WOJSKOWA AKADEMIA TECHNICZNA
Podstawy Metrologii
Ćwiczenie nr 2
Temat: Pomiary parametrów prądu stałego przyrządami cyfrowymi
Grupa nr: ..............................
1. ......................................................................
2. ......................................................................
3. ......................................................................
Ocena:
1. ..................
2. ..................
3. ..................
Data wykonania ćwiczenia:
.................................
Data oddania sprawozdania:
..............................
Prowadzący:
......................................
Uwagi prowadzącego:
1. Zapoznanie z wyposażeniem stanowiska pomiarowego
Na podstawie oględzin przyrządów na stanowiskach, wskazówek prowadzącego oraz instrukcji
obsługi przyrządów pomiarowych sporządzić wykaz przyrządów pomiarowych wykorzystywanych
w ćwiczeniu oraz wykaz ich parametrów i wypełnić tabelę 1.1 i 1.2.
Tabela 1.1. Wykaz przyrządów pomiarowych.
Lp.
Nazwa
przyrządu
Typ
Producent
Oznaczenia
na schematach
1.
Zasilacz
stabilizowany
2.
Multimetr
analogowy
3.
Multimetr
cyfrowy
4.
Rezystor
dekadowy
Tabela 1.2. Zestawienie parametrów wykorzystywanych przyrządów pomiarowych
Lp.
Nazwa i typ
przyrządu
Funkcja
pomiarowa
Nazwa parametru
Wartość parametru przyrządu
1.
Zasilacz
stabilizowany
Zakresy pomiarowe
Napięciowe
Prądowe
2.
Multimetr
analogowy
U „-„
Wybrane podzakresy
R
wew
Klasa dokładności
I „-„
Wybrane podzakresy
Klasa dokładności
R
Wybrane podzakresy
Klasa dokładności
Zakład Systemów Informacyjno-Pomiarowych ISE WEL WAT
2
3
Multimetr
cyfrowy
U „-„
Wybrane podzakresy
Błąd podstawowy
R
wej
I „-„
Wybrane podzakresy
Błąd podstawowy
R
Wybrane podzakresy
Błąd podstawowy
4.
Rezystor
dekadowy
Podzakresy
rezystancji
Dekada x Ω
Klasa dekady
2. Pomiar napięcia stałego
2.1. Dobór zakresu pomiarowego woltomierza cyfrowego do wartości mierzonej
Zasilacz
V
C
U
Rys. 2.1. Schemat układu do pomiaru napięcia woltomierzem analogowym i cyfrowym.
Gdzie:
V
C
– woltomierz cyfrowy (multimetr).
- Połączyć układ zgodnie z rysunkiem 2.1;
- Przygotować multimetr do pracy jako woltomierz tj. wcisnąć przyciski na płycie czołowej:
- Pomiar napięcia stałego V;
- Podzakres pomiarowy zgodnie z tabelą 2.1.
- Ustawić kolejno napięcie wyjściowe z zasilacza zgodnie z danymi w tabeli 2.1.
- Dokonać odczytu wskazań woltomierza cyfrowego z dokładnością do trzech miejsc po przecinku;
- Obliczyć wymagane wielkości wg tabeli 2.1.
- Wykreślić zależność dokładności pomiaru od wartości mierzonej dla poszczególnych zakresów
woltomierza cyfrowego w jednym układzie współrzędnych.
Tabela 2.1
U
NC
U
zasilacza
U
mC
g
U
C
%
U
mC
V
V
V
V
%
4
0,1
0,2
0,3
0,4
0,5
0,6
Zakład Systemów Informacyjno-Pomiarowych ISE WEL WAT
3
4
0,7
0,8
1,0
1,5
2,0
2,5
3,0
3,5
3. Pomiar natężenia prądu stałego
3.1. Dobór zakresu pomiarowego amperomierza cyfrowego do wartości mierzonej
Zasilacz
A
C
R
I
U
Rys. 3.1. Schemat układu do pomiaru prądu amperomierzem analogowym i cyfrowym.
Gdzie: A
C
– amperomierz cyfrowy;
R – rezystor dekadowy.
- Połączyć układ pomiarowy zgodnie z rysunkiem 3.1.
- Ustawić wymaganą rezystancję na rezystorze dekadowym;
- Ustawić przełączniki zakresów pomiarowych amperomierza, jak w tabeli 3.1.
- Ustawić napięcie wyjściowe z zasilacza o wartości równej 2 V.
- Dokonać odczytu wskazywanej wartości przez amperomierz cyfrowy i zapisać ją w tabeli 3.1.
Tabela 3.1
I
NC
DR6-16
I
mC
g
I
C
%
I
mC
mA
k
mA
mA
%
40
100,0
80,0
60,0
40,0
20,0
10,0
5,0
Zakład Systemów Informacyjno-Pomiarowych ISE WEL WAT
4
4,0
3,0
2,0
1,0
0,9
0,8
0,7
0,6
0,5
- Wyznaczyć błędy graniczne dla poszczególnych pomiarów w o parciu o wyniki z tabeli 3.1 oraz
parametry przyrządów z tabeli 1.2.
- Wykreślić zależność dokładności pomiaru od wartości mierzonej dla poszczególnych zakresów w
jednym układzie współrzędnych.
4a. Pomiar rezystancji metodą techniczną
Zas.
Ac
Va
U
U
R
U
A
I
R
a)
Rys. 4.1. Schemat układu do pomiaru rezystancji metodą techniczną
(przy wykorzystaniu amperomierza i woltomierza):
a) układ z poprawnie mierzonym prądem.
Gdzie:
Aa – amperomierz analogowy;
Vc
– woltomierz cyfrowy;
R – rezystor dekadowy;
Zas. – zasilacz stabilizowany.
- Połączyć układ pomiarowy zgodnie z rysunkiem 4.1.
- Przełączniki funkcji pomiarowych w multimetrze analogowym ustawić na pomiar prądu.
- Przełączniki funkcji pomiarowych w multimetrze cyfrowym ustawić na pomiar napięcia.
- Ustawić dekady rezystora dekadowego na wartości zadane w tabeli 4.1.
- Z zasilacza podać napięcie 9 V. Dobrać zakresy pomiarowe, tak aby wskazania przyrządów były
jak najbliższe wartości wybranego podzakresu.
- Dokonać odczytu wskazań obydwu przyrządów.
- Wyznaczyć stałą podziałki miernika analogowego.
- Obliczyć wartość natężenia prądu w układzie oraz wartość mierzonej rezystancji bez
korygowania wyniku z uwzględnieniem poprawki na błąd metody.
- Wyniki pomiarów i obliczeń zapisać w tabeli 4.1.
Zakład Systemów Informacyjno-Pomiarowych ISE WEL WAT
5
Tabela 4.1
DR6-16
I
NC
I
mC
U
NA
max
m
S
UA
U
mA
R
mA
k
mA
mA
V
dz
dz
V/dz
V
k
80,0
60,0
40,0
20,0
10,0
5,0
4,0
3,0
2,0
1,0
0,9
0,8
0,7
0,6
- Obliczyć błędy graniczne i dokładności pomiaru prądu i napięcia. Wyniki zapisać w tabeli 4.2.
- Wyznaczyć dokładność pomiaru rezystancji i błąd graniczny pomiaru rezystancji.
- Zapisać wynik pomiaru w postaci X = X
m
g
X z uwzględnieniem odpowiedniej liczby cyfr
znaczących.
Tabela 4.2
R
w
g
I
g
U
%
I
%
U
%
R
g
R
R = R
m
g
R
k
mA
V
%
%
%
k
k
80,0
40,0
10,0
5,0
3,0
1,0
0,8
0,6
Zakład Systemów Informacyjno-Pomiarowych ISE WEL WAT
6
4b. Pomiar rezystancji metodą techniczną
Zas.
Aa
Vc
U
U
R
U
A
I
R
a)
Zas.
Ac
Va
U
I
R
I
V
I
R
b)
Rys. 4.2. Schemat układu do pomiaru rezystancji metodą techniczną
(przy wykorzystaniu amperomierza i woltomierza):
b) układ z poprawnie mierzonym napięciem.
Gdzie:
Aa – amperomierz analogowy;
Vc
– woltomierz cyfrowy;
R – rezystor dekadowy;
Zas. – zasilacz stabilizowany.
- Połączyć układ pomiarowy zgodnie z rysunkiem 4.2.
- Przełączniki funkcji pomiarowych w multimetrze analogowym ustawić na pomiar prądu.
- Przełączniki funkcji pomiarowych w multimetrze cyfrowym ustawić na pomiar napięcia.
- Ustawić dekady rezystora dekadowego na wartości zadane w tabeli 4.4.
- Z zasilacza podać napięcie 9 V. Dobrać zakresy pomiarowe, tak aby wskazania przyrządów były
jak najbliższe wartości wybranego podzakresu.
- Dokonać odczytu wskazań obydwu przyrządów.
- Wyznaczyć stałą podziałki miernika analogowego.
- Obliczyć wartość natężenia prądu w układzie oraz wartość mierzonej rezystancji bez
korygowania wyniku z uwzględnieniem poprawki na błąd metody.
- Wyniki pomiarów i obliczeń zapisać w tabeli 4.3.
Tabela 4.3
DR6-16
I
NC
I
mC
U
NA
max
m
S
UA
U
mA
R
mA
k
mA
mA
V
dz
dz
V/dz
V
k
80,0
60,0
40,0
20,0
10,0
5,0
4,0
3,0
2,0
1,0
0,9
Zakład Systemów Informacyjno-Pomiarowych ISE WEL WAT
7
0,8
0,7
0,6
- Obliczyć błędy graniczne i dokładności pomiaru prądu i napięcia. Wyniki zapisać w tabeli 4.4.
- Wyznaczyć dokładność pomiaru rezystancji i błąd graniczny pomiaru rezystancji.
- Zapisać wynik pomiaru w postaci X = X
m
g
X z uwzględnieniem odpowiedniej liczby cyfr
znaczących.
Tabela 4.4
R
w
g
I
g
U
%
I
%
U
%
R
g
R
R = R
m
g
R
k
mA
V
%
%
%
k
k
80,0
40,0
10,0
5,0
3,0
1,0
0,8
0,6
- Dla wybranej wartości R
w
wyznaczyć błąd metody pomiaru rezystancji.
- Obliczyć wartość rezystancji mierzonej z uwzględnieniem poprawki na błąd metody.
- Obliczyć błąd graniczny ustawienia zadanej rezystancji. Wyniki obliczeń zapisać w tabeli 4.5.
- Wartości R
w
, R
m
i R
mR
z uwzględnieniem ich błędów granicznych umieścić na wspólnej osi
liczbowej i porównać.
Tabela 4.5
R
w
g
R
w
R
m
g
R
R
mR
g
R’
k
k
k
k
k
k
Zakład Systemów Informacyjno-Pomiarowych ISE WEL WAT
8
5. Pomiar rezystancji
5.1. Dobór zakresu pomiarowego omomierza cyfrowego do wartości mierzonej
C
R
Rys. 5. Schemat układu do pomiaru rezystancji omomierzem cyfrowym.
Gdzie:
C
– omomierz cyfrowy; R – rezystor dekadowy.
- Połączyć układ zgodnie z rysunkiem 5.
- Ustawić przyciski multimetru w położeniach odpowiadających pomiarowi danej rezystancji.
- Dokonać pomiaru rezystancji zadanych na rezystorze dekadowym omomierzem cyfrowym.
- Wyniki pomiarów i obliczeń umieścić w tabeli 5.1.
Tabela 5.1
R
NC
DR6-16
R
mC
g
R
C
%
R
mC
k
k
k
k
%
80
60
40
20
10
8
6
5
4
3
2
1
6
. Opracowanie sprawozdania.
Oprócz wyżej sporządzonych treści sprawozdanie powinno zawierać:
- wykorzystywane w obliczeniach wzory oraz przykłady obliczeń;
- wymagane wykresy;
- interpretację uzyskanych wyników (wnioski i spostrzeżenia) oraz zwrócenie uwagi na:
- sposób włączania przyrządów pomiarowych do układu pomiarowego;
- sposób odczytywania wyniku pomiaru, wyznaczanie błędu i dokładności pomiaru;
- dobór zakresu pomiarowego do wartości mierzonej oraz możliwości minimalizowania
błędu pomiaru.