background image

Energia w 

ś

rodowisku

Energia w 

ś

rodowisku

(2) 

(2) 

Odnawialne 

ź

ródła energii

Odnawialne 

ź

ródła energii





Biomasa

Biomasa





Hydroenergia

Hydroenergia





Energia wiatru

Energia wiatru





Energia maremotoryczna (fale i prądy morskie)

Energia maremotoryczna (fale i prądy morskie)





Energia maretermalna (ciepło oceanów)

Energia maretermalna (ciepło oceanów)





Bezpośrednie wykorzystanie energii słonecznej

Bezpośrednie wykorzystanie energii słonecznej





Energia geotermalna

Energia geotermalna

Hydroenergia

Hydroenergia





Promieniowanie słońca 

Promieniowanie słońca 

napędza przemiany i 

napędza przemiany i 

ruch wody w 

ruch wody w 

przyrodzie 

przyrodzie 





Na skutek grawitacji 

Na skutek grawitacji 

woda opadowa zlewa 

woda opadowa zlewa 

się do rzek 

się do rzek 





Energia niesiona przez 

Energia niesiona przez 

wody rzek jest jedyną 

wody rzek jest jedyną 

skoncentrowaną 

skoncentrowaną 

energią odnawialną

energią odnawialną

Hydroenergia

Hydroenergia





Energia niesiona przez 

Energia niesiona przez 

wody rzek jest 

wody rzek jest 

skoncentrowaną 

skoncentrowaną 

energią 

energią 

odnawialną

odnawialną





Dlatego jest to jedyna 

Dlatego jest to jedyna 

energia odnawialna, która 

energia odnawialna, która 

jest dziś powszechnie 

jest dziś powszechnie 

wykorzystywana

wykorzystywana

background image

Hydroenergia

Hydroenergia





Energia wody spiętrzonej 

Energia wody spiętrzonej 

rzeki wynosi (energia 

rzeki wynosi (energia 

potencjalna):

potencjalna):





E = mgh

E = mgh





Mała elektrownia np..na 

Mała elektrownia np..na 

Rabie w Dobczycach:

Rabie w Dobczycach:





h = ok. 10m, masa 

h = ok. 10m, masa 

przepływającej wody ok. 

przepływającej wody ok. 

2m

2m

3

3

= 2000 kg na sekundę

= 2000 kg na sekundę

M = E/t = 2000 kg * g * 

M = E/t = 2000 kg * g * 

10m / sek = 200 kW

10m / sek = 200 kW





Najwieksza elektrownia 

Najwieksza elektrownia 

świata, w Brazylii ma moc:

świata, w Brazylii ma moc:





M = 11GW

M = 11GW

Zasoby i przepływy wody w przyrodzie

Zasoby i przepływy wody w przyrodzie





Zasoby wody 

Zasoby wody 





Oceany        13 700

Oceany        13 700





Pory skał       3 200

Pory skał       3 200





Lodowce         165

Lodowce         165





Jeziora              0,34

Jeziora              0,34





Para wodna       0,105

Para wodna       0,105

Przepływy

Ocean—atmosfera 
(parowanie z oceanów)          3,83
Atmosfera—ocean  
(opady nad oceanami)           3,47    
Ocean—ląd                           0,36
Ląd—atmosfera 
(parowanie z lądów)              0,63
Atmosfera - ląd 0,36 +0,63 = 0.99               

Rzekami do oceanów             0,32

Woda gruntowa do oceanów   0,04

Jednostką miary wody jest 10

20

g czyli 100 000 km

3

Potencjalne zasoby energii wodnej

Potencjalne zasoby energii wodnej

Potencjał brutto 
(masa wód we wszystkich ciekach wodnych, całkowity spadek od źródeł do 
ujść, teoretyczna wydajność turbin)

Potencjał techniczny 
( rzeczywista wydajność turbin, część wody nie przechodzi przez turbiny)  
30-40% potencjału brutto.

Potencjał ekonomiczny
(część potencjału technicznego )

Zainstalowana moc (1975)  375 GW 

Hydroenergia to około:
2% światowego zuŜycia energii
20% światowego zuŜycia energii elektrycznej 

Oszacowanie górnej granicy energii do 

Oszacowanie górnej granicy energii do 

wykorzystania 

wykorzystania 

potencjał brutto 

potencjał brutto 





ZałoŜenia:

ZałoŜenia:





Wykorzystujemy wszystkie rzeki świata w ciagu 

Wykorzystujemy wszystkie rzeki świata w ciagu 

całego roku

całego roku





Średnie spiętrzenie wynosi 100m

Średnie spiętrzenie wynosi 100m





M = m*g*h / t

M = m*g*h / t





M = 0.32 * 10

M = 0.32 * 10

17

17

kg * 10m/sek

kg * 10m/sek

2

2

* 100 m / rok

* 100 m / rok





1 rok = 31.5 *10

1 rok = 31.5 *10

6

6

sek

sek





M

M

= 10

= 10

12

12

W = 

W = 

1000 GW

1000 GW

background image

Zasoby energii wodnej w Europie

Zasoby energii wodnej w Europie

Największe zasoby mają kraje, w których występuje duŜo 
opadów (sąsiedztwo oceanu) i są górzyste (duŜy spadek rzek)

Elektrownie wodne

Elektrownie wodne

Elektrownie zbiornikowe

Elektrownie 
przepływowe

Elektrownie
szczytowo - pompowe

Budowa elektrowni zbiornikowej

Budowa elektrowni zbiornikowej

Wytwarzanie energii elektrycznej

Wytwarzanie energii elektrycznej

Woda spada sztolnią w dół, uderza w łopatki wirnika i wprawia 
generator w ruch obrotowy, który wytwarza zmienny prąd elektryczny

background image

Widok hali generatorów

Widok hali generatorów

Kraje wykorzystuj

ą

ce energi

ę

 

Kraje wykorzystuj

ą

ce energi

ę

 

wodn

ą

wodn

ą

Koszt uzyskiwania energii 

Koszt uzyskiwania energii 

elektryczej z ró

Ŝ

nych 

ź

ródeł

elektryczej z ró

Ŝ

nych 

ź

ródeł

Charakterystyka hydroenergii jako 

Charakterystyka hydroenergii jako 

ź

ródła energii pierwotnej

ź

ródła energii pierwotnej





Zalety:

Zalety:





Dyspozycyjność 

Dyspozycyjność 

moŜna elastycznie zmieniać 

moŜna elastycznie zmieniać 

dostarczaną moc i prawie natychmist włączyć do i 

dostarczaną moc i prawie natychmist włączyć do i 

wyłączyć z sieci

wyłączyć z sieci





Tania energia 

Tania energia 

duŜy koszt budowy zapory ale nie 

duŜy koszt budowy zapory ale nie 

ma kosztów paliwa

ma kosztów paliwa





Ograniczenie:

Ograniczenie:





Aktualnie wykorzysuje się co najmniej połowę 

Aktualnie wykorzysuje się co najmniej połowę 

potencjału ekonomicznego a to stanowi tylko 

potencjału ekonomicznego a to stanowi tylko 

20%produkcji energii elektrycznej i mniej niŜ 3% 

20%produkcji energii elektrycznej i mniej niŜ 3% 

zuŜywanej energii

zuŜywanej energii

background image

W jakim celu buduje si

ę

 zapory na rzekach 

W jakim celu buduje si

ę

 zapory na rzekach 

Czy tylko uzyskiwanie energii?

Czy tylko uzyskiwanie energii?





Cel budowy zapór:

Cel budowy zapór:





Rekreacja

Rekreacja





Zapas wody dla 

Zapas wody dla 

rolnictwa

rolnictwa





Zabezpieczenie 

Zabezpieczenie 

przeciwpowodziowe

przeciwpowodziowe





Źródło wody 

Źródło wody 

wodociągowej

wodociągowej





Irygacja 

Irygacja 

nawadnianie pól

nawadnianie pól





Inne 

Inne 

-

-

w tym energia 

w tym energia 

wodna

wodna

Energia wiatru

Energia wiatru

Mechanizm powstawania wiatru:

Mechanizm powstawania wiatru:





ilość energii słonecznej zaabsorbowanej 

ilość energii słonecznej zaabsorbowanej 

przez powierzchnię ziemi zaleŜy od 

przez powierzchnię ziemi zaleŜy od 

rodzaju powierzchni

rodzaju powierzchni





stąd róŜne temperatury powietrza przy 

stąd róŜne temperatury powietrza przy 

powierzchni. Powstają obszary 

powierzchni. Powstają obszary 

podwyŜszonego i obniŜonego ciśnienia

podwyŜszonego i obniŜonego ciśnienia





powietrze porusza się od wysokiego do 

powietrze porusza się od wysokiego do 

niskiego ciśnienia

niskiego ciśnienia





na kierunek wiatru wpływa teŜ ruch 

na kierunek wiatru wpływa teŜ ruch 

obrotowy Ziemi

obrotowy Ziemi

Energia wiatru

Energia wiatru





Powietrze porusza się, 

Powietrze porusza się, 

powstaje wiatr, który niesie 

powstaje wiatr, który niesie 

energię związaną ze swoim 

energię związaną ze swoim 

ruchem

ruchem





Wiatraki odbierają energię 

Wiatraki odbierają energię 

kinetyczną poruszających się 

kinetyczną poruszających się 

olbrzymich mas powietrza

olbrzymich mas powietrza

Energia wiatru

Energia wiatru





RóŜnice między 

RóŜnice między 

energią wody i wiatru

energią wody i wiatru





duŜe rozproszenie energii 

duŜe rozproszenie energii 

wiatru 

wiatru 





obszary gdzie często wieje 

obszary gdzie często wieje 

wiatr i obszary z długimi 

wiatr i obszary z długimi 

okresami ciszy

okresami ciszy





zmienna w czasie i 

zmienna w czasie i 

niekontrolowalna siła wiatru 

niekontrolowalna siła wiatru 

(okresy ciszy i huraganu)

(okresy ciszy i huraganu)





zmienny kierunek wiatru

zmienny kierunek wiatru

background image

Energia wiatru

Energia wiatru

Energia kinetyczna

Energia kinetyczna

E = ½ m v

E = ½ m v

2

2

Masa powietrza 

Masa powietrza 

przechodzącego w obrębie 

przechodzącego w obrębie 

skrzydeł wiatraka w ciągu 

skrzydeł wiatraka w ciągu 

czasu t

czasu t

m = 

m = 

ρ  

ρ  

V / t = 

V / t = 

ρ

ρ

S l / t; 

S l / t; 

l/t = v

l/t = v

m = 

m = 

ρ

ρ

S v

S v

E ~ 

E ~ 

ρ

ρ

D

D

2

2

v

v

3

3

Energia wiatru

Energia wiatru





Energia kinetyczna wiatru jest 

Energia kinetyczna wiatru jest 

proporcjonalna do prędkości 

proporcjonalna do prędkości 

wiatru podniesionej do 3 potęgi

wiatru podniesionej do 3 potęgi





W praktyce moŜemy wytwarzać 

W praktyce moŜemy wytwarzać 

energię elektryczna z wiatru 

energię elektryczna z wiatru 

tylko przy określonych 

tylko przy określonych 

prędkościach:

prędkościach:





poniŜej ok.. 4m/s 

poniŜej ok.. 4m/s 

prędkość 

prędkość 

zbyt mała

zbyt mała





przy prędkości ok..12 m/s 

przy prędkości ok..12 m/s 

ogranicza się obroty

ogranicza się obroty





przy prędkości 25 m/s przerywa 

przy prędkości 25 m/s przerywa 

się pracę turbiny

się pracę turbiny

Pr

ę

dko

ść

 wiatru

Pr

ę

dko

ść

 wiatru

Rozkład prędkości 

Rozkład prędkości 

wiatru w ciągu roku

wiatru w ciągu roku

Prędkość chwilowa 
wiatru i zmiany w czasie

Energia wiatru 

Energia wiatru 

wn

ę

trze turbiny

wn

ę

trze turbiny

background image

Energia wiatru 

Energia wiatru 

-

-

turbina

turbina

Turbina obraca się z predkością zaleŜacą od siły wiaru ale ograniczoną
od dołu i od góry przez wymagania techniczne.

Energię elektryczną przekształca się w zmienny prąd elektryczny o 
częstotliwości 50 Hz i synchronizuje z częstością sieci energetycznej 
poprzez specjalne układy elekryczne 

Energia wiatru 

Energia wiatru 

-

-

zasoby

zasoby

Szacuje się, Ŝe około 1-2% energii słonecznej zamienia się na energię 
kinetyczną masy powietrza.

Ale:
Energia wiatru dostępna jest tylko nad lądami

Dostępna jest tylko energia kinetyczna powietrza znajdującego się 
blisko powierzchni ziemi (do wysokości około100 m)

Oszacowanie zasobów moŜliwych do wykorzystania:

40 TW nad lądem i ewentualnie
20 TW nad płytkimi morzami

Energia wiatru 

Energia wiatru 

rozkład wiatrów

rozkład wiatrów

Kraje wykorzystuj

ą

ce energi

ę

 

Kraje wykorzystuj

ą

ce energi

ę

 

wiatru

wiatru

Czołowe kraje w Europie:

Niemcy
Hiszpania
Dania

Czołowe kraje w świecie

USA
Indie
Chiny

1995 rok – 5 000 MW     
Kraje:     USA      1 870 MW   Niemcy    930 MW

Dania      610 MW    Indie       600 MW

background image

Kraje wykorzystuj

ą

ce energi

ę

 

Kraje wykorzystuj

ą

ce energi

ę

 

wiatru

wiatru

Nation

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

World   31,180   39,295   47,693  59,024   74,153   93,849

1 Germany       12,001       14,609        16,628       18,427  

20,622      22,247

2 United States  4,685         6,370         6,725         9,149

11,603      16,818         20,000

3 Spain             4,830         6,202         8,263        10,027       11,630       15,145
4 India             1,702          2,110         3,000          6,270        4,430         7,850           8,748
5 China               468            567            764          1,266        2,599         5,912
6 Denmark       2,880         3,110           3,124         3,128        3,136         3,125
7 Italy                785            904            1,265      

1,718        2,123         2,726

8 France             148            248              386        

757         1,567         2,455

9 United Kingdom 552           648             888          1,353        1,962         2,389
10Portugal          194            299             522           1,022       1,716         2,130

11 Canada                12 The Netherlands           13 Japan
14 Austria                 15 Greece                        16 Australia
17 Ireland                 18 Sweden                       19 Norway                 
20 New Zealand         21 Egypt                          22 Belgium

23 Taiwan 280          

24 Poland 276

25 Brazil  247

Rozwój energetyki wiatrowej

Rozwój energetyki wiatrowej

Nowe elektrownie wiatrowe w USA

Rozwój energetyki wiatrowej

Rozwój energetyki wiatrowej

Wzrost mocy
w nowych elektrowniach
wiatrowych w świecie

Na świecie produkuje
się ciągle niewiele
energii elektrycznej
z wiatru ale produkcja 
ta szybko rośnie z 
kaŜdym rokiem

Koszt energii elektrycznej z wiatru

Koszt energii elektrycznej z wiatru

Z rysunków:

Wiatr                 3 

Ogniwo
słoneczne         20

E.geotermana  <3

Ogrzewanie 
słoneczne           8

Biomasa             7

Energia z wiatru staje się coraz tańsza ale juŜ niewiele potanieje

background image

Koszt energii elektrycznej z wiatru

Koszt energii elektrycznej z wiatru

Inne Ŝródło: 
ok.. 3 centy za 1kWh

Ale koszty inwestycji są stałe, koszty eksploatacji praktycznie teŜ.
Dlatego ceny rzeczywiste zaleŜą od ilości wyprodukowanej energii

Polska 

Polska 

mo

Ŝ

liwe lokalizacje elektrownii 

mo

Ŝ

liwe lokalizacje elektrownii 

wiatrowych

wiatrowych

Porównanie dwóch lokalizacji:

Na wybrzeŜu – Łeba
Kotlina w górach – Nowy Sącz

Polska 

Polska 

istniej

ą

ce elektrownie wiatrowe

istniej

ą

ce elektrownie wiatrowe

Widok farmy wiatrowej w 
Zagórzu koło wyspy Wolin

Inne farmy wiatrowe nad morzem:
Zagórze 15 * 2 MW
Cisowo 9 * 2 MW + 5 * 132 kW
Barzowice 6 * 833 kW

Pojedyncze wiatraki:
W kilku miejscowościach w tym 
w Zawoji i Rytrze