KATASTROFY BUDOWLANE 

w 2009 roku 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

GŁÓWNY URZĄD 

NADZORU 

BUDOWLANEGO 

Warszawa,  luty 2010 rok 

 

 

1 

1.Wstęp 
 

 

Katastrofą 

budowlaną 

jest 

niezamierzone, 

gwałtowne 

zniszczenie 

obiektu 

budowlanego  lub  jego  części,  a  takŜe  konstrukcyjnych    elementów  rusztowań,  elementów 
formujących,  ścianek  szczelnych  i  obudowy  wykopów  (art.  73  ust.1  ustawy  -  Prawo 
budowlane). 

 

Postępowanie  wyjaśniające  w  sprawie  przyczyn  katastrof  prowadzi  właściwy 

miejscowo  organ  nadzoru  budowlanego  I  instancji  –  powiatowy  lub  wojewódzki  inspektor 
nadzoru  budowlanego (art.  76  ust.1  pkt  1  w  związku  z  art.  74  ustawy  -  Prawo  budowlane). 
Postępowanie  to  moŜe  przejąć  organ  wyŜszego  stopnia  –  wojewódzki  inspektor  nadzoru 
budowlanego  oraz  Główny  Inspektor  Nadzoru  Budowlanego  (art.  77  ustawy  -  Prawo 
budowlane).  Główny  Inspektor  Nadzoru  Budowlanego  tylko  dwa  razy  przejął  postępowanie 
wyjaśniające  –  w  1995  r.  po  wybuchu  gazu  w  piwnicy  XI  kondygnacyjnego  budynku 
mieszkalnego  w  Gdańsku  Wrzeszczu,  gdzie  były  44  ofiary  śmiertelne  oraz  w  2006  r.  
po zawaleniu się dachu pawilonu wystawienniczego Międzynarodowych Targów Katowickich 
w Chorzowie, gdzie zginęło 65 osób. 

 

Osoby 

odpowiedzialne 

za 

powstanie 

katastrofy 

budowlanej 

podlegają 

odpowiedzialności  zawodowej  oraz  karnej.  Odpowiedzialność  zawodowa  dotyczy  osób 
pełniących  samodzielne  funkcje  techniczne  w  budownictwie,  tj.  projektanta,  kierownika 
budowy  (robót),  inspektora  nadzoru  inwestorskiego,  którzy  posiadają  odpowiednie 
uprawnienia budowlane i są członkami właściwej okręgowej izby zawodowej. 

 

Informacje  o  zaistniałych  katastrofach  przekazywane  są  do  GUNB  przez  

powiatowych  i  wojewódzkich  inspektorów  nadzoru  budowlanego  w  ramach  zadań  
i  kompetencji  określonych  w  art.  76  ust.1  pkt  2  ustawy  -  Prawo  budowlane.  Na  podstawie 
tych  informacji  w  Urzędzie  prowadzony  jest  rejestr  katastrof  budowlanych.  Od  2008  r. 
rejestr prowadzony jest w formie elektronicznej za pomocą systemu e-katastrofy.  

 

2. Katastrofy budowlane w 2009 roku 

 

W  2009  roku  zarejestrowano  269  katastrof  budowlanych,  w  tym  2  katastrofy  

na terenach zamkniętych.  

Postępowanie 

wyjaśniające 

przyczyny 

i 

okoliczności 

wystąpienia 

katastrof  

przez  organy  terenowe  nadzoru  budowlanego  zostało  zakończone  dla  113  katastrof, 
natomiast  dla  156  katastrof  postępowania  nie  zostały  zakończone,  a  ostateczne  przyczyny  
ich powstania zostaną podane w terminie późniejszym. Niniejsza analiza została opracowana 
z uwzględnieniem zarówno ostatecznych, jak i wstępnie określonych przyczyn katastrof. 

 

Katastrofy budowlane w 2009 r.

 z podziałem na województwa

17

4

2

10

44

31

21

4

3

20

1

18

3

9

78

4

0

10

20

30

40

50

60

70

80

90

do

ln

oś

lą

sk

ie

ku

ja

w

sk

o-

po

m

or

sk

ie

lu

be

ls

ki

e

lu

bu

sk

ie

łó

dz

ki

e

m

ał

op

ol

sk

ie

m

az

ow

ie

ck

ie

op

ol

sk

ie

po

dk

ar

pa

ck

ie

po

dl

as

ki

e

po

m

or

sk

ie

śl

ąs

ki

e

św

ię

to

kr

zy

sk

ie

w

ar

m

iń

sk

o-

m

az

ur

sk

ie

w

ie

lk

op

ol

sk

ie

za

ch

od

ni

op

om

or

sk

ie

 

 

 

2 

Spośród 269 katastrof budowlanych zarejestrowanych w 2009 r.: 

•

 

199  spowodowanych  było  zdarzeniami  losowymi,  tzn.  powstały  na  skutek  działania 
sił natury (silnych wiatrów, obfitych opadów śniegu, poŜarów,  powodzi),  jak  równieŜ 
wybuchów  gazu  (metanu,  propan-butanu),  uderzenia  samochodu  w  budynek, 
wybuchów kotłów c.o., itp., 

•

 

65 katastrof nie wynikało ze zdarzeń losowych,  

•

 

dla 5 katastrof nie ustalono przyczyn. 

 

Udział katastrof budowlanych niewynikających z przyczyn losowych, w ogólnej liczbie 

katastrof,  wynosi  24%.  Podstawową  przyczyną  tych  katastrof  był  zły  stan  techniczny 
obiektów  budowlanych.  Zdecydowanie  więcej  było  katastrof  spowodowanych  przyczynami 
losowymi, poniewaŜ ich udział w ogólnej liczbie katastrof wynosił 76%. Przyczyną 124 takich 
katastrof 

(czyli 

62% 

wszystkich) 

były 

trąby 

powietrzne 

i 

huragany, 

głównie  

w województwach:  

-

 

wielkopolskim (59 katastrof  w lipcu 2009 r.) 

-

 

łódzkim (26 katastrof w lipcu 2009 r.) 

-

 

podlaskim (14 katastrof w maju 2009 r.) 

Katastrofy budowlane w 2009 r. 

spowodowane przyczynami losowymi 

124

22

9

13

7

24

0

20

40

60

80

100

120

140

wiatr

poŜary

wybuch

me tanu

wybuch prop.

but.

powódź

i nne

 

 

Katastrofy budowlane w 2009  r.  

nie wynikające z przyczyn losowych

36

7

22

0

5

10

15

20

25

30

35

40

zły stan te chni czny

brak wykonani a

wymaganych obowi ązków

prze z właści ci e la lub

zarządcę

ni e prze strze gani e

te chnologi i  wykonani a

 

 

 

 

3 

Struktura  katastrof  budowlanych  z  uwagi  na  czas  ich  wystąpienia  przedstawia  się 

następująco: 

•

 

    5 w trakcie budowy obiektu,  

•

 

  12 w istniejącym obiekcie podczas rozbudowy, nadbudowy, przebudowy i remontu, 

•

 

    6 podczas rozbiórki całego obiektu, 

•

 

246 podczas uŜytkowania obiektu. 

 

Katastrofy obiektów budowlanych w 2009 r. 

wg kryterium czasu ich wystąpienia

5

12

6

246

0

50

100

150

200

250

300

budowa

roboty w istn.

obie kcie

rozbi órka

e ksploatacja

 

 

Najwięcej  katastrof  dotyczyło  budynków  gospodarczych  lub  inwentarskich  (117),  tj. 

43%  wszystkich  katastrof  oraz  budynków  mieszkalnych  (97)  tj.  36%.  Znaczna  liczba 
zniszczeń tych budynków spowodowana była przez trąby powietrzne czy huragany. 
 

Struktura katastrof budowlanych w 2009 r. 

wg rodzajów obiektów budowlanych

97

2

8

11

10

117

24

0

20

40

60

80

100

120

140

budynki 

mieszkaniowe

budynki

zamieszkania 

zbiorowego i

rekreacji

obiekty 

przemysłowe

obiekty

uŜyteczności

publicznej

budynki

magazynowe

budynki

gospodarcze

inne budowle

 

 

 

 

4 

Natomiast  ze  względu  na  technologię  wykonania  obiektów,  które  uległy  zniszczeniu, 

najwięcej  katastrof  zarejestrowano  dla  obiektów  budowanych  w  technologii  tradycyjnej  – 
251,  a  w  uprzemysłowionej  -  18.  Ze  względu  na  konstrukcję,  dominowały  katastrofy 
obiektów  murowanych  (142),  mniej  było  katastrof  obiektów  budowanych  w  technologii 
mieszanej (79) oraz drewnianych (20). 

 

Konstrukcje obiektów budowlanych, które uległy katastrofie w 2009 r.

142

20

79

5

8

15

0

20

40

60

80

100

120

140

160

murowa

dre waniana

mie szana

stalowa

Ŝe lbe towa

inne

 

 

Najwięcej zniszczeń odnotowano w obiektach uŜytkowanych kilkadziesiąt lat: 

•

 

od 30 do 70 lat (122 obiektów), 

•

 

powyŜej 70 lat (70 obiektów). 

 

Czas eksploatacji obiektów budowlanych, które uległy katastrofie w 2009 r.

14

55

122

70

0

20

40

60

80

100

120

140

< 10 lat

10-30 lat

30-70 lat

> 70 lat

 

 

 

 

5 

Ze  względu  na  wysokość  obiektów  budowlanych,  najwięcej  zniszczeń  dotyczyło 

obiektów  niskich,  tzn.  do  12  m  wysokości  nad  poziomem  terenu  (203  obiekty),  natomiast  
ze  względu  na  kubaturę  dominowały    zniszczenia  w  budynkach  do  1000  m

3 

(104  obiekty) 

oraz w obiektach niekubaturowych (109 obiektów). 

Katastrofy budowlane według kryterium wysokości obiektu

203

12

2

2

50

0

50

100

150

200

250

< 12m

12 - 25 m

25 - 55 m

> 55 m

nie dotyczy

 

 

 
W  roku  2009  w  wyniku  zarejestrowanych  katastrof  budowlanych  39  osób  poniosło 

śmierć,  76  zostało  rannych.  Ogólna  liczba  poszkodowanych  wynosiła  115  osób.  Na  tak 
wysoką liczbę poszkodowanych znaczący wpływ miał poŜar budynku socjalnego w Kamieniu 
Pomorskim w kwietniu 2009 r., w którym zginęło 21 osób, a 21 zostało rannych. 
 
 
 

 

Katastrofy obiektów budowlanych w 2009r. według kryterium kubatury

104

 

47

 

9

 

109

 

0

20

40

60

80

100

120

< 1000 m3

1000 -10 000 m3

>10 000 m3

niekubaturowe

 

 

6 

4. Podsumowanie i wnioski 
 

Analiza  katastrof  budowlanych,  które  zarejestrowano  w  2009  roku,  a  takŜe  wyniki 

działań  inspekcyjno  –  kontrolnych  prowadzonych  przez  organy  nadzoru  budowlanego 
wskazują,  Ŝe  decydujący  wpływ  na  skalę  i  zakres  katastrof  miały,  podobnie  jak  w  latach 
ubiegłych, zdarzenia losowe.  

Wśród  zdarzeń  losowych  dominowały  w  roku  2009  katastrofy  związane  z  bardzo 

silnym wiatrem. W trzech ostatnich latach zaobserwowano znaczne zwiększenie liczby takich 
katastrof.  W  roku  2006  było  ich  55  (16%  wszystkich  katastrof),  w  roku  2007  -  401  (77% 
wszystkich katastrof), natomiast  w roku 2008 ich liczba wyniosła juŜ 912 (82%  wszystkich 
katastrof). Wprawdzie w roku 2009 liczba ta zmalała do 124, ale ich udział w ogólnej liczbie 
katastrof  był  znaczny  (62%).  Potwierdza  to  słuszność  obserwacji  klimatologów,  którzy 
uwaŜają  Ŝe  gwałtowne  zjawiska  przyrodnicze,  typu  trąby  powietrzne  i  tym  podobne,  
są skutkiem globalnego ocieplenia i naleŜy się liczyć z tym, Ŝe w przyszłych latach nie tylko 
wzrośnie  ich  liczba,  ale  równieŜ  gwałtowność.  W  tym  kontekście  moŜna  stwierdzić,  
Ŝe  na  występowanie  katastrof  spowodowanych  zdarzeniami  losowymi,  w  szczególności 
wynikających z oddziaływania sił natury, wpływ działań człowieka jest nieznaczny, poniewaŜ 
podczas  projektowania  obiektów  budowlanych  nie  uwzględnia  się  obciąŜeń  mogących 
występować w sytuacjach ekstremalnych. 

W  związku  z  występowaniem  w  ostatnich  latach  znacznej  liczby  katastrof 

spowodowanych  silnym  wiatrem,  Główny  Inspektor  Nadzoru  Budowlanego  uznał  za  celowe 
podjęcie  działań  przyspieszających  przyjęcie  pakietu  Eurokodu  1  do  przepisów 
obowiązujących w Polsce, poniewaŜ posiada on parametry obliczeniowe o ok. 40% wyŜsze niŜ 
obowiązująca  „Polska  Norma  PN-77B-02011  ObciąŜenia  w  obliczeniach  statycznych. 
ObciąŜenia  wiatrem”  i  wystąpił  w  2008  r.  do  Ministra  Infrastruktury  z  prośbą  
o przyspieszenie tych działań. W ostatniej nowelizacji rozporządzenia Ministra Infrastruktury 
z  12  kwietnia  2002  r.  w  sprawie  warunków  technicznych,  jakim  powinny  odpowiadać 
budynki i ich usytuowanie, która weszła w Ŝycie 8 lipca 2009 r. w załączniku nr 2, powołano 
jako  obowiązującą  normę  PN-EN  1991  Eurokod  1:  Oddziaływania  na  konstrukcje.  NaleŜy 
jednak  zauwaŜyć,  Ŝe  stosowanie  zwiększonych  parametrów  nie  zabezpieczy  nas  całkowicie 
przed  skutkami  ekstremalnych  zjawisk  pogodowych,  choć  oczywiście  moŜe  w  znacznym 
stopniu  zabezpieczyć  przed  bardzo  silnym  wiatrem  dachy  tych  budynków,  które  będą 
projektowane wg znowelizowanej normy. 
 
 
 
 
 
 
 
 

Opracowanie: 
Departament Prawno-Organizacyjny GUNB