Nowoczesne metody
antykoncepcji.
Nowoczesne metody
antykoncepcji.
Kryteria doboru poszczególnych metod
antykoncepcji
Skuteczność: wskaźnik Pearla - liczba ciąż mimo
stosowania danej metody antykoncepcji w przeliczeniu na
100 kobiet stosujących daną metodę przez pierwsze 12
miesięcy
odwracalność
bezpieczeństwo
akceptacja
korzyści pozaantykoncepcyjne
Wskaźnik Pearla
•
ryzyko zajścia w ciążę podczas stosowania określonej
metody antykoncepcji
•
wskaźnik wynosi 1 - oznacza to, że na 100 kobiet, które
stosowały daną metodę antykoncepcyjną przez rok, w
ciążę zaszła jedna
•
niższy wskaźnik - metoda jest skuteczniejsza
•
Indeks składa się z dwóch liczb, np. pigułka
hormonalna: 0,2-2,5. Pierwsza dotyczy osób
zdyscyplinowanych, druga tych, które zapominają o
pigułce albo wydłużają 7-dniową przerwę.
Częstość niepowodzeń antykoncepcji w
pierwszym roku stosowania
Metoda antykoncepcji
Odsetek zajść w ciążę (%)
Najmniej spodziewany
Najczęściej występujący
Niestosowanie antykoncepcji
85.0
85.0
Tabletka dwuskładnikowa
0.1
7.6
Minitabletka gestagenna
0.5
3.0
Wkładka wewnątrzmaciczna
system uwalniający lewonorgestrel
wkładka Copper T 380A
0.1
0.6
0.1
0.8
Implant podskórny
0.2
0.2
Iniekcje
0.3
0.3
Sterylizacja kobiety
0.2
0.4
Sterylizacja mężczyzny
0.1
0.15
Częstość niepowodzeń antykoncepcji w
pierwszym roku stosowania
Metoda antykoncepcji
Odsetek zajść w ciążę (%)
Najmniej spodziewany
Najczęściej występujący
Środki plemnikobójcze
6.0
25.7
Okresowa wstrzemięźliwość płciowa
metoda kalendarzykowa
ocena śluzu szyjkowego
metoda objawowo-termiczna
wstrzemięźliwość w II fazie cyklu
9.0
3.0
2.0
1.0
20.5
Kapturek naszyjkowy
u kobiet które rodziły
u kobiet które nie rodziły
20.0
9.0
40.0
20.0
Gąbka plemnikobójcza
u kobiet które rodziły
u kobiet które nie rodziły
20.0
9.0
40.0
20.0
Błona dopochwowa i środki
plemnikobójcze
6.0
12.1
Prezerwatywa
męska
kobieca
3.0
5.0
13.9
21.0
Wskaźnik Pearla
Antykoncepcja
•
Naturalna – okresowa wstrzemięźliwość
•
Barierowe metody antykoncepcji
•
Hormonalna
•
Dwuskładnikowa tabletka antykoncepcyjna
•
Dopochwowa i przezskórna antykoncepcja estrogenowo
– progesteronowa
•
Implanty antykoncepcyjne
•
Iniekcje
•
Antykoncepcja doraźna
•
Antykoncepcja wewnątrzmaciczna
Antykoncepcja naturalna - okresowa
wstrzemięźliwość
Metoda wyznaczania rytmu – metoda kalendarzykowa
Obserwacja czasu trwania cyklu
Odsetek ciąż wynosi 9 do 40
Metoda dni standardowych
Wstrzymanie się od współżycia od 8. do 19. dnia cyklu
Odsetek ciąż – 4.8 – 20.5
Monitorowanie stężenia hormonów
Testy paskowe – poziom LH i glukuronianu estronu
Odsetek ciąż w badaniu klinicznym 6%
Antykoncepcja naturalna -
okresowa wstrzemięźliwość
•
Metoda Billingsów
–
wskaźnik Pearla 1-25
–
obserwacja śluzu
szyjkowego
–
Odsetek zajść w ciążę – 2-20
Cechy śluzu, w zależności od fazy cyklu miesięcznego
śluz estrogenny (okołoowulacyjny)
śluz gestagenny (poowulacyjny)
przejrzysty
nieprzejrzysty
szklisty
mętny,kłaczkowaty, gęsty
elastyczny
przyczepny
ciągnący się
nie ciągnący się
daje uczucie wilgotności w pochwie
nie ma uczucia wilgotności w pochwie
śliski
lepki, nieśliski
czasem z domieszką krwi
białawy lub żółtawy
Antykoncepcja naturalna
•
Metoda termiczna
•
wskaźnik Pearla 1-20
•
wzrost ciepłoty ciała pod wpływem progesteronu w
czasie jajeczkowania
•
Metoda termiczno – objawowa
•
wskaźnik Pearla 3-35
•
pomiar temperatury
•
obserwacja śluzu
•
badanie szyjki macicy
Antykoncepcja
•
Naturalna – okresowa wstrzemięźliwość
•
Barierowe metody antykoncepcji
•
Hormonalna
•
Dwuskładnikowa tabletka antykoncepcyjna
•
Dopochwowa i przezskórna antykoncepcja estrogenowo
– progesteronowa
•
Implanty antykoncepcyjne
•
Iniekcje
•
Antykoncepcja doraźna
•
Antykoncepcja wewnątrzmaciczna
Barierowe metody antykoncepcji
•
Prezerwatywa
•
wskaźnik Pearla 3,9-13,8
•
jedyny środek stosowany przez mężczyzn
•
większa skuteczność w połączeniu z globulkami i
kremami
•
zalety – łatwo dostępne, łatwe w użyciu
•
wady – osłabienie doznań seksualnych
•
Prezerwatywa dla kobiet
•
mniejszy poziom akceptacji
•
porównywalna ochrona przed STD
Barierowe metody antykoncepcji
•
Błona dopochwowa
–
Wskaźnik Pearla 6-18
–
Odsetek niepowodzeń 2-23 %, po roku stosowania 12
%
–
Nasączone środkiem plemnikobójczym
–
Osłaniają szyjkę macicy
–
Działania niepożądane
–
Podrażnienia miejscowe
–
Nieznaczny wzrost ryzyka infekcji
–
Zalety
–
zmniejszenie ryzyka zakażeń STD
Barierowe metody antykoncepcji
Kapturki naszyjkowe – może pozostawać w pochwie dłużej niż błona dopochwowa
Gąbki dopochwowe – nasączone środkami plemnikobójczymi, częściowo także chronią
przed STD
•
Globulki, kremy, galaretki, pianki, tabletki
–
wskaźnik Pearla 2-30
–
stosowane przed stosunkiem
–
zawierają środek plemnikobójczy – nonoxynol-9
–
zalety
•
obojętne hormonalnie
•
dostępne bez recepty
•
łatwe w stosowaniu
•
zapobiegają zapaleniom pochwy
•
zmniejszają ryzyko zakażenia chorobami przenoszonymi drogą płciową
–
wady
•
mała skuteczność
•
uczucie pieczenia, czasem uczulenia
•
powstawanie obfitej piany
Antykoncepcja
•
Naturalna – okresowa wstrzemięźliwość
•
Barierowe metody antykoncepcji
•
Hormonalna
•
Dwuskładnikowa tabletka antykoncepcyjna
•
Dopochwowa i przezskórna antykoncepcja estrogenowo
– progesteronowa
•
Implanty antykoncepcyjne
•
Iniekcje
•
Antykoncepcja doraźna
•
Antykoncepcja wewnątrzmaciczna
Antykoncepcja hormonalna
•
Tabletka dwuskładnikowa – wskaźnik Pearla 0,2-1
–
blokowanie jajeczkowania na poziomie przysadki
–
zalety
•
zniesienie objawów PMS
•
mniej bolesne i obfite miesiączki
•
zmniejszenie ryzyka zakażeń narządu rodnego
•
korzystny wpływ na cerę
–
wady
•
wzrost ryzyka choroby zatorowo-zakrzepowej
•
plamienia z dróg rodnych w pierwszych trzech miesiącach stosowania
•
dyscyplina przy zażywaniu
•
dostępne na receptę
Antykoncepcja hormonalna
•
Tabletka dwuskładnikowa
–
skład
•
etynyloestradiol/walerianian estradiolu oraz gestagen
•
Lewonorgestrel – Anteovin, Microgynon 21, Gravistat,
Minisiston, Rigevidon, Stediril, Triregol, Triquilar
•
Dezogestrel – Marvelon, Mercilon, Novynette, Regulon
•
Gestoden – Femoden, Harmonet, Logest, Milvane, Minulet,
Tri-Minulet
•
Norgestimat - Cilest
•
Drospirenon – Yasmin, Yasminelle, Yaz
•
Dienogest – Qlaira, Jeanine
•
Octan cyproteronu – Diane 35
Klasyfikacja przeciwwskazań do stosowania DTA według WHO
(Atlanta 1994)
Grupa I - pacjentki, u których można stosować wszystkie DTA, nie ma
żadnych przeciwwskazań
Grupa II - u tych pacjentek w większości przypadków można stosować DTA,
ponieważ korzyści z ich stosowania przewyższają możliwe lub
udokumentowane ryzyko:
chore na AIDS/HIV,
astma,
choroba Gilberta,
wrodzony obrzęk limfatyczny,
stwardnienie rozsiane,
miastenia,
choroba Reynolda,
choroby wymagające dializoterapii,
reumatoidalne zapalenie stawów,
sarkoidoza,
nowotwory hormononiezalezne
Klasyfikacja przeciwwskazań do stosowania DTA według WHO
(Atlanta 1994)
Grupa III - pacjentki, u których można stosować DTA wyłącznie z
zachowaniem wielkiej ostrożności. W tej grupie kobiet możliwe lub
udokumentowane ryzyko zazwyczaj przewyższa korzyści:
chore na nadciśnienie pierwotne przy wartościach < 160/100,
u których w czasie ciąży występowało nadciśnienie tętnicze,
w okresie remisji nowotworów estrogenozależnych,
z rzadkim miesiączkowaniem lub brakiem miesiączki,
hiperprolaktynemia,
depresja,
łagodna postać tocznia rumieniowatego (bez obecności przeciwciał
antyfosfolipidowych),
pacjentki po usunięciu śledziony (przy liczbie płytek <500 tys/ml),
kobiety w trakcie leczenia lub po leczeniu CIN
Klasyfikacja przeciwwskazań do stosowania DTA według WHO
(Atlanta 1994)
Grupa IV - pacjentki, u których nie wolno stosować DTA, ponieważ
ryzyko dla ich zdrowia związane ze stosowaniem tej metody jest nie
do przyjęcia:
1. Choroby układu sercowo-naczyniowego:
incydent zakrzepicy tętniczej lub żylnej w przeszłości,
choroba niedokrwienna serca, kardiomiopatie,
poważne ryzyko chorób żył, tętnic (zaburzenia krzepnięcia u rodziców
lub rodzeństwa przed ukończonym 45 rż), otyłość dużego stopnia (BMI >
35), długotrwałe unieruchomienie w łóżku, miażdżycowy profil lipidów,
palenie > 40 papierosów dziennie,ciężka cukrzyca, nadciśnienie tętnicze
> 160/100 potwierdzone w dwóch badaniach,
wrodzone trombofilie z nieprawidłowymi stężeniami poszczególnych
czynników krzepnięcia i obecnością przeciwciał antykardiolipidowych,
inne znane czynniki predysponujące do zakrzepicy: czerwienica, ciężka
postać
tocznia
rumieniowatego,
stan
po
wycięciu
śledziony,
wieloguzkowe zapalenie tętnic,
Klasyfikacja przeciwwskazań do stosowania DTA według WHO
(Atlanta 1994)
planowana duża operacja lub operacja kończyn, przebywanie na dużych wysokościach
(>4500m),
ciężkie zapalne choroby jelit,
migrena ogniskowa i stan migrenowy wymagający leczenia ergotaminą,
przejściowe napady niedokrwienne,
przebyty krwotok mózgowy,
większość zastawkowych wad serca,
napadowe lub utrwalone zaburzenia rytmu,
wady przegrody międzyprzedsionkowej
nadciśnienie płucne
2. Choroby wątroby:
aktywna postać chorób wątroby,
przebyta żółtaczka cholestatyczna (w czasie ciąży lub po DTA),
gruczolak i rak wątroby,
kamica żółciowa,
ostra porfiria
Antykoncepcja
•
Naturalna – okresowa wstrzemięźliwość
•
Barierowe metody antykoncepcji
•
Hormonalna
•
Dwuskładnikowa tabletka antykoncepcyjna
•
Dopochwowa i przezskórna antykoncepcja
estrogenowo – progesteronowa
•
Implanty antykoncepcyjne
•
Iniekcje
•
Antykoncepcja doraźna
•
Antykoncepcja wewnątrzmaciczna
Antykoncepcja hormonalna
•
plaster antykoncepcyjny – norelgestromin – Evra
•
pierścień antykoncepcyjny – etonogestrel - Nuvaring
•
zastrzyk antykoncepcyjny – o przedłużonym działaniu – medroxyprogesteron
– Depo-Provera
•
wszczep hormonalny – lewonorgestrel – Norplant
•
tabletka jednoskładnikowa – desogestrel 75 mcg – Azalia, Cerazette
•
tabletka „po stosunku” – antykoncepcja doraźna
–
należy zażyć w ciągu 72 godzin po stosunku, następną po 8 godzinach
–
maksymalnie 4 tabletki w ciągu jednego cyklu
–
zaburza gospodarkę hormonalną – duża dawka gestagenów – 1500 mcg
levonorgestrelu
–
Opóźnia owulacje
–
zmiany w strukturze błony śluzowej macicy uniemożliwiające
zagnieżdżenie zapłodnionego jaja, zagęszczenie śluzu szyjkowego
–
Escapelle, Postinor Duo
Antykoncepcja
•
Naturalna – okresowa wstrzemięźliwość
•
Barierowe metody antykoncepcji
•
Hormonalna
•
Dwuskładnikowa tabletka antykoncepcyjna
•
Dopochwowa i przezskórna antykoncepcja estrogenowo
– progesteronowa
•
Implanty antykoncepcyjne
•
Iniekcje
•
Antykoncepcja doraźna
•
Antykoncepcja wewnątrzmaciczna
Antykoncepcja wewnątrzmaciczna
•
Wkładki domaciczne
–
wskaźnik Pearla 0,2-1
–
kształtem przypominają literę T
lub cyfrę 7
–
dla kobiet które już rodziły
–
nie jest środkiem
wczesnoporonnym
–
skład
•
miedź – zmniejszenie ruchliwości
plemników
•
gestageny - levonorgestrel –
zagęszczanie śluzu szyjki macicy
Antykoncepcja wewnątrzmaciczna
•
wkładki domaciczne
–
zalety
•
wysoka skuteczność
•
działanie od momentu założenia
•
możliwość rezygnacji w każdej chwili
–
wady
•
czasem dłuższe i obfitsze misiączki
•
wzrost ryzyka zakażenia narządów rodnych
•
ryzyko uszkodzenia ściany macicy w trakcie zakładania
Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w
sprawie antykoncepcji
Nieródki: przy braku przeciwwskazań metodą z wyboru jest DTA, należy
również uwzględnić środki barierowe oraz metody okresowej
abstynencji, nie zaleca się stosowania IUD,
kobiety, które rodziły i planują w przyszłości macierzyństwo: DTA, w
wybranych sytuacjach IUD,
kobiety, które rodziły i nie planują macierzyństwa: DTA, progestageny,
IUD,
kobiet karmiące, powyżej 35 rż, palące: tabletki i wstrzyknięcia
zawierające wyłącznie progestageny, IUD,
kobiety w okresie przedmenopauzalnym: DTA, IUD szczególnie z
lewonorgestrelem