background image

Pytania trudne i pytania dra

ż

liwe s

ą

 uwa

ż

ane przez wi

ę

kszo

ść

 badaczy za wymagaj

ą

ce 

szczególnej uwagi, niektórzy wr

ę

cz 

żą

daj

ą

 ich usuwania z kwestionariuszy. Wylicza si

ę

 w 

zwi

ą

zku z tym, co w pytaniach mo

ż

e sprawia

ć

 "przeci

ę

tnemu" respondentowi trudno

ść

 lub co 

mo

ż

e powodowa

ć

 jego zaambarasowanie.

Wydaje si

ę

 na przykład, i

ż

 trudne mog

ą

 by

ć

 dla niego wszelkie pytania retrospekcyjne, w tym 

biograficzne, oczekuj

ą

ce dokładnego i pełnego wyliczenia "po kolei" faktów z 

ż

ycia dziadków, 

rodziców, a nawet jego samego. Jako trudne traktuje si

ę

 te

ż

 pytania, które 

żą

daj

ą

 

powa

ż

niejszych oblicze

ń

 lub u

ś

redniaj

ą

cych szacunków, albo maj

ą

 charakter egzaminacyjny i 

testuj

ą

 wiedz

ę

 respondenta o 

ś

wiecie, tak

ż

e o 

ś

wiecie polityki, gospodarki czy nauki.

Za dra

ż

liwe, ambarasuj

ą

ce uwa

ż

a si

ę

 za

ś

 pytania o zarobki i dochody, o wyznanie i religi

ę

, o 

pochodzenie etniczne lub rasowe. o orientacj

ę

 seksualn

ą

 itp.

Badacze stosuj

ą

 w kwestionariuszach pytania trudne lub dra

ż

liwe głównie dlatego, 

ż

najcz

ęś

ciej s

ą

 one jedynym sposobem --- dla badaczy wi

ę

c jedyn

ą

 szans

ą

 --- dotarcia do 

pewnych faktów lub ich potocznych interpretacji.