PRZEGLĄD BUDOWLANY 

3/2006

16

KONSTRUKCJE–ELEMENTY–MATERIAŁY

A

R

T

Y

K

U

Ł

Y

 P

R

O

B

L

E

M

O

W

E

Diagnostyka  konstrukcyjna  obiek-

tów budowlanych ma na celu ocenę 

stanu istniejącej konstrukcji, z uwagi 

na  obowiązujące  w  kraju  wyma-

gania  bezpieczeństwa,  stawiane 

konstrukcjom  budowlanym.  Oceny 

dokonuje  rzeczoznawca  poprzez 

analizę zgodności stanu konstrukcji 

z jej projektem, zatwierdzonym przez 

władze  budowlane,  a  w  przypadku 

braku takiego projektu – zgodności 

z  wynikami  obliczeń  dla  modelu 

analitycznego  konstrukcji,  przyjęte-

go przez rzeczoznawcę na podsta-

wie  obserwacji,  badań  i  pomiarów 

w trakcie wizji lokalnych.

Ekspertyzy  obiektów  budowlanych 

powinny być oparte o prace badaw-

cze  dotyczące  podbudowy  nauko-

wej  diagnostyki  konstrukcyjnej, 

a mianowicie: 

• 

oceny  wytrzymałości  materiału 

w  konstrukcji,  przede  wszystkim: 

betonu,  muru,  stali  i  drewna,  jako 

podstawowego  czynnika  decydują-

cego o bezpieczeństwie i zachowa-

niu się konstrukcji;

• 

ustalania  modelu  analitycznego 

diagnozowanej konstrukcji uwzględ-

niającego  wpływ  wykonania  oraz 

czasu  i  warunków  użytkowania 

obiektu;

• 

metod  badań  zachowania  się 

konstrukcji w naturze;

• 

obowiązujących  w  kraju  wyma-

gań  zapewnienia  bezpieczeństwa 

konstrukcji,

• 

działalności  szkoleniowo-wdro-

żeniowej  w  postaci  organizowania 

konferencji  i  publikacji  materiałów  

kierunkujących  pracę  rzeczoznaw-

ców.

Wynikiem  prowadzonych  badań 

(głównie  w  Instytucie  Techniki 

Budowlanej),  a  także  obserwacji 

poczynionych  w  związku  z  opra-

cowywanymi  ekspertyzami,  opra-

cowane  są  m.in.  normy,  wytyczne 

i instrukcje, a także autorskie porad-

niki służące od wielu lat diagnostyce 

konstrukcyjnej w budownictwie.

Przykładem takich opracowań są:

• 

normy,  instrukcje,  wytyczne 

i  poradniki  dotyczące    oceny  cech 

wytrzymałościowych  i  użytkowych 

betonu i murów na podstawie badań 

nieniszczących  i  odwiertów  z  kon-

strukcji, m.in. nieniszczących metod 

ultradźwiękowych,  sklerometrycz-

nych i radiograficznych (stosowane 

od 1970 r.),

• 

instrukcje  i  wytyczne  badań, 

oceny  i  wzmocnień  konstrukcji 

kablobetonowych  i  strunobetono-

wych,  kominów,  silosów,  zbiorni-

ków itp., m.in. wytyczne i instrukcje 

badania,  oceny  i  zasad  eksploata-

cji  dachowych  dźwigarów  kablo-

betonowych  i  strunobetonowych 

oraz kominów i silosów (stosowane 

od 1966 r.),

• 

instrukcja dotycząca zasad oceny 

bezpieczeństwa  konstrukcji  (opra-

cowana w 1999 r.),

• 

wytyczne  wzm

-

wych konstrukcji żelbetowych (opra- 

cowane i stosowane od 2004 r.),

• 

poradnik  stosowania  obciążeń 

próbnych  (opracowany  w  1997 

roku),

• 

poradniki  służące  diagnostyce, 

modernizacji  i  przystosowywaniu 

budynków z wielkiej płyty do obec- 

nych  wymagań  (opracowane  

w 2003 r.).

W  oparciu  o  podstawy  fizyczne, 

analizy  statystyczne  oraz  prace 

przestrzenne  elementów  lub  obiek-

tów,  opracowywane  są  optymalne 

zasady metodyki badań, diagnostyk 

oraz  wzmocnień  elementów  i  kon-

strukcji specjalnych.

W zależności od charakterystyki ele-

mentów  lub  obiektów  oraz  warun-

ków  ich  wykonania,  określane  są 

optymalne  zasady  badań  nienisz-

czących i niszczących oraz diagno-

styk,  np.  przy  stosowaniu  nowych 

technologii  oraz  nowych  rozwiązań 

konstrukcyjnych.

Przykładem  takim  są  technologie 

stosowania  betonów  o  wysokich 

Diagnostyka konstrukcyjna obiektów 

budowlanych

Prof. dr hab. inż. Leonard Runkiewicz, ITB, Politechnika Warszawska

Fot.  1.  Przykład wzmocnienia silosa 

żelbetowego

Fot.  2.  Ocena  stanu  technicznego 

silosa na klinkier w cementowni

PRZEGLĄD BUDOWLANY 

3/2006

KONSTRUKCJE–ELEMENTY–MATERIAŁY

17

A

R

T

Y

K

U

Ł

Y

 P

R

O

B

L

E

M

O

W

E

wytrzymałościach oraz żelbetowych 

elementów  masywnych,  takich 

jak  płyty  fundamentowe  o  dużych 

wymiarach  w  planie  i  grubościach 

powyżej 3 m.

Podbudowie obowiązujących w kra-

ju  wymagań  bezpieczeństwa  kon-

strukcji  służy  gromadzenie  (w  ITB) 

od  1962  r.  danych,  dotyczących 

analizy  zagrożeń,  awarii  i  katastrof 

budowlanych.  Od  1989  r.  wprowa-

dzono  elektroniczny  bank  danych 

o zagrożeniach, awariach i katastro-

fach budowlanych w kraju. W wyniku 

analiz zbieranych danych, w banku 

oceniane są głównie charakterystyki 

techniczne  i  zakres  występujących 

zagrożeń, awarii i katastrof, a także 

błędy projektowania, realizacji i eks-

ploatacji, powodujące awarie i kata-

strofy  budowlane.  Prowadzone 

analizy  w  ramach  tej  działalności 

wykorzystywane  są  przy  opraco-

wywaniu  ogólnych  dokumentów 

technicznych,  jak:  normy,  rozpo-

rządzenia i zalecenia władz, a także  

do  eliminowania  błędów  projekto-

wych,  wykonawczych  i  eksploata-

cyjnych,  jak  też  do  optymalnego 

określania częściowych współczyn-

ników  bezpieczeństwa  konstrukcji 

budowlanych. 

Ponadto,  ekspertyzom  służą  akcje 

szkoleniowo-wdrożeniowe  obejmu-

jące m.in.: 

• 

kursy  podyplomowe  badań  nie- 

niszczących,  organizowane  od 

1965 r.,

• 

konferencje  nt.  remontów  budo- 

wlanych, organizowane od 1965 r.,

• 

sympozja  nt.  „Badanie  przyczyn 

i zapobieganie awariom konstrukcji 

budowlanych”,  a  od  1994  r.  prze-

kształcone w konferencje o  nazwie 

„Awarie budowlane”,

• 

inne  specjalistyczne  konferencje 

i sympozja,

• 

konferencje  Problemy  Rzeczo- 

znawstwa  Budowlanego,  organizo-

wane od 1998 r.

Wymienione  konferencje  i  sympo-

zja  organizowane  głównie  przez 

Instytut  Techniki  Budowlanej 

wspólnie  z  Wyższymi  Uczelniami 

Technicznymi,  Polskim  Związkiem 

Inżynierów  i  Techników  Budowni-

ctwa  oraz  Polską  Izbą  Inżynierów 

Budownictwa,  traktowane  są  jako 

elementy  nowoczesnego  dokształ-

cania zawodowego (edukacji) inży-

nierów  i  rzeczoznawców  budowla-

nych.

W  diagnostyce  konstrukcyjnej 

obiektów,  bardzo  ważną  działalno-

ścią  była  i  jest  działalność  rzeczo-

znawstwa  tysięcy  różnorodnych, 

trudnych i unikalnych obiektów inży-

nierskich i budowlanych. Dotyczyły 

one  wszystkich  rodzajów  obiektów 

znajdujących się na terenie kraju.

Prace te polegały często na nowa-

torskim  i  unikalnym  stosowaniu 

metod  badawczych  do  oceny  sta-

nów  technicznych  oraz  ustalania 

zasad  ewentualnych  wzmocnień, 

dla  dalszego  użytkowania  w  okre-

ślonych warunkach.

Przykładowe ekspertyzy budowlane 

opracowane  przez  ostatnie    60  lat 

obejmują różnorodne, często unikal-

ne budynki i budowle inżynierskie. 

Przedmiotem  takich  ekspertyz  były 

i są najczęściej: 

• 

oceny zniszczeń i jakości zbiorni-

ków żelbetowych w oczyszczalniach 

ścieków oraz w różnych dziedzinach 

Fot.  3.  Przykład  wzmocnionej  iglicy 

Pałacu  Kultury  i  Nauki  jako  wieży 

telekomunikacyjnej

Fot.  4.  Ocena i wzmocnienie lokalne 

budynku mieszkalnego w Warszawie

Fot.  5.  Ocena stanu technicznego fragmentu konstrukcji 

budynku użyteczności publicznej w Warszawie

Fot.  6.  Wzmocnienie  stropu  żelbetowego  taśmami 

węglowymi

PRZEGLĄD BUDOWLANY 

3/2006

18

KONSTRUKCJE–ELEMENTY–MATERIAŁY

A

R

T

Y

K

U

Ł

Y

 P

R

O

B

L

E

M

O

W

E

nasza nowa, lepsza strona  >>

www

.

przegladbudowlany

.

pl

przemysłu,  z  ewentualnymi  projek-

tami koncepcyjnymi wzmocnień,

• 

oceny  stanu  technicznego 

i  wzmocnień  żelbetowych  silosów 

na  materiały  sypkie,  jak:  cement, 

klinkier, cukier, pył, materiały oleiste 

itp. (fot. 1, 2),

• 

oceny  stanu  technicznego 

i ewentualnych wzmocnień dźwiga-

rów sprężonych o rozpiętości od 12 

do 42 m w obiektach o różnym prze-

znaczeniu,

• 

oceny  stanu  technicznego  żel-

betowych  kominów  i  wież  teletran-

smisyjnych  o  wysokości  od  20  

do 300 m (fot. 3),

• 

oceny stanu technicznego i ewen-

tualne projekty wzmocnienia żelbe-

towych  chłodni  hiperboloidalnych 

o wysokości ok. 100 m,

• 

oceny  stanu  technicznego  naj-

większych zapór żelbetowych, wraz 

z  budowlanym  częściami  energe-

tycznymi,

• 

oceny stanu technicznego żelbe-

towych  konstrukcji  hal  przemysło-

wych o dużych wymiarach i obcią-

żeniach,

• 

oceny  żelbetowych  i  stalowych 

mostów, tuneli i wiaduktów,

• 

oceny  stanu  technicznego 

i  ewentualnych  projektów  wzmoc-

nień budynków mieszkalnych wyko-

nanych  w  różnych  technologiach 

o  wysokości  do  20  kondygnacji 

(fot. 4),

• 

oceny  stanu  technicznego 

i  ewentualnych  zasad  wzmocnień 

obiektów  użyteczności  publicznej 

o różnym przeznaczeniu, jak: banki, 

hotele, szkoły, szpitale oraz budynki 

administracyjne, handlowe, specjal-

ne itp. (fot. 5, 6),

• 

oceny stanu technicznego i ewen-

tualnych zasad wzmocnień budowli 

zabytkowych,  sakralnych  (kościo-

łów),  monumentalnych  itp.  (fot.  7, 

8, 9).

Działalność  diagnostyczna  kon-

strukcji  obiektów  budowlanych 

powinna  być  stale  doskonalona, 

a także rozszerzana na inne proble-

my,  jak:  akustyka,  fizyka  budowli, 

geotechnika,  chemia,  mykologia, 

ochrona  środowiska,  technologia 

betonu,  techniki  przegród,  techniki 

elementów  wykończeniowych  oraz 

problemy ochrony pożarowej.

Prace  diagnostyczne  powinny 

znajdować  bardzo  dobre  wspar-

cie  przez  akredytowane  badawcze 

laboratoria  specjalistyczne,  dające 

wiarygodne  i  kompleksowe  pod-

stawy do rozwiązywania szerokiego 

zakresu  problemów  technicznych 

w budownictwie.

Fot.  7.  Ocena stanu technicznego budynku zabytkowego 

pn. Pasta w Warszawie

Fot.  8.  Budownictwo  plombowe  przy  budynku  zabyt-

kowym w Warszawie

Fot.  9.  Ocena stanu technicznego 

i wzmocnienia budynku zabytkowego 

ZACHĘTA w Warszawie