background image

 

„ Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

 

 
 
 

MINISTERSTWO EDUKACJI 

         NARODOWEJ 

 
 
 
 
 

Marceli Konfederak 
 
 
 
 
 
 
 

Stosowanie materiałów konstrukcyjnych i narzędziowych 
812[03].O1.03 

 
 

 
 
 
 
 
Poradnik dla nauczyciela 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
Wydawca 

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy 
Radom 2007

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

Recenzenci: 

mgr Janusz Górny 
mgr inż. Marek Olsza 
 
 
Opracowanie redakcyjne: 
mgr inż. Paweł Krawczak 
 
 
Konsultacja: 
dr inż. Bożena Zając 

 

 

 

 

 

 

 

 

Poradnik  stanowi  obudowę  dydaktyczną  programu  jednostki  modułowej  812[03].O1.03 
„Stosowanie  materiałów  konstrukcyjnych  i  narzędziowych”,  zawartej  w modułowym 
programie nauczania dla zawodu operator maszyn i urządzeń odlewniczych. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Wydawca 

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy, Radom  2007

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

SPIS  TREŚCI 

 
1. Wprowadzenie  

2. Wymagania wstępne  

3. Cele kształcenia  

4. Scenariusze zajęć 

5. Ćwiczenia 

11 

 5.1. Tworzywa sztuczne. Materiały kompozytowe 

11 

5.1.1. Ćwiczenia  

11 

5.2. Materiały ceramiczne. Materiały ogniotrwałe. Materiały uszczelniające. 

Drewno, szkło, guma 

 

13 

5.2.1. Ćwiczenia  

13 

5.3. Metalurgia stali 

15 

5.3.1. Ćwiczenia 

15 

5.4.  Budowa  ,właściwości  fizyczne,  chemiczne,  mechaniczne  i  technologiczne 

metali i stopów 

17 

5.4.1. Ćwiczenia  

17 

5.5. Stale niestopowe (węglowe): wpływ węgla na właściwości stali, klasyfikacja 

stali, znakowanie 

19 

5.5.1. Ćwiczenia  

19 

5.6.  Stale  stopowe:  wpływ  pierwiastków  stopowych  na  właściwości  stali, 

klasyfikacja stali, znakowanie 

21 

5.6.1. Ćwiczenia  

21 

5.7. Staliwo. Żeliwo szare, żeliwo białe – właściwości, zastosowanie, 

znakowanie 

23 

5.7.1. Ćwiczenia  

23 

5.8. Metale nieżelazne i ich stopy 

25 

5.8.1. Ćwiczenia  

25 

6. Ewaluacja osiągnięć ucznia 

27 

7. Literatura  

41 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

1. WPROWADZENIE 

 

Przekazujemy Państwu Poradnik dla  nauczyciela, który będzie pomocny w prowadzeniu 

zajęć  dydaktycznych  w  szkole  kształcącej  w  zawodzie  operator  maszyn  i  urządzeń 
odlewniczych. 

Poradnik  dla  nauczyciela  zawiera  informacje  i  wskazówki  niezbędne  dla  efektywnego 

zorganizowania  procesu  kształcenia  w  jednostce  modułowej.  Zamieszczono  w nim 
następujące części: 
– 

wymagania wstępne, 

– 

szczegółowe cele kształcenia, 

– 

przykładowe scenariusze zajęć, 

– 

ćwiczenia, 

– 

ewaluacja osiągnięć ucznia, 

– 

literatura. 
Wymagania  wstępne  określają  umiejętności,  jakie  uczeń  powinien  mieć  ukształtowane 

przed  rozpoczęciem  pracy  z  poradnikiem.  Należy  zachęcić  uczniów,  aby  zapoznali  się 
z wymaganiami  i  ocenili,  czy  je  spełniają.  Dotyczą  one  umiejętności,  które  uczniowie 
ukształtowali  podczas  dotychczasowej  nauki.  Spełnienie  wymagań  wstępnych  pozwoli 
uczniom  na  skoncentrowanie  się  na  kształtowaniu  nowych  umiejętności,  potrzebnych  do 
zaliczenia jednostki modułowej. 

Szczegółowe cele kształcenia określają umiejętności, jakie uczeń powinien ukształtować 

w wyniku  procesu  kształcenia  w  tej  jednostce  modułowej.  Przed  rozpoczęciem  zajęć  należy 
zapoznać uczniów z celami kształcenia, aby dowiedzieli się, czego się nauczą. 

W  poradniku  zamieszczono  także  dwa  przykładowe  scenariusze  zajęć.  Wskazują  one 

sposób  prowadzenia  zajęć  dydaktycznych  z wykorzystaniem  metod zalecanych  w programie 
jednostki modułowej. 

Ćwiczenia  (tożsame  z  tymi,  które  znajdują  się  w  poradniku  dla  ucznia),  zawierają 

polecenie,  wskazówki  do  realizacji,  zalecane  metody  nauczania  –  uczenia  się  oraz  środki 
dydaktyczne. Wykonując poszczególne ćwiczenia uczeń powinien ukształtować umiejętności 
niezbędne do zaliczenia jednostki modułowej. 

Ewaluacja  osiągnięć  ucznia  powinna  zostać  przeprowadzona  z  pomocą  testu 

wielokrotnego  wyboru.  W  poradniku  dla  nauczyciela  zamieszczono  dwa  przykładowe 
narzędzia pomiaru dydaktycznego. Wszystkie zadania zamieszczone w teście obejmują treści 
objęte  programem  nauczania  oraz  sprawdzają,  czy  uczeń  osiągnął  założone  w  jednostce 
modułowej cele. 

Ostatnim  elementem  poradnika  dla  nauczyciela  jest  wykaz  literatury.  Zawiera  on 

zarówno  pozycje  przydatne  uczniowi  dla  pogłębienia  wiedzy  z  zakresu  programu  jednostki 
modułowej, jak i pozycje metodyczne. 

Wskazane  jest,  aby  zajęcia  dydaktyczne  w  jednostce  modułowej  prowadzone  były 

różnymi  metodami  uwzględniającymi  wszystkie  strategie  kształcenia  wielostronnego.  
Należy stosować metody z zakresu strategii problemowej (metody problemowe) i operacyjnej 
(metody  praktyczne).  Formy  organizacyjne  pracy powinny  być  zróżnicowane  począwszy od 
samodzielnej pracy uczniów do pracy zespołowej.  
 
 
 
 
 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

 
 
 
 
 
 
 

        

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Schemat układu jednostek modułowych 

 
 
 

812[03].O1.01 

Przestrzeganie wymagań 

bezpieczeństwa i higieny pracy, 

ochrony przeciwpożarowej  

i ochrony środowiska 

 

 

812[03].O1.02 

Posługiwanie się 

dokumentacją techniczną

 

 

 

812[03].O1.04 

Rozpoznawanie elementów maszyn 

i mechanizmów 

812[03].O1.05 

Analizowanie układów 

elektrycznych i automatyki 

przemysłowej 

 
 

812[03].O1.06 

Stosowanie podstawowych technik 

wytwarzania części maszyn 

 

812[03].O1 

Techniczne podstawy zawodu 

 

812[03].O1.03 

Stosowanie materiałów 

konstrukcyjnych  

i narzędziowych 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

2. WYMAGANIA WSTĘPNE 

 

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć: 

 

korzystać z różnych źródeł informacji, 

 

korzystać z poradników i norm, 

 

odczytywać informacje dotyczące materiałów podane na rysunkach, 

 

analizować treść zadania, dobierać metody i plan rozwiązania, 

 

komunikować się i pracować w zespole,  

 

samodzielnie podejmować decyzje, 

 

dokonywać oceny swoich umiejętności, 

 

posługiwać się podstawowymi pojęciami z zakresu chemii, takimi jak: pierwiastek, stop, 

 

rozpoznawać symbole podstawowych pierwiastków i związków chemicznych, 

 

interpretować związki wyrażone za pomocą wzorów, tabel. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

3. CELE KSZTAŁCENIA 

 
 

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć: 

– 

scharakteryzować rodzaje i zastosowanie materiałów niemetalowych, 

– 

określić właściwości materiałów niemetalowych, 

– 

sklasyfikować materiały ogniotrwałe, 

– 

określić właściwości i zastosowanie materiałów ogniotrwałych, 

– 

określić właściwości metali i ich stopów, 

– 

wykonać badanie właściwości mechanicznych i technologicznych metali i stopów, 

– 

sklasyfikować stopy żelaza z węglem, 

– 

rozróżnić składniki strukturalne stali, 

– 

sklasyfikować stopy metali nieżelaznych, 

– 

rozróżnić  gatunki  oraz  określić  właściwości  i  zastosowanie  metali  nieżelaznych  i ich 
stopów, 

– 

rozpoznać na podstawie oznaczenia stopy Fe-C, metale nieżelazne i ich stopy, 

– 

wyjaśnić proces obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej, 

– 

dobrać  do  wykonania  określonych  operacji  obróbki  cieplnej:  temperaturę  nagrzewania, 
środek chłodzący, urządzenia do nagrzewania, urządzenia do chłodzenia, 

– 

obsłużyć piece komorowe do nagrzewania oraz wanny hartownicze, 

– 

wykonać wyżarzanie, hartowanie i odpuszczanie, 

– 

skorzystać z wykresu żelazo-cementyt, 

– 

zastosować  przepisy  bezpieczeństwa  i  higieny  pracy,  ochrony  przeciwpożarowej 
i ochrony środowiska podczas wykonywania pracy, 

– 

skorzystać z PN, katalogów, poradników. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

4. PRZYKŁADOWE SCENARIUSZE ZAJĘĆ 

 

Scenariusz zajęć 1 

 

Osoba prowadząca    

 

 

……………………………………………………………. 

Modułowy program nauczania:   Operator  maszyn i urządzeń odlewniczych 812 [03] 
Moduł:  

  Techniczne podstawy zawodu 812 [03].O1

 

Jednostka modułowa:  

  Stosowanie materiałów konstrukcyjnych i narzędziowych 

812[03].O1.03 

Temat: 

Analizowanie 

właściwości 

fizycznych, 

chemicznych, 

mechanicznych  

i technologicznych metali i stopów 

Cel  ogólny:  Określić  właściwości  fizyczne,  chemiczne,  mechaniczne  i  technologiczne 

materiałów metalowych i niemetalowych 

 
Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć: 

 

wymienić materiały stosowane w budowie maszyn,  

 

scharakteryzować własności fizyczne i chemiczne metali, 

 

scharakteryzować  własności technologiczne metali, 

 

wymienić kryteria doboru materiału, 

 

rozpoznać metale i stopy metali.  

 
Metody nauczania–uczenia się: 

 

wykład, 

 

burza mózgów, 

 

ćwiczenia. 

Formy organizacyjne pracy uczniów: 

 

grupowa. 

 
Czas: 45 min. 
 

Środki dydaktyczne: 

 

próbki różnych materiałów stosowanych w budowie maszyn, 

 

katalogi i ksiązki zawierające informacje o własnościach różnych materiałów, 

 

Polskie Normy.  

 
Przebieg zajęć:  
1.  Sprawy organizacyjne. 
2.  Nawiązanie do tematu, omówienie celów zajęć. 
3.  Omówienie cech charakterystycznych i właściwości metali i ich stopów. 
4.  Przedstawienie zadania do wykonania. 
5.  Rozdanie dokumentacji. 
6.  Realizacja tematu: 

 

uczniowie  wykonują  ćwiczenie  w  grupach,  zgodnie  z  instrukcją  zamieszczoną  
w poradniku dla ucznia, 

 

zapoznają się z otrzymaną dokumentacją oraz zasadami BHP, 

 

dokonują podziału pracy, 

 

zbierają potrzebne informacje, 

 

prezentują efekt swojej pracy nauczycielowi. 

7.  Nauczyciel analizuje prace ucznia i dokonuje oceny. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

Zakończenie zajęć 
 
Praca domowa 
Napisz w zeszycie notatkę będącą odpowiedzią na pytania:  
Jakie są cechy fizyczne i chemiczne metali i ich stopów? 
Jakie są właściwości technologiczne metali i ich stopów?

 

 
Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach: 

 

anonimowe  ankiety  ewaluacyjne  dotyczące  sposobu  prowadzenia  zajęć  i  zdobytych 
umiejętności. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

Scenariusz zajęć 2 

 
Osoba prowadząca    

 

 

……………………………………………………………. 

Modułowy program nauczania: 

Operator  maszyn i urządzeń odlewniczych 812 [03] 

Moduł:  

Techniczne podstawy zawodu 812 [03].O1

 

Jednostka modułowa:  

  Stosowanie  materiałów  konstrukcyjnych  i  narzędziowych 

812[03].O1.03 

Temat:        Stale  niestopowe  (węglowe);  wpływ  węgla  na  właściwości  stali,  klasyfikacja 

stali, znakowanie stali. 

Cel  ogólny:  Określić  właściwości  fizyczne,  chemiczne,  mechaniczne  i  technologiczne 

materiałów metalowych i niemetalowych. 

 
Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć: 

 

scharakteryzować stal,  

 

scharakteryzować przemiany zachodzące w stali podczas grzania i chłodzenia, 

 

scharakteryzować podział stali węglowych, 

 

wymienić domieszki zwykłe stali i ich wpływ na własności stali, 

 

rozpoznać oznaczenie stali węglowej. 

 
Metody nauczania–uczenia się: 

 

wykład, 

 

burza mózgów,  

 

ćwiczenia. 

Formy organizacyjne pracy uczniów: 

 

grupowa. 

 
Czas: 90 min. 
 
Środki dydaktyczne: 

 

materiały i książki zawierające informacje o stalach węglowych, 

 

wykres żelazo-węgiel, 

 

wykres pokazujący wpływ zawartości węgla na właściwości stali, 

 

próbki stali o różnej twardości i wytrzymałości, 

 

Polskie Normy. 

 
Przebieg zajęć:  
1.  Sprawy organizacyjne. 
2.  Nawiązanie do tematu, omówienie celów zajęć. 
3.  Omówienie przemian zachodzących w stali w czasie podgrzewania i studzenia. 
4.  Omówienie podziałów stali węglowych. 
5.  Omówienie wpływu zawartości węgla na własności stali. 
6.  Omówienie domieszek i ich wpływu na własności stali węglowych. 
7.  Omówienie znakowania stali węglowych 
8.  Przedstawienie zadania do wykonania. 
9.  Rozdanie dokumentacji. 
10. Realizacja tematu: 

  uczniowie  wykonują  ćwiczenie  w  grupie,  zgodnie  z  instrukcją  zamieszczoną  

w poradniku dla ucznia, 

  zapoznają się z rodzajami i znakowaniem stali węglowych, 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

10 

  dokonują podziału zadań w grupie, 

  wyszukują odpowiednie informacje, 

  dokonują zapisu i podziału uzyskanych informacji, 

  prezentują efekt swojej pracy nauczycielowi. 

11. Nauczyciel analizuje pracę ucznia i dokonuje oceny. 
 
Zakończenie zajęć 
 
Praca domowa 
Napisz w zeszycie notatkę będącą odpowiedzią na pytanie: Co to jest stal węglowa i jakie są 
jej składniki?

 

 
Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach: 

 

anonimowe  ankiety  ewaluacyjne  dotyczące  sposobu  prowadzenia  zajęć  i  zdobytych 
umiejętności. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

11 

5. ĆWICZENIA 

 

5.1. Tworzywa sztuczne. Materiały kompozytowe 

 

5.1.1. Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

 

Odczytaj  z  PN  i  katalogów  po  dwa  rodzaje  termo-  i  duroplastów,  zapisz  ich  dane 

charakterystyczne. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 
Przygotować normy i katalogi zawierające informacje o tworzywach sztucznych. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  zapoznać się z treścią ćwiczenia, 
2)  zapoznać się z otrzymanymi normami i katalogami, 
3)  odszukać tworzywa sztuczne termo- i duroplasty, 

4)  wypisać po 2 z nich, 

5)  zaprezentować efekt swojej pracy nauczycielowi. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

ćwiczenie praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

PN i katalogi zawierające informacje o tworzywach sztucznych. 

 
Ćwiczenie 2 

Odszukaj  w  PN  i  katalogach  temperatury  przetwarzania,  ciężar  właściwy,  skurcz 

przetwórczy następujących tworzyw sztucznych: PP, ABS, PE, PS 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 
Przygotować normy i katalogi zawierające informacje o tworzywach sztucznych. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  dobrać partnerów do pracy w grupie, 
2)  zapoznać się treścią ćwiczenia, 
3)  zapoznać się z otrzymanymi normami i katalogami, 
4)  podzielić pracę na poszczególnych członków grupy, 
5)  odszukać odpowiednie tablice, 
6)  zapisać potrzebne informacje, 
7)  uporządkować odnalezione informacje,  
8)  zaprezentować efekty pracy grupy na forum grupy. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

12 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

ćwiczenie praktyczne. 
Środki dydaktyczne: 

 

PN i katalogi zawierające informacje o tworzywach sztucznych. 

 
Ćwiczenie 3 

 

Odczytaj  z  PN  i  katalogów  po  2  rodzaje  kompozytów  o  osnowie  metalicznej 

 i polimerowej, zapisz ich dane charakterystyczne. 
 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 
Przygotować normy i katalogi zawierające informacje o tworzywach sztucznych. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  zapoznać się z treścią ćwiczenia, 
2)  zapoznać się z otrzymanymi normami i katalogami, 
3)  odszukać odpowiednie kompozyty, 
4)  wypisać po 2 z nich, 
5)  zaprezentować efekt swojej pracy nauczycielowi. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

ćwiczenie praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

PN i katalogi zawierające informacje o tworzywach sztucznych. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

13 

5.2.  Materiały  ceramiczne.  Materiały  uszczelniające.  Drewno, 

szkło, guma 

 

5.2.1. Ćwiczenia 

 

Ćwiczenie 1 

 

Odczytaj  z  PN  i  katalogów  na  jakie  grupy  ze  względu  na  własności  i  zastosowanie 

dzielimy węgliki spiekane. 
 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 
Przygotować normy i katalogi zawierające informacje o węglikach spiekanych. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  zapoznać się z treścią ćwiczenia, 
2)  zapoznać się z otrzymanymi normami i katalogami, 
3)  odszukać węgliki spiekane, 
4)  wypisać oznaczenia, ich przeznaczenie i oznakowanie, 
5)  zaprezentować efekt swojej pracy nauczycielowi. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

ćwiczenie praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

PN i katalogi zawierające informacje o węglikach spiekanych. 

 

Ćwiczenie 2 

Odszukaj  w  PN  i  katalogach  własności  kauczuku  naturalnego  i  kilku  syntetycznych  

a następnie  porównaj je. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 
Przygotować normy i katalogi zawierające informacje tworzywach niemetalowych takich jak 
guma, 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 
Uczeń powinien: 

1)  dobrać partnerów do pracy w grupie, 
2)  zapoznać się z treścią ćwiczenia, 
3)  zapoznać się z otrzymanymi normami i katalogami, 
4)  podzielić pracę na poszczególnych członków grupy, 
5)  odszukać odpowiednie tablice, 
6)  zapisać potrzebne informacje, 
7)  uporządkować odnalezione informacje,  
8)  zaprezentować efekty pracy grupy na forum grupy. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

14 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

ćwiczenie praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

PN i katalogi zawierające informacje o tworzywach niemetalowych takich jak guma. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

15 

5.3.  Metalurgia stali 

 
5.3.1. Ćwiczenia 

 

Ćwiczenie 1 

 

Na  podstawie  uzyskanych  na  zajęciach  informacji  porównaj  metody  wytopu  stali: 

piecową i konwertorową. 
 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 
Przygotować normy i katalogi zawierające informacje o tworzywach sztucznych. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  zapoznać się z treścią ćwiczenia, 
2)  zapoznać się z posiadanymi informacjami pisanymi, 
3)  wypisać cechy charakterystyczne metod, 
4)  porównać je i wypisać wnioski, 
5)  zaprezentować efekt swojej pracy nauczycielowi. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

ćwiczenie praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

podręcznik, zeszyt. 

 

Ćwiczenie 2 

Porównaj stale  bessemerowską  i thomasowską, wymień ich wady  i  zalety, porównaj ich 

zanieczyszczenia. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 
Przygotować normy i katalogi zawierające informacje o tworzywach sztucznych. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  dobrać partnerów do pracy w grupie, 
2)  zapoznać się treścią ćwiczenia, 
3)  zapoznać się z otrzymanymi normami i katalogami, 
4)  podzielić pracę na poszczególnych członków grupy, 
5)  odszukać odpowiednie informacje, 
6)  zapisać potrzebne informacje, 
7)  uporządkować odnalezione informacje,  
8)  zaprezentować efekty pracy grupy na forum grupy. 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

16 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

ćwiczenie praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

PN i katalogi, podręczniki zawierające informacje o stalach i metodach ich wytopu. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

17 

5.4.  Budowa,  właściwości  fizyczne,  chemiczne,  mechaniczne 

i technologiczne metali i stopów 

 
5.4.1. Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Elementy, które otrzymałeś, wykonane są z różnych materiałów, podziel je na dwie grupy 

metali i niemetali, scharakteryzuj krótko własności metali.  
 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 
Przygotować normy i katalogi zawierające informacje o tworzywach sztucznych. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  dobrać partnerów do pracy w grupie, 
2)  zastanowić się, czym charakteryzują się metale, 
3)  wpisać wszystkie  cechy  na kartce (burza  mózgów - nie krytykując żadnego z pomysłów 

Twoich koleżanek/kolegów), 

4)  uporządkować zapisane pomysły - odrzucić budzące wątpliwości członków grupy, 
5)  podzielić elementy według spisanych cech na metale i niemetale, 
6)  zaprezentować efekty pracy grupy na forum grupy. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

ćwiczenie praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

elementy wykonane z metali i niemetali np. tworzywa sztuczne drewno. 

 
Ćwiczenie 2 
 

Wykonaj próbę pomiaru twardości metodą Brinella. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 
Przygotować normy i katalogi zawierające informacje o tworzywach sztucznych. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  dobrać partnerów do pracy w grupie, 
2)  zapoznać się z metodą i przebiegiem próby, 
3)  przygotować próbki do wykonania ćwiczenia, 
4)  wykonać próby pomiaru twardości i zapisać ich wyniki oraz wnioski. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

ćwiczenie praktyczne. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

18 

Środki dydaktyczne: 

 

twardościomierz Brinella, 

 

norma PN-91/H-04350 zawierająca opis przebiegu, tabele doboru i odczyt wyników, 

 

próbki metali. 

 
Ćwiczenie 3 
 

Wyszukaj  w  tabelach  lub  katalogach  stali,  tworzyw  sztucznych  i    stopów  metali 

kolorowych  po  dwa  gatunki  z  każdej  grupy,  wypisz  ich  własności  fizyczne  i  mechaniczne 
a następnie porównaj je. 
 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 
Przygotować normy i katalogi zawierające informacje o tworzywach sztucznych. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  dobrać partnerów do pracy w grupie, 
2)  wyszukać odpowiednie informacje w katalogach lub tabelach, które otrzymałeś,  
3)  wypisać ich właściwości,  
4)  porównać je i wyciągnąć wnioski, 
5)  zaprezentować je na forum grupy. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

ćwiczenie praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

poradniki,  tabele  i  katalogi  zawierające  informacje  o  materiałach  metalowych 
i tworzywach sztucznych. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

19 

5.5. Stale niestopowe (węglowe); wpływ węgla na właściwości stali, 

klasyfikacja stali, znakowanie 

 
5.5.1. Ćwiczenia

 

 
Ćwiczenie 1 

 

Odczytaj z PN i katalogów właściwości i zastosowanie następujących stali: 

– 

St0SX, 

– 

St3W, 

– 

10, 

– 

45G, 

– 

55. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 
Przygotować normy i katalogi zawierające informacje o stalach węglowych.  
 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  zapoznać się z treścią ćwiczenia, 
2)  zapoznać się z otrzymanymi normami i katalogami, 
3)  odszukać podane gatunki stali, 
4)  zapisać właściwości i zastosowania tych gatunków stali, 
5)  zaprezentować efekt swojej pracy nauczycielowi. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

ćwiczenie praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

PN i katalogi zawierające informacje o stalach węglowych. 

 
Ćwiczenie 2 

 

Odszukaj  w  normach  lub  katalogach  stale  o  tej  samej  zawartości  różnych  składników 

(np. 10  i  15)  różniące  się  zawartością  węgla  i  sprawdź  jakie  maja  własności  mechaniczne, 
wypisz je, porównaj i wyciągnij wnioski: 
 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 
Przygotować normy i katalogi zawierające informacje o tworzywach sztucznych. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  zapoznać się z treścią ćwiczenia, 
2)  zapoznać się z otrzymanymi normami i katalogami, 
3)  odszukać odpowiednie gatunki stali, 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

20 

4)  zapisać właściwości tych gatunków stali, wyciągnąć wnioski, zapisać je, 
5)  zaprezentować efekt swojej pracy nauczycielowi. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

ćwiczenie praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

PN i katalogi zawierające informacje o stalach węglowych. 

 
Ćwiczenie 3 

Odszukaj  w  PN  i  katalogach  stale  do  nawęglania  i  do  ulepszania  cieplnego,  wypisz  ich 

skład chemiczny oraz właściwości i zastosowanie.   
 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 
Przygotować normy i katalogi zawierające informacje o stalach węglowych. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  dobrać partnerów do pracy w grupie, 
2)  zapoznać się treścią ćwiczenia, 
3)  zapoznać się z otrzymanymi normami i katalogami, 
4)  podzielić pracę na poszczególnych członków grupy, 
5)  odszukać odpowiednie  gatunki stali, 
6)  zapisać właściwości i zastosowania tych gatunków stali, 
7)  uporządkować w grupie odnalezione informacje,  
8)  zaprezentować efekty pracy grupy na forum klasy. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

ćwiczenie praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

PN i katalogi zawierające informacje o stalach węglowych. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

21 

5.6.  Stale  stopowe:  wpływ  dodatków  stopowych  na  właściwości 

stali, klasyfikacja stali, znakowanie 

 
5.6.1. Ćwiczenia

 

 
Ćwiczenie 1 

 

Odczytaj z PN i katalogów właściwości i zastosowanie następujących stali: 

– 

15H, 

– 

18HGT, 

– 

35HM, 

– 

38HMJ, 

– 

N9E. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 
Przygotować normy i katalogi zawierające informacje o stalach stopowych. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  zapoznać się z treścią ćwiczenia, 
2)  zapoznać się z otrzymanymi normami i katalogami, 
3)  odszukać podane gatunki stali, 
4)  zapisać właściwości i zastosowania tych gatunków stali, 
5)  zaprezentować efekt swojej pracy nauczycielowi. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

ćwiczenie praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

PN i katalogi zawierające informacje o stalach węglowych. 

 
Ćwiczenie 2 

 

Odszukaj w normach lub katalogach stale o tej samej zawartości węgla (np. 30H i 30G2) 

różniące się zawartością składników stopowych i sprawdź jakie maja własności mechaniczne, 
wypisz je, porównaj i wyciągnij wnioski. 
 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 
Przygotować normy i katalogi zawierające informacje o stalach stopowych. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  zapoznać się z treścią ćwiczenia, 
2)  zapoznać się z otrzymanymi normami i katalogami, 
3)  odszukać odpowiednie gatunki  stali, 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

22 

4)  zapisać właściwości tych gatunków stali, wyciągnąć wnioski, zapisać je, 
5)  zaprezentować efekt swojej pracy nauczycielowi. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

ćwiczenie praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

PN i katalogi zawierające informacje o stalach stopowych. 

 
Ćwiczenie 3 

Odszukaj  w  PN  i  katalogach  stale  do  azotowania  i  do  ulepszania  cieplnego,  wypisz  ich 

skład chemiczny oraz właściwości i zastosowanie.   

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 
Przygotować normy i katalogi zawierające informacje o stalach stopowych. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  dobrać partnerów do pracy w grupie, 
2)  zapoznać się treścią ćwiczenia, 
3)  zapoznać się z otrzymanymi normami i katalogami, 
4)  podzielić pracę na poszczególnych członków grupy, 
5)  odszukać odpowiednie gatunki stali, 
6)  zapisać właściwości i zastosowania tych gatunków stali, 
7)  uporządkować w grupie odnalezione informacje,  
8)  zaprezentować efekty pracy grupy na forum grupy. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

ćwiczenie praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

– 

PN i katalogi zawierające informacje o stalach stopowych. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

23 

5.7. Staliwo. Żeliwo szare, żeliwo białe: właściwości, zastosowanie, 

znakowanie

 

 
5.7.1. Ćwiczenia 
 

Ćwiczenie 1 

 

Odczytaj z PN i katalogów właściwości i zastosowanie następujących stali i żeliw: 

– 

L35GN, 

– 

L16M, 

– 

L100AGM, 

– 

100, 

– 

400-18. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 
Przygotować normy i katalogi zawierające informacje o staliwach i żeliwach. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  zapoznać się z treścią ćwiczenia, 
2)  zapoznać się z otrzymanymi normami i katalogami, 
3)  odszukać podane gatunki stali i żeliw, 
4)  zapisać właściwości i zastosowania tych gatunków stali, 
5)  zaprezentować efekt swojej pracy nauczycielowi. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

ćwiczenie praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

– 

PN i katalogi zawierające informacje o staliwach i żeliwach. 

 
Ćwiczenie 2 

Odszukaj  w  PN  i  katalogach  po  2  staliwa  żaroodporne  i  żeliwa  sferoidalne,  wypisz  ich 

skład chemiczny oraz właściwości i zastosowanie. 
 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 
Przygotować normy i katalogi zawierające informacje o staliwach i żeliwach. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  dobrać partnerów do pracy w grupie, 
2)  zapoznać się treścią ćwiczenia, 
3)  zapoznać się z otrzymanymi normami i katalogami, 
4)  podzielić pracę na poszczególnych członków grupy, 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

24 

5)  odszukać odpowiednie  gatunki staliwa i żeliwa, 
6)  zapisać właściwości i zastosowania tych gatunków staliwa i żeliwa, 
7)  uporządkować w grupie odnalezione informacje, 
8)  zaprezentować efekty pracy grupy na forum grupy. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

ćwiczenie praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

PN i katalogi zawierające informacje o staliwach i żeliwach. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

25 

5.8.  Metale nieżelazne i ich stopy 

 

5.8.1. Ćwiczenia

 

 
Ćwiczenie 1 

Odczytaj z PN i katalogów właściwości i zastosowanie następujących stopów: 

– 

B555, 

– 

B1010, 

– 

M90, 

– 

BM123, 

– 

PA6. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 
Przygotować normy i katalogi zawierające informacje o stopach metali kolorowych. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  zapoznać się z treścią ćwiczenia, 
2)  zapoznać się z otrzymanymi normami i katalogami, 
3)  odszukać podane gatunki stopów, 
4)  zapisać właściwości i zastosowania tych stopów, 
5)  zaprezentować efekt swojej pracy nauczycielowi. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

ćwiczenie praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

PN i katalogi zawierające informacje o stopach metali nieżelaznych. 

 

Ćwiczenie 2 

Odszukaj w PN i katalogach stopy CuAl9Fe3, CuMn12Ni3, SnSb8Cu3, wypisz ich skład 

chemiczny oraz właściwości i zastosowanie. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 
Przygotować normy i katalogi zawierające informacje o stopach metali kolorowych. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  dobrać partnerów do pracy w grupie, 
2)  zapoznać się z treścią ćwiczenia, 
3)  zapoznać się z otrzymanymi normami i katalogami, 
4)  podzielić pracę na poszczególnych członków grupy, 
5)  odszukać odpowiednie  gatunki stopów, 
6)  zapisać właściwości i zastosowania tych stopów, 
7)  uporządkować w grupie odnalezione informacje,  
8)  zaprezentować efekty pracy grupy na forum grupy. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

26 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

ćwiczenie praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

PN i katalogi zawierające informacje o stopach metali nieżelaznych. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

27 

6. EWALUACJA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA 

 

Przykłady narzędzi pomiaru dydaktycznego 

 

Test  do  jednostki  modułowej:  Stosowanie  materiałów  konstrukcyjnych 
i narzędziowych.
 

Test składa się z 20 zadań wielokrotnego wyboru, z których: 

– 

zadania 1, 2, 3, 5, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 17, 19 20 są z poziomu podstawowego, 

– 

zadania 4, 6, 7, 8, 9, 16, 18,  są z poziomu ponadpodstawowego. 

 

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt 

 

Za każdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak 

uczeń otrzymuje 0 punktów. 
 

Proponuje się następujące normy wymagań – uczeń otrzymuje następujące 
oceny szkolne: 

 

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 9 zadań z poziomu podstawowego, 

 

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 12 zadań z poziomu podstawowego,  

 

dobry – za rozwiązanie 15 zadań, w tym co najmniej 3 z poziomu ponadpodstawowego,  

 

bardzo  dobry  –  za  rozwiązanie  18  zadań,  w  tym  co  najmniej  5  z  poziomu 
ponadpodstawowego. 

 

Klucz  odpowiedzi: 1. a, 2. a, 3. b, 4. b, 5. a, 6. b, 7. a, 8. c, 9. c, 10. a, 11. b, 
12. 
b, 13. a, 14. a, 15. b, 16. a, 17. a, 18. a, 19. b, 20. c. 

 

Plan testu 
 

Nr 

zad. 

Cel operacyjny  
(mierzone osiągnięcia ucznia) 

Kategoria 

celu 

Poziom 

wymagań 

Poprawna 

odpowiedź 

Zdefiniować pojęcie stali 

Określić, co to jest surówka 

Określić, co to jest żeliwo 

Określić, do czego służy próba Brinella 

PP 

Sklasyfikować podział stali 

Określić wpływ fosforu na właściwości stali 

PP 

Rozróżniać oznaczenie stali węglowych 

PP 

Określić, co decyduje o spawalności stali 

PP 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

28 

Selekcjonować żeliwa 

PP 

10  Rozpoznać oznaczenie stali do nawęglania 

11  Zdefiniować pojecie mosiądz 

12  Rozpoznać metodę wytopu stali 

13  Rozpoznać oznaczenie stopu aluminium 

14  Zdefiniować pojecie termoplasty 

15 

Wskazać najczęstszą metodę przetwarzania 
tworzyw sztucznych 

16 

Scharakteryzować proces wytwarzania elementów 
ze spiekanych proszków metali 

PP 

17  Zdefiniować pojęcie cermetale 

18  Określić, jaki jest główny składnik gumy 

PP 

19 

Zdefiniować proces stopniowego tracenia 
własności przez gumę 

20 

Wskazać najbardziej wartościowy  
w technice element drewna 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

29 

Przebieg testowania 

 

Instrukcja dla nauczyciela 

1.  Ustal  z  uczniami  termin  przeprowadzenia  sprawdzianu  z  wyprzedzeniem  co  najmniej 

jednotygodniowym. 

2.  Przed rozpoczęciem sprawdzianu przedstaw uczniom zasady przebiegu testowania. 
3.  Podkreśl wagę samodzielnego rozwiązania zadań testowych. 
4.  Rozdaj  uczniom  przygotowane  dla  nich  materiały  (instrukcję,  zestaw  zadań  testowych, 

kartę odpowiedzi). 

5.  Udzielaj odpowiedzi na pytania formalne uczniów. 
6.  Przypomnij o upływającym czasie na 10 i 5 minut przed końcem sprawdzianu. 
7.  Po upływie czasu sprawdzianu poproś uczniów o odłożenie przyborów do pisania. 
8.  Zbierz od uczniów karty odpowiedzi oraz zestawy zadań testowych. 

 

Instrukcja dla ucznia 

1.  Przeczytaj dokładnie instrukcję. 
2.  Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 
3.  Odpowiedzi udzielaj wyłącznie na karcie odpowiedzi. 
4.  Zapoznaj się z zestawem zadań testowych. 
5.  Test zawiera 20 zadań.  
6.  Do każdego zadania podane są cztery odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 
7.  Zaznacz  prawidłową  według  Ciebie  odpowiedź  wstawiając  literę  X  w  odpowiednim 

miejscu na karcie odpowiedzi. 

8.  W przypadku pomyłki zaznacz  błędną odpowiedź kółkiem, a następnie literą X zaznacz 

odpowiedź prawidłową. 

9.  Za każde poprawne rozwiązanie zadania otrzymujesz jeden punkt. 
10.  Za udzielenie błędnej odpowiedzi, jej brak lub zakreślenie więcej niż jednej odpowiedzi - 

otrzymujesz zero punktów. 

11.  Uważnie czytaj treść zadań i proponowane warianty odpowiedzi. 
12.  Nie odpowiadaj  bez zastanowienia; jeśli któreś z zadań sprawi Ci trudność – przejdź do 

następnego. Do zadań, na które nie udzieliłeś odpowiedzi możesz wrócić później.  

13.  Pamiętaj, że odpowiedzi masz udzielać samodzielnie. 
14.  Na rozwiązanie testu masz 45 minut. 
 
 

Materiały dla ucznia: 

– 

instrukcja, 

– 

zestaw zadań testowych, 

– 

karta odpowiedzi. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

30 

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH 

 
1.  Stal to 

a)  stop żelaza z węglem o zawartości węgla do 2%C. 
b)  mieszanina metali. 
c)  substancja ceramiczna. 
d)  roztwór  żelazowy o dużej wytrzymałości. 
 

2.  Surówka to 

a)  stop żelaza z węglem o zawartości węgla ponad 2%. 
b)  stop techniczny aluminium. 
c)  stop miedzi do przeróbki plastycznej. 
d)  mieszanina stali w stanie płynnym. 
 

3.  Żeliwo to 

a)  techniczny stop żelaza o zawartości węgla powyżej 2%. 
b)  stop żelaza z węglem i innymi pierwiastkami o zawartości węgla ponad 2% stosowany 

w postaci odlewów. 

c)  mieszanina eutektyczna. 
d)  stop żelaza o zawartości węgla 3,2% i temperaturze 1243

0

C. 

 

4. Metoda Brinella służy do pomiaru 

a)  wytrzymałości na rozciąganie. 
b)  twardości. 
c)  udarności. 
d)  sprężystości. 
 

5. Stale dzielimy na 

a)  węglowe i stopowe. 
b)  walcowane i odlewane. 
c)  ciągnione i łuszczone. 
d)  odlewane i kute. 
 

6. Fosfor w stali powoduje 

a)  kruchość na gorąco. 
b)  kruchość na zimno. 
c)  kruchość na niebiesko. 
d)  kruchość na zielono. 
 

7. Oznaczenie stali węglowych to 

a)  St3, St0, 10, MSt6. 
b)  45HN, 38HMJ, 20HGS, 18HGT. 
c)  AK9, Zl200, B1010. 
d)  PP, PA, PET, ABS. 
 

8. O spawalności stali decyduje 

a)  równoważnik elektrochemiczny. 
b)  twardość. 
c)  ekwiwalent węgla. 
d)  temperatura spawania. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

31 

9.  Żeliwa sferoidalne nazywane są tak dlatego, że 

a)  są odlewane w postaci kulek. 
b)  mają postać kul pustych w środku. 
c)  grafit wydziela się w postaci kulek. 
d)  są odporne na działanie atmosfery. 

 
10. Stale do nawęglania mają następujące oznaczenia: 

a)  15H, 16HG, 15HN. 
b)  30G2, 45H, 35HM. 
c)  38HMJ. 
d)  St6, 45, 1.2343. 
 

11. Mosiądz to 

a)  stop miedzi z aluminium 
b)  stop miedzi z cynkiem, 
c)  stop miedzi z cyną. 
d)  stop miedzi z żelazem. 
 

12. Czy metoda Bessemera dotyczy 

a)  produkcji tworzyw sztucznych. 
b)  wytopu stali. 
c)  porównania twardości.  
d)  zabezpieczania przed korozją. 
 

13. Stop aluminium oznacza opis 

a)  PA6. 
b)  B1010. 
c)  37HGNM. 
d)  ABS. 
 

14. Termoplasty to tworzywa sztuczne które 

a)  miękną podgrzane do wysokiej temperatury. 
b)  które są plastyczne w temperaturze pokojowej. 
c)  które miękną ochłodzone do niskich temperatur. 
d)  które są plastyczne aż do wypaleniu w piecu. 
 

15. Tworzywa sztuczne najczęściej przetwarza się przez 

a)  obróbkę wiórową. 
b)  wtrysk. 
c)  walcowanie. 
d)  kucie matrycowe. 
 

16. Elementy z proszków metali kształtuje się przez 

a)  spiekanie w wysokiej temperaturze pod wysokim ciśnieniem. 
b)  odlewanie się do form. 
c)  sklejanie żywicami. 
d)  walcowanie na gorąco. 
 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

32 

17. Cermetale to 

a)  materiały metalowo-ceramiczne. 
b)  metale powlekane ceramiką. 
c)  materiały metalowe służące do uszczelnia. 
d)  metale pokryte korozją. 
 

18. Głównym składnikiem gumy jest 

a)  kauczuk. 
b)  sadza. 
c)  sulfonamidy. 
d)  środki spieniające. 
 

19. Proces tracenia własności przez gumę to 

a)  wulkanizacja. 
b)  starzenie. 
c)  rozwarstwienie. 
d)  rozpad. 
 

20. Najtwardszy element drewna stosowany w technice to 

a)  łyko. 
b)  rdzeń. 
c)  biel i twardziel. 
d)  deska. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

33 

KARTA ODPOWIEDZI 

 
Imię i nazwisko ............................................................................................................................ 

 
Stosowanie materiałów konstrukcyjnych i narzędziowych 
 

Zakreśl poprawną odpowiedź. 
 

Nr  

zadania 

Odpowiedzi 

Punkty 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

10 

 

11 

 

12 

 

13 

 

14 

 

15 

 

16 

 

17 

 

18 

 

19 

 

20 

 

Razem: 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

34 

Test 2 
Test  do  jednostki  modułowej:  Stosowanie  materiałów  konstrukcyjnych  
i narzędziowych
 

Test składa się z 20 zadań wielokrotnego wyboru, z których: 

–  zadania 1, 2, 3, 5, 7, 10, 11, 13, 14, 15, 17, 18, 19 są z poziomu podstawowego, 
–  zadania 4, 6, 8, 9, 12, 16, 20 są z poziomu ponadpodstawowego. 
 

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt  

 

Za każdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak 

uczeń otrzymuje 0 punktów. 
 

Proponuje się następujące normy wymagań – uczeń otrzymuje następujące 
oceny szkolne: 

 

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 9 zadań z poziomu podstawowego, 

 

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 12 zadań z poziomu podstawowego,  

 

dobry – za rozwiązanie 15 zadań, w tym co najmniej 3 z poziomu ponadpodstawowego,  

 

bardzo  dobry  –  za  rozwiązanie  18  zadań,  w  tym  co  najmniej  5  z  poziomu 
ponadpodstawowego. 

 

Klucz  odpowiedzi:  1.  a,  2.  a,  3.  b,  4.  b,  5.  c,  6. a,  7.  a,  8.  c,  9.  c,  10.  c,  11.  c, 
12. 
c, 13. a, 14. c, 15. b, 16. a, 17. a, 18. b, 19. c, 20. b. 

 
 

Plan testu 
 

Nr 

zad. 

Cel operacyjny 
(mierzone osiągnięcia ucznia) 

Kategoria 

celu 

Poziom 

wymagań 

Poprawna 

odpowiedź 

Zdefiniować pojęcie udarności 

Określić, co to jest skrawalność 

Określić, co pokazuje wykres  
żelazo-węgiel 

Określić, do czego służy próba „Rockwella”  

PP 

Sklasyfikować podział stali węglowych 

Określić wpływ siarki na właściwości stali 

PP 

Rozpoznać oznaczenie stali węglowych 

Sklasyfikować podział stali wg składu 
chemicznego 

PP 

Sklasyfikować podział żeliw ciągliwych 

PP 

10  Rozpoznać oznaczenie stali do azotowania 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

35 

11  Sklasyfikować podział mosiądzów 

12  Dobrać zastosowanie brązu 

PP 

13  Rozpoznać oznaczenie stopu aluminium 

14  Zdefiniować pojęcie tworzyw kondensacyjnych 

15  Zdefiniować proces wytopu stali 

16  Określić skład elementów z proszków metali 

PP 

17  Określić wady cermetali 

18  Zdefiniować proces wytwarzania gumy 

19  Określić, co wpływa na własności gumy 

20  Określić wady drewna 

PP 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

36 

Przebieg testowania 

 

Instrukcja dla nauczyciela 

1.  Ustal  z  uczniami  termin  przeprowadzenia  sprawdzianu  z  wyprzedzeniem  co  najmniej 

jednotygodniowym. 

2.  Przed rozpoczęciem sprawdzianu przedstaw uczniom zasady przebiegu testowania. 
3.  Podkreśl wagę samodzielnego rozwiązania zadań testowych. 
4.  Rozdaj  uczniom  przygotowane  dla  nich  materiały  (instrukcję,  zestaw  zadań  testowych, 

kartę odpowiedzi). 

5.  Udzielaj odpowiedzi na pytania formalne uczniów. 
6.  Przypomnij o upływającym czasie na 10 i 5 minut przed końcem sprawdzianu. 
7.  Po upływie czasu sprawdzianu poproś uczniów o odłożenie przyborów do pisania. 
8.  Zbierz od uczniów karty odpowiedzi oraz zestawy zadań testowych. 
 

Instrukcja dla ucznia 

1.  Przeczytaj dokładnie instrukcję. 
2.  Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 
3.  Odpowiedzi udzielaj wyłącznie na karcie odpowiedzi. 
4.  Zapoznaj się z zestawem zadań testowych. 
5.  Test zawiera 20 zadań.  
6.  Do każdego zadania podane są cztery odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 
7.  Zaznacz  prawidłową  według  Ciebie  odpowiedź  wstawiając  literę  X    w  odpowiednim 

miejscu na karcie odpowiedzi. 

8.  W  przypadku  pomyłki  zaznacz  błędną  odpowiedź  kółkiem,  a  następnie  literą  X  zaznacz 

odpowiedź prawidłową. 

9.  Za każde poprawne rozwiązanie zadania otrzymujesz jeden punkt. 
10. Za udzielenie błędnej odpowiedzi, jej brak lub zakreślenie więcej niż jednej odpowiedzi - 

otrzymujesz zero punktów. 

11. Uważnie czytaj treść zadań i proponowane warianty odpowiedzi. 
12. Nie  odpowiadaj  bez  zastanowienia;  jeśli któreś z  zadań  sprawi  Ci  trudność  – przejdź  do 

następnego. Do zadań, na które nie udzieliłeś odpowiedzi możesz wrócić później.  

13. Pamiętaj, że odpowiedzi masz udzielać samodzielnie. 
14. Na rozwiązanie testu masz 45 minut. 
 
 

Materiały dla ucznia: 

–  instrukcja, 
–  zestaw zadań testowych, 
–  karta odpowiedzi. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

37 

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH 

 
1.Udarność to 

a)  odporność materiału na uderzenia. 
b)  odporność na odkształcenia trwałe. 
c)  podatność na odkształcenia. 
d)  podatność na kształtowanie. 

 
2.Skrawalność to 

a)  podatność na obróbkę skrawaniem. 
b)  odporność na obróbkę skrawaniem. 
c)  zdolność do wypełniania formy. 
d)  zdolność do obrabiania innych materiałów. 

 
3.Wykres żelazo węgiel obrazuje 

a)  przemiany stali przy zmianie ciśnienia. 
b)  przemiany w czasie nagrzewania lub chłodzenia zachodzące w stopach żelaza. 
c)  wpływ dodatków stopowych na twardość stali. 
d)  zmiany struktury stali pod wpływem obciążenia. 

 
4. Metoda Rockwella służy do pomiaru 

a)  wytrzymałości na rozciąganie. 
b)  twardości. 
c)  udarności. 
d)  sprężystości. 

 
5. Stale węglowe dzielimy na 

a)  węglowe i stopowe. 
b)  walcowane i odlewane. 
c)  nisko, średnio i wysokowęglowe. 
d)  odlewane i kute. 

 
6.Siarka powoduje w stali 

a)  kruchość na gorąco. 
b)  kruchość na zimno.

 

 

c)  kruchość na niebiesko. 
d)  kruchość na zielono. 

 
7.Oznaczenie stali węglowych konstrukcyjnych  to: 

a)  St3, St0, 10, MSt6. 
b)  45HN, 38HMJ, 20HGS, 18HGT.  
c)  AK9, Zl200, B1010. 
d)  PP, PA, PET, ABS. 

 
8.Stale wg składu chemicznego dzielimy na 

a)  uspokojone i nieuspokojone. 
b)  podstawowe i jakościowe. 
c)  niestopowe i stopowe. 
d)  podstawowe i specjalne. 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

38 

9.Żeliwa ciągliwe dzielimy na 

a)  stopowe i węglowe. 
b)  szare i czarne. 
c)  białe, czarne i perlityczne. 
d)  sferoidalne i żaroodporne. 

 
10.Stale do azotowania mają następujące oznaczenia 

a)  15H, 16HG, 15HN. 
b)  30G2, 45H, 35HM. 
c)  38HMJ, 33H3MF. 
d)  St6, 45, 1.2343 

 
11.Mosiądze dzielimy na 

a)  miękkie i twarde. 
b)  plastyczne i kruche. 
c)  odlewnicze i do obróbki plastycznej. 
d)  stopowe i aluminiowe. 

 
12.Brązy krzemowe stosuje się na

 

a)  sprężyny talerzowe. 
b)  rurki manometryczne. 
c)  łożyska ślizgowe.  
d)  elementy żaroodporne. 

 
13.Stop aluminium oznacza zapis 

a)  PA6. 
b)  B1010. 
c)  37HGNM. 
d)  ABS. 

 
14.Tworzywa kondensacyjne inaczej zwane są 

a)  termoplastami. 
b)  elastomerami. 
c)  duroplastami. 
d)  plastomerami. 

 
15.Proces martenowski dotyczy 

a)  zabezpieczania statków przed słona wodą. 
b)  taniego procesu wytopu stali. 
c)  produkcji papieru z makulatury. 
d)  rozpuszczania farb i lakierów. 

 
16.Główne składniki elementów wykonanych z proszków metali to 

a)  proszek metalu, środek poślizgowy i składniki stopowe. 
b)  proszek metalu, barwnik i utwardzacz. 
c)  proszek metalu, barwnik i spoiwo. 
d)  proszek metalu, spoiwo i środek spieniający. 
 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

39 

17.Wadą cermetali jest 

a)  niska wytrzymałość i kruchość. 
b)  waga. 
c)  mała odporność na ścieranie. 
d)  niska temperatura pracy. 

 
18.Guma jest produktem 

a)  polimeryzacji. 
b)  wulkanizacji. 
c)  odlewania. 
d)  spieniania. 

 
19.Wpływ na własności gumy ma 

a)  kolor. 
b)  grubość. 
c)  skład i przygotowanie. 
d)  warunki atmosferyczne. 

 
20.Wadą wszystkich gatunków drewna jest 

a)  twardość. 
b)  higroskopijność. 
c)  wytrzymałość. 
d)  cena. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

40 

KARTA ODPOWIEDZI 

 
Imię i nazwisko ............................................................................................................................ 

 
Stosowanie materiałów konstrukcyjnych i narzędziowych 
 

Zakreśl poprawną odpowiedź. 
 
 

Nr  

zadania 

Odpowiedzi 

Punkty 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

10 

 

11 

 

12 

 

13 

 

14 

 

15 

 

16 

 

17 

 

18 

 

19 

 

20 

 

Razem: 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

41 

7.

 

LITERATURA 

 
1.  Górecki  A.:  Technologia  ogólna.  Podstawy  technologii  mechanicznych,  WSiP, 

Warszawa 2005 

2.  Poradnik mechanika. WNT Warszawa 1985 
3.  Poradnik: Rysowanie i projektowanie części maszyn. WSiP, Warszawa 1989 
4.  Poradnik inżyniera samochodowego. Elementy i materiały. WKŁ, Warszawa 1990 
5.  Poradnik inżyniera. Obróbka skrawaniem tom 1. WNT, Warszawa 1991 
6.  Sidun  J.,  Gradzka-Dahlke  M.:  Badanie  mikroskopowe  struktur  materiałów  spiekanych. 

Politechnika Białostocka, Białystok 2000 

7.  Skoblik R.: Metalurgia staliwa i stali. Politechnika Gdańska, Gdańsk 1998 
 
Literatura metodyczna 
1.  Dretkiewicz-Więch  J.:  ABC  nauczyciela  przedmiotów  zawodowych.  Operacyjne  cele 

kształcenia. Zeszyt 32. CODN, Warszawa 1994 

2.  Niemierko B.: Pomiar wyników kształcenia zawodowego. BKKK, Warszawa 1997 
3.  Ornatowski T., Figurski J.: Praktyczna nauka zawodu. ITeE, Radom, 2001