Alimenty

Pojawienie się dziecka to zawsze wielka radość i jeszcze 
większe wyzwanie finansowe dla rodziców. Tym większe, gdy 
cały ciężar spada na jednego z rodziców. Co zrobić gdy ojciec 
nie chce łożyć na utrzymanie dziecka?

Co to są alimenty?

Artykuł 133 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jasno określa obowiązki 
obojga rodziców. Obowiązek alimentacyjny to obowiązek dostarczania 
środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania – 
chyba, że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie tych 
kosztów. Nie oznacza to jednak, że obowiązek ten można spełnić jedynie 
w formie gotówkowej. Wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem 
dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie może 
polegać również, w całości lub części, na osobistych staraniach o jego 
utrzymanie lub wychowanie.

Do czego zobowiązują alimenty?

Powszechnie przyjmuje się, że obowiązek alimentacyjny obejmuje 
obowiązek zaspokajania normalnych, bieżących potrzeb uprawnionego w 
postaci: pożywienia, ubrania, mieszkania, opału, niezbędnych 
przedmiotów umożliwiających przebywanie w danym środowisku, itp. Na 
środki wychowania zaś składają się powinności starań o zdrowie 
uprawnionego, o jego rozwój fizyczny i umysłowy, jak również stworzenie 
możliwości zdobycia wykształcenia.

Forma alimentów

Żaden przepis ustawy nie precyzuje, w jakiej postaci mają być spełniane 
świadczenia alimentacyjne. Jak już wyżej wspomniano mogą być one 
spełniane zarówno w formie pieniężnej, własnego świadczenia, jak i w 
formie mieszanej. Matka sprawująca codzienne obowiązki związane z 
wychowaniem dziecka (gotowanie, sprzątanie, pranie itp.) i jego 
wykształceniem - może w ten sposób w pełni wywiązywać się ze swojego 
obowiązku alimentacyjnego. Decydującą jednak rolę należy przypisać w 
tej mierze warunkom, w jakich pozostają uprawniony i zobowiązany.

1

Pozew o alimenty

Wypełnianie obowiązku alimentacyjnego może przybrać postać zarówno 
świadczeń dobrowolnych, jak i określonych w następstwie dochodzenia 
ich przed sądem. Z powództwem o alimenty może wystąpić nie tylko sam 
uprawniony (lub w jego imieniu opiekun, gdy uprawniony jest małoletni), 
ale również prokurator. Pozew o alimenty można złożyć w sądzie 
właściwym dla miejsca zamieszkania uprawnionego. Ponadto strona 
dochodząca roszczeń alimentacyjnych korzysta ze zwolnienia od kosztów 
sądowych.

Wysokość alimentów

W pozwie należy określić wysokość miesięcznych alimentów o jakie 
wnosimy. Wysokość alimentów zależy od dwóch aspektów: 
uzasadnionych potrzeb uprawnionego i zdolności majątkowych i 
zarobkowych uprawnionego. W pozwie należy więc wskazać jakie 
wydatki składają się na koszty utrzymania i wychowania uprawnionego 
oraz sytuację finansową obu rodziców. Warto podkreślić, że pod 
pojęciem „zdolności majątkowych i zarobkowych pozwanego” kryje się 
znacznie szersza treść niż aktualne zarobki. Oznacza to, że sąd może 
zasądzić nawet wyższe zarobki niż miesięczny dochód pozwanego – jeśli 
stwierdzi, że jego zdolności zarobkowe mogłyby być znacznie wyższe, 
gdyby tylko się o to postarał. W zależności od treści żądania i aktywności 
strony powodowej zasądzenie alimentów może bądź obejmować okres 
tylko od dnia zgłoszenia żądania, bądź też obejmować okres 
poprzedzający to zgłoszenie.

Zmiana wysokości alimentów

Ustalona przez sąd wysokość alimentów może ulec zmianie. Stosownie 
do art. 138 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w razie zmiany 
stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej 
obowiązku alimentacyjnego. Przepis ten działa w obie strony. 
Uprawniony – jeśli wzrosną uzasadnione koszty jego utrzymania może 
domagać się podwyższenia alimentów. Natomiast zobowiązany może 
domagać się obniżenia wysokości alimentów – jeśli wykaże, że zmieniły 
się (na gorsze) jego możliwości zarobkowe lub majątkowe.

2