Zało

enia do modelu

Zało

enia do modelu

• Du

a liczba uczestników rynku.

Liczba producentów na rynku jest na tyle du

e nie odczuwaj

oni zwi

zków pomi

dzy

podejmowanymi przez siebie decyzjami
ilo

ciowo-cenowymi. Pod tym wzgl

dem

konkurencja monopolistyczna przypomina
konkurencj

doskonał

. Brak korzy

ci z

kooperacji z innymi firmami.

• Zró

nicowanie produktu.

Producenci wytwarzaj

dobra, które maj

tyle

wspólnych cech,

e mo

na je uzna

substytuty. Jednak

e ka

dy z producentów

nadaje swojemu produktowi cechy
odró

niaj

ce go od wyrobów innych

producentów. Elementami wyró

niaj

cymi

mog

np.: opakowanie, forma promocji

rynkowej, zakres usług zwi

zanych ze

sprzeda

Ŝą

, lokalizacja, godziny otwarcia.

Produkt jest zró

nicowany.

• Mo

liwo

ść

kształtowania ceny przez

producenta.

Konkurent monopolistyczny jest cenodawc

Poprzez nadanie swojemu produktowi cech
odró

niaj

cych go od innych produktów na

tym rynku producent uzyskuje okre

lon

sił

monopolow

wyra

liwo

kształtowania ceny. Pod tym wzgl

dem

konkurencja monopolistyczna zbli

ona jest

do monopolu.

• Bariery wej

cia i wyj

cia z rynku.

Niewielkie i równe dla wszystkich bariery
wej

cia i wyj

cia.

W długim okresie nie ma przeszkód w
wej

ciu na rynek. W konsekwencji w

punkcie równowagi długookresowej
konkurenci monopolistyczni uzyskuj

zerowy poziom zysku ekonomicznego.
Podobnie jest w konkurencji doskonałej.

• Du

e wydatki na reklam

Aby nie zej

ść

do roli cenobiorców,

konkurenci monopolistyczni musz

ró

nicowa

swoje produkty. Promocja

własnej marki w warunkach silnej
konkurencji ze strony innych producentów
oferuj

cych zbli

ony produkt wymaga

wysokich wydatków na reklam

Konkurencja monopolistyczna a

konkurencja doskonała

Konkurencja monopolistyczna a

konkurencja doskonała

• Struktura ta jest monopolistyczna w tym

sensie,

e ka

da firma napotyka

opadaj

krzyw

popytu na swój produkt,

oznacza to,

e firma posiada pewn

sił

rynkow

. Ustala cen

swojego produktu.

• Struktura ta ma cechy konkurencji

doskonałej w tym sensie,

e musi

konkurowa

z innymi o pozyskanie

konsumentów, zarówno je

li chodzi o cen

jak i rodzaj sprzedawanego produktu.

Podobie

stwa i ró

nice –

monopolistyczna a doskonała

• Podobie

stwa do konkurencji doskonałej:

istnienie wielu małych firm oraz swoboda
wej

cia i wyj

cia z gał

zi.

• Ró

nice w stosunku do konkurencji

doskonałej: opadaj

ca krzywa popytu,

produkty s

zindywidualizowane i

zró

nicowane.

Przykład konkurencji

monopolistycznej

Przykład konkurencji

monopolistycznej

• Przykładem struktury rynku monopolistycznego

jest bran

a w której istnieje wiele firm

wytwarzaj

cych podobne, ale nie identyczne

produkty np. przemysł wyrobów
bezalkoholowych, mog

to by

np. stacje

benzynowe, czy rynek pasty do z

bów lub

długopisów, usługi fryzjerskie,

rodki

przeciwbólowe, sklepy warzywne. Produkty s

wzgl

dem siebie substytutami.

Cechy konkurencji monopolistycznej

• Wchodzenie na rynek nowych

konkurentów powoduje przesuni

cie si

krzywej popytu w lewo.

• Popyt całkowity gał

zi dzieli si

na coraz

ksz

liczb

konkurentów.

• Nowych konkurentów przybywa a

momentu kiedy krzywa popytu jest styczna
krzywej kosztów przeci

tnych (zysk

normalny).

•

Przedsi

biorstwo na rynku konkurencji

monopolistycznej nie produkuje przy
minimalnych kosztach przeci

tnych.

•

Cena jest wy

sza od kosztu kra

cowego –

przedsi

biorstwu opłaca si

sprzedawa

cej, ale po dotychczasowej cenie.

•

Sprzeda

po dotychczasowej cenie

kszej ilo

ci wyrobów mo

e by

wynikiem:

- Zabrania klientów konkurencji

- Namówienia klientów do wi

kszych zakupów

Równowaga w długim okresie

• W długim okresie konkurencja mi

dzy producentami

oraz pojawianie si

nowych konkurentów eliminuj

liwo

ść

osi

gania zysku ekonomicznego. Przy

optymalnej skali produkcji MC=MR nast

puje

zrównanie przychodu przeci

tnego z kosztem

przeci

tnym AR=P=ATC

ATC

P=AR=d

liwo

ść

wpływu przedsi

biorstwa na krzyw

popytu

liwo

ść

wpływu przedsi

biorstwa na krzyw

popytu

• Reklama oraz ró

nicowanie jako

ci – przesuni

cie

krzywej popytu w prawo.

• Producenci wytwarzaj

i sprzedaj

produkty

zró

nicowane pod wzgl

dem jako

ci, opakowania,

marki.

• Dzi

ki promocji, reklamie i ró

nicowaniu produktów

staraj

przechwyci

popyt skierowany na

produkty konkurentów.

• Wy

sza cena i mniejsza oferta rekompensowana

jest przez zró

nicowanie oferty – wi

ksze

liwo

ci zaspokojenia zró

nicowanych potrzeb

kupuj

cych.

Ró

nicowanie i doskonalenie produktów

oraz reklama.

Ró

nicowanie i doskonalenie produktów

oraz reklama.

• Przedsi

biorstwo w strukturze konkurencji

monopolistycznej nie b

cej konkurencj

dziedzinie cen musi w celu zwi

kszenia

zysków, d

ąŜ

do zwi

kszenia przychodów

przez wzrost zbytu i rozszerzenie mo

liwo

podnoszenia ceny towarów. Mo

na tego

dokona

w wyniku doskonalenia produktów

(innowacyjno

ść

) oraz jego ró

nicowania.

• Zró

nicowanie produktu w ramach danej

gał

zi ma miejsce wówczas, gdy producent

wytwarza produkt, którego cechy
charakterystyczne odró

niaj

go od innych

produktów, powstaj

cych w tej gał

zi i

bardziej odpowiadaj

wymaganiom danej

grupy odbiorców.

• Zjawisko zró

nicowania (dywersyfikacji

produktu) polega na tym,

e ka

da firma

próbuje odró

swój produkt od produktów

innych firm w gał

zi. Im bardziej firma jest

skuteczna w tych działaniach, tym wi

ksza

jest ich siła monopolistyczna,

tzn. krzywa popytu na dany produkt jest

mniej elastyczna (bardziej stroma). Dzi

odmienno

ci swojego produktu i

stworzeniu na ten produkt popytu bardziej
nieelastycznego, zwi

ksza si

zapotrzebowanie na ten produkt. Je

li tak

to zwi

kszaj

liwo

podniesienia ceny, bez obawy o znaczne
zmniejszenie przychodu.

• Doskonalenie produktów przez ich

ró

nicowanie umo

liwia zwi

kszenie

produkcji i podnoszenie cen. Jest głównym

ródłem post

pu technicznego w

gospodarce wolnorynkowej, w wyniku
którego osi

gamy doskonalsze produkty,

ksz

wydajno

ść

pracy, przez co

zapewnia si

rozwój gospodarczy.

Drug

oprócz ró

nicowania produktów w

działalno

ci przedsi

biorstw

monopolistycznych jest działalno

ść

reklamowa.

• Reklama to promowanie przez firm

swoich

towarów w celu zwi

kszenia liczby ich

nabywców.

• Reklama i jej koszty stanowi

cech

konkurencji niedoskonałej. W warunkach
konkurencji doskonałej reklama jest zb

dna,

poniewa

produkt jest homogeniczny i stanowi

doskonały substytut innego produktu, bez
wzgl

du na to od którego z licznych

producentów pochodzi.

• Reklama rozpocz

ta przez jedn

firm

skłania

do takiej działalno

ci pozostałe firmy,

poniewa

w przeciwnym razie przychód

promuj

cego swe wyroby przedsi

biorcy

wzrastałby bardzo szybko, kosztem wyra

nie

zmniejszaj

cego si

przychodu firm, które

takiej działalno

ci nie podj

ły.

• Koszty ponoszone w wyniku reklamy maj

znacz

cy udział w kosztach działalno

ci. W

wyniku wydatków na reklam

znacznie

zwi

kszaj

przychody. Wyznaczenie

optymalnej ich wielko

ci polega na porównaniu

wydatków kra

cowych na reklam

zwi

kszonym w jej wyniku przychodem

kra

cowym.

ATC

d = AR = P

j.p.

d = AR = P

ATC

Krótkookresowe konsekwencje udanej akcji
reklamowej konkurenta monopolistycznego

Reklama jako koszt stały

Reklama jako koszt zmienny

• Nast

pstwem reklamy jest przesuniecie

krzywej popytu w prawo, co powoduje
wzrost przychodu kra

cowego i

przeci

tnego. Wzrastaj

jednocze

nie

koszty przeci

tne i kra

cowe. Aby

wyznaczy

optymalne nakłady na reklam

i zmaksymalizowa

zysk nale

doprowadzi

do wyrównania kosztów

kra

cowych z uwzgl

dnieniem kosztów

reklamy z przychodem kra

cowym,

uzyskanym w wyniku tej reklamy.