Politechnika Białostocka 

 

Wydział Mechaniczny

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Instrukcja do zajęć laboratoryjnych 

 

 

Temat 

ćwiczenia

: 

Realizacja pneumatycznych układów 

sterowania z licznikiem zdarzeń

 

 

Numer ćwiczenia: 6

 

 

Laboratorium z przedmiotu: 

Napędy płynowe 

 

Kod: 

 

 
 
 
 

Opracował: mgr inż. Tomasz Huścio 

mgr inż. Tomasz Kuźmierowski 

 

Białystok 2004 

Cel  ćwiczenia 

Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z budową i działaniem pneumatycznych układów 

sterowania z licznikami zdarzeń. 

 
 

Zakres ćwiczenia: 

1. Zapoznanie się z budową i zasadą działania poszczególnych elementów pneumatycznych 

wykorzystywanych do budowy układów napędu i sterowania pneumatycznego będących 

przedmiotem ćwiczenia. 

2. Wykonanie połączeń i praktyczne sprawdzenie poprawności działania pneumatycznych 

układów sterowania zamieszczonych w instrukcji. 

3.  Opracowanie schematów pneumatycznych układów sterowania dla podanych zadań. 

4. Wykonanie połączeń i praktyczne sprawdzenie poprawności działania pneumatycznych 

układów sterowania dla samodzielnie opracowanych schematów. 

5. Sporządzenie sprawozdania z ćwiczenia. 

6.  Wykonanie sprawozdania z ćwiczenia. 
 

Sprawozdanie powinno zawierać: 

1. 

Imiona, nazwiska, kierunek i rok studiów członków zespołu. 

2. Temat 

ćwiczenia. 

3. Datę wykonania ćwiczenia. 
4. Treść zadania. 
5.  

Schematy pneumatycznych układów sterowania dla podanych zadań kontrolnych. 

6.  

Opis działania + cyklogram pracy samodzielnie opracowanych schematów, 

7.  

Uwagi i spostrzeżenia. 

 

Wymagania BHP pracy przy stanowiskach z tablicami montażowymi 

 Nie przekraczać wartości ciśnienia zasilającego 

MPa

p

z

6

,

0

4

,

0

÷

=

. 

 Zabronione jest jakiekolwiek manipulowanie pokrętłem zaworu redukcyjnego 

umiejscowionego w zespole przygotowania powietrza. 

 W przypadku samoczynnego odłączenia przewodu z gniazda dowolnego elementu układu 

należy natychmiast odłączyć dopływ sprężonego powietrza do układu. 

 
 
 

 
1. Wprowadzenie 

W trakcie realizacji pracy elementów wykonawczych (siłowników), często występuje 

konieczność wykonania ściśle określonej liczby powtarzających się ruchów. W celu realizacji 

tego typu zadań w układach pneumatycznych stosowane są pneumatyczne liczniki impulsów 

ciśnienia. W praktyce stosowane są dwie odmiany liczników: 

- sumujące – dochodzące do licznika impulsy są dodawane, 

- 

preselekcyjne – kolejno dochodzące do licznika impulsy są odejmowane od 

nastawionej na liczniku liczby. 

Preselekcyjny pneumatyczny licznik, którego symbol graficzny przedstawiono na 

rysunku 1, umożliwia nastawę liczb czterocyfrowych w zakresie od 0000 do 9999. Nastawa 

liczb odbywa się  ręcznie za pomocą przycisków umieszczonych na obudowie licznika. 

Każdorazowo pojawiający się pneumatyczny impuls w gnieździe Z powoduje zmniejszenie 

stanu licznika o 1. Gdy licznik osiągnie stan 0000, zawór 3/2 zostaje przesterowany i na 

wyjściu A pojawia się sygnał ciśnienia. Sygnał ten trwa do momentu skasowania, co może 

być zrealizowane przyciskiem ręcznym lub sygnałem pneumatycznym podanym na wejście 

kasujące Y. Po skasowaniu na liczniku ukazuje się uprzednio nastawiona liczba.  

 

Rys. 1. Symbol graficzny licznika 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2. Wybrane układy sterowania 

A.  Z magazynu opadowego powinny być podawane paczki do kontenera. W kontenerze 

powinno znajdować się 12 paczek. Kiedy zostaną odliczone osoba obsługująca musi 

uruchomić przycisk aby można było spowodować odliczanie następnych paczek. 

Warunki startu: 

- wycofany 

siłownik, 

- sygnał załączający. 

Wymagania: 

-  stanu licznika nie można skasować w trakcie pakowania. 

 

Rys. 2. Schemat układu pneumatycznego urządzenia do podawania paczek 

 

W układzie blokadę przed skasowaniem licznika rozwiązano w taki sposób, iż do 

skasowania licznika potrzebny jest sygnał zakończenia odliczania ilości sztuk. Jeżeli 

odliczanie nie skończyło się to przycisk kasujący nie zadziała. Aby wyłączyć układ awaryjnie 

wystarczy wcisnąć przełącznik  zaworu 1.4 co spowoduje to że na wyjściu z koniunkcji jest 

zawsze wartość zero i układ jest zatrzymany. Stan taki nie powoduje skasowania licznika po 

ponownym uruchomieniu układu. Licznik startuje od wartości przy której został zatrzymany. 

 

 

B. Układ sterowania sekwencyjnego pracą siłowników dwustronnego działania  

 

 

 

Cyklogram pracy 

Rys. 3. Schemat układu sterowania sekwencyjnego pracą siłowników dwustronnego działania 

1.0 i 2.0 według przedstawionego cyklogramu pracy 

 

Wciśnięcie przycisku zaworu (1.2) powoduje wysuw trzpienia tłoka (1.0), po 

najechaniu trzpienia tłoka (1.0) na krańcówkę (2.2) i spełnieniu warunku położenia trzpienia 

tłoka (2.0) w 

położeniu cofniętym (sygnalizowanym krańcówką (2.4)) następuje 

automatyczny wysuw trzpienia tłoka (2.0). Po najechaniu trzpienia tłoka (2.0) na krańcówkę 

(2.3) następuje automatyczny powrót trzpienia tłoka (2.0). Po wykonaniu przez tłok (2.0) 

określonej na liczniku (1.3) liczby powtórzeń (dwa w układzie z rysunku 28) układ wraca do 

stanu wyjściowego. Ponowne powtórzenie cyklu pracy po naciśnięciu przycisku kasującego 

zaworu (1.5) (reset), który wysyła sygnał pneumatyczny na wejście kasujące Y licznika (1.3). 

 

3.  Zadania do wykonania 

Zad.1. Dla przedstawionych na rysunku 4 cyklogramów pracy opracuj schematy układów 

sterowania półautomatycznego i automatycznego. Oznacz wszystkie elementy.  

 

a) 

 

 

 

b) 

 

 

 

c)  

 

 

 

Rys. 4. Cyklogramy pracy