dalej namnażać się.
2. Komórki potomne nie ulegają dalszym podziałom i różnicując się pełnią specyficzne 
funkcje w organizmie.

Zad.2
Podaj 2 argumenty na rzecz tezy, że zmiany zachodzące podczas dojrzewania erytrocytów służą 
specjalizacji do transportu tlenu.
1. Podczas dojrzewania erytrocytów wypełniane one są hemoglobiną, która ma zdolność 
do nietrwałego wiązania tlenu. 
2. Utrata zbędnych organelli powoduje, że pozostaje większa powierzchnia do 
transportu tlenu.
Erytrocyt podczas dojrzewania wytraca jądro, aby zminimalizować własny metabolizm. 

Zad. 3
a) Porównaj przedstawione wzory i podaj jedną cechę wspólną i jedną cechę różniącą struktury 
cząsteczek glikogenu i celulozy.
cecha wspólna: glikogen i celuloza zbudowane są z monomerów glukozy
cecha różniąca: glikogen ma postać łańcuchów rozgałęzionych, a celuloza - łańcuchów 
prostych
b) Podaj w komórkach jakich organizmów występuje celuloza i jaką pełni w nich rolę. Celuloza jest 
podstawowym składnikiem ścian komórkowych w komórkach roślin (funkcja budulcowa).

Zad. 4
1. Funkcja przewodząca cewki (tracheidy), naczynia (tracheje)
2. Funkcja wzmacniająca włókna drzewne, miękisz drzewny

Zad.5
1. Przed kodonem stop sekwencji nukleotydów kodującej pewne białko wstawiono fragment DNA 
kodujący białko GFP. W konsekwencji powstanie białko fuzyjne, które po oświetleniu promieniami 
UV będzie wykazywać zieloną luminescencję. Działanie takie pozwoli naidentyfikację takiego 
białka. 
2. Myszom zaimplantowano komórki nowotworowe z wklonowanym genem białka GFP. Dzięki temu 
będzie można zaobserwować wystąpienie oraz rozwój chorób nowotworowych.

Zad. 6
Reakcje egzoergiczne uwalniają energię swobodną, zatem produkty reakcji mają energię niższą niż 
substraty, natomiast w reakcjach endoergicznych, w których energia jest pobierana, produkty 
reakcji mają energię wyższą niż substraty.

Zad.7
Wyjaśnij dlaczego ugotowane ziemniaki nie ciemnieją.
W czasie gotowania w związku z denaturacją białka enzymatycznego spada aktywność 
oksydazy polifenolowej

Zad. 8
B. Chemosynteza
E. Replikacja DNA

Zad. 9
a) Podaj nazwę (lub wzór chemiczny) substancji, powstającej w opisanym doświadczeniu, która po 
rozpuszczeniu się w wodzie spowodowała zmianę zabarwienia soku w probówce B. CO2 - 
dwutlenek węgla
b) Wyjaśnij, jaki proces chemiczny spowodował zmianę barwy soku. Z połączenia dwutlenku 
węgla oraz wody powstaje środowisko kwasowe, dzięki któremu nastąpiła zmiana barwy 

antocyjanów na czerwoną.

Zad.10
Po przetransportowaniu fosfotriozy ze stromy do cytozolu odłączane są jony 
wodorofosforanowe, które są ponownie transportowane z cytozolu do stromy i w niej 
wykorzystywane do syntezy ATP

Zad. 11.
a) Podaj, z jakiego procesu zachodzącego w komórkach roślin mogą pochodzić zarówno cząsteczki 
ATP jak i NADH.Oddychanie komórkowe.
b) Wyjaśnij, na czym polega rola NADH i NADPH jako czynników redukujących w opisanym 
procesie. Dawcy wodoru do redukcji jonu siarczanowego

Zad. 12
1. F
2. P
3. P
4. F

Zad. 13
1. A
2. a) A, b) B, c) D

Zad.14
Najwięcej orzeszków (ponad połowa populacji) osiąga długości średnie, w przedziale 1,7-1,8 mm ). 
Dwa razy mniej jest orzeszków o milimetr dłuższych i krótszych od wcześniej wymienionych. 
Wartości ekstremalne (1,4 i 2.2) występują bardzo rzadko.

Zad. 15 
a)Schemat B
Wypełnione jajami człony tasiemca są wydalane wraz z kałem z organizmu żywiciela 
ostatecznego (człowieka). Żywicielem pośrednim tasiemca uzbrojonego jest świnia. 
Pasożytem człowiek może się zarazić zjadając niedogotowaną wieprzowinę, pochodzącą 
od zakażonej świni.
b) owsik, glista ludzka

Zad. 16
a) Podaj nazwy elementów woreczka zalążkowego oznaczonych na schemacie A cyframi 1 i 2. 
1. komórka jajowa; 2. komórka centralna
b) Wyjaśnij, na czym polega podwójne zapłodnienie u roślin okrytozalążkowych. W podwójnym 
zapłodnieniu biorą udział dwie gamety męskie oraz dwie komórki woreczka 
zalążkowego: komórka jajowa i komórka centralna. Jeden z plemników łączy się z 
komórką jajową aparatu jajowego, a inny z komórką centralną.
c) Podaj, co rozwija się z każdej z zapłodnionych komórek. Z połączenia z komórką jajową 
powstaje zygota, a następnie zarodek sporofitu. Z zapłodnienia komórki centralnej 
powstaje triploidalne jądro bielmowe, które przekształci się w substancje odżywczą dla 
zarodka.

Zad. 17
Łuskiewnik różowy jest pasożytem
1. Nie jest wstanie rozwijać się bez odpowiedniego żywiciela. 
2. Posiada ssawki, dzięki którym pobiera substancje odżywcze z drzew.

Zad. 18
a) Jaki jest układ krążenia tego ślimaka: otwarty czy zamknięty? A. otwarty
b) Zaznaczone na schemacie naczynia hemolimfatyczne są B. tętnicami

Zad.19
a) Wyjaśnij, dlaczego w żołądku, mimo obecności lipazy ślinowej i lipazy żołądkowej, trawienie 
tłuszczów odbywa się w znacznie mniejszym stopniu niż w dwunastnicy. W żołądku w procesie 
trawienia nie bierze udziału żółć, któraumożliwia emulgację tłuszczów w dwunastnicy.
b) Na podstawie informacji zawartych w tekście wyjaśnij, dlaczego u chorych z niedoborem 
wydzielania śliny (kserostomia) próchnica zębów występuje częściej niż u ludzi z prawidłowym 
wydzielaniem śliny. Ślina zawiera wiele składników bakteriobójczych. Jeżeli jej wydzielanie 
jest mniejsze, panuje przyjazne środowisko dla rozwoju bakterii, także tych które 
wywołują próchnicę.

Zad.20
C. Żyły posiadają mniejszą średnicę oraz niższe ciśnienie krwi w stosunku do tętnic.

Zad.21
a) Wyjaśnij, czy jednorazowe włączenie dzwonka i podanie pokarmu (pkt 3) doprowadzi do 
powstania odruchu warunkowego. Nie doprowadzi, bopowstawanie odruchu warunkowego 
powstaje w wyniku powtarzalności pewnych sytuacji, bądź zachowań oraz integracyjnej 
funkcji mózgowia, które może postrzegać otoczenie wieloaspektowo korzystając z 
danych przekazywanych przez różne zmysły.
Wyjaśnij, na czym polega wytworzenie klasycznego odruchu warunkowego. Wytworzenie 
klasycznego odruchu warunkowego spowodowane jest wielokrotnym powtórzeniem 
danej sytuacji i zachodzi w dwóch etapach. I etap: bodziec bezwarunkowy (np. pokarm) 
+ bodziec obojętny. II etap: dotychczasowy bodziec obojętny, który podlega 
wzmocnieniu powoduje powstanie bodźca kluczowego

Zad. 22
a) Wyjaśnij, dlaczego α-amanityna upośledza prawidłowe funkcje komórek. Toksyna powoduje 
zaprzestanie transkrypcji, co z kolei doprowadzi do zatrzymania syntezy białek 
koniecznych do życia komórki
b) Wyjaśnij, dlaczego zatrucie α-amanityną w pierwszej kolejności doprowadza do niewydolności 
wątroby, a nie innych narządów. Główną funkcją wątroby jest filtracja krwi. Właśnie ten 
organ wychwytuje toksyny, jako pierwszy.

Zad. 23
Wyjaśnij, jakie działania muszą być podjęte w przypadku przygotowania pacjenta do przeszczepu 
narządu.
Należy sprawdzić układ zgodności HLA dawcy i biorcy. Można obniżyć do pewnego 
stopnia odporność organizmy stosując leki immunosupresyjne, aby ciało biorcy nie 
odrzuciło przeszczepu.

Zad.24
a) zapisz genotypy rodzicielskie kury i koguta
Genotyp kury - ZA W, genotyp koguta Za Za
b) Zapisz genotypy i fenotypy osobników w pokoleniu F1
koguty pasiaste ZA Za, kury czarne Za W

Zad. 25.
Genotypy rodzicielskie (P) AAbb x aaBB
Genotypy potomstwa (F1) AaBb

Zad.26
a) Genotypy gamet rodziców to AB i ab. Genotypy potomstwa to AABB, AaBb, AaBb, aabb
b) Na podstawie wpisanych genotypów potomstwa podaj ich fenotypy i ustal występujący w tym 
przypadku stosunek fenotypów. (zielone gładkie) 3 : 1 (żółte pomarańczowe)

Zad. 27
Podaj jeden przykład praktycznego wykorzystania wyników badań przeprowadzonych z 
wykorzystaniem opisanej techniki inżynierii genetycznej. W sadownictwie, aby otrzymać zbiory 

z młodszych roślin. 

Zad. 28
Wprowadzenie obcego DNA za pomocą wektora biologicznego
B. Bakterie mogą wprowadzać swoje DNA z dodatkiem wybranych genów do wnętrza 
modyfikowanych komórek roślin dwuliściennych

Zad. 29
a) efektu założyciela
b) Dobór naturalny nie wyeliminował genu z populacji, bo objawy choroby pojawiają się 
dopiero po 40. roku życia, gdy chory osobnik już zwykle spłodził potomstwo.

Zad. 30
a) Podaj, jaka zależność międzygatunkowa jest przyczyną przedstawionego przykładu 
koewolucji. Przyczyną dla której w tym miejscu doszło do koewolucji była symbioza 
ptaków z roślinami.
b) Wyjaśnij, dlaczego H. bihai, w nieobecności H. caribaea, wytwarza dwa rodzaje kwiatów. Dzięki 
temu zwiększają swoje szanse na ekspansję, tzn. może zostać zapylona większa ilość 
kwiatów.

Zad. 31
Podaj dwie wady fitooczyszczania.
1. Szybki wzrost i rozwój biomasy może ograniczać występowanie innych gatunków.
2. Rośliny wykorzystywane w tej technologii są jednocześnie pokarmem dla zwierząt 
roślinożernych, przez co toksyny mogą się przedostawać do pozostałych poziomów 
troficznych.

Zad. 32
A. W tym łańcuchu jest w nim najwięcej poziomów troficznych. Na każdym poziomie 
występują straty energii, przez co ostatnie ogniwo zyskuje bardzo mało energii w 
stosunku do pierwszego.

Zad. 33
a) Określ, od obecności jakiego czynnika środowiska zależy typ ekosystemów lądowych 
(heterotroficzny i autotroficzny).obecności światła
b) B. łańcuchy detrytusowe
c) Wyjaśnij, dlaczego ekosystem autotroficzny jest ekosystemem samowystarczalnym. Producenci 
wytwarzają związki organiczne z prostych związków nieorganicznych.

Zad. 34
1. Są źródłem pokarmu dla ryb roślinożernych, a te z kolei dla drapieżnych. 
2. Tworzą trwałe siedliska dla wielu organizmów zwierzęcych, miejsce schronienia, jak 
również dostarczają także kryjówek i miejsc rozrodu.