Wykład 20

Wykład 20

Ks. Mirosław Łanoszka

Dar Mądrości (Księga Mądrości)

Prowadzący: Kolejne dzieło literackie naleŜące do zbioru biblijnych pism mądrościowych to Księga
Mądrości. Co moŜemy powiedzieć na temat pochodzenia tego utworu?

Wykładowca: Księga Mądrości jest pismem deuterokanonicznym, którego nie ma w Biblii hebrajskiej.
Utwór ten został napisany po grecku i znajduje się jedynie w księgozbiorze Septuaginty, gdzie nosi tytuł
„Mądrość Salomona” (Sofia Salomonos). Wulgata, czyli łaciński przekład Biblii, nazwała to dzieło
„Księgą Mądrości” (Liber Sapientiae), co znalazło swoje odzwierciedlenie w języku polskim. Grecki tytuł
księgi, „Mądrość Salomona”, mógłby sugerować, Ŝe autorem tego pisma jest słynący z wielkiej mądrości
król, jednak dzisiaj powszechnie przyjmuje się, Ŝe Księga Mądrości powstała w epoce hellenistycznej, w
Ŝ

ydowskim środowisku diaspory aleksandryjskiej w I w. przed Chr., a więc wspaniały okres panowania

Salomona przeminął juŜ wieki wcześniej. JeŜeli zgodzimy się z sugestiami niektórych egzegetów, Ŝe po-
wstanie pisma moŜna datować na drugą połowę I w. przed Chr., to Księga Mądrości byłaby najmłodszym
utworem Starego Testamentu. Miejscem powstania tego pisma jest Egipt, prawdopodobnie Aleksandria,
stanowiąca  waŜny  ośrodek  naukowy  ówczesnego  świata  śródziemnomorskiego,  a  takŜe  miasto  groma-
dzące jedną z najliczniejszych Ŝydowskich wspólnot. Autor Księgi Mądrości, chociaŜ podaje się za Salo-
mona,  pozostaje  anonimowym  śydem,  o  którym  moŜemy  jedynie  powiedzieć,  Ŝe  był  człowiekiem  wy-
kształconym  i  obeznanym  w  hellenistycznej  filozofii  i  kulturze.  Ten Ŝydowski  myśliciel  adresuje  swoje
pismo  głównie  do  Izraelitów  zamieszkujących  aleksandryjską  diasporę,  którzy  doświadczają  prześlado-
wań ze strony śydów-odstępców w wierze (apostatów) (Mdr 2,1-12), a przede wszystkim ze strony egip-
skiego środowiska (Mdr 15,4; 16,1;17,2), sprzyjającemu konfrontacji dwóch odmiennych religii – mono-
teizmu Ŝydowskiego i politeizmu pogańskiego, a takŜe ścieraniu się kultury hebrajskiej i hellenistycznej.

Prowadzący: Jaką naukę przekazuje swoim Ŝydowskim współwyznawcom autor Księgi Mądrości?

Wykładowca: Anonimowy autor Księgi Mądrości to człowiek odnoszący się z szacunkiem do religii Ŝy-
dowskiej i kochający naród izraelski. Jest przekonany, Ŝe Izrael ma do wypełnienia wobec całego świata
wyjątkowe  posłannictwo,  polegające  na  głoszeniu  wszystkim  Prawa  BoŜego.  Jednak  swoje  nauczanie
kieruje przede wszystkim do swoich Ŝydowskich współwyznawców, ostrzegając ich przed złem bałwo-
chwalstwa, a takŜe innymi zagroŜeniami, jakie niesie dla wiary śydów pogańska kultura hellenistyczna.
Sam  Ŝywiąc  głęboką  cześć  dla  patriarchów  narodu  wybranego,  pragnie  przywiązać  do  bogatego  dzie-
dzictwa  wiary  ojców,  mieszkających  z  dala  od  ojczystej  ziemi  członków  diaspory  Ŝydowskiej.  Autor
Księgi Mądrości zachęca swoich rodaków do wierności w Ŝyciu, którego wzór został przedstawiony na
kartach Starego Testamentu.  Wykazuje  on absurdalność  wszelkich  form  bałwochwalstwa,  a więc  kultu
sił  przyrody  (Mdr  13,1-9),  oddawania  boskiej  czci  wytworom  rąk  ludzkich,  czyli  róŜnym  posągom,
władcom i zmarłym (Mdr 13,10), a takŜe kultu zwierząt (15,14-19). Księga Mądrości poddaje w ten spo-
sób  ostrej  krytyce  pogańską  religijność,  przekonując  w  ten  sposób  Ŝydowskich  współwyznawców,  Ŝe
jedynie słuszną drogą w Ŝyciu jest zachowywanie depozytu wiary objawionej.

Prowadzący: W jaki sposób autor Księgi Mądrości ukazuje znaczenie mądrości w Ŝyciu człowieka?

Wykładowca: Księga ta, w kilku początkowych rozdziałach (1-5), ukazuje znaczenie mądrości dla Ŝycia
teraźniejszego  i  przyszłego  człowieka  sprawiedliwego  oraz  bezboŜnego.  Autor  tego  dzieła  wykazuje
błędne  myślenie  ludzi  bezboŜnych,  którzy  Ŝyją  tak,  jakby  Boga  nie  było.  Koncentrują  się  oni  tylko  na
ziemskim  wymiarze  Ŝycia,  sprowadzając  istnienie  ludzkie  tylko  do  wymiaru  materialnego.  Ludzie  ci

uwaŜają, Ŝe moment śmierci oznacza powrót człowieka do elementów pierwotnych, z których powstał.
Autor w postawie bezboŜnych ukazał pogańską wizję Ŝycia, która jest zamknięta na moŜliwość dalszej
egzystencji po śmierci cielesnej (Mdr 2,1-5). Taki sposób  myślenia sprawia, Ŝe ludzie bezboŜni negują
nieśmiertelności duszy i lekcewaŜą wszelkie normy moralne. Skoro doczesne Ŝycie stanowi wszystko, co
jest dostępne dla człowieka, to trzeba korzystać z niego za wszelką cenę (Mdr 2,6-11), łącznie z prześla-
dowaniem ludzi sprawiedliwych, którzy licząc się z obecnością Boga w świecie, stają się dla bezboŜnych
wyrzutem sumienia. Na tle błędnej postawy ludzi bezboŜnych autor Księgi Mądrości ukazuje człowieka
sprawiedliwego, który cieszy się „znajomością Boga” (Mdr 2,13), jest „dzieckiem Pańskim” (Mdr 2,13),
chwali się, Ŝe „Bóg jest jego Ojcem” (Mdr 2,16) oraz wierzy w Ŝycie pozagrobowe, w którym Bóg na-
grodzi jego dobre czyny, a grzeszący bezboŜni zostaną ukarani (Mdr 2,16). Autor Księgi Mądrości poka-
zuje jednak, Ŝe mając pozytywną alternatywę na Ŝycie, bezboŜni nie chcą ani jej przyjąć, ani nawet re-
flektować nad zasadami Ŝycia sprawiedliwych. Jedyne rozwiązanie, jakie w ich mniemaniu pomoŜe im
zagłuszyć  wyrzuty  sumienia  z  powodu  złego  Ŝycia,  to  sprowadzenie  na  człowieka  prawego  prześlado-
wań,  włącznie  z  pozbawieniem  go  Ŝycia.  Jednak  Księga  Mądrości  mówi  wyraźnie,  Ŝe:  „śycie  ludzi
uczciwych  jest  w  ręku  Boga,  nie  dosięgnie  ich  udręka.  Głupiec  sądzi,  Ŝe  umarli,  ich  śmierć  uwaŜa  za
tragedię,  odejście  z  tego  świata  za  zupełną  klęskę,  a  oni  doświadczają  pokoju”  (Mdr  3,1-3).  A  zatem,
bezboŜni pobłądzili w swoim myśleniu na temat Boga, który jest Panem Ŝycia i śmierci. Ludzie sprawie-
dliwi otrzymają nagrodę wiecznego i niezniszczalnego Ŝycia, po doświadczeniach doczesnego cierpienia,
które ma dla nich charakter próby i oczyszczenia, będą na zawsze zjednoczeni z Bogiem. Stąd wniosek,
Ŝ

e kierowanie się BoŜą mądrością w Ŝyciu doczesnym ma znaczenie dla przyszłego Ŝycia.

Prowadzący: Czy Księga Mądrości, jak wskazuje jej tytuł, wnosi jakiś szczególny wkład w biblijne
nauczanie na temat tajemnicy mądrości?

Wykładowca: Zdecydowanie tak. Centralna część Księgi Mądrości (6-9) przekazuje naukę na temat po-
chodzenia, natury oraz darów mądrości. Wykład na temat istoty mądrości stanowi kulminacyjny moment
teologicznego  pogłębienia  pojęcia  mądrości w tekstach  starotestamentowych. Bardzo waŜne  miejsce w
tej  sekcji  zajmuje  charakterystyka  przymiotów  mądrości  (Mdr  7,22-8,1),  która  została  dokonana  przy
pomocy symboliki liczb. Autor wylicza 21 cech mądrości, gdzie liczba 7 oznacza doskonałość, a 3 peł-
nię,  zatem  21  symbolizuje  pełną  doskonałość.  Dzięki  wymienionym  przymiotom,  które  opisują  naturę
mądrości,  dowiadujemy  się,  Ŝe  ma  ona  udział  w  istocie  samego  Boga,  rodząc  się  z  Niego  jako  BoŜe
tchnienie (Mdr 7,25-26). To sam Bóg stanowi źródło mądrości, która uczestniczy w Jego mocy i święto-
ś

ci. Mądrość moŜe odnawiać świat i działać w duszach ludzi oddanych Bogu dla ich dobra. Mądrość jest

darem Boga dla kaŜdego człowieka, którego moŜe uczynić BoŜym przyjacielem. ZauwaŜamy w tych
określeniach, Ŝe autor natchniony przypisuje mądrości przymioty Boga, a nawet moŜna mówić o jej oso-
bowym charakterze. Mądrość, która uczestniczy w naturze samego Boga (Mdr 7,25-26), jawi się jako
typ osoby Boskiej, która objawiła się w Jezusie Chrystusie. MoŜna zatem powiedzieć, Ŝe Księga Mądro-
ś

ci uczestniczy w znacznym stopniu w przygotowaniu umysłu ludzkiego na przyjęcie objawienia tajem-

nicy Trójcy Świętej. Mądrość to droga do Ŝycia, a nie ma innej drogi prowadzącej do pełni Ŝycia w
wieczności jak tylko osoba Jezusa Chrystusa, Syna BoŜego.

Ks. Piotr Łabuda

Ostatnia z Ewangelii...

Prowadzący: Jaki cel przyświecał autorowi czwartej Ewangelii.

Wykładowca: Ewangelia Jana jest złoŜonym dziełem, stąd teŜ i odpowiedź na pytanie o cel tego dzieła
jest kwestią niezwykle złoŜoną. Bardziej zasadnym wydaje się mówić nie tyle o celu, co raczej o ce-
lach powstania czwartej Ewangelii.

Cel zasadniczy Ewangelii autor określa w zakończeniu dzieła: „wiele innych znaków, których nie zapi-
sano w tej ksiąŜce, uczynił Jezus wobec uczniów. Te zaś zapisano, abyście wierzyli, Ŝe Jezus jest Me-
sjaszem, Synem BoŜym, i abyście wierząc, mieli Ŝycie w imię Jego” (J 20,30-31). Zasadniczymi zatem
celem czwartej Ewangelii jest ukazać znaki i mowy Jezusa Chrystusa, Syna BoŜego, by wierzono, Ŝe
Jezus jest Mesjaszem. A zatem Nie po to, aby czytelnicy zaczęli wierzyć, ale by ich wiarę ugruntować,
umocnić. Wskazuje na to tak treści jak i budowa Ewangelii. Stąd teŜ autor rozpoczyna Ewangelię od
prologu o wzniosłej treści teologicznej o preegzystencja Jezusa.

MoŜna jednak mówić o pewnych celach drugorzędnych czwartej Ewangelii. Pośród nich warto wy-
mienić zamiar autora, by ukazać postać i dzieło św. Jana Chrzciciela, który został przez niego ukazany
przede wszystkim jako Poprzednik Chrystusa, który nie jest światłością, ale tylko tym, który daje
ś

wiadectwo o światłości (J 1,6-7.15). Jezus był wcześniej od niego (J 1,30). Stąd teŜ i dwukrotne wy-

znanie Jana, Ŝe Jezus jest Mesjaszem (J 3,28; J 3,30). Niektórzy badacze czwartej Ewangelii wskazują
równieŜ na elementy i cel polemiczny dzieła w stosunku do gnozy i doketyzmu

Prowadzący: Do kogo czwarta Ewangelia była skierowana?

Wykładowca: Wydaje się, iŜ Jan szczególnie zainteresowany był misją w świecie pogańskim. Stąd teŜ
autor czwartej Ewangelii uŜywa języka i terminologii znanej światu hellenistycznemu. Podkreśla uni-
wersalną misję Jezusa – Słowo jest prawdziwym światłem, które „oświeca kaŜdego człowieka” (J 1,9);
Jezus gładzi grzech świata (J 1,29); został On posłany, aby zbawić świat, a nie potępić go (J 3,17), zaś
kiedy zostanie wywyŜszony, pociągnie wszystkich do siebie (J 12,32). Rzecz jasna Ewangelia św. Jana
kierowana była takŜe do śydów, którzy przyjęli naukę Jezusa, a byli związani z judaizmem. A zatem
Ewangelista ma na względzie tak judeochrześcijan jak i nawróconych z pogaństwa. Zajmuje się jednak
nie  tyle  ich  pochodzeniem,  co  raczej  umocnieniem  ich  wiary.  Zwraca  się  do  wszystkich  chrześcijan,
aby,  niezaleŜnie  od  trudności:  wierzyli  w  Jezusa,  który  jest  Mesjaszem  i  Synem  BoŜym,  gdyŜ  dzięki
wierze posiądą Ŝycie wieczne (J 20,31).

Prowadzący: Gdzie i kiedy mogła powstać Ewangelia Jana?

Wykładowca: Najbardziej prawdopodobne wydają się trzy miejsca, w których mogłoby powstać dzieło
Jana: Egipt, Syria bądź Azja Mniejsza.

Prowadzący: Które z nich wydaje się być najbardziej prawdopodobnym?

Wykładowca: Wszystkie te miejsca są terenami, gdzie przypuszczalnie mogło powstać dzieło janowe.
Być moŜe powstawało ono etapami w kilku miejscach? Dziś trudno na ten temat wypowiedzieć się w
sposób definitywny. Wielu komentatorów uwaŜa, iŜ ostateczne spisanie Ewangelii Jana miało miejsce
w Egipcie, gdzieś w okolicach Aleksandrii. Najstarsze bowiem papirusy świadczą, Ŝe Ewangelia ta
była rozpowszechniona w Egipcie juŜ na początku II wieku po Chrystusie. Wyciągnięto z tego wnio-
sek, Ŝe musiała w takim razie powstać na tym terenie.

Według  innych  opinii  czwarta  Ewangelia  mogła  powstać  w  Syrii.  Potwierdzeniem  takich  opinii  są
pewne  podobieństwa  między  Ewangelią  a  dziełami  powstałymi  na  terenach  Syrii,  szczególnie  zaś
względem listów św. Ignacego Antiocheńskiego, którego uwaŜa się za ucznia czwartego Ewangelisty.
Znamienita  jednak  większość  egzegetów  wymienia  Efez,  jako  właściwe  miejsce,  gdzie  dokonało  się
ostateczne zredagowanie i spisanie czwartej Ewangelii. Być moŜe początkowo dzieło to postawało w
Antiochii, ostatecznie zaś zostało spisane w Efezie.

Doketyzm, to wczesnochrześcijańska herezja, według której Syn BoŜy był tylko pozornie człowiekiem. Ciało Jego uwa-

ano za rzeczywistość niebieską albo za ciało tylko podobne do tego, które mają ludzie; uwaŜano nawet, Ŝe to Szymon

Cyrenejczyk cierpiał zamiast Syna BoŜego.

Prowadzący: Czy rzeczywiście dzieło Jana powstało jako ostatnia spośród ksiąg Ewangelii?

Wykładowca: Wszystko wskazuje na to, Ŝe tak. Według znaczącej większości staroŜytnych świadectw
czwarta Ewangelia została napisana jako ostatnia. Trudno podać dokładną datę. Wydaje się jednak, iŜ
na pewno na początku II wieku czwarta Ewangelia była juŜ znana w Kościołach Egiptu, Rzymu, Syrii
oraz Azji Mniejszej.

Pomocne przy ustalaniu czasu powstania Księgi Jana są odkrycia archeologiczne. Posiadamy fragmen-
ty czwartej Ewangelii prawie z czasu powstania tej księgi. Niemal cały tekst czwartej Ewangelii (z wy-
jątkiem 24 wierszy), pochodzi z około 300 roku. Posiadamy takŜe mały fragment papirusu (6x4 cm),
zwany P

(Papirus Rylandsa). Jest to fragment Ewangelii według św. Jana z kodeksu pochodzącego z

Egiptu z lat 135-150. Inny, równie niezwykle staroŜytny papirus (tzw. Egertona 2), pochodzi równieŜ z
Egiptu i zawiera tzw. Ewangelię nieznaną, będącą połączeniem Ewangelii św. Jana i Ewangelii synop-
tycznych. Na podstawie kaligrafii zastosowanej przy jego spisaniu, która jest podobna do tej, jaka jest
na papirusach z tej epoki, moŜna przyjąć, iŜ dzieło to powstało około 125 roku.

A zatem czwarta Ewangelia była znana w Egipcie juŜ na początku II wieku. Posiadamy takŜe i inne
papirusy (np. Bodmera II i XV – papirusy P

i P

), które zawierają obszerne fragmenty dzieła Jano-

wego, a powstały przy końcu II wieku.

Prowadzący: A moŜe w samej Ewangelii są jakieś wskazówki, które pozwoliłyby ustalić czas powsta-
nia Ewangelii Jana.

Wykładowca: W samej Ewangelii brak wskazówek chronologicznych, które pozwoliłyby dokładnie
określić czas jej powstania. Jedynie w zakończeniu Ewangelii jest mowa o losie ucznia umiłowanego
przez Jezusa (J 21,22-23). Powszechnie przyjmuje się, Ŝe ten końcowy fragment zawiera aluzję do
ś

mierci Jana Apostoła. JeŜeli przyjmiemy, Ŝe ów umiłowany uczeń nie Ŝył juŜ w chwili redagowania

czwartej Ewangelii, wtedy łatwo wyjaśnić skomplikowany sposób mówienia o jego losie. Jezus nie
przyrzekł Janowi, Ŝe nie umrze przed czasem paruzji. Autor zakończenia świadomie wspomina o
ś

mierci umiłowanego ucznia. Był on bowiem uczestnikiem i naocznym świadkiem Wydarzenia Jezusa.

Gdy osiągnął podeszły wiek, niektórzy sądzili, Ŝe będzie Ŝył aŜ do powrotu Chrystusa. W chwili jed-
nak ostatecznego redagowania zakończenia czwartej Ewangelii umiłowany uczeń juŜ nie Ŝyje. Jeśli
tak, to moŜna przyjąć, Ŝe dzieło zostało zredagowane dosyć późno, czyli wiele lat po wydarzeniach w
nim przedstawionych.

Mając na uwadze niezwykle dojrzałą teologię janowego dzieła moŜna przyjąć, iŜ czwarta Ewangelia
została zredagowana pod koniec epoki Apostołów, czyli w okresie przejścia od Kościoła czasów apo-
stolskich do Kościoła czasów poapostolskich. Większość komentatorów przyjmuje, Ŝe mogło to mieć
miejsce między 90 a 100 rokiem.

Prowadzący: Jeśli tak, to moŜna przypuszczać, Ŝe poszczególni autorzy, czy teŜ redaktorzy mieli do
dyspozycji sporo materiałów źródłowych.

Wykładowca: Niektórzy komentatorzy uwaŜają, Ŝe autor czwartej Ewangelii korzystał ze źródeł, które
moŜna nawet wyodrębnić. Wydaje się bowiem, Ŝe Ewangelia Jana jest kompilacją wielu źródeł pisa-
nych. Według R. Bultmanna moŜna wyodrębnić trzy zasadnicze źródła: opisy cudów, z którego to źró-
dła redaktor dzieła wybrał opisy siedmiu cudów; zbiór mów zawierających objawienie oraz źródła
wspólne z synoptykami.

Według innych proces tworzenia się dzieła janowego przebiegał w nieco inny sposób. Najpierw miały
powstawać zbiory słów i czynów Jezusa. Czas ten nazywa się okresem przedewangelicznym. Część z

tych przekazów została wykorzystana przez synoptyków, pozostałe zostały przyjęte do czwartej Ewan-
gelii. Z czasem te teksty zostały utrwalone na piśmie. Stało się to być moŜe w szkole janowej, nad za-
pisaniem tych tekstów  prawdopodobnie czuwał sam Jan Apostoł. Pierwsze wydanie tekstu Ewangelii
zostało z czasem uzupełnione o nowe perykopy, których włączenie miało być odpowiedzią na powstałe
problemy i trudności. Po śmierci Ewangelisty ma miejsce ostatnie wydanie Ewangelii będące dziełem
ucznia  i  przyjaciela  Mistrza.  MoŜna  go  określić  terminem  redaktor.  Być  moŜe  owo  ostatnie  przepra-
cowanie Ewangelii Jana było spowodowane wspomnianą wcześniej śmiercią Jana jak równieŜ powsta-
jącymi  we  wspólnocie  kościoła  rozłamami.  Redaktor  włączył  pewne,  bardzo  stare  elementy  tradycji
Janowej,  które  nie  były  wcześniej  wykorzystane.  Będąc  jedynie  redaktorem  niekiedy  niezbyt  dobrze
powiązał nowy  materiał ze starym dziełem.  Stąd w czwartej Ewangelii widoczne są przesunięcia czy
powtórzenia. Wydaje się, iŜ przedstawiony powyŜszy proces powstawania Ewangelii wg św. Jana mo-
Ŝ

e być uznany za wiarogodny i chyba dość bliski prawdy.

Ks. Michał Bednarz

Biblia podaje zasady postępowania prowadzące do szczęścia

Prowadzący: Czy autorzy Biblii przedstawiają jedynie dzieje pewnych ludzi?

Wykładowca: Autorzy Pisma Świętego odsłaniają tajemnicę Boga, czyli piszą o tym, kim On jest i co
uczynił i co czyni stale dla ludzi. Dzięki Biblii moŜemy Go w pewien sposób poznać. Nie znaczy to, iŜ
wszystko juŜ o Nim będziemy wiedzieli. Dzięki Pismu Świętemu poznajemy takŜe, kim jest człowiek i
do czego Bóg go przeznaczył. Biblia rzuca równieŜ światło na środowisko, w którym Ŝyjemy, a więc
na wartość ziemi i całego wszechświata.

Autorzy biblijni starają się takŜe – natchnieni przez Ducha Świętego – wpływać bezpośrednio na nasze
postępowanie. Z tego powodu ukazują pewnych ludzi. W ich postępowaniu moŜemy odkryć siebie,
nasze zachowania.

Ale w Piśmie Świętym znajdujemy takŜe konkretne wskazania, jak naleŜy Ŝyć. Kiedy Izraelici mówią
o tzw. wymiarze egzystencjalnym Biblii, myślą nie tylko o ludzkich postawach, ale takŜe o wskaza-
niach Ŝyciowych w niej zawartych. Pismo Święte podaje bowiem pewne zasady, których celem jest
kształtowanie naszego Ŝycia. Właściwie wszystko zawarte zostało w dwóch podstawowych przykaza-
niach: miłości Boga i bliźniego. Ale to nie mogło wystarczyć. Człowiek zawsze pytał bowiem o kon-
kretne zasady; o to, jak naleŜy postępować, gdyŜ podane dwa przykazania są bardzo ogólne.

Prowadzący: W jaki sposób powinna się w Ŝyciu codziennym objawiać miłość Boga i bliźniego?

Wykładowca: W krótkiej audycji nie moŜna podać wszystkich zasad moralnych, które znajdują się na
kartach Biblii. Dla przykładu zatrzymajmy się tylko na niektórych z nich, aby zrozumieć, o co w tym
wypadku chodzi.

Gdy po wyjściu z Egiptu MojŜesz tworzył społeczność narodu izraelskiego, wiedział, Ŝe dzikim, nie-
okiełznanym  szczepom, wędrującym przez pustynię,  musi narzucić surowe zasady postępowania, po-
niewaŜ w przeciwnym wypadku wyniszczą się wzajemnie. I uczył ich miłości a nie zemsty. Hamował
dzikie zapędy. MoŜe czasem oburzamy, Ŝe zasady Dekalogu są negatywne; właściwie same tylko za-
kazy  czy  nakazy.  Oprócz  tego  w  Starym  Testamencie  znajduje  się  wiele  zasad  szczegółowych,  które
daleko  odbiegają  od  tego,  co  głosił  Jezus.  Z  tego  powodu  jesteśmy  nimi  zgorszeni.  Zapominamy,  Ŝe
autorzy natchnieni mają świadomość, iŜ w jednej chwili nie da się zmienić ludzi, którzy daleko odeszli
od Boga. Wiedzą, Ŝe tylko powoli moŜna wpływać na ich postępowanie, jeŜeli oddziaływanie ma być

skuteczne. Dlatego w Starym Testamencie zawarte są zasady, które budzą czasem nasz sprzeciw. Nie
zapominajmy jednak, Ŝe zmieniały one powoli myślenie Izraelitów i miały wpływ na ich postępowa-
nie. Dlatego moralność Hebrajczyków róŜniła się diametralnie od zasad, jakimi kierowały się ludy
ościenne. Moralnie zawsze górowali nad narodami, które ich otaczały. Powoli przygotowywali się na
to, co miał przynieść oczekiwany Zbawiciel.

Prowadzący: A jakie zasady postępowania podają autorzy Nowego Testamentu?

Wykładowca: Zwieńczeniem moralności biblijnej jest nauczanie Jezusa, który powiedział: „Nie sądź-
cie, Ŝe przyszedłem znieść Prawo albo Proroków. Nie przyszedłem znieść, ale wypełnić” (Mt 5,17). Jak
ś

wiadczy zwłaszcza Kazanie na Górze, przyszedł, aby udoskonalić zasady, którymi dotychczas kiero-

wali się ludzie. Udoskonalił wszystkie dziedziny moralności. Podał zasady niezwykle wymagające, np.
wezwał do pojednania się z bliźnimi, a nawet do miłości nieprzyjaciół (Mt 5,43-48). Równie wygóro-
wane zasady sformułował takŜe w dziedzinie moralności małŜeńskiej.

Ale najtrudniejszą częścią nauczania Jezusa są tzw. Błogosławieństwa (Mt 5,3-12). Chrystus poucza w
nich, Ŝe szczęście osiąga ten, kto kieruje się zasadami, jakie świat zawsze odrzucał, uznając je za nie-
zgodne z rozumem.

Prowadzący: Dokonajmy podsumowania.

Wykładowca: Niezbyt nam moŜe odpowiadają zasady Dekalogu i gotowi jesteśmy je odrzucać, gdyŜ w
nich Bóg – tak uwaŜamy – jawi się jako niezwykle surowy nadzorca stawiający tylko zakazy, krępują-
ce rzekomo naszą wolność. Ponadto mamy zbyt wygórowane mniemanie o sobie. UwaŜamy się za do-
skonałych, którzy nie kierują się prostymi zasadami. Ale czy mamy rację? Czy czasem i nam nie są
równieŜ potrzebne hamulce, którymi są przykazania zawarte w Dekalogu?

Uznajemy,  Ŝe  jako  uczniów  Jezusa  obowiązują  nas  zasady  podane  przez  Niego.  Ale  bądźmy  w  tym
wypadku  konsekwentni  do  końca.  Nauka  Chrystusa  nie  jest  z  pewnością  łatwa  i  z  tego  powodu  nie
oszukujmy  się  oraz  nie  usiłujmy  tłumaczyć,  Ŝe  pewne  Jego  wskazania  nas  nie  obowiązują,  gdyŜ  są
przeznaczone dla jakiejś wybranej grupy, np. zakonnic czy zakonników, którzy w sposób  wyjątkowy
poświęcają się Bogu.  Kazanie na Górze nie jest bynajmniej przeznaczone dla jakiejś elity. Jest skie-
rowane do kaŜdego z nas, o ile chcemy być uczniami Mistrza z Nazaretu.

JeŜeli mamy wątpliwości, czy wskazania Jezusa nas obowiązują, przypomnijmy sobie, Ŝe aby osiągnąć
coś wielkiego i wspaniałego, trzeba zdobyć się na długotrwały, powaŜny wysiłek. Do wielkich rzeczy
nie idzie się drogą łatwą. Zamiast więc zastanawiać się, czy zasady Kazania na Górze nas obowiązują,
przeczytajmy je a następnie spróbujmy według nich Ŝyć.

Pytanie: Gdzie mogła zostać napisana Ewangelia wg św. Jana?