79 - Pan Samochodzik i Szyfr Profesora Kraka

WSTĘP

Wiał zimny północny wiatr niosąc znad lądu białe kłęby mgieł. Okręt bez flagi stał w

dryfie, pozornie uśpiony, ale jego załoga czuwała przy linach gotowa do wykonania
kaŜdego rozkazu młodego kapitana w kapeluszu, stojącego na dziobowym kasztelu. Na
rufie stał drugi szlachcic, w hełmie i w kirysie, z mieczem w dłoni. Jeśli informacje od
ich wspólnika były prawdziwe, to statek wiozący skarb powinien był tędy przepływać
przez wąski, ale głęboki przesmyk między brzegiem a wyspą, gdzie w zatoce czaił się
okręt kaperski.

Szybko zapadł zmierzch i właśnie wtedy tylko odgłos skrzypiących lin i szum morza

rozcinanego dziobem wrogiego statku zdradzał obcych Ŝeglarzy.

Kapitan gestem kazał wciągać Ŝagle. Marynarze starannie naoliwili liny, które nie

skrzypiały w blokach. Szlachcic sprawdził na swoim kasztelu artylerzystów przy
armatach strzelających pięciofuntowymi pociskami. Kazał trzymać ukryte lampy z
ogniem potrzebnym do podpalenia lontów.

Kiedy tylko tamci przepłynęli, korsarze wypłynęli z zatoki i ruszyli ich śladem.
Obrali kurs na Królewiec. Dopadli ich o świcie. Mieli przewagę, bo załogę okrętu

kaperskiego stanowili doświadczeni Ŝeglarze i rabusie potrafiący szybko podprowadzić
okręt do burty przeciwnika, oddać salwy z artylerii okrętowej, hakownic i kusz, a
potem w walce wręcz pokonać wroga. Bój trwał pół godziny, a godzinę przeładowanie
łupu. Dwa dni później skrzynie ukryto na skalistej wysepce, skąd wydobyto je kilka lat
później, dowieziono na stały ląd i wozami przetransportowano do zamku. Tam
szlachcic zajął się przygotowaniem skrytki.

Jeszcze tylko we trzech przygotowali jej plan i ustalili szyfr.
Kapitan zaginął ze swoim statkiem słuŜącym pod inną banderą w czasie podróŜy do

dalekich krajów.

Szlachcic poległ w boju, na stepie, daleko od domu.
Ostatni wspólnik, organizator transportu lądowego, który dzięki swoim

znajomościom dowiedział się, kiedy i jaką trasą będzie płynął statek wiozący skrzynie,
wyprowadził się do małego miasteczka. Tam czekał na odpowiedni moment, Ŝeby
wskazać, gdzie są skrzynie, ale nie doczekał się tej chwili.

ROZDZIAŁ PIERWSZY

ZLECENIE WYJAZDU DO SOPOTU * TRÓJKA AUTOSTOPOWICZÓW *

OTWARCIE WYSTAWY * KORSARSKI SKARB * W SOPOCKIM KASYNIE *

SPOTKANIE Z DANIELĄ * ADWOKAT Z KOPERTAMI

To był środek upalnego i jak dla mnie pracowitego lipca. Gorzko uśmiechałem się

słysząc w radio dowcipy o ludziach, którzy: „MoŜe wybiorą się na urlop w przyszłym
roku, a na razie czeka na nich góra papierów”. Właśnie szykowałem się do poszukiwań
związanych z pewną zagadką z okresu drugiej wojny światowej, kiedy zadzwonił do
mnie pan Tomasz.

Mój szef kierował Departamentem Ochrony Zabytków w Ministerstwie Kultury i

Sztuki,  w  którym  przepracował  wiele  lat.  Poszukiwał  zaginionych  w  czasie  ostatniej
wojny  skarbów  i  walczył  z  przemytnikami  dzieł  sztuki.  Nazywano  go  Panem
Samochodzikiem z racji posiadanego przez niego wehikułu o zaskakujących kształtach,
ale teŜ niesamowitych osiągach, bo pod szkaradną maską krył  wspaniały silnik ferrari
410. Upłynęło juŜ wiele lat, pan Tomasz i jego auto zmienili się.

Pracę przerwał mi natarczywy dźwięk dzwonka telefonu.
- Pawle, bądź łaskaw wpaść do mnie na chwilkę - usłyszałem głos pana Tomasza.
OdłoŜyłem słuchawkę, przeciągnąłem się w krześle i wyjrzałem na ulicę, po której

korzystając ze słonecznego dnia spacerowały panie w krótkich spódnicach i koszulkach
z odsłoniętymi ramionami. W tej chwili marzyło mi się, Ŝeby znaleźć się na plaŜy nad
ciepłym  morzem,  leŜeć  w  hamaku  wsłuchując  się  w  szum  fal  i  obserwować  leniwy
spacer  obłoków.  Napiłem  się  herbaty,  wziąłem  notes  i  przeszedłem  korytarzem  do
gabinetu  szefa.  Panna  Monika,  sekretarka  pana  Tomasza,  uśmiechnęła  się  do  mnie
promiennie.

- Szykuje się wyjazd - wyjaśniła widząc moje pytające spojrzenie. KtóŜ, jak nie

sekretarki, najlepiej znał tajemnice szefów?

- Dzień dobry - przywitałem się z panem Tomaszem. Mój przełoŜony juŜ jakiś czas

temu powinien był przejść na emeryturę, ale naleŜał do grona tych energicznych
starszych panów, którzy nie potrafią usiedzieć bezczynnie w jednym miejscu. WciąŜ
chętnie, raz na jakiś czas, wybierał się ze mną na akcje w terenie.

Był starym kawalerem o dość konserwatywnych poglądach na modę. Z trudem

tolerował, kiedy do biura zdarzało mi się przychodzić w wojskowych spodniach z
demobilu. Nie dziwiły mnie u niego staromodne okulary w rogowych oprawach.

- Usiądź, Pawle - szef wskazał mi krzesło przy małym stoliczku w rogu.
To miejsce zwykle słuŜyło nam do odpraw przed moim wyjazdem w teren. Więc i

teraz pewnie szykowało się coś ciekawego.

- Mamy takie słoneczne lato, a ty taki blady? - szef z troską mi się przyglądał.
Wyczuwałem, Ŝe za tymi słowami pełnymi troski krył się podstęp - zamiar wysłania

mnie gdzieś, gdzie będę miał okazję złapać trochę opalenizny.

- Przygotowuję się do pewnej delikatnej sprawy na WybrzeŜu - odpowiedziałem. -

Niestety, wymaga to ślęczenia przy komputerze i nad ksiąŜkami.

- Na WybrzeŜu? - pan Tomasz zatarł ręce. - To dobrze. Pojedziesz na WybrzeŜe na

mały rekonesans. W  Sopocie,  w salach Muzeum Rybackiego będzie otwarta  wystawa
poświęcona  początkom  floty  kaperskiej.  Mamy  zaproszenie  na  to  spotkanie
organizowane  przez  mojego  znajomego.  To  celnik  z  Gdyni,  miłośnik  historii  polskiej

marynarki wojennej i bardzo mu zaleŜało na obecności kogoś z ministerstwa. Ja mam
spotkanie z nową panią wiceminister kultury. Sam rozumiesz... - szef bezradnie
rozłoŜył ręce. - Siła wyŜsza!

- Kiedy jest to otwarcie?
- Jutro wieczorem - szef podał mi zaproszenie. - Jutro jest czwartek, moŜesz piątek i

weekend przeznaczyć na rekonesans - przełoŜony znacząco mrugnął do mnie. - NaleŜy
ci się kilka dni nad morzem.

Podziękowałem panu Tomaszowi za zlecenie i wróciłem do swojego pokoju. Miałem

wiadomość, Ŝe szef po prostu dał mi kilka dni urlopu i szczerze się przyznam, Ŝe

myślałem juŜ tylko o kąpieli w morzu, a nie zagadce, nad którą pracowałem. Z trudem
doczekałem do końca dnia pracy i wyjątkowo, tuŜ po piętnastej, wychodziłem z
gmachu ministerstwa z rzeszą innych pracowników.

Zwykle siedziałem do późnych godzin wieczornych, albo po prostu pracowałem w

terenie. Pozostało mi tylko przygotować się do wyjazdu, czyli zrobić zakupy i
spakować swoje rzeczy.

Nazajutrz wyjechałem z Warszawy około dziesiątej. Nasz poczciwy wehikuł

tradycyjnie  wzbudzał  ogromne  zainteresowanie  na  drodze  i  właściciele  róŜnych
szybkich aut dowartościowywali się wyprzedzając mnie, mrugając długimi światłami i
trąbiąc.  Takie  zachowanie  na  drodze  przestało  mnie  juŜ  oburzać,  nawet  dziwić.
Przekonałem  się,  Ŝe  jakiekolwiek  kampanie  promujące  bezpieczną  jazdę,  stosowanie
surowych  kar  wobec  pijanych  kierowców,  nie  przynosiły  skutków,  bo  często  miałem
wraŜenie,  Ŝe  nikt  na  drodze  oprócz  mnie  nie  przestrzegał  tak  fundamentalnych
przepisów jak ograniczenie prędkości w terenie zabudowanym czy niewyprzedzanie na
podwójnej  ciągłej  linii.  Wiedziałem,  Ŝe  gdybym  tylko  chciał,  wehikuł  bez  trudu
wyprzedziłby  nawet  najszybsze  modele  najlepszych  marek.  Nasze  auto  wyglądało
nieco szpetnie za sprawą karoserii wykonanej przez zawodowego mechanika, ale nie z
gotowych  części,  a  według  jego  fantazji,  moŜliwości  i  potrzeb  pojazdu  skrywającego
pod  maską  silnik  z  auta  rajdowego,  z  przełoŜeniem  na  śrubę  napędową  ukrytą  z  tyłu,
pod bagaŜnikiem. Wehikuł był szybką, szeroką, wyposaŜoną w mocne resory amfibią.

Za Olsztynkiem zobaczyłem na poboczu trójkę młodych turystów. Dwoje starszych

miało po około dwudziestu lat. Oboje byli ubrani w stroje paramilitarne.

Ona, wysoka, szczupła miała na głowie chustę w kwiaty zawiązaną z tyłu głowy.
On nie ukryłby pod niczym gigantycznej czupryny czarnych włosów sterczących w

róŜnych  kierunkach,  bardziej  widowiskowo  niŜ  na  najbardziej  fantastycznych
wizerunkach  Einsteina.  Nie  zatrzymałem  się  obok  nich  dlatego,  Ŝe  ci  autostopowicze
zrobili na  mnie oszałamiające  wraŜenie.  Zrobiło  mi  się Ŝal  tego trzeciego. Mógł  mieć
najwyŜej  osiem  lat  i  siedział  z  ponurą  miną  na  swoim  plecaczku.  Brodę  podpierał
piąstkami,  a  policzki  zostały  jak  buldoŜerem  popchnięte  w  górę  do  okularów,  które
przekrzywiły się na piegowatym nosie.

- Dziękujemy! - powiedziała dziewczyna, na bluzce której widniał wódz chińskiej

rewolucji w centrum czerwonej gwiazdy. - Dokąd pan jedzie?

- Do Sopotu - odparłem.
- Świetnie! - ucieszyła się. - Zabierze nas pan ze sobą? To znaczy tylko do Sopotu.
- Wsiadajcie - zaprosiłem ich.

Ona usiadła obok mnie. Miała na imię Sylwia, studiowała psychologię, socjologię i

antropologię. Na jednym z tych trzech kierunków poznała Andrzeja, owego młodziana
z oryginalną czupryną, który studiował teologię i filozofię. Na jego koszulce widniały
godło amerykańskich marines i napis:

„Yesterday Bagdad - Tomorrow Bruxell”

. Byli parą

i na wakacje postanowili wybrać się autostopem, ale rodzice Sylwii dali jej do
towarzystwa młodszego brata Piotrusia, który właśnie skończył pierwszą klasę.

- Ma pilnować, by nie miała pani zbyt szalonych pomysłów? - domyśliłem się, jaką

rolę miał pełnić Piotruś.

- Mam juŜ dość pilnowania - Piotruś z obraŜoną miną skrzyŜował ręce na piersiach i

zapadł się między plecak a drzwiczki, wpatrując się w krajobraz za oknem.

- Mamy Smerfa Marudę na pokładzie - próbowałem Ŝartować.
- Nienawidzę Smerfów - dobiegło mnie burczenie.
- Mamy się z nim, mówię panu - westchnęła Sylwia.
PodróŜ do Sopotu upłynęła mi od tej pory o wiele ciekawiej, bo młodzi ludzie

uraczyli  mnie  ogromną  dawką  wiedzy  uniwersyteckiej  oraz  nabytej  podczas
tygodniowej  podróŜy  po  Polsce,  z  Krakowa,  gdzie  studiowali,  przez  Mazury  nad
morze, które obiecali pokazać chłopcu. Rzecz jasna nie interesowały go półśrodki i nie
zadowalała  obecność  nawet  nad  największym  z  mazurskich  jezior.  Miało  być  morze,
plaŜa,  słona  woda,  muszelki  i  tyle!  Przy  okazji  zapoznałem  się  z  poglądami
politycznymi  młodego  pokolenia,  które  usiłowało  łączyć  idealistyczne  koncepcje
socjalistyczne z hedonistycznym podejściem do Ŝycia.

W Sopocie nie udało mi się uwolnić od towarzystwa autostopowiczów, którzy uznali

za bardzo dobry pomysł zanocowania, podobnie jak ja, na campingu przy Sopockim
Klubie Ŝeglarskim. Był tylko jeden plus tej sytuacji. Obiecali pilnować wehikułu i
mojego namiotu.

W Warszawie panował upał, a tu mŜyło i wiał silny wiatr. Po deptaku wędrowały

grupki  kuracjuszy  miejscowego  sanatorium  i  turystów  rozkoszujących  się  rześkim  i
zdrowym  powietrzem.  Poszedłem  nadmorskim  deptakiem  w  okolice  wejścia  na
sopockie  molo.  W  oczy  rzucił  mi  się  plakat  reklamujący  występ  śpiewaczki  z
akompaniamentem  zespołu  muzycznego  z  Grand  Hotelu  w  Sopocie.  Zatrzymałem  się
przy anonsie, bo imię i nazwisko artystki było mi doskonale znane. Tak samo nazywała
się moja koleŜanka z liceum, która uczyła się w szkole muzycznej i rzeczywiście, jak
pamiętałem,  miała  ładny  głos.  Afisz  zapowiadał  jej  występ  późnym  wieczorem,  więc
postanowiłem tam pójść zaraz po otwarciu wystawy w muzeum.

Furtką przed kasami przeszedłem na sopocką plaŜę, następnie pod molo i usiadłem

na  piasku.  Nad  brzegiem  morza  spacerowali  zakochani,  na  piasku  stały  leŜaki,  na
których  spoczywali  ciepło  ubrani,  okryci  kocami  ludzie  obserwujący  szalejące  w
piachu  pociechy  i  wpatrzeni  w  morze,  które  z  ponurym  hukiem  uderzało  o  brzeg.
Hipnotyzowało  szumem,  wzbudzało  podziw  swoją.  siłą,  która  wydawała  się  być
powstrzymywana jak dzika bestia na uwięzi. BliŜej Gdańska widziałem wyciągnięte na
brzeg kutry rybackie przypominające cielska wielorybów, tak nieporadne na lądzie, tak
zwrotne  na  wodzie.  Właśnie  tam  skupiły  się  rybitwy,  by  leniwie  ustępować
spacerowiczom,  by  wydeptywać  w  piasku  ścieŜki  charakterystycznych  trójkątnych
ś

ladów i oczekiwać na okazję na pochwycenie jakiegoś smakowitego kąska.

Na lewo ode mnie, wokół molo, odbywał się festiwal muszli sprowadzanych z

ciepłych  mórz,  korali  bursztynowych,  zabawek  rodem  z  odpustów,  rewia  mody  w
wykonaniu  młodych  i  często  urodziwych  panien.  Za  mną,  w  maleńkiej  smaŜalni  ryb
skwierczał  tłuszcz,  a  smakowity  zapach  potraw  nęcił  i  kusił.  Jednak  prawdziwą  siłę
miało morze, pozornie nieporuszone, a stroszące białe grzywy fal. Wróciłem na molo,
skąd  patrzyłem  na  szarą  bryłę  wybudowanego  w  1927  roku  Grand  Hotelu,  z
charakterystyczną  kopułą  i  tarasem.  Wiedziałem,  Ŝe  ceny  w  tym  obiekcie  mogły
pozostawiać obojętnym tylko  majętnych ludzi. Jako łowca ciekawostek  historycznych
zapamiętałem, Ŝe właśnie z tego hotelu Adolf Hitler obserwował bombardowania bazy
polskiej marynarki wojennej na Helu. Innym obrazem, jaki utkwił w mej pamięci, był
kadr  z  filmu  oglądanego  w  naszym  Klubie  Miłośników  Filmów  Niezwykłych  w
liceum.  W  filmie  „Wniebowzięci”,  główni  bohaterowie,  po  wydaniu  całej  nagrody  z
toto-lotka  na  loty  samolotem  po  Polsce  lądują  z  pustymi  kieszeniami  na  plaŜy  przed
Grand Hotelem.

Podobno w dawnych wiekach w okolicach dzisiejszego Sopotu stał gród warowny.

W  1283  roku  kroniki  zapisały,  Ŝe  wieś  Sopoth  ksiąŜę  Mestwin  II  podarował
klasztorowi  w Oliwie. NajwaŜniejszym  wydarzeniem  w historii kurortu było zapewne
kupienie  go  w połowie XVIII  wieku przez hrabiego Józefa Przebendowskiego. To on
wybudował  tu  pierwszy  pawilon  kąpielowy  dla  grona  zaprzyjaźnionych  rodzin.  W
1823  roku  w  Sopocie  osiadł  doktor  Jerzy  Haffner,  były  lekarz  wojsk  napoleońskich,
który  wybudował  tu  z  własnych  funduszy  łazienki  z  ciepłymi  kąpielami  oraz  molo
długości  41  metrów.  W  1830  roku  w  Sopocie  zarejestrowano  640  mieszkańców,  a
odwiedziło  to  miejsce  460  kuracjuszy.  W  1842  roku  rząd  pruski  zadekretował
regulamin kąpielisk oddzielnych dla obu płci.

Morskich kąpieli zaŜywano wówczas nago, dlatego konieczne były obostrzenia:

wysoki płot i prawie półkilometrowa odległość między miejscami kąpieli. Na początku
XX wieku Sopot otrzymał prawa miejskie, ufundowano tu nowy dom kąpielowy, a
samo uzdrowisko stało się miejscem modnym wśród elit.

Wróciłem na camping i przebrałem się w marynarkę, pod szyją zawiązałem krawat.
- Randka? - Sylwia uśmiechnęła się.
- Mam słuŜbowe spotkanie - odpowiedziałem. - Wrócę późno, ale mam nadzieję, Ŝe

będziecie mieli baczenie na mój kramik?

- Jasne, umowa to umowa - zapewniał mnie Andrzej. Pomaszerowałem deptakiem w

kierunku  jednej  z  drewnianych  chat  stojących  na  wydmach.  Tam  w  nieduŜej  sali
zebrało  się  kilkanaście  osób.  Gabloty  stojące  i  wiszące  przytłaczały  bogactwem
zebranych  w  nich  dokumentów  i  eksponatów.  Kiedy  tylko  wszedłem,  przywitał  mnie
wysoki  męŜczyzna  w  okularach,  z  zaczątkami  łysiny  i  starannie  przystrzyŜonymi
wąsami.

- Pan Paweł? - witał mnie uśmiechając się. - Pański szef uprzedzał mnie o pana

przyjeździe.

- Dobry wieczór - wyciągnąłem dłoń na powitanie. - Pan Tomasz bardzo chwalił

efekty pracy waszego posterunku celnego. Dzięki wam nie udało się przemytnikom
wywieźć kilku cennych zabytków.

- Dalej panowie szukają zaginionych skarbów?
-Tak.

- MoŜe zainteresuje pana i nasza wystawa - celnik oprowadzał mnie opowiadając o

ekspozycji. - W 1514 roku Zygmunt I Stary włączył się do walki o dominium maris
Baltici, tworząc flotę kaperską z bazą w Gdańsku. Ta flota w 1520 roku, w czasie
wojny z zakonem krzyŜackim blokowała porty w Bałdze i Królewcu.

W 1522 roku rozwiązano flotę, ale w Gdańsku wciąŜ stacjonowali korsarze z listami

kaperskimi  wystawionymi  przez  polskiego  króla.  W  Gdańsku  budowano  teŜ  okręty,
niestety  głównie  na  eksport.  W  pierwszej  połowie  XVI  wieku  powstały  trzy  okręty
zamówione  przez  Henryka  VIII,  angielskiego  króla.  „The  Morion  of  Danzig”,  „The
Sepiar of Danzig” i „The Trinity of Danzig” naleŜały do awangardy floty Anglii, więc
jak  na  owe  czasy  musiały  być  nowoczesne.  Wkrótce  potem  wznowiono  system
kaperski...

Słuchałem

opowieści

przyglądając

się

zebranym

ilustracjom,

zdjęciom,

dokumentom, fragmentom olinowania i poszycia starych okrętów wydobytym z morza,
monetom, skarbom i wiatrowskazowi w kształcie galeonu znajdującego się niegdyś
przy figurze Zygmunta Augusta, wieńczącej szczyt ratusza Głównego Miasta Gdańska.

-...MoŜe kiedyś zainteresuje pana historia pewnego korsarza z Gdańska, który

podobno zdobył ogromny skarb? - mówił celnik. - Przypadkiem dotarłem do takiej
informacji czytając angielskie tłumaczenie napisanej w XVIII wieku w Danii „Historii
piratów i korsarzy bałtyckich”.

- Co się stało z tym skarbem?
- Początkowo miał być ukryty na jakiejś wyspie na Bałtyku, a potem

przetransportowany na brzeg i wywieziony do jednego z polskich zamków. Według
autora kroniki, korsarz ten wkrótce po tych wydarzeniach udał się w daleki rejs, do
wysp korzennych, i juŜ nie wrócił w te strony.

- Ciekawe - przyznałem.
Na uroczystym otwarciu poznałem kustoszy z Trójmiasta i miłośników historii

regionu  bałtyckiego.  Około  dwudziestej  pierwszej  wyszedłem  i  poszedłem  do  Grand
Hotelu.  Dotarłem  tam  po  dwudziestu  minutach.  Chwilę  stałem  w  cieniu  drzew,  Ŝeby
ochłonąć  i  wreszcie  spokojnie,  niczym  stały  bywalec  ruszyłem  do  wejścia  do  kasyna.
Na  niewielkim  placyku  przed  wejściem,  obok  cukierni,  natknąłem  się  na  męŜczyznę
walczącego z trójką potomstwa w róŜnym wieku.

Mała gromadka wrzeszczała, krzyczała, tupała, córka rzuciła się na chodnik, by leŜąc

na nim oznajmić całemu światu, Ŝe tatuś postanowił nie kupić dzieciom o tej porze po
ciastku. Tata był chyba w moim wieku, ale miał juŜ początki łysiny, tęgi brzuszek,
okulary w drucianych oprawach. Przez chwilę jego twarz wydawała mi się znajoma i
dostrzegłem, Ŝe odprowadzał mnie wzrokiem do drzwi kasyna.

Bez problemów wszedłem do środka, a tam przywitał mnie kierownik sali.

Doświadczenie  podpowiadało  mu,  Ŝe  nie  za  bardzo  pasuję  do  tego  wnętrza  i
towarzystwa.  Kasyno  nie  wyglądało  jak  te  znane  z  Las  Vegas,  miało  dyskretny  urok
elegancji,  ale  i  wyczuwalny  był  nastrój  minionych  lat,  kiedy  głównymi  bohaterami
opowieści kryminalnych byli „turyści dewizowi”, „cinkciarze” i „badylarze”.

Przeszedłem między stolikami, przy których było więcej widzów niŜ oddających się

hazardowi, w kierunku baru. Postanowiłem, by za bardzo nie odróŜniać się w tym
towarzystwie, zamówić sobie drinka.

- DuŜo jeszcze czasu do występu? - zapytałem barmana, kiedy juŜ zrealizował moje

zamówienie.

- Zaraz się zacznie - odpowiedział.
Rzeczywiście za chwilę na scenę weszli muzycy i kobieta w moim wieku, w długiej

białej  sukni  na  cienkich  jak  włos  ramiączkach,  z  duŜym  rozcięciem  z  lewej  strony,
sięgającym  do  wysokości  połowy  ud  jej  smukłych  nóg.  Długie  kasztanowe  włosy
rozpuściła.  Jej  twarzy  nie  dało  się  zapomnieć,  bo  do  złudzenia  przypominała  pewną
znaną  amerykańską  wokalistkę.  W  czasach  nauki  w  liceum  słuchaliśmy  tych
przebojów,  przy  nich  tańczyliśmy  i  chwaliliśmy  interpretacje  tych  piosenek  w
wykonaniu  naszej  szkolnej  koleŜanki  -  Danieli.  Dlatego  często  na  nią  mówiliśmy
„Whitney”  -  na  cześć  tej  sławnej  wokalistki.  Daniela,  kiedy  chodziłem  z  nią  do  tej
samej klasy, uczęszczała równieŜ do szkoły muzycznej i grała na flecie bocznym.

Jej głos był takim, jaki mógł podobać się męŜczyznom, trochę niski, łagodny,

jazzujący i pełen energii, kiedy śpiewała. Kiedy tylko rozbrzmiał głos Danieli, na sali
zrobiło  się  cicho.  Wszyscy  w  skupieniu  słuchali  jej  śpiewu.  Kiedy  ktoś  nieopatrznie
uderzył stopką kieliszka o brzeg talerza, natychmiast natykał się na karcące spojrzenia
innych  słuchaczy.  Mini-recital  mojej  szkolnej  koleŜanki  trwał  prawie  dwadzieścia
minut.  Patrzyłem  na  to  jak  urzeczony  i  wracały  wspomnienia  dawnych  szkolnych
czasów,  wspólnych  wycieczek,  klasowych  dyskotek  i  imprez  u  jednego  z  naszych
wspólnych kolegów.

- Fajna, co? - zagadnął mnie jakiś niski męŜczyzna stojący obok mnie.
- Tak, chodziłem z nią do jednej klasy - odparłem.
- Akurat - prychnął sąsiad. - Ona to wyŜsza sfera, pewnie uczyła się gdzieś na

Zachodzie. O rany, ona tu idzie!

Rzeczywiście, Daniela, promiennie uśmiechając się do klaszczących słuchaczy szła

w kierunku baru. Kierowała się w moją stronę.

- Cześć! - wyjąkałem, kiedy stanęła przede mną.
- Mirosław - mój sąsiad przy barze wyczuł okazję do poznania tak pięknej kobiety i

wcisnął się między nas. Był tak niski, Ŝe patrzyliśmy sobie z dawną przyjaciółką w
oczy ponad jego głową.

- Miło mi - Daniela podała mu dłoń, ale patrzyła na mnie. - DuŜo lat minęło.
- Co? - pan Mirosław zadarł głowę, obejrzał się na mnie i niepocieszony, rozumiejąc,

e przeszkadza nam, wrócił na swój stołek barowy.

- DuŜo - przyznałem. - Pamiętałaś o mnie?
- Zapomnisz o obozie, no i o mnie - cicho nuciła mi do ucha piosenkę, którą kiedyś

piewaliśmy na szkolnym biwaku - Zapomnisz, Ŝe nas łączy tyle wspomnień.

Zapomnisz, czy za rok, czy za dwa, Zapomnisz, wszak wspomnienie krótko trwa.

- Wiesz, Ŝe niczego nie mogłem zapomnieć.
- Ja teŜ. Co tutaj robisz?
- Byłem słuŜbowo w Sopocie, zobaczyłem afisz z reklamą twojego występu i

przyszedłem.

- To dobrze - westchnęła.
Mimo upływu lat wydawało mi się, Ŝe jest tą samą dziewczyną, z którą niegdyś

spędzałem tak duŜo czasu.

- Co u ciebie słychać? - zapytałem ją.

- Czemu pytasz tak oficjalnie? - dziwiła się. - Byliśmy przyjaciółmi, a ty rozmawiasz

ze mną prawie jak obcy człowiek.

- To miejsce, ci ludzie, to wszystko mnie krępuje. To nie są dobre warunki na

szczerą rozmowę.

- Wiesz co? Jutro wezmę sobie wolny wieczór.
- O której i gdzie? - podchwyciłem z radością pomysł naszego spotkania.
- Osiemnasta przy wejściu na molo - odparła Daniela całując mnie na poŜegnanie w

policzek. - Jak dobrze, Ŝe cię znowu widzę - szepnęła.

MęŜczyźni zgromadzeni na sali spoglądali na mnie z nieukrywaną zazdrością.

Odurzony po tym spotkaniu wracałem na camping brzegiem morza drepcząc po
mokrym piasku. Po drodze spotykałem zakochane pary, które albo przytulone siedziały
na plaŜy, albo leniwie spacerowały trzymając się za ręce.

- Panie Pawle! - usłyszałem chłopięcy krzyk. Rozejrzałem się. W moją stronę biegł

Piotruś.

- Niech pan do nas przyjdzie! - krzyczał wskazując za siebie na budynek jakiegoś

baru.

Piotruś zaprowadził mnie do piętrowego lokalu oferującego dania z morskich ryb, do

tego  sałatki  i  rzecz  jasna  frytki.  Był  to  bar  z  ładnym  wnętrzem,  gdzie  blaty
drewnianych  stołów  były  wymalowane  w  mapy,  w  kontuar  wkomponowano  latarnię
morską,  na  ścianach  wisiały  sieci  rybackie,  muszle  i  pagaje.  Ściana  od  strony  morza
była oszklona. Przy jednym ze stolików na tarasie siedzieli Sylwia i Andrzej. Właśnie
zaczynali jeść zamówione ryby. Kupiłem sobie sałatkę śledziową.

- Jak poszło? - zagadnęła mnie Sylwia.
- Dobrze - odpowiedziałem.
WciąŜ byłem zamyślony, a Sylwia natychmiast to zauwaŜyła.
- Uuuu! - wydała okrzyk zachwytu. - Jeździ pan ekstrawaganckim samochodem, stać

pana na takie eleganckie ciuchy, to pewnie nie moŜe się pan opędzić od adoratorek?
Teraz pewnie spotkał pan jedną z nich?

- Jestem kawalerem - wtrąciłem.
- Widzisz! - Andrzej ucieszył się i zadowolony patrzył na dziewczynę.
- Mówiłem ci, Ŝe nie ma pośpiechu... Pan tak sobie Ŝyje...
- Bo ty tylko udajesz, Ŝe nie rozumiesz, o co mi chodzi - Sylwia stała wyprostowana

z groźną miną. - Tu nie chodzi o formalne, urzędnicze potwierdzenie faktów...

- Tak? A niby o co? - dyskusja tej dwójki zbliŜała się do stanu wrzenia.
- Jestem zapracowany i nie miałem czasu... - próbowałem się tłumaczyć.
- To nie ma nic do rzeczy! - powiedzieli do mnie jednocześnie.
- Przestańcie się kłócić o to małŜeństwo! - wrzasnął Piotruś zakrywając uszy

piąstkami. - Nie mogę tego słuchać! Czy wy tylko potraficie o tym rozmawiać?

Studenci natychmiast spokornieli.
- Piotrusiu, my się nie kłócimy - Sylwia nachyliła się do brata. - Dorośli czasami tak

głośno wymieniają poglądy, kiedy jeden dorosły nie rozumie intencji tego drugiego, a
właściwie to udaje, Ŝe nie rozumie...

- Piotrusiu, zapamiętaj tego pana - Andrzej kucnął obok chłopca i wskazał mnie. - To

jest szczęśliwy męŜczyzna, nikt nie rozmawia z nim o ślubie.

Sylwia spojrzała na Andrzeja tak, Ŝe zapowiadało to odroczoną ze względu na

Piotrusia burzę z piorunami. śałowałem decyzji o zabraniu tej pary, nawet zabrania ich
na camping.

- Państwo, widzę, na wspólnej kolacji, to ja sobie pójdę - chciałem wstać i uciec od

bliskiej awantury.

- Piotruś musi spróbować morskich ryb - powiedział Andrzej, który wiedział, Ŝe w

mojej obecności nie grozi mu nic złego ze strony Sylwii.

- Podoba ci się nad morzem? - zagadnąłem Piotrusia.
- Mmm - przytaknął, bo miał usta wypełnione frytkami i rybą. - Dobrze, Ŝe pan jutro

pracuje i nie jedzie - dodał, kiedy przełknął jedzenie.

- Piotruś! - Sylwia ganiła wzrokiem brata.
- Tak, głupio to wyszło, ale chłopak juŜ się wygadał - dukał Andrzej.
- Chcieliśmy pana prosić, właściwie zapytać, czy nie moglibyśmy z panem zabrać

się, choćby do Warszawy?

- Oczywiście, o ile nie będę musiał jechać w innym kierunku - odpowiedziałem.
Widziałem, Ŝe autostopowicze odetchnęli z ulgą. Mieliby kłopot, by w trójkę znaleźć

transport  z  WybrzeŜa  do  Krakowa.  Przed  północą  wróciliśmy  na  camping,  gdzie
musiałem zgodzić się na jeszcze jedną przysługę, by Piotruś spał ze mną w namiocie.
Rozumiałem,  Ŝe  studenci  chcieli  mieć  trochę  swobody.  Obudziłem  się  około  szóstej.
Piotruś  leŜał  na  wznak.  Kiedy  tylko  poruszyłem  się,  uchylił  jedną  powiekę,  by
sprawdzić, co robię.

- Nie śpisz? - zdziwiłem się.
- Nie, ale udaję, Ŝe śpię. Muszę tak robić, Ŝeby wujek Andrzej z Sylwią nie musieli

wychodzić z namiotu, jak chcieli się do siebie przytulić.

- To wy w trójkę spaliście w jednym namiocie? - zaniepokoiłem się.
- Nie, ja z Sylwią, a wujek sam, tylko Sylwia często wieczorem u niego długo

siedziała.

- Nie chce ci się spać?
- Nie.
Sprawdziłem, czy Sylwia zostawiła chłopcu odpowiedni strój i zabrałem go na

poranny bieg po plaŜy. Razem przebiegliśmy na bosaka drogę od naszej plaŜy do mola
i z powrotem. Potem jeszcze wykonywaliśmy na piasku róŜne ćwiczenia gimnastyczne,
przewroty i na koniec skoczyliśmy w kąpielówkach do morza. Woda była mocno
orzeźwiająca, ale po kąpieli czuliśmy się wyśmienicie.

Wróciliśmy do namiotu, przebraliśmy się i poszliśmy do sklepu po produkty na

niadanie. Zrobiłem nam patelnię jajecznicy i kanapki z Ŝółtym serem. Potem

połoŜyłem się, Ŝeby się zrelaksować, ale Piotruś namówił mnie na grę w karty - w
wojnę. Około dziewiątej wstali Sylwia i Andrzej. Wtedy mogłem wyjechać wehikułem
do Gdańska i na Wyspę Sobieszewską. Wróciłem zadowolony, bo obejrzałem miejsca,
o których wcześniej tylko czytałem i wiedziałem, gdzie powinienem prowadzić
poszukiwania. Była pora obiadowa. Przy naszych namiotach siedziała Sylwia.

- Gdzie pani towarzysze? - zapytałem.
- Na galeonie - odpowiedziała dokładając ksiąŜkę jakiegoś iberoamerykańskiego

pisarza.

Blisko nas był plac zabaw w kształcie duŜego statku Ŝaglowego, z pomostami,

bulajami, małymi szalupami-piaskownicami, zjeŜdŜalniami. Byłem pewien, Ŝe jako
kilkuletni chłopak zakochałbym się w takim miejscu i nie dziwiły mnie tłumy
dzieciaków na tym placu zabaw.

- Kiedy pan wyjeŜdŜa z Sopotu?
- Pewnie jutro. Dzisiaj wieczorem mam jeszcze jedno spotkanie, ale nie sądzę,

ebym przedłuŜył tu swój pobyt.

- Znowu spotkanie słuŜbowe?
- Nie, to będzie randka z dawną koleŜanką - uśmiechnąłem się.
- Wracacie do siebie po latach?
- Nie, to raczej spojrzenie na siebie z dystansu lat.
Sylwia wstała i ruszyła, by dołączyć do braciszka i narzeczonego. Zrobiłem sobie

obiad z dania w słoiku, rozłoŜyłem koc i chciałem oddać się czytaniu czasopisma, ale
nie mogłem się skupić i wspominałem czasy liceum.

Po południu grałem z Piotrusiem w karty i w bierki, a Sylwia i Andrzej poszli na

plaŜę.  Wieczorem  załoŜyłem  marynarkę  i  poszedłem  na  spotkanie  z  Danielą.  Byłem
kilka  minut  wcześniej,  a  ona  przyszła  punktualnie.  Była  ubrana  podobnie  jak  wiele
dziewczyn  w  dŜinsy,  bluzkę,  a  na  ramiona  narzuciła  ciepłą  koszulę.  Oczy  zasłoniła
okularami przeciwsłonecznymi.

- Zawsze się spóźniałaś - przywitałem ją.
- Raz chciałam cię nie zawieść. Pójdziemy na rybę?
- Znam przyjemny barek nad plaŜą.
Daniela chwyciła mnie pod ramię i przeszliśmy deptakiem, mijając chińską

restaurację, do baru „Przystań”, tego samego, w którym wczoraj jedli Sylwia i Andrzej.
Danieli, przyzwyczajonej do luksusów, spodobało się to miejsce i usiedliśmy na
tarasie. Zapaliliśmy świeczkę w lampce, zamówiliśmy ryby, sałatki i wino. Długo po
prostu patrzyliśmy na siebie.

- Co się z tobą działo przez cały ten czas? - zapytałem. - Nie wyszłaś za mąŜ?
- Ty się nie oŜeniłeś - uśmiechnęła się. - Ja jestem kobietą po przejściach, wdową.

Mam dwóch wspaniałych synów. MąŜ zostawił mi w spadku sieć dobrze
prosperujących hurtowni, mam swoje butiki, a do tego śpiewam. Z tego wszystkiego
tylko to nie przynosi wielkich pieniędzy, ale czyni mnie szczęśliwą.

- A gdzie są teraz chłopcy?
- Z moją mamą, wypoczywają na wsi. Mamy tam stadninę, basen i duŜy pensjonat.
- A co się stało twojemu męŜowi?
- Zginął nocą w wypadku samochodowym. Jechał ze swoją młodą sekretarką - nie

pozostawiała złudzeń co myślała o charakterze ich kontaktów. - Co ci się stało? -
zaniepokoiła się patrząc na mnie.

Musiałem mieć niewyraźną minę, bo kolejny raz w swoim Ŝyciu zobaczyłem

prawnika z polskiej filii nowojorskiej firmy adwokackiej Walther&Luger. Tak, to był
ten sam elegancik z neseserem. Wyraźnie szedł w naszą stronę.

- Państwo pozwolą, Ŝe na moment przeszkodzę? - ukłonił się. - Jak poznaję, pan

Paweł Daniec?

- Tak. Co tym razem się stało?

ROZDZIAŁ DRUGI

RANDKA Z DANIELĄ * TESTAMENT PROFESORA KRAKA * WYJAZD DO

KRAKOWA * STARA PACZKA W KOMPLECIE * ZAGADKA SPRZED WIEKÓW

Wzięliśmy do ręki podłuŜne białe koperty i przyglądaliśmy się im nieufnie. Na

kaŜdej było napisane imię i nazwisko adresata.

- Bardzo się cieszę, Ŝe tu w Sopocie znalazłem państwa - prawnik był rozluźniony i

odetchnął z ulgą. - Gdyby nie państwa przyjaciel, to bym pewnie wciąŜ szukał państwa
po całej Polsce. To on mi powiedział, Ŝe znajdę was w Sopocie, a czasu zostało juŜ
bardzo niewiele.

- Jaki nasz przyjaciel? - zainteresowałem się.
- Nie mogę tego zdradzić - prawnik wyprostował się. - Nie mam dokładnych

instrukcji w tej kwestii, więc wolę zachować milczenie. Państwo pozwolą, Ŝe ich
poŜegnam. Do zobaczenia.

Niespodziewany gość wstał, ukłonił się nam, pocałował dłoń Danieli, uścisnął moją i

zniknął w ciemnościach.

- Paweł, to jakiś twój dowcip? - Daniela spojrzała na mnie podejrzliwie.
- Nie, ale przyznaję, Ŝe znam tego mecenasa - mówiłem obracając w palcach kopertę.

- Mam nieodparte wraŜenie, Ŝe kancelaria prawnicza Walther&Luger zyskuje dzięki
mnie nowych klientów.

- Jakich klientów?
- Najczęściej od dość specyficznych spraw - odparłem.
- MoŜe i ja powinnam skorzystać z ich usług. Rodzina mojego świętej pamięci męŜa

wciąŜ walczy o spadek. Zajrzymy do środka?

- Nie, schowaj tę kopertę - prosiłem. - Mam przeczucie, Ŝe dzięki temu co się w niej

znajduje, jeszcze nie raz się spotkamy. MoŜe na razie zajmijmy się tylko sobą?

- Dobrze - koleŜanka schowała kopertę do kieszeni dŜinsów. - Powiedz, co

porabiasz? Słyszałam tylko, Ŝe wzięli cię do wojska.

- Tak, byłem spadochroniarzem, studiowałem historię sztuki, a teraz pracuję w

Ministerstwie Kultury i Sztuki.

- Czym się zajmujesz?
- Poszukiwaniem zaginionych i skradzionych dzieł sztuki.
- Jesteś policjantem? - była zaskoczona.
- Raczej detektywem. Ostatnia wojna spowodowała straszne spustoszenia w

prywatnych  kolekcjach  oraz  zbiorach  muzealnych.  Najeźdźcy,  hitlerowscy  czy
sowieccy,  rabowali  dzieła  sztuki,  które  teraz  pojawiają  się  na  aukcjach,  a  powinny
wrócić  do  prawowitych  właścicieli  lub  ich  spadkobierców.  Na  Wschodzie  dochodzi
jeszcze  problem  wykradania  z  muzeów  zbiorów  i  sprzedawania  ich  za  granicę.  Takie
zabytkowe  przedmioty  stają  się  lokatą  kapitału  nie  tylko  uczciwych  ludzi,  ale  i
kryminalistów.

Oboje czuliśmy potrzebę, by wreszcie poszwendać się tak, jak to kiedyś mieliśmy we

zwyczaju.  W  czasie  takich  spacerów  opowiadaliśmy  sobie  o  planach  Ŝyciowych,
gadaliśmy o szkole, o kolegach i koleŜankach. Zeszliśmy na plaŜę, gdzie białe bałwany
zakrzywione,  świecące  od  latami  baru,  gnały  do  piasku,  by  po  chwili  rozpłynąć  się,
zniknąć.  Morze  szumiało,  letnio  uśpione.  Bryza  łaskotała  nasze  policzki.  Daniela
potknęła  się  na  piasku,  podtrzymałem  ją,  by  nie  upadła  i  tak  juŜ  została  w  moim

objęciu do chwili, kiedy doszliśmy do Grand Hotelu. Jak nastolatkowie przekradliśmy
się na bosaka przez korytarze zostawiając za sobą ślady z piasku. Zatrzymaliśmy się
pod drzwiami jej apartamentu. Oparła się o wysokie, rzeźbione, białe drzwi.

- Wejdziesz? - zapytała. - Mam dobre wino - zachęcała.
- Myślisz, Ŝe powinniśmy zaczynać wszystko od nowa?
- Chodź - otworzyła drzwi i wciągnęła mnie do pokoju. Nie zapalała światła, tylko

otworzyła drzwi balkonowe. Przed nimi stały stolik i niewielka sofa.

Posadziła mnie na niej i poszła do szafki. Wróciła niosąc butelkę wina i dwa

kieliszki. Usiadła obok mnie, połoŜyła głowę na moim ramieniu i napiła się wina. Ja
swój kieliszek tylko trzymałem i patrzyłem na rozświetlone molo, morze, dalekie
ś

wiatła na Półwyspie Helskim.

- Ty uwaŜasz, Ŝe powinniśmy zaczynać jeszcze raz? - odezwała się.
- Czasu nie da się cofnąć i pewnie teraz nie dalibyśmy się w to wszystko wciągnąć.
- A wiesz, Ŝe Krzysiek i Baśka się rozwiedli? Krzysiek zawsze był niezłym

kombinatorem.  Słyszałam,  Ŝe  miał  kantory,  jeździł  na  „Yumę”  do  Niemiec,  dostał
„misia  w  paszport”  i  nie  mógł  więcej  wjeŜdŜać  do  Reichu.  Zaczął  kombinować  w
Polsce.  Trochę  jeszcze  ciułał  z  tych  kantorów,  a  potem  jakimś  sposobem  oskubał
rodziców  Baśki  i  przepadł  jak  kamień  w  wodę.  Potem  do  Baśki  zgłaszały  się  jakieś
kobiety mówiąc, Ŝe Krzysiek je teŜ oszukał.

- Taki z niego Casanova? - roześmiałem się. - A wydawało się, Ŝe z Baśką zawsze

będą razem.

- Myślisz, Ŝe my...
- Chyba jesteśmy z dwóch innych światów. Moja skromna pensja...
- Zamknij się, głuptasie - pogłaskała mnie po policzku. Zamilkliśmy.
Odstawiłem kieliszek, potem nie pamiętam juŜ, jak i kiedy zasnąłem. Obudziłem się

w środku nocy. Daniela spała z podkurczonymi nogami przytulona do mnie. Delikatnie
przeniosłem ją do sypialni, przymknąłem drzwi balkonowe, by jej w nocy nie
przewiało, bo mogło to zaszkodzić jej głosowi. Wyszedłem, ostroŜnie zamykając za
sobą drzwi. Wymknąłem się z hotelu starając się nie zwrócić na siebie niczyjej uwagi.
Niespiesznie wracałem na camping, gdzie w moim namiocie spał Piotruś.

- Fajnie było? - wymruczał przez sen, kiedy układałem się do snu.
- Tak - szepnąłem okrywając go kocem.
- To dobrze - usłyszałem, mlasnął i spał dalej. Zamknąłem oczy i przypomniałem

sobie o kopercie. Wyjąłem ją z kieszeni spodni, otworzyłem, zapaliłem latarkę i
przeczytałem krótki list.

Szanowny Panie,
z ogromną przykrością zawiadamiamy Pana o śmierci profesora Fryderyka Kraka...
Nie wierzyłem własnym oczom! Nasz poczciwy profesor z czasów liceum nie Ŝył! Uczył nas

geografii i historii. To on zainspirował nas do załoŜenia klubu turystycznego „Peregrinator”.
Jego pasją były turystyka i Kraków. Często opowiadał nam, Ŝe na emeryturze przeprowadzi się
do dawnej i - jak często podkreślał - jedynej prawdziwej stolicy”, by tam rozwiązać wreszcie
zagadkę, która nurtowała go od czasów studenckich. Nikt nigdy nie dowiedział się, ile lat miał
profesor Krak, bo w czasie naszych wędrówek rzadko pozostawał w tyle, wciąŜ utrzymując
doskonałą kondycję.

...Zgodnie z wolą naszego klienta, jego zwłoki zostały skremowane i przekazane jego córce

mieszkającej w Wielkiej Brytanii. Kierując się zapisami ostatniej woli Fryderyka Kraka

prosimy o stawienie się na wzgórzu wawelskim, gdzie zostanie odczytany testament zmarłego.
Spotkanie odbędzie się dnia...

Sprawdziłem w kalendarzu. To było dziś! Musiałem o osiemnastej stawić się w

Krakowie. Oprócz listu, w kopercie była kartka z rezerwacją miejsca w hotelu.

Powinienem był czym prędzej zasnąć, by zachować trzeźwy umysł w czasie podróŜy

do Krakowa, ale sen nie chciał przyjść. Chyba świtało, kiedy umęczony zamknąłem w
końcu oczy.

- Panie Pawle! - obudziło mnie szarpanie za ramię. Ujrzałem pochyloną nade mną

Sylwię.

- JuŜ ósma, chyba pora wstać? - przemówiła.
- Błagam o jeszcze dwie godziny - wychrypiałem.
- Nieźle się pan zabawił - usłyszałem głos Andrzeja.
- To nie będzie juŜ gry w bierki? - marudził Piotruś.
- Maruda! - zawołałem. - Smerf Śpioch chce jeszcze trochę pospać.
- Dobrze - padła odpowiedź, ale głos chłopca załamywał się tak, jakby za chwilę

miał zamienić się w płacz.

Studenci wyszli z mojego namiotu, a ja nawet przez sen słyszałem, Ŝe chłopiec

krąŜył wokół czekając, aŜ miną dwie godziny. Właśnie kiedy spałem w najlepsze,
Piotruś budził mnie swoim krzykiem.

- JuŜ dziesiąta! - wrzeszczał mi do ucha.
- JuŜ wstaję - odpowiedziałem trochę zły za taką pobudkę. Humor poprawiło mi

niadanie przygotowane przez Sylwię.

- Andrzej poszedł zrobić zakupy na drogę - wyjaśniła.
- Dobrze, zaraz pakujemy się i jedziemy. Muszę przed osiemnastą być w Krakowie -

powiedziałem.

Nie skończyłem jeść, a namiot studentów był juŜ zwinięty. Oboje spakowali teŜ i

mój, a ja miałem jako kierowca tylko odpoczywać. Zadzwoniłem do pana Tomasza,
Ŝ

eby poinformować go o swoim wyjeździe do Krakowa.

- Muszę wyjechać do Krakowa, zmarł mój nauczyciel z liceum - wyjaśniłem. - Będę

uczestniczyć w dość zagadkowej formie wypełnienia ostatniej woli zmarłego.

- Pamiętasz, Ŝe ja swój wehikuł dostałem w spadku? Na długo tam jedziesz?
- Myślę, Ŝe góra dwa, trzy dni.
- Akurat zajmie ci to cały weekend. Powodzenia!
- Dziękuję szefie! Gotowi? - obejrzałem się na autostopowiczów. Sylwia i Andrzej

byli spakowani. Piotruś teŜ, ale on ściskał w dłoni garść bierek, a jego spojrzenie było
jedną wielką niemą prośbą.

- Przepraszam, Piotrusiu - zwróciłem się do chłopca. - Obiecuję, Ŝe zrobimy postój

po drodze i wtedy zagramy. Dobrze?

Piotruś skinął głową. Wsiedliśmy do wehikułu i nie dłuŜej jak pół godziny później

mijałem  Przejazdowo.  Niewiele  jest  miast  w  kraju  z  tak  dobrze  jak  w  Gdańsku
zorganizowaną „zieloną falą”, dzięki której przez miasto przejeŜdŜało się szybko i bez
problemów.  Na  krajowej  trasie  numer  7  niestety  znowu,  co  jakiś  czas,  moŜna  było
natknąć  się  na  kierowców  jadących  bezmyślnie.  Z  rozrzewnieniem  wspominałem
chwile, kiedy jadąc po amerykańskich autostradach włączałem urządzenie utrzymujące
stałą  prędkość  jazdy,  dzięki  czemu,  kiedy  nie  było  wypadków,  ruch  odbywał  się

płynnie i bezpiecznie. Widziałem policjantów, którzy zatrzymywali piratów drogowych
i jak słyszałem karali ich, nie wdając się w jakiekolwiek dyskusje na temat wielkości
kwoty mandatu. Im bliŜej byliśmy Warszawy, tym było coraz gorzej. Za stolicą ruch
nieco się uspokoił.

Zatrzymaliśmy się na parkingu, by odpocząć, zjeść i oczywiście zagrać w bierki.
Do Krakowa udało mi się dojechać pół godziny przed siedemnastą. Szczęśliwym

trafem  znalazłem  miejsce  parkingowe  u  stóp  wzgórza  wawelskiego.  PoŜegnałem
autostopowiczów,  uściskałem  Piotrusia  i  pobiegłem  pod  górę  po  bruku.  Spotkanie
zostało  wyznaczone  na  placu  przed  głównym  kompleksem  zamku  królewskiego.
Zdyszany  znalazłem  się  tam  pół  godziny  przed  czasem.  Znalazłem  wolną  ławeczkę  i
czekałem delektując się ciepłem wieczornego słońca i obserwując wycieczki.

ZauwaŜyłem zakonnika, który dziarskim krokiem zmierzał w moją stronę.
Przyglądałem mu się chwilę i rozpoznałem znajomą twarz. To był Julian, kolega z

liceum! Nazywaliśmy go Julek. Był wysokim, chudym blondynem o kościstych rysach
twarzy. Zawsze teŜ miał na nosie okulary. Kiedy graliśmy w piłkę, to on musiał stawać
na bramce. Za to z racji wzrostu okazywał się doskonałym zawodnikiem w grze w
siatkówkę. W czasie wycieczek „Peregrinatora” raczył nas niestrawnymi dla
licealistów dawkami poezji i zagadywał na tematy filozoficzne.

Nikt tak jak on nie potrafił przygotować ogniska, które zawsze zaczynało się palić od

tej jednej przysłowiowej zapałki. Julek miał teŜ dar rozmawiania z ludźmi.

Wielokrotnie dzięki niemu uzyskiwaliśmy darmowy nocleg w chłopskiej stodole,

kolację z wiejskiego chleba i zsiadłego mleka czy kosz jabłek na drogę. Do ogniska
zapraszał kogoś z miejscowych, kto potrafił ładnie opowiadać i w ten sposób
poznawaliśmy tę historię, której nie moŜna było opowiadać w szkole.

- Paweł? - przywitał mnie niepewnym głosem.
- Pewnie, witaj Julek i siadaj - zaprosiłem go na miejsce obok siebie.
- Nie wiedziałem, Ŝe... - wymownie patrzyłem na habit. - Franciszkanin? -

upewniałem się.

- Tak - Julek promiennie uśmiechnął się. - Tak bywa, Ŝe czasami ON z góry da jakiś

znak i wtedy nie ma wyjścia. A co u ciebie?

- Jestem muzealnikiem. Czy ciebie teŜ wezwano...
- Tak, dziwna historia. Patrz - wskazał na męŜczyznę z brzuszkiem idącego w

naszym kierunku.

Pot zlepił mu włosy, ciemnymi strugami odznaczył się na jasnej koszulce. To jego

widziałem w Sopocie.

- Julek, kto to? - szepnąłem do kolegi.
- Nie poznajesz Łukasza?
Łukasz był w liceum najsilniejszym członkiem naszego klubu. Był zapaśnikiem,

kandydatem  do  kadry  juniorów,  świetnym  kucharzem.  Na  ogół  milczał,  uparcie
maszerował,  niekiedy  obciąŜony  ekwipunkiem  obozowym  ponad  miarę.  Dziewczyny
uwielbiały  go  za  jego  siłę  i  dobroduszność  pluszowego  misia.  Jednak,  jak  pamiętam,
mimo  Ŝe  podkochiwał  się  i  w  Danieli,  i  w  Baśce,  Ŝadna  nie  obdarzyła  go
wzajemnością.

- Cześć! - podał nam dłoń.

Upływ lat i brak treningów spowodował, Ŝe masa mięśniowa zamieniła się w

tłuszczową, ubyła mu pewnie połowa zawsze ściętych „na zapałkę” włosów.

Uścisk pozostał mu ten sam i z Julkiem westchnęliśmy, gdy nas serdecznie witał.
- Jak ci się podobało w Sopocie? - zagadnął mnie. - DuŜo przegrałeś w kasynie?
Julek natychmiast spojrzał na mnie zdumiony.
- To było tylko spotkanie towarzyskie - tłumaczyłem się. - Hazard mnie nie pociąga.
- Julek, mówię ci, jaki Paweł był odpicowany, na maturze nie był tak odszykowany -

opowiadał Łukasz. - Widzę, Julek, Ŝe ty sobie teŜ zamówiłeś niezły uniform.

Łukasz zdąŜył nam opowiedzieć, Ŝe studiował na Politechnice Warszawskiej, był

uczony na budowniczego dróg i mostów, ale wszystko w Polsce się zmieniło i z uczelni
wyszedł  jako  inŜynier  niepotrzebny  nikomu.  Zaczął  więc  handlować  tym  co
importował  jeŜdŜąc  z  Berlina.  Potem  otworzył  sklep  ze  sprzętem  RTV.  Przerwał
opowieść,  bo  przyszła  Karolina.  W  czasach  szkolnych  mówiliśmy  do  niej  „Karola”,
skracając  w  ten  sposób  jej  imię.  Kiedyś  była  szczupłą  blondynką,  która  była  jedyną
dziewczyną  na  studniówce  w  sukni  bez  dekoltu  i  dopiero  przed  maturą  odwaŜyła  się
przekłuć  sobie  uszy.  Miała  talent  do  języków  obcych.  W  szkole  uczono  nas  języka
rosyjskiego  i  angielskiego  i  w  obu  wygrywała  olimpiady  wojewódzkie.  Na  szczeblu
krajowym przegrywała przez wrodzoną nieśmiałość. Teraz objawiła się przed nami nie
tamta  „szara  myszka”,  tylko  pewna  siebie  kobieta  w  eleganckim  kostiumie,  z  torebką
dyplomatką. Na bruku stukały jej pantofelki.

- Czołem Legionistom! - przywitała nas starym klubowym zawołaniem.
- Niech Ŝyją nasze Sandałki! - tylko Julek pamiętał prawidłowy odzew.
W „Peregrinatorze” męŜczyźni byli Legionistami, a panie Sandałkami, czyli jak

udowadniał profesor Krak, czymś, bez czego rzymski legionista nie mógł Ŝyć.

- Pracujesz w biznesie? - Łukasz zapytał Karolę.
- W dyplomacji - odpowiedziała z wyŜszością.
- Zaraz będzie dym - mruknął Łukasz z uwagą wpatrując się w to, co się działo

daleko za plecami Karoli.

W naszą stronę biegli Krzysiek i Baśka. To nie był bieg w takim stylu, jak podbiega

się  do  autobusu,  to  był  wyścig.  Baśka  była  w  mini-spódniczce  i  zwiewnej,
półprzeźroczystej  bluzeczce.  Ona  uznawała  tylko  dwa  rodzaje  strojów:  harcerski  i
ekstrawagancki, a ten ostatni profesor Krak określał mianem: „nie przystoi panienkom
z dobrych domów”. Baśka prowadziła druŜynę harcerską, zawsze szła na czele naszej
grupy, pierwsza intonowała piosenki przy ognisku, rozplanowywała biwak, rozdzielała
obowiązki  i  zapasy  do  niesienia.  Kiedy  nie  chodziła  na  zbiórki,  do  szkoły  i  na  nasze
wycieczki, to wolny czas, w sobotnie wieczory spędzała na dyskotekach. Kiedyś nosiła
krótkie, sięgające najwyŜej za uszy czarne włosy, teraz były dłuŜsze i spięte w kucyk.
Mimo  ubioru  nie  szytego  na  potrzeby  zawodów  lekkoatletycznych,  na  królewskim
bruku  biegła  w  pięknym  stylu  wyprzedzając  o  pół  kroku  zasapanego,  ubranego  w
garnitur, dźwigającego wielką walizę Krzysztofa.

W liceum wszyscy uwaŜali ich za parę „jak malowanie”. Ona była ładna, on był

przystojnym  brunetem  przypominającym  z  wyglądu  znanego  aktora  Patricka  Swayze.
Wszystkie  dziewczyny  kochały  się  w  tym  aktorze  po  filmie  „Dirty  Dancing”,  a
Krzysiek  z  tego  podobieństwa  z  ochotą  korzystał.  Baśka  lubiła  przewodzić  grupie  i
Krzysiek  teŜ.  Ona  była  świetną  organizatorką  i  zaangaŜowanym  społecznikiem.  W

czasach  liceum  uwaŜaliśmy  kaŜdą  oficjalnie  działającą  organizację  za  zbyt  uległą  i
słuŜącą  władzy.  Kiedy  my  wpinaliśmy  sobie  oporniki  i  agrafki,  Baśka  chodziła  w
mundurze harcerskim, z czerwoną chustą pod szyją. Krzysiek teŜ lubił działać, ale jego
polem popisu było wszystko to co zakazane. To on na szkolne potańcówki przemycał
wino,  zagranicznym  turystom  pilnował  samochodów  i  oprowadzał  ich  po  mieście,
nawet  organizował  wymianę  walut  na  złotówki.  To  on  zdobył  dostępne  tylko  na
Zachodzie  lekarstwo  dla  mamy  Karoliny.  Granice  jego  koleŜeństwa  zawsze  sięgały
tylko  do  momentu,  kiedy  to  nie  psuło  jego  interesów,  a  za  kaŜdą  przysługę  i  tak  w
końcu oczekiwał pomocy lub dowodu wdzięczności. Krzysiek wciąŜ był przystojny, a
jego dawniej kruczoczarne włosy przyprószyły pojedyncze siwe pasma.

Baśka dobiegła pierwsza.
- Czołem, wiara! - krzyczała rzucając się kaŜdemu na szyję. Tylko przy Julku się

zawahała i z miną pensjonarki na wizycie w dobrym domu podała mu rękę.

Krzysiek dotarł do nas, odczekał, aŜ skończy się powitanie Baśki i kaŜdemu oprócz

swej dawnej sympatii podał dłoń.

- No to mamy prawie cały Dyrektoriat - powiedziała Baśka spoglądając po nas.
Dyrektoriatem nazywaliśmy członków załoŜycieli naszego klubu turystycznego.

Przez trzy lata jego działalności przewinęło się około setki osób, ale to my, jako
najstarsi staŜem decydowaliśmy o tym, co się działo w „Peregrinatorze”.

- Brakuje Danieli - zauwaŜyłem.
- Ach tak! Pawciu nie zapomniał o swojej pani - kpiła Karola.
- Nie mów do mnie „Pawciu” - poprosiłem ją. - Wiesz, Ŝe tego nienawidzę.
- Co u niej słychać? - zapytał mnie Julek. - Chyba nie jesteście małŜeństwem, bo nie

widzę u ciebie obrączki na palcu.

- Paweł był dla niej zbyt biedny - Karola wydęła usta. - Spotkałam ją kiedyś na

raucie w ambasadzie Francji. Wyszła za mąŜ za jakiegoś bogacza od hurtowni.

Widziałem baczne spojrzenie Łukasza, który wiedział, Ŝe ja i Daniela byliśmy w

Sopocie w tym samym czasie i moŜe nawet widział nas razem. Kolega jednak milczał.
Zawsze taki był, rozwaŜny, starał się kaŜdą rzecz obejrzeć z kaŜdej strony i dopiero
potem wydawać sądy.

- Daniela jest wdową, śpiewa i teŜ dostała zawiadomienie - wyjaśniałem. - Pewnie

jak zwykle się spóźni.

- Stara miłość nie rdzewieje, a ty cierpliwie czekałeś - Karola nie ustawała w

słownym zaczepkach.

- To przypadek, Ŝe się spotkaliśmy. Byłem słuŜbowo w Sopocie...
- Przypadek czy przeznaczenie? - uśmiechnął się Julek.
- Patrzcie, idzie! - krzyknęła Baśka.
Rzeczywiście, Daniela w białej sukni, białym kapeluszu, dostojnie krocząca wśród

tłumów w krótkich spodenkach i koszulkach wyróŜniała się z daleka. Jej opalona skóra
kontrastowała z bielą, a jej twarz rozjaśnił uśmiech, kiedy zobaczyła nas wszystkich
razem. Krzysiek zostawił walizkę i pobiegł, Ŝeby ją przywitać.

- Paweł, masz konkurencję - zauwaŜyła Karola.
- Krzysiek wyczuł kolejną ofiarę - westchnęła Baśka. - Bogata wdówka to coś w sam

raz dla niego.

Podeszli do nas i Daniela powitała się ze wszystkimi, ale tylko mnie pocałowała w

policzek. Została obok mnie.

- To na co czekamy? - zapytała.
- Na prawnika z firmy Walther&Luger - odpowiedziałem.
- Spóźnia się - Krzysiek zerknął na zegarek.
- Nie bałeś się tu przyjechać? - Baśka zwróciła się do niego. - Pewnie liczysz na jakiś

spadek?

- Nie kłóćcie się - prosiłem. - Poczekamy, co powie ten prawnik, a wiem, Ŝe ta

kancelaria nie zajmuje się prostymi sprawami.

- Zawsze moŜemy odmówić przyjęcia spadku - odezwał się Krzysiek.
- MoŜe profesor Krak chciał, Ŝebyśmy się po prostu spotkali? - domyślał się Julek.
- MoŜe jeszcze mamy zabrać plecaki i ruszyć na wycieczkę? - Karola nerwowo

rozglądała się na wszystkie strony. - W poniedziałek muszę być w ministerstwie,
przyjmujemy delegację z Szanghaju.

- Jest - powiedziałem dostrzegając prawnika. Musiał mieć świadomość, Ŝe się

spóźnia, ale szedł powoli. Podszedł do nas, uśmiechnął się i spojrzał na zegarek.

- Specjalnie przyszedłem kilka minut później, by dać państwu czas na odrobinę

wspomnień, przypomnienie sobie, kto kim jest - przemówił. - Wiem, jak to jest na
takich spotkaniach. Mam teraz zaszczyt zaprosić państwa w imieniu profesora Kraka
na kolację...

- Tylko po to zostaliśmy tu wezwani? - przerwał mu Krzysiek.
- Ze spadku nici - roześmiała się Baśka.
- To jeszcze nie koniec atrakcji na dziś - zapewniał prawnik. - Zejdźmy na dół. Tam

czeka nasz transport.

Zaintrygowały nas te słowa i poszliśmy za prawnikiem. U stóp wzgórza

wawelskiego stały dwie doroŜki. Wsiedliśmy do nich i przy akompaniamencie stukotu
kopyt końskich, odprowadzani wzrokiem przez innych turystów, przejechaliśmy przez
krakowską Starówkę na ulicę Grodzką, do restauracji mieszczącej się w piwnicach.
Tam mieliśmy zarezerwowany stół w zacisznym boksie. Usiedliśmy, a prawnik zajął
honorowe miejsce. Miał przy sobie cienką, czarną teczkę, którą połoŜył na ławie obok
siebie.

Kelnerzy wnieśli półmiski z pysznymi wędlinami i zimnymi przekąskami. Potem

zjedliśmy krem z borowików, kaŜdy z nas mógł wybrać z karty danie główne, do
kieliszków nalano wyśmienite i bardzo drogie wina. Przed jedzeniem Julek chwilę się
pomodlił, a potem panowało krępujące milczenie, które przerwał prawnik.

- Profesor Fryderyk Krak przed śmiercią zostawił w naszej kancelarii wyraźne

instrukcje, co mamy zrobić oraz zabezpieczył fundusze na ten cel - opowiadał prawnik.
- Jego ostatnią wolą dotyczącą państwa było to, byście wszyscy razem, wspólnie
rozwiązali zagadkę, a właściwie złamali szyfr, którego on nie potrafił złamać przez całe
swoje Ŝycie. Na zakończenie kolacji kaŜdy z was dostanie kopię listu pana profesora z
dokładnymi informacjami. Profesor Krak przewidywał, Ŝe państwo mogą być skłóceni
lub teŜ nie mieć ochoty do współpracy. Dlatego kazał mi przekazać, Ŝe daje kaŜdemu
takie same szansę, ale sukces osiągną państwo jedynie działając razem, tak jak za
dawnych lat w klubie.

ROZDZIAŁ TRZECI

LIST PROFESORA KRAKA * TRZECH AWANTURNIKÓW I TRZY KLUCZE * JAK

POWSTAJE SZYFR? * ROZDAJEMY ZADANIA

Słowa prawnika zaskoczyły nas. Skąd nasz poczciwy profesor Krak wiedział, w

jakim będziemy nastroju? Mecenas rozdał nam zalakowane koperty. Od tego momentu
kolacja nie mogła się juŜ udać, bo kaŜdy z nas myślał tylko o tym, co się w nich
znajduje.

- Słuchajcie, moŜe oficjalnie zakończymy kolację, otworzymy te koperty, poczytamy

i na gorąco ustalimy plan postępowania? - zaproponował Krzysiek. - MoŜemy w ten
sposób to zrobić? - zwrócił się do prawnika.

- Tak, tylko poproszę kelnera o przygotowanie rachunku i resztę wieczoru w tym

lokalu spędzą państwo na własny koszt - młodzieniec juŜ wstawał.

- Niech pan jeszcze chwilę poczeka - zatrzymał go Łukasz. - Słuchajcie, zamawiajcie

co chcecie, bo prawnik chce iść spać - powiedział do nas.

Na obfite dania nie mieliśmy juŜ ochoty, ale ochoczo korzystaliśmy z zawartości

piwniczki restauracji oraz lodówki z wymyślnymi deserami. Prawnik tylko się
uśmiechnął, poŜegnał nas i wyszedł z lokalu.

- Ale numer wyciął nam nasz profesor - Baśka z niedowierzaniem kręciła głową. -

Jak to, czego on nie potrafił odgadnąć, mamy my rozszyfrować?

- Pamiętacie, jak szybko rozwiązywał wszelkie szarady i krzyŜówki? - wspominał

Julek.

- Dość gadania, bierzmy się do czytania! - Krzysiek upił łyk wina i jednym

szarpnięciem otworzył kopertę.

Zaraz przy stole rozległ się odgłos zbiorowego rwania papieru. W środku przesyłki

były dwa listy i wizytówka. Krótki liścik z kancelarii Walther&Luger zawierał
oficjalną propozycję współpracy, by ten kto zechce donosił pod podany na wizytówce
numer telefonu o naszych postępach, a wszystko to w imię „poszanowania zasad fair
play i aby Ŝadne z Państwa nie złamało prawa”,

- Łajza - Łukasz ze złością zmiął liścik prawnika. - Chce z nas zrobić Judaszy!
Łukasz, w ostatnich dwóch klasach liceum zaangaŜował się w roznoszenie ulotek i

ksiąŜek, które kiedyś ukazywały się w drugim obiegu. Kilka razy mu pomagałem i do
dziś  pamiętam,  jak  mnie  zszokowała  lektura  ksiąŜki  o  zbrodni  katyńskiej,  i  jak  moi
rodzice  przerazili  się  widząc  takie  wydawnictwo  w  moich  rękach.  Łukasz  został
zadenuncjowany  przez  jakiegoś  zdrajcę  i  kilka  dni  spędził  w  areszcie,  potem  stanął
przed sądem dla  nieletnich.  Dobry adwokat  uratował go przed gorszą karą niŜ  nadzór
kuratora,  ale  wiedzieliśmy,  Ŝe  czasami  ludzie,  którzy  zatrzymali  Łukasza  śledzili  i
pozostałych  członków  naszego  klubu.  Rozumiałem,  dlaczego  kolega  tak  nie  lubił
donosicielstwa i ukrytych gier.

- MoŜe ten prawnik wykonuje tylko swój obowiązek? - Julek próbował

usprawiedliwiać fundatora naszej kolacji.

Nikt inny nie zabrał głosu w tej sprawie. Podobnie jak pozostali zacząłem czytać, co

napisał do nas profesor Fryderyk Krak.

Moi kochani!
Kiedy czytacie te słowa, mnie nie ma juŜ wśród Ŝywych. JeŜeli mieliście taki zamiar, to nie

płaczcie, bo mam nadzieję, Ŝe jestem juŜ tam, gdzie trafiają tylko uczciwi ludzie. Zebrałem

Was, bo została nierozwiązana pewna zagadka. Kilkadziesiąt lat temu, przypadkiem, na
strychu jednej z krakowskich kamienic, natrafiłem na niewielki zbiorek ksiąŜek. Jednym z
oprawnych tomów okazał się pisany w XVIII wieku pamiętnik mieszkańca Krakowa, potomka
rodu Bonerów.

Wspominał on w nim o rodzinnej legendzie, według której na początku XVI wieku trzech

obrotnych ludzi weszło w posiadanie ogromnego skarbu. Było to w okresie tuŜ przed wybuchem
wojny z zakonem krzyŜackim. Najpierw ukryli go na jednej z wysp na Bałtyku, potem przenieśli
w bezpieczne miejsce, do jakiegoś zamku.

Ustalili tylko szyfr i rozeszli się do swoich spraw. Skarb ten miał być wyjęty w chwili bardzo

waŜnej potrzeby, ale nigdy tak się nie stało, bo ci trzej ludzie szybko zginęli. Byli to: Mateusz
Boner, Ludwig von Kleen i śyd Józef Bałamuth.

Szyfr to:

ULUYHP RZCGP FNR UL KBPA.
KBPA FNR OPHBLINXYR JLK HP FL RZYU SHPNUY.
WYXNCBZ SHBPFC WBPGL N MDCBZ HBZY BLZY.
HLUSKLBX FLSZ GDZNC SHBLRT FLSZ.

Klucze do złamania szyfru znajdziecie dzięki „Wrogiemu władcy, człowiekowi, który kram

miał i urząd piastował, a trzecie słowo ujrzycie patrząc w niebo, tam, gdzie król leŜy”.

Kiedy nie uda wam się rozszyfrować, jak odnaleźć klucze w ciągu dwóch dni, wtedy prawnik

podzieli się z wami moimi podejrzeniami. Chciałbym, Ŝebyście podeszli do rozwiązywania
zagadki z otwartymi umysłami i nie kierowali się tym co ja, bo przecieŜ mogłem gdzieś popełnić
błąd.

Kochani! Ŝyczę Wam sukcesu i mam nadzieję, Ŝe jesteście wszyscy razem, przy stole i to

Basia odczytała mój list. Wasz na zawsze

Fryderyk Krak

KaŜdy z nas odkładał list zmieszany, Ŝe jednak byliśmy skłóceni, i nie stało się tak,

jak to sobie wymarzył nasz profesor. Po krótkiej chwili Baśka wstała i głośno odczytała
list pomijając trudny do wymówienia fragment z szyfrem.

- No, to jest kaska do zgarnięcia - Krzysiek zacierał ręce.
- Nie myśl, Ŝe będę z tobą czegokolwiek szukała - rzuciła Baśka.
- Nie kłóćcie się - apelował Julek.
- Paweł, powiedz, co o tym myślisz - Daniela spojrzała w moją stronę. - Masz z nas

wszystkich największe doświadczenie w tego typu sprawach. To ostatnie zdanie
zelektryzowało pozostałych.

- Jesteś szpiegiem? - zdziwił się Krzysiek.
- Nie, muzealnikiem - wyjaśniałem. - Daniela ma na myśli fakt, Ŝe kilka razy

poszukiwałem zaginionych zabytków, skarbów - jak moŜna to inaczej określić.
Przyznam, Ŝe na razie mam tylko ogólne pojęcie, jak zabrać się do rozwiązywania tej
zagadki. Myślę, Ŝe najlepszym rozwiązaniem będzie ponowne nasze spotkanie jutro
rano. Wtedy zrobimy „burzę mózgów”.

- Baśka i Krzysiek się pozabijają- mruknęła Karola.
Umówiliśmy się na następny dzień i rozeszliśmy się. KaŜdy z nas miał

zarezerwowany  przez  prawnika  pokój  w  hotelu,  ale  kaŜdy  w  innym  miejscu,  w  innej
części  Krakowa.  Mnie  przypadł  nocleg  w  „Krakowiaku”  wśród  budynków
krakowskich  akademików.  W  stojącym  po  drugiej  stronie  ulicy  hotelu  asystenckim
miał nocować Julek.

Zaprosiłem kolegę do mojego wehikułu i razem pojechaliśmy do wschodniej części

Krakowa. Wysadziłem go przed jego hotelem i podjechałem pod „Krakowiaka”.

Portier dał mi klucze do pokoju na trzecim piętrze.
- Tam jest spokojnie - zapewniał mnie.
Miałem wygodny i przestronny jak dla jednej osoby pokój z dwoma tapczanami,

telewizorem, radiem, biurkiem i łazienką. Nawet się nie rozpakowałem, tylko po
kąpieli rzuciłem się na chłodną pościel i zasnąłem.

Obudziłem się przed ósmą. Miałem jeszcze trzy godziny do spotkania z dawnymi

przyjaciółmi. Przeciągnąłem się i usłyszałem cichy sygnał telefonu komórkowego
informujący, Ŝe właśnie otrzymałem wiadomość tekstową. To Daniela zapraszała mnie
do „Sheratona” na śniadanie. Uznałem, Ŝe nie wytrzymam do dziesiątej i zszedłem do
bufetu, gdzie miałem otrzymać posiłek wliczony w cenę pobytu. Bufet był w duŜej
stołówce z długimi, przykrytymi ceratą stołami.

- Kawę czy herbatę? - zapytała miła kelnerka w schludnym fartuszku.
- Kawę.
Nastawiła wodę w czajniku elektrycznym, wzięła talerz, połoŜyła na nim dwie bułki

i zajrzała do lodówki. Obok pieczywa połoŜyła porcje masła i dŜemu w jednorazowych
opakowaniach, serek topiony i wszystko to postawiła przede mną.

Dokupiłem sobie jeszcze jajecznicę i usiadłem do stolika. Byłem tu absolutnie sam

do chwili, kiedy zjadłszy połowę jajecznicy, usłyszałem znajomy głos.

- Wujek Paweł! - radośnie krzyknął Piotruś.
Oprócz niego szli Sylwia i Andrzej. Okazało się, Ŝe Sylwia z bratem nocowali u

Andrzeja, bo w domu Sylwii był remont. Andrzej jako przyszły asystent na
Uniwersytecie Jagiellońskim miał przydzielony pokój w hotelu asystenckim, ale przez
wakacje musiał nocować w „Krakowiaku” zarządzanym przez fundację studencką.
Mieszkaliśmy w tym samym hotelu i nawet byliśmy sąsiadami.

- Co pan będzie porabiał w Krakowie? - zapytał mnie Andrzej szykując kanapkę dla

Piotrusia, który głodnym wzrokiem obserwował wszystko na stole.

- Mam kilka wolnych dni, więc będę zwiedzał miasto.
- Mamy u pana dług, więc jak będzie pan potrzebował przewodników, to chętnie

pomoŜemy - deklarowała Sylwia.

- Dziękuję, znam trochę Kraków, więc jakoś sobie dam radę.
Skończyłem śniadanie i wróciłem do pokoju, Ŝeby szybko przebrać się i wyjść.

Odczekałem,  aŜ  studenci  wrócili  do  swojego  pokoju,  słyszałem  jak  Piotruś  za  ścianą
rozpoczął litanię Ŝalów i cicho wyszedłem z hotelu. Zostawiłem wehikuł na parkingu i
poszedłem  do  miasta  na  piechotę.  Szedłem  wzdłuŜ  ulic  Armii  Krajowej,  Nawojki,
Czarnowiejskiej,  doszedłem  do  ulicy  Mickiewicza  i  dalej  maszerowałem  nią  na
południe, w kierunku Wisły. Dotarłem do bulwaru nad Wisłą koło mostu Dębnickiego.
Widziałem stąd wzgórze wawelskie, statki spacerowe cumujące przy brzegu. Usiadłem
na ławeczce i z daleka przyglądałem się zamkowi królewskiemu.

Po bulwarze przejeŜdŜali rowerzyści, biegli uprawiający jogging. Jeden z biegaczy

właśnie usiadł za moimi plecami i cięŜko dyszał, by w pewnym momencie rzucić mi
się na szyję.

- Cześć! - Daniela przywitała mnie wylewnie. - Jak zwykle jesteś opanowany,

nieporuszony. Gotowy byłeś w kaŜdej chwili do obrony i wykonania jednego z tych
swoich rzutów. Co ty wtedy trenowałeś?

- Aikido - odpowiedziałem patrząc na koleŜankę w dresie, przepoconej koszulce,

opasce na czole i słuchawkach walkmana w uszach.

- Chodźmy do mnie - wzięła mnie za rękę i poprowadziła po schodach do przejścia

dla pieszych.

Gmach „Sheratona” znajduje się przy ulicy Powiśle. Hotele tej sieci cechują się

dyskretną elegancją, trochę jak na mój gust zbyt przypominają nowoczesne biura, ale
odpowiada to klasie biznesmenów, którzy dzięki temu bez uczucia dyskomfortu mogą
tu załatwiać swoje interesy, spotykać się, prowadzić negocjacje.

Daniela mieszkała w apartamencie na drugim piętrze. Apartament, równy

powierzchni mojego mieszkania, był przestronny i luksusowo wyposaŜony.

- Zamów nam śniadanie, a ja pójdę się wykąpać - rozkazała Daniela. Zniknęła za

drzwiami  łazienki,  a  ja  zajrzałem  do  menu  i  dech  mi  zaparło  w  piersiach.  Za  cenę
jednego  śniadania  w  tym  hotelu  mogłaby  w  barze  mlecznym  najeść  się  cała  grupa
przedszkolaków.  OstroŜnie  odłoŜyłem  menu  niczym  niewypał  na  stolik  i  zająłem  się
przeglądaniem  oferty  prawie  osiemdziesięciu  kanałów  w  telewizorze.  Daniela  wyszła
do mnie po kilku minutach owinięta w ręcznik.

- Co wybrałeś? - zapytała.
- Widziałaś ceny? Miałbym obiekcje przed naciąganiem naszego poczciwego

Kraka...

- Głuptasie - Daniela roześmiała się. - PrzecieŜ ten prawnik wynajął mi zwykły

pokój, ale mnie, a właściwie moje firmy, stać na coś lepszego. Wszystko i tak wliczam
w koszty, a z tobą odbywam teraz bardzo waŜne negocjacje.

Sama sięgnęła po menu, zadzwoniła do obsługi i zamówiła posiłek. Potem poszła do

sypialni i garderoby, Ŝeby się ubrać. Wróciła do mnie ubrana w elegancki czerwony
kostium. Rozczesywała włosy, kiedy zapukano do drzwi.

- Proszę! - krzyknęła.
Do środka wszedł kelner ze stolikiem na kółkach. Daniela dała mu napiwek i

natychmiast nalała nam herbatę. Wybrała sobie naleśnika nadziewanego serem z
truflami, francuskiego rogalika z dŜemem, truskawki w bitej śmietanie. Dla mnie
zamówiła pieczywo, smaŜone kiełbaski z musztardą, a do tego konserwową paprykę i
ser mozarella.

Usiedliśmy przy stoliku. Daniela roześmiała się.
- Zapomniałam, Ŝeby ci przynieśli gazetę - Ŝartowała. - Wtedy bylibyśmy jak

prawdziwa para.

- Chyba nasze światy są zbyt odległe od siebie - powiedziałem smakując delikatne

kiełbaski.

- To znaczy?
- W pewnym momencie problemem stałaby się moja praca.
- Przesadzasz - lekcewaŜąco machnęła ręką. - Zatrudniłabym cię u siebie - potrzebuję

zaufanych ludzi.

- Wiesz, Ŝe to niemoŜliwe.
- Jeszcze o tym porozmawiamy.

Skończyliśmy jeść i wyszliśmy z hotelu. Skręciliśmy w stronę Wawelu, a potem, za

domem  Długosza  skręciliśmy  w  lewo.  Szliśmy  ulicą  Senatorską,  po  której  na
welocypedach jeździli męŜczyźni w ubraniach z epoki początków sportu rowerowego.
Z resztą bractwa  mieliśmy  spotkać się na Rynku  Starego  Miasta,  w jednej z kawiarni
przy Sukiennicach. Im bliŜej byliśmy krakowskiego Rynku, tym więcej było turystów.
Wielojęzyczny,  wielobarwny  tłum  sunął  szerokimi  strumieniami  ocierającymi  się  o
siebie, mieszającymi, kłębiącymi przy stoiskach z pamiątkami i wyrobami jubilerskimi.

- Szkoda, Ŝe nie jesteśmy tu tylko jako zwykli turyści - powiedziała Daniela

wsuwając mi rękę pod ramię. - Ty byś źle tu się czuł, prawda? Pamiętam, Ŝe
nienawidziłeś tłumów.

- Czy w takim ścisku moŜna spokojnie chłonąć klimat tego miasta? Kiedyś było

stolicą potęŜnego państwa,  które przez jakiś czas dzięki zaleŜnościom lennym sięgało
od  morza  do  morza.  Tu  przybywali  artyści  i  posłowie  z  całej  Europy.  Nawet  kiedy
przestało być stolicą, nic nie straciło ze swej świetności. Nawet jako perła Galicji było
wspaniałe dzięki swojemu ulotnemu urokowi. Kiedy uczyliśmy się o literaturze końca
XIX  wieku,  to  czytaliśmy  o  środowisku  artystów  krakowskich,  a  to  oni  wychowali
pokolenie ludzi, którzy w 1918 roku odwaŜyli się sięgnąć po niepodległość. Pomyśl o
tych  zabytkach,  wielowiekowej  tradycji  czającej  się  niemal  za  kaŜdym  rogiem.  To
wspaniałe miasto, ale te tłumy napawają mnie przeraŜeniem.

Zadzwonił telefon komórkowy Danieli.
- Tak... juŜ idziemy... - mówiła do aparatu. - Jak to: z kim? Z Pawłem! Zaprosiłam go

na śniadanie i teraz... dobra, dobra... Gdzie was szukać? - chwilę słuchała i rozłączyła
się.

- Kto dzwonił? - zapytałem.
- Karola.
- Będzie miała temat do plotek.
- W końcu to ona nas w to wmanewrowała.
Roześmiałem się na samo wspomnienie intrygi uknutej przez Karolę, która

doprowadziła do tego, Ŝe nasi przyjaciele uwaŜali mnie i Danielę za parę narzeczonych.

Byli członkowie „Peregrinatora” siedzieli przy stolikach kawiarnianych lokalu

mieszczącego się w Sukiennicach, blisko dawnej wieŜy ratuszowej.

- Nic nie zamawialiście? - zdziwiła się widząc pusty stolik.
- Czekamy, aŜ łaskawie podejdzie do nas kelnerka - wyjaśnił nam Łukasz. - Nawet

urok Krzyśka na nią nie działa.

Widząc, Ŝe tu jest leniwa obsługa, przesiedliśmy się do sąsiadów, gdzie kelner

natychmiast przyjął nasze zamówienie.

- Macie jakieś pomysły co do tej zagadki? - zapytał Krzysiek.
- Trzeba złamać klucze, czyli poznać słowa niezbędne do odczytania szyfru -

odpowiedziałem.

- MoŜe jest jakiś komputer, który rozpracowałby to? - zastanawiał się Krzysiek. -

PrzecieŜ są specjalne programy...

- One są pomocne przy łamaniu kodów współczesnych języków, z jasno określonymi

zasadami gramatycznymi, sztywną pisownią, ale i tak nie będą w stu procentach
skuteczne.

- Co to moŜe być za szyfr?

- Jeden z najprostszych. Potrzebujemy odpowiednio długiego słowa, które dzielimy

na dwuliterowe grupy. Pamiętacie szyfr z kluczem „GA-DY-RE-PO-LU-KI”?

- Jasne, do dziś z kolegami uŜywamy jego modyfikacji - przyznał się Julian.
- Naturalnie wybieramy inne słowa klucze. Klucz dzieli się na dwuliterowe grupy i

potem pisząc zdanie zapisuje się znaki zamieniając je tymi z pary w kluczu. Na
przykład gdybym chciał napisać słowo „DANIELA”, to brzmiałoby ono:

„Y-G-N-K-R-U-G” - Julek rysował wszystko na serwetce. - My stosujemy nawet

klucze z wyrazami, w których powtarzają się litery, wtedy waŜna jest kolejność, którą
moŜna ustawiać w ustalony wcześniej sposób.

- Czekajcie, moŜe profesor pojechał tym starym szyfrem? - Krzysiek natychmiast

zaczął pisać na liście. - Wychodzi: „L-u-l-d h-o e-z-c-a-o f-n-e 1-u i-b-o-u”. Karola, po
jakiemu to?

- Brzmi jak jakieś afrykańskie narzecze - Karola pokręciła głową.
- To bełkot - powiedziałem. - To jest potrójnie zaszyfrowane. Musisz znać trzy

klucze. Zdanie zostało trzy razy zaszyfrowane, po kolei według kaŜdego z tych kluczy.
Nie wiemy teŜ, w jakim języku było szyfrowane. Na razie najwaŜniejsze jest odkrycie
znaczenia tych trzech słów.

- „Wrogiemu władcy, człowiekowi, który kram miał i urząd piastował, a trzecie

słowo ujrzycie patrząc w niebo, tam gdzie król leŜy” - Baśka jeszcze raz odczytała z
listu profesora Kraka.

- Kto był tym wrogim królem? - zapytałem. - Car, cesarz, któryś z ksiąŜąt

niemieckich, chan? Musimy znać kontekst. A ta druga postać? Kupiec i urzędnik, kto
to taki? Trzecie słowo, to wydaje się najłatwiejsze, bo królowie leŜą w katedrze
wawelskiej i co, mamy patrzeć na niebo nad nią? Oczywiście Ŝe nie, tylko na sufity,
tylko które słowo tam wybrać?

- MoŜe trzeba zacząć od poznania panów, którzy zdobyli skarb: Mateusza Bonera,

Ludwiga von Kleena i śyda Józefa Bałamutha? - sugerował Julek. - Było ich trzech i
były trzy słowa klucze, tak jakby kaŜdy z nich przygotował jedno.

- NajwaŜniejszy jest Boner - stwierdził Krzysiek. - W końcu to w pamiętniku jego

potomka profesor Krak znalazł te informacje.

- Bo mało kto miał okazję przyjrzeć się pamiątkom po krakowskich śydach i

eglarzach na słuŜbie polskiego króla - zauwaŜył Julek. - Nasz profesor przecieŜ był

bardzo mądry, a jednak nie złamał szyfru. Jestem pewien, Ŝe gdzieś przeoczył waŜny
szczegół, którego my nie moŜemy przeoczyć.

- Co proponujesz? - pytał Łukasz.
- Paweł chyba domyśla się, o co mi chodzi - odpowiedział Julek. Wszystkie

spojrzenia skierowały się w moją stronę.

- Pamiętacie, jak przygotowywaliśmy wycieczki? - uśmiechnąłem się.
- Profesor nazywał nas sforą - przypomniała Karola.
- Tak, to było jak polowanie z nagonką - przyznałem. - Musimy podzielić między

siebie zadania: najpierw dowiedzieć się czegokolwiek o tych trzech panach i
przygotować się organizacyjnie do działania w Krakowie.

- Czyli kto i co ma robić? - zapytał Łukasz.
- Ty pójdziesz z Baśką i Krzyśkiem i dowiesz się, co i jak działa w mieście - Julek

wydawał polecenia. - Masz pilnować, Ŝeby się nie pozabijali, a dowiedzcie się, co i w

jakich  godzinach  jest  czynne,  wszystkie  wystawy  i  muzea,  co  w  nich  jest  i  tak  dalej.
Zbierzcie  foldery  reklamowe,  jeśli  moŜecie  kupcie  przewodniki.  Ja  pójdę  szukać  w
bibliotekach  śladów  Mateusza  Bonera,  Karola  zajmie  się  Ŝeglarzem,  bo  do  tego
potrzebna  raczej  będzie  wędrówka  po  świecie  obcojęzycznej  literatury,  a  Paweł  i
Daniela wybiorą się na Kazimierz, na poszukiwanie Józefa Bałamutha.

- Czemu akurat tak? - dziwił się Krzysiek. - MoŜe ja chciałbym pójść z Danielą?
- KaŜdy by chciał - Julek uśmiechnął się. - Jednak to Paweł ma dość wiedzy

historycznej...

- Kiedyś była w telewizji bajka o porwaniu Baltazara Gąbki, a teraz pójdziemy na

poszukiwania pana Bałamutha - Daniela śmiała się. - Szyfr Bałamutha, to brzmi
niesamowicie!

- Spotkamy się tu około szesnastej? - proponował Julek.
- Godzinę później - zasugerowałem.
Wszyscy przytaknęli, zostawiliśmy pieniądze, Ŝeby uregulować rachunek i

rozeszliśmy się, kaŜdy w swoją stronę.

Z Danielą ruszyliśmy na południe, w kierunku Kazimierza, który od czasów

Kazimierza Wielkiego był odrębnym organizmem miejskim Ŝyjącym własnym
rytmem, ze specyficznymi zapachami i dźwiękami.

- Myślisz, Ŝe znajdziemy ten skarb? - zapytała mnie Daniela.
- Czy ty chcesz go znaleźć?
- Nie mam takiej potrzeby, a ty?
- Mam obawy, co się z nami stanie, kiedy go znajdziemy.
- Myślisz, Ŝe ktoś nas napadnie?
- Nie masz czasami wraŜenia, Ŝe po tylu latach jesteśmy zupełnie innymi ludźmi?
- Ty jesteś taki sam. Co do reszty masz rację.
- MoŜe się okazać, Ŝe tak naprawdę wcale się nie znamy. Mamy bardzo mało czasu,

eby odkryć prawdziwe oblicze dawnych przyjaciół.

***

- Nazywam się Paweł Daniec i pracuję w Ministerstwie Kultury i Sztuki - podałem

męŜczyźnie swoją wizytówkę. - MoŜe mógłby...

Przy furtce cicho, trzy razy zabrzęczał dzwonek. MęŜczyzna wyglądał na

zmieszanego. Najwyraźniej ktoś słuchał naszej rozmowy i teraz wydał jakieś
zaszyfrowane polecenie.

- Sytuacja chyba się zmieniła - Daniela odezwała się, słodko uśmiechając się do

młodzieńca.

Ten uśmiech rozładował napiętą sytuację i męŜczyzna takŜe uśmiechnął się.

RozłoŜył ręce w geście bezradności, oznaczającym uniwersalne stwierdzenie: „siła
wyŜsza”.

- Państwo zechcą poczekać... - gestem zaprosił nas do przekroczenia furtki.
- MoŜe zaczekamy na cmentarzu? - zasugerowałem. Młodzieniec był zaskoczony

moją propozycją, ale chyba uznał, Ŝe tam nie uczynimy nic złego.

Przeprowadził nas przez boczny korytarz na teren kirkutu. Ujrzeliśmy tu maceby i

nagrobki sarkofagowe. Młodzieniec ukłonił się i zostawił nas samych, a my mogliśmy
spokojnie spacerować po terenie otoczonym wysokim murem pod koroną wysokich
olch.

- Myślisz, Ŝe gdzieś tu jest pochowany Józef Bałamuth? - domyśliła się Daniela.
- Mogę mieć tylko nadzieję. Skoro zdobył ze współpracownikami jakiś skarb, to jako

bogaty śyd mógł zamówić sobie odpowiedni pochówek. Te sarkofagi i maceby
pochodzą z XVI i XVII wieku, czyli z okresu, który nas interesuje - wyjaśniałem.

- Witam państwa! - usłyszeliśmy głos za naszymi plecami. Obejrzeliśmy się i

zobaczyliśmy męŜczyznę w wieku około czterdziestu lat, ubranego w czarny garnitur,
białą koszulę i czarny kapelusz. Miał krótką brodę. Uśmiechał się do nas Ŝyczliwie.

- O panu Pawle słyszałem, a pani to... - patrzył na moją przyjaciółkę.
- To Daniela, moja koleŜanka z czasów liceum, z którą teraz próbujemy odszukać

pewnego człowieka - wyjaśniłem.

- To mnie szukaliście? - męŜczyzna ukłonił się. - Nazywam się Jakub Lis.
- W Muzeum Judaistycznym powiedziano nam, Ŝe pomaga pan odszukać

przodków... - zacząłem, ale Jakub natychmiast mi przerwał.

- CzyŜby i pan miał kogoś w rodzinie? - wypytywał.
- Nie - roześmiałem się. - Nic o tym jeszcze nie wiem. Po prostu staram się

rozwiązać pewną zagadkę.

- Tak, tak... Zagadki to pana specjalność. Jak się miewa Pan Samochodzik?
- Skąd pan go zna? Skąd pan wie, czym się zajmuję?
- Pan myśli, Ŝe świat jest wielki? - Jakub uśmiechał się patrząc na nas spod ronda

swojego kapelusza. - To ON - wskazał w górę - jest wielki. My, świat, jesteśmy mali
przez nasze horyzonty, przesądy, uprzedzenia, słabości. Nie Ŝyjemy w studni, tylko nad
rzeką. Pan wrzuca do niej kamień, a fala, nawet odrobina jej energii dopływa do morza.
Pan robi rzeczy waŜne i poŜyteczne. Chętnie panu pomogę, o ile będę potrafił.

- Szukam czegokolwiek o śydzie, który nazywał się Józef Bałamuth - wyjaśniałem. -

ył w XVI wieku, prawdopodobnie pochodził z Krakowa.

- Z Krakowa czy z Kazimierza?
- Mógł urodzić się jeszcze w Krakowie, a potem mieszkał w Kazimierzu -

zgadywałem.

- Pan nic o nim nie wie oprócz tego jak się nazywał? - domyślił się Jakub Lis.
Bez słowa pokiwałem głową.
- A niech mi pan powie, o co chodzi w tej sprawie? - dopytywał się, - O jakiś skarb?
- Tak - przyznałem dostrzegając kątem oka gromiący mnie wzrok Danieli.
Jakub przyglądał się jej chwilę, a potem znowu zerknął na mnie.
- Pan znalazł to nazwisko na jednym z sarkofagów?
- Tak - ponownie przytaknąłem.
- Czemu mi o tym nie powiedziałeś?! - Daniela nie wytrzymała. - Jakim cudem coś

przeczytałeś, przecieŜ to pismo...

- Później ci wyjaśnię - przepraszałem przyjaciółkę całując ją w dłoń.
- Niech pani się tak nie denerwuje - Jakub uspokajał ją. - Pan Paweł jest jednym z

nielicznych ludzi, którym moŜe pani ufać. Niech pan przyjdzie do mnie po zmierzchu
na kolację - podał mi swoją wizytówkę z adresem domowym. - Mam nadzieję, Ŝe pani
teŜ przyjdzie?

Daniela tylko dygnęła jak uczennica.
- To juŜ wszystko? - Jakub odsunął się robiąc nam przejście w kierunku drzwi do

wyjścia z kirkutu.

Odprowadził nas do furtki i poŜegnał kłaniając się. Kiedy tylko znaleźliśmy się na

ulicy Szerokiej, koleŜanka stanęła na chodniku i patrzyła na mnie nienawistnym
wzrokiem.

- Gdyby nie ten facet, to pewnie nigdy bym nie dowiedziała się o tym grobie -

powiedziała z pretensją w głosie.

- Oczekiwałaś, Ŝe zawołam cię i głośno będę ci wszystko relacjonował? - dziwiłem

się. - Byliśmy obserwowani, a poza tym takie zachowanie nie przystoi na cmentarzu.

- Tere-fere, nie przystoi - przedrzeźniała mnie. - Chciałeś mnie po prostu wykiwać.

Jak mam ci zaufać?

- Powinnaś.
- PokaŜ, jaki jest adres tego śyda? Wręczyłem jej wizytówkę.
- Dobra, to na razie - rzuciła obracając się na pięcie.
- Co ty robisz? Nie interesuje cię to, co było napisane na nagrobku?
- Nie, sama dowiem się tego od Jakuba Lisa - odeszła nie oglądając się.
Widziałem, jak machała na przejeŜdŜającą taksówkę i wsiadła do niej. Znałem ją i

wiedziałem, Ŝe lubiła tak się obraŜać, a po jakimś czasie udawała, Ŝe tak naprawdę nic
się nie stało. Sprawdziłem, która jest godzina. Za półtorej godziny miałem spotkanie z
przyjaciółmi.  Postanowiłem  w  drodze  na  Starówkę  poszukać  jakiejś  przytulnej
kawiarenki i tam chwilę odpocząć. Znalazłem niewielką cukiernię przy ruchliwej ulicy
Stradomskiej. Podawano  tam  pyszne kremówki o smaku toffi i advocata. Zamówiłem
kawę,  dwa  ciastka  i  rozłoŜyłem  przed  sobą  list  od  profesora  Kraka.  Próbowałem
odszukać jakieś prawidłowości w zaszyfrowanym tekście.

ULUY HP RZCGP FNR UL KBPA.
KBPA FNR OPHBLIN XYR JLK HP FL RZYU SHPNUY.
WYXNCBZ SHBPFC WBPGL N MDCBZ HBZY BLZY.
HLU SKLBX FLSZ GDZNC SHBLRT FLSZ.

Moją uwagę zwracała duŜa ilość spółgłosek, które zapewne miały zastępować

zaszyfrowane samogłoski. Podstawowym wydawało się jednak pytanie, w jakim
języku ułoŜono szyfr i klucze szyfrujące. Profesor napisał: Klucze do złamania szyfru
znajdziecie dzięki „Wrogiemu władcy, człowiekowi, który kram miał i urząd
piastował, a trzecie słowo ujrzycie patrząc w niebo, tam, gdzie król leŜy”.

Tekst dotyczył wydarzeń z pierwszej połowy XVI wieku, kiedy w Polsce

dominującym językiem była łacina, więc pewnie i klucze do niego były w tym języku.
JeŜeli  tekst  został  zaszyfrowany  przy  pomocy  metody,  jaką  opisywałem  na
południowym spotkaniu, to mogłem być pewnym, Ŝe litery „x” występujące po łacinie
najczęściej  jako  końcówki  „-ex”,  w  rzeczownikach  zastępują  samogłoski  „e”.  Litera
„y” w łacińskich słowach występuje niezmiernie rzadko i w zdecydowanej większości
w  połączeniach  z  „h”,  jak  w  słowie  „dythyrambus”  -  hymn,  czy  wszelkich  słowach
zaczynających się od „hydro-”.

Wszystkie te dywagacje były wciąŜ za mało istotne, by złamać ten szyfr. ZbliŜała się

pora naszego spotkania, a ja jeszcze musiałem wrócić na Starówkę, do miejsca, gdzie
spotkaliśmy się w południe. Kiedy mijałem wzgórze wawelskie, zadzwonił mój telefon
komórkowy.

- Paweł, jesteś z Danielą? - usłyszałem głos Karoli.
- Nie, pojechała gdzieś, chyba do hotelu - tłumaczyłem się.

- Pokłóciliście się? Zmieniliśmy lokal, szukaj nas na rogu Kanoniczej i Senackiej w

cafe „Zaćmienie”. Pa!

Ulica Kanonicza, w którą wchodzi się mając za plecami strzelnice austriackich

fortyfikacji Wawelu i wieŜe zamku królewskiego, swą nazwę zawdzięcza znajdującym
się  tu  niegdyś  domom  kanoników  kapituły  krakowskiej.  Wiele  z  kamienic  stojących
przy  tej  ulicy  zachowało  gotyckie  portale.  NajbliŜej  średniowiecznej  sztuki
architektonicznej jest dom Jana Długosza, na którego ścianie wmurowano pamiątkową
tablicę.  W  tym  samym  budynku  pracownię  rzeźbiarską  miał  Franciszek  Wyspiański,
ojciec Stanisława. Mijałem wejście do hotelu, kiedy na jego schodach stanął Krzysiek.
Był  elegancko  ubrany,  świeŜo  pokropiony  wodą  kolońską,  a  jego  włosy  lśniły  od
wprowadzonego w nie Ŝelu.

- Cześć, gdzie podziała się Daniela? - zapytał.
- Pojechała do hotelu przebrać się - rzuciłem nie chcąc wdawać się w długie

tłumaczenia.

Krzysiek nerwowo rozejrzał się, spojrzał na zegarek i stanął.
- Mamy jeszcze kwadrans - powiedział. - MoŜe pójdziemy na drinka?
Czułem, Ŝe za tym zaproszeniem czai się jakiś nowy szatański pomysł Krzyśka, więc

przystałem na propozycję, Ŝeby wybadać, co on knuje. Wróciliśmy do hotelu. Krzysiek
zamówił whisky, a ja wybrałem sok z czarnej porzeczki.

- Nie powinieneś się szczypać i zamawiać co chcesz - zachęcał mnie Krzysiek.
- Wszystko funduje nasza ulubiona kancelaria adwokacka. Twoje zdrowie! - wzniósł

toast.

- Mam wraŜenie, Ŝe mnie trafił się najgorszy hotel - stwierdziłem.
- śebyś wiedział! - Krzysiek roześmiał się. - Nawet ten mięśniak Łukasz mieszka w

niezłym  hotelu  blisko  dworca.  Baśka  ma  apartament  obok  mnie  -  znowu  prychnął,
jakby  był  juŜ  lekko  wstawiony.  -  Karola  mieszka  gdzieś  przy  Bramie  Floriańskiej.
Dobrze,  Ŝe  ciebie,  komandosie,  nie  wstawili  do  koszar  spadochroniarzy.  SłuŜyłeś  w
Krakowie?

- Gdzie indziej - odpowiedziałem wymijająco.
- No, stary nie gniewaj się - Krzysiek poklepał mnie po ramieniu. - Wiesz, Ŝe

artowałem. Dowiedzieliście się czegoś na Kazimierzu?

- Powiem, jak będziemy wszyscy razem, po co dwa razy mówić to samo.
- Masz rację - mocny alkohol zaczął działać na umysł i zmysły Krzyśka, który chwiał

się siedząc  w  fotelu.  - Powiedz to mnie, a nie  im. Ty i ja byliśmy jedynymi bystrymi
ludźmi  w  całym  towarzystwie.  Krak  to  był  idealista.  Razem  rozwiąŜemy  zagadkę  i
podzielimy  się  skarbem.  Wiem!  Ty  chcesz  wszystko  oddać  państwu.  OK!  Pozwól  mi
tylko  uszczknąć  troszeczkę,  tyle,  Ŝebym  wreszcie  stanął  na  nogi,  wyszedł  na  prostą...
Ŝ

eby pewni ludzie przestali za mną chodzić...

- Kto za tobą chodzi?
- Paweł, ja mam długi! Myślałem, Ŝe je spłaciłem, ale tym facetom ciągle mało. Dasz

im palec, a oni odgryzą ci rękę - Krzysiek nagle rozpłakał się.

- Chodźmy do naszych - dopiłem sok i wstałem.
Pomogłem koledze wydobyć się z miękkich poduszek fotela i pokierowałem go do

wyjścia. Na dworze Krzysiek trochę otrzeźwiał i jakoś dociągnąłem go do kawiarni.
„Zamów kawę, a szarlotka za darmo” - głosił slogan reklamowy.

Przyjaciele juŜ czekali w małej salce, na lewo od głównej sali. Z głośników płynęły

tu  łagodne  dźwięki  muzyki  jazzowej.  Goście  siedzieli  w  wiklinowych  fotelach,  które
czasami  skrzypiały.  Nieliczni  czytali  gazety,  większość  była  zajęta  cichymi
rozmowami.  Moje  wejście  z  uwieszonym  u  mojego  ramienia  Krzyśkiem  przywitane
zostało  absolutnym  milczeniem  i  karcącymi  spojrzeniami.  Nawet  kelnerki,  które
wyglądały  na  niezmiernie  miłe  osoby,  przyglądały  mi  się  krytycznie.  Usadziłem
Krzyśka  w  kącie,  przy  stolikach,  które  zajmowaliśmy  i  musiałem  usiąść  obok  niego.
Wszyscy juŜ tam byli, w tym Daniela w granatowym kostiumie w srebrne prąŜki.

- Odpowiedni strój na kolację? - zapytała mnie.
- Na mój gust powinnaś załoŜyć sukienkę, ale ten moŜe być - odpowiedziałem.
KoleŜanka juŜ zmieniła swoje nastawienie do mnie i była milsza.
- Wybieracie się gdzieś? - zainteresowała się Karola.
- Tak, zostaliśmy zaproszeni na kolację do pewnego mieszkańca Kazimierza -

odpowiedziałem. Zamówiłem to co wszyscy, czyli kawę plus szarlotkę. - Czy coś juŜ
wiemy na temat naszych zdobywców skarbu? - zapytałem.

- Ja zacznę, bo mam najmniej do powiedzenia - odezwała się Karola. - Nawiązałam

przez  Internet  kontakt  z  uczelniami  w  Holandii.  Z  dwóch  otrzymałam  odpowiedź
prawie  po  godzinie.  Informacje  właściwie  się  pokrywają.  Rodzina  von  Kleen  ma
niemieckie korzenie. Na przełomie XV i XVI wieku wyodrębniły się w niej dwie linie.
Pierwsza  zajęła  się  handlem  i  do  dziś  jej  potomkowie  utrzymują  ostatni  rodzinny
interes:  restaurację  w  Amsterdamie.  Druga  linia  zajęła  się  korsarstwem  i  to  na
wszystkich  moŜliwych  frontach  ówczesnego  świata.  Ta  linia  wygasła  około  połowy
XVIII wieku. Nieznany jest los tylko jednego jej członka, kogo?

- Naszego Ludwiczka - Ŝartował Łukasz.
- Bingo, Misiu! - Karola obdarowała Łukasza uśmiechem. - Ludwig urodził się w

1486 roku w Kopenhadze. Jego ojciec był na słuŜbie jednego z ksiąŜąt niemieckich, a
matka  była  duńską  szlachcianką.  Miał  trzy  starsze  siostry.  Ojciec  zginął  na  Morzu
Północnym, kiedy chłopak miał dwanaście lat. Matka zajęła się wydawaniem córek za
mąŜ i  wydała je tak, Ŝe z trzech posagów  nie został Ŝaden  majątek dla chłopca, który
został oddany na słuŜbę na statek. Miał tam nauczyć się zawodu. Wiemy, Ŝe pływał po
Bałtyku  i  Morzu  Śródziemnym.  W  końcu  znalazł  się  na  słuŜbie  gdańskich  mieszczan
jako kapitan i koniec. To było w 1515 roku.

- Po awanturze ze zdobyciem skarbu wybrał się w długą podróŜ, z której nie wrócił -

dopowiedziałem.

- Skąd wiesz? - zdziwiła się Karola.
- Od znajomego, który czytał o tym w kronice o piratach i korsarzach Morza

Bałtyckiego. Opowiedział mi o tym przedwczoraj na otwarciu wystawy w Sopocie.

- CóŜ za dziwny zbieg okoliczności - mruknął Krzysiek. - Przypadkowo Paweł jest w

Sopocie i tam ktoś opowiada mu o naszym kapitanie, a potem Paweł spotyka tam
Danielę i tam odnajduje ich nasz ulubiony prawnik. Czy to nie dziwne?

Wszyscy oprócz Danieli patrzyli na mnie podejrzliwie.
- Julek! - Krzysiek rozkazującym tonem zwrócił się do naszego kolegi.
- Proszę - rozdał nam koperty. - W środku jest mój raport o Bonerach. Wszystko co o

nich znalazłem. Uprzedzam, Ŝe jest tego duŜo. JeŜeli chodzi o Mateusza, to znajduję w
zapiskach więcej zagadek niŜ wyjaśnień, kim on właściwie był. WaŜny jest teŜ rys

historyczny, który skopiowałem z wydawnictwa multimedialnego. Jest on dosyć
ogólnikowy, ale zawiera potrzebne nam informacje. Proponuję, Ŝeby Paweł i Daniela
zreferowali swoje odkrycia i Ŝebyśmy spotkali się jutro, znacznie wcześniej niŜ dziś, i
wtedy zaczęli działać.

Teraz wszystkie spojrzenia skierowały się na mnie.
- CóŜ, my teŜ wszelkie rewelacje zrelacjonujemy wam dopiero rano - powiedziałem.

- Ta kolacja, na którą idziemy, to właśnie spotkanie z naszym informatorem. Dziś,
podczas zwiedzania kirkutu, znalazłem jedynie nagrobek Jana Bałamutha wybudowany
za pieniądze synów Józefa i Adama. Znajduje się na nim inskrypcja po hebrajsku: „Inni
dokoła błąkają się i błądzą, dokąd im popędliwość drogę wskazuje”. Jan Bałamuth
zmarł w 1533 roku. JeŜeli nagrobek opłacił Józef, i jest to ten sam Bałamuth, który nas
interesuje, to oznacza, Ŝe...

- ...miał spory wpływ na to, gdzie został przeniesiony skarb, a być moŜe sam go

wydobył - wtrącił się Julek. - To samo przyjdzie wam do głowy, kiedy poczytacie o
Mateuszu Bonerze.

- A więc do jutra! - Karola wstała, ale zaraz usiadła. - Co wynaleźli nasi

organizatorzy? - spojrzała na Krzyśka ze zwieszoną głową, potem Łukasza, który
odwrócił wzrok w kierunku Baśki.

Baśka wyjęła notatnik, a z niego pliki kartek.
- Z Łukaszem doszliśmy do wniosku, Ŝe i tak nie będziemy prowadzić poszukiwań

duŜą grupą - relacjonowała. - Skserowałam wam kartkę, na której znajdziecie
informacje o telefonach, godzinach otwarcia, wystawach najwaŜniejszych obiektów w
Krakowie. Wykupiliśmy teŜ dla nas wszystkich bilety na jutro na Wawel. Zaczynamy
zwiedzanie od dziewiątej piętnaście. Wyśpicie się?

- Tak - zadecydowała Karola. - Spotkajmy się o dziewiątej na dziedzińcu.

Zwiedzimy Wawel i przy obiedzie porozmawiamy.

Zwróciliśmy Baśce pieniądze za bilety, odebraliśmy swoje kartki i wyszliśmy z

kawiarni. Z Danielą i Baśką holowaliśmy Krzyśka do hotelu i jego apartamentu. Na
schodach ledwo przebierał nogami, bo juŜ prawie spał. Baśka została z Krzyśkiem, a
my zeszliśmy na ulicę Kanoniczą.

- Muszę się przebrać - wskazałem na swoje dŜinsy i bluzę.
- Zamienię spodnie na sukienkę - stwierdziła Daniela.
Zamówiłem taksówkę na parking pod Wawelem, odwiozłem Danielę do jej hotelu i

wróciłem do „Krakowiaka”. Tam zmyłem z siebie całodzienny brud, przebrałem się w
koszulę i marynarkę, a potem pojechałem taksówką po Danielę.

Zostaliśmy zawiezieni pod wskazany adres, na wąską uliczkę Kazimierza, kilkaset

metrów od synagogi Remuh.

- To tu! - taksówkarz wskazał na szarą kamienicę oświetloną Ŝółtym blaskiem

latarni.

Wysiedliśmy i samochód zaraz odjechał. Zostaliśmy sami. Przy kaŜdym naszym

kroku  chrzęściły  drobne  kamyczki.  Odległość  kilkunastu  metrów,  jaką  mieliśmy
przejść  przez  zamknięty  dla  ruchu  kołowego  fragment  ulicy,  wydawała  się  ogromna.
OstroŜnie  prowadziłem  Danielę  pilnując,  by  nie  nadepnęła  niczego,  co  mogłoby
pobrudzić jej buty. Ona szła unosząc rąbek sukni, by ta nie szorowała po bruku.

Fasada kamieniczki, w której mieszkał Jakub Lis miała kolor piaskowy.

WyróŜniała się półkolistymi oknami i sklepieniem nad wejściem do ciasnego

korytarza na klatce schodowej. Na parterze, po prawej stronie mieszkała chyba rodzina
wielodzietna. Słychać było krzyki i piski dzieci. Lis miał zajmować lokal piętro wyŜej,
dokąd prowadziły drewniane, skrzypiące schody. Balustrada była idealnie gładka,
wyślizgana przez lata uŜytkowania. Lekko chybotała się na boki.

Wejście oświetlała ledwo Ŝarząca się Ŝarówka o niskiej mocy.
Zastukaliśmy kołatką w drzwi. Otworzył nam sam gospodarz. Za nim stała

niewysoka, ładna brunetka z duŜym kokiem, o ciemnych jak węgiel oczach, ubrana w
sukienkę o stonowanych kolorach. To co wybrała Daniela idealnie pasowało
stylistycznie do tego, co miała na sobie Rozalia, Ŝona Jakuba Lisa.

- Sprawdź, czy dzieci nie brykają i podaj jedzenie - Jakub poprosił Ŝonę.
Mieszkanie mogło sprawiać wraŜenie ciasnego, szliśmy przez przedpokój z dwóch

stron zastawiony szafami, na których piętrzyły się kartony, pełne czegoś worki.
Weszliśmy do salonu z dwoma oknami wychodzącymi na ulicę. Stały tu kredens,
biblioteka, stół i krzesła. Jakub Lis wyjął z futerału na kredensie skrzypce.

- Ja wiem, Ŝe mamy tego samego Boga, tylko czasami róŜnie z nim rozmawiamy -

zwrócił się do nas. - Państwo lubią muzykę? Skinęliśmy głowami.

- To dobrze, kiedy mam takie ekumeniczne towarzystwo, to zamiast zwykłej

modlitwy przed posiłkiem, coś gram - wyjaśniał Jakub Lis. - Mam nadzieję, Ŝe ON
traktuje to jak modlitwę, a wszystkim jakoś łatwiej to przebrnąć - Jakub szelmowsko
zmruŜył oko.

Wiedziałem, Ŝe za tym pozorem dowcipu kryje się powaga. Jakub przytknął

skrzypce do ramienia, przesunął smyczkiem po strunach i zabrzmiała melodia, która
wydała mi się znajomą. Po chwili usłyszałem, jak Daniela cicho śpiewa i rozpoznałem
słowa „Modlitwy” Bułata OkudŜawy.

Dopóki ziemia kręci się, dopóki jest tak czy siak
Panie, ofiaruj kaŜdemu z nas, czego mu w Ŝyciu brak.
Mędrcowi darować głowę racz, tchórzowi dać konia chciej,
Sypnij grosza szczęściarzom, i mnie w opiece swej miej.

Jakub przestał grać, skłonił się Danieli i schował skrzypce do futerału. Gestem

zaprosił  nas  do  stołu,  a  kiedy  usiedliśmy,  Rozalia  przyniosła  nam  kolację,  kaczkę  z
jabłkami.  Była  pyszna,  mięso  łagodnie  rozpływało  się  w  ustach,  było  doskonale
przyprawione,  ostre,  ale  niezbyt  pieprzne,  o  smaku  odrobinę  orientalnym.  Na  deser
zostaliśmy poczęstowani sernikiem obficie nadzianym bakaliami.

- Dokąd pcha pana pańska popędliwość? - Jakub zapytał mnie, kiedy juŜ zjedliśmy i

piliśmy herbatę z porcelanowych filiŜanek.

- Pan wie, Ŝe nie jestem pazerny na skarby - próbowałem wytłumaczyć się. - Myśli

pan, Ŝe napis z sarkofagu to wskazówka?

- Raczej ostrzeŜenie.
- Mówi pan tak, jakby wiedział o co chodzi - odezwała się Daniela.
- Bo doskonale wiem - Jakub Lis uśmiechnął się.

Słowa polskie: Andrzej Mandalian

ROZDZIAŁ PIĄTY

RODZINNA LEGENDA O SKARBIE * DWAJ BANDYCI * UCIECZKA W

CIEMNOŚCIACH * PORWANIE CZY NAPAD? * WSPOMNIENIA DAWNEJ

NAMIĘTNOŚCI * STUDENCKIE JUWENALIA

Słowa Jakuba Lisa nie uczyniły na mnie tak duŜego wraŜenia jak na Danieli.
- Pan zna kogoś z rodziny Bałamutha? - zapytała.
- Nie, droga pani - Jakub pokręcił głową.
- Rozmawiał pan z profesorem Krakiem? - domyśliłem się.
- Tak. Państwo są z „Peregrinatora” - Jakub kiwał głową. - DuŜo mówił o waszych

wycieczkach i wspominał o panu. Mówił, Ŝe pan zajmuje się takimi sprawami, ale pan
Fryderyk chciał, Ŝebyście wrócili do starych nawyków. Słyszałem, Ŝe zmarł i teraz wy
tu jesteście, a to znaczy, Ŝe udało mu się zrealizować zamiar, o którym mi wspominał.

- A co z tym sarkofagiem? - dopytywała się Daniela. - Mówił pan, Ŝe napis na nim to

ostrzeŜenie, tylko przed czym?

- Przed naszą zachłannością - odezwałem się. - Czy moŜe nam pan powiedzieć coś o

rodzinie Józefa Bałamutha?

- Czy wzbogacił się dzięki temu skarbowi? - Daniela wtrąciła pytanie.
- Pani chyba mało uwaŜała na historii? - Jakub uśmiechał się pobłaŜliwie. - Niech mi

pani  wskaŜe  śyda,  który  wzbogaciłby  się  na  interesie  z  kupcem  i  korsarzem.  Nie
zachowały się jakiekolwiek księgi z tamtego okresu, gdzie wymieniany był Bałamuth,
ale  coś  jednak  wiem  i  dowiedziałem  się  tego  moŜe  tydzień  temu,  i  to  od  przyjaciół  z
diaspory  w  USA,  gdzie  mieszka  kilka  rodzin  o  tym  nazwisku.  Jeden  ze  starszych
Bałamuthów  pamiętał  rodzinną  legendę  o  tym  skarbie.  śyd  miał  być  odpowiedzialny
za logistykę przedsięwzięcia, które miało wyglądać jak zwykła wyprawa handlowa. Po
zdobyciu fortuny najpierw ukryto ją na morzu, potem przywieziono do Krakowa, skąd
miała  ruszyć  na  Wschód.  W  końcu  została  ukryta  na  którymś  zamku.  Cała  rodzina,
której członkowie mieli związki z ludwisarniami i hutami teŜ byli zaangaŜowani w to
przedsięwzięcie.  Podobno  trzej  organizatorzy  całej  awantury  wiedzieli,  gdzie  jest
skrytka, ale Ŝaden nie wziął tego skarbu. Rodzina Bałamutha musiała wkrótce po tym
wyprowadzić się z Kazimierza, ale nie wiem dokąd. MoŜe wszyscy Ŝyjący potomkowie
są juŜ w USA czy Izraelu?

Milczałem zastanawiając się nad wartością tych informacji.
- MoŜe będzie pan wiedział, jak trzeba rozumieć określenia: „wrogi władca”,

„człowiek, który kram miał i urząd piastował”? - Daniela wypytywała Jakuba.

- To wszystko zaleŜy od tego, kto i kiedy ten szyfr układał - Jakub mówił zbierając

okruchy  ciasta  z  talerza.  -  Tych  wrogich  królów  w  tamtym  okresie  moŜna  wskazać
wielu.  A  kim  był  człowiek,  który  miał  kram  i  urząd  piastował?  Ktoś  z  Krakowa,  kto
dorobił  się  na  handlu,  a  awansował  na  królewskim  dworze.  Mógł  to  teŜ  być  bogaty
mieszczanin. Musicie dobrze szukać i nie błądzić, bo... - znacząco zawiesił głos.

- Nasza popędliwość nas źle prowadzi - dokończyłem. - Zawsze o tym pamiętam, by

skarb nie był celem samym w sobie.

- Pana przyjaciele teŜ tak myślą?
- MoŜe nie mieli okazji z panem rozmawiać, zjeść tak pysznej kaczki -

komplementowałem gospodarza i jego milczącą Ŝonę.

Jakub Lis zmruŜył oczy i słuchał z zadowoleniem. Było juŜ późno i chcieliśmy

wyjść, ale nasz rozmówca zatrzymał nas.

- A gdyby wasza chęć odnalezienia skarbu podpowiadała tylko łatwe rozwiązania? -

pytał Jakub. - A gdyby szukać mniej banalnych odpowiedzi na te pytania? Wtedy
władcą wrogiego nam świata byłby...

- Szatan, demon - zgadywałem.
- Demony tylko w kulturze chrześcijańskiej były bardzo złymi duchami - Jakub

uśmiechnął się. - W dobie kultury klasycznej najtęŜsze umysły uwaŜały, Ŝe kaŜdy z nas
ma  swojego  demona,  czyli  ducha,  który  mógł  być  dobry  albo  zły.  Szatan  to  juŜ
zupełnie  co  innego.  Pan  wie,  Ŝe  w  pewnych  kręgach,  które  religię  traktują  bardziej
mistycznie,  nie  tak  dogmatycznie,  szatan  jest  w  gruncie  rzeczy  narzędziem  Boga,  bo
wystawia  człowieka  na  pokusy,  stara  się  udowodnić  Bogu  i  człowiekowi,  jak
mizernymi istotami jesteśmy. Niech pan takŜe to ma na uwadze.

PoŜegnaliśmy gospodarza i z wypiekami na twarzy, rozgrzani jedzeniem, nastrojem

spotkania i tym co opowiadał Jakub Lis szliśmy dłuŜszy czas w milczeniu.

- MoŜe nie dzwońmy po taksówkę? - zaproponowała Daniela.
- Nie boisz się? - zdziwiłem się.
- Jestem przecieŜ z tobą - powiedziała biorąc mnie pod ramię. - Nic mi złego stać się

nie moŜe.

Po takich słowach, który męŜczyzna nie zgodziłby się na piechotę odprowadzić

damę choćby na koniec świata? Szliśmy milcząc i kaŜde z nas myślało o tym, co
usłyszeliśmy. Nagle, z ciemnego wejścia do kamienicy wyszło dwóch barczystych
męŜczyzn. Czułem, jak Daniela drgnęła i cały czas drŜała przestraszona.

- Dobry wieczór, kierowniku! - odezwał się jeden z nich. - Da pan parę złotych, bo

noc zimna, a człowiek napiłby się czegoś na rozgrzewkę.

Starałem się wzrokiem przebić mrok. Widziałem, Ŝe obaj byli ubrani nie jak

kloszardzi, a raczej jak przedstawiciele współczesnego półświatka. Słabo połyskiwały
złote łańcuchy na szyjach i nadgarstkach. Obaj byli w czapkach z daszkiem, w
adidasach, które lekko fosforyzowały.

- Gdybyśmy mieli pieniądze, to zamówilibyśmy taksówkę - odezwała się Daniela.
Chciała mówić pewnym głosem, ale nie panowała nad sobą i zabrzmiało to tak,

jakby zaraz miała zamiar rozpłakać się.

- Przepraszamy panów - próbowałem z Danielą przejść na drugą stronę ulicy.
- Zara! - jeden z męŜczyzn złapał Danielę za ramię. - Przynajmniej sobie pogadamy -

czułem, jak ciągnął moją przyjaciółkę do siebie.

Około stu metrów za nami zamruczał głębokim basem silnik jakiegoś samochodu i

zabłysły jego reflektory. Ci, którzy nas zaczepili, wcale nie wyglądali na
przestraszonych, tylko obejrzeli się na auto, jakby czekał w nim ich wspólnik.

- Dość! - warknąłem. - Zostawcie nas!
- Bo co? - męŜczyźni, najwyraźniej zwykłe bandziory, szukali pretekstu do bójki.

Gdyby chcieli nas obrabować, to wyjęliby noŜe i nimi nas straszyli lub po prostu
wyrwali Danieli torebkę.

- Bo chcemy iść do domu - Daniela próbowała wyrwać się jednemu z napastników.
- To my panią odprowadzimy. Gdzie pani mieszka? - dopytywał się ten, który ją

trzymał.

Ruszyłem, Ŝeby uwolnić Danielę.
- Dokąd, misiaczku! - ten drugi zastąpił mi drogę.
PołoŜył swoje wielkie łapska na moich ramionach, zgiął prawą nogę, by uderzyć

mnie  kolanem.  Chciał  to  zrobić  szybko,  ale  przewidywałem,  co  on  planuje  i  swoje
dłonie  połoŜyłem  na  wewnętrznej  stronie  jego  ramion.  Jednocześnie  zrobiłem  lewą
nogą  krok  do  tyłu,  lekko  nacisnąłem  jego  prawe  ramię  i  obróciłem  tułów.  On  siłą
rozpędu przeleciał daleko za moją cofniętą nogę i klnąc przeturlał się po bruku.

Teraz skierowałem uwagę na bandytę, który trzymał Danielę. Wysunąłem ręce, tak

jakbym chciał zaatakować jego szyję. On natychmiast puścił Danielę i usiłował
chwycić moje nadgarstki. Dłońmi objąłem jego lewy nadgarstek i wyprostowałem jego
rękę w swoją lewą stronę, jednym duŜym krokiem przeszedłem pod nią. Napastnik stał
nie wiedząc co się dzieje, dopóki jednym prostym ruchem zrobiłem dźwignię
wykręcając jego nadgarstek, a on sam poleciał na plecy. Padł na chodnik, aŜ zahuczało.

- Uciekajmy! - Daniela pociągnęła mnie.
W oddali pojazd stojący dotąd przy krawęŜniku nagle oderwał się od niego z

głośnym rykiem i mknął w naszą stronę. Przyjaciółka wciągnęła mnie w jakąś ciemną
bramę,  biegliśmy  korytarzem,  na  którym  śmierdziało  smaŜoną  cebulą  i  kapustą.
Wbiegliśmy  do  kwadratowej  studni  podwórka  otoczonego  galeriami  z  Ŝelaznymi
balustradami. Nad nami jak chorągwie wielkiej armii kołysały się ubrania powieszone
na  sznurkach  przeciągniętych  w  poprzek  podwórza.  Gdzieś  zaszczekał  pies.  Coś
stuknęło  w  szybę,  za  jednym  z  okien  mignęła  sylwetka  człowieka  wyglądającego  na
nas.

- Schowajmy się - szepnęła Daniela.
Stanęliśmy w cieniu, za skrzydłem drzwi prowadzących na klatkę schodową. Otwór,

w którym kiedyś było szkło, ział pustką i przez niego patrzyliśmy na korytarz, którym
tu wbiegliśmy.

- Zadzwonię po policję - Daniela szukała telefonu. Bez słowa ukryłem jej urządzenie

z powrotem do torebki i przyciągnąłem przyjaciółkę do siebie zakrywając ją połą
marynarki. Obróciłem jej twarz w drugą stronę, by nie była skierowana na podwórko.
Sam zerkałem tam przez przymruŜone oczy.

Kroki, które słyszałem, były głośniejsze. Pojawił się jeden z osiłków, stał chwilę bez

ruchu nasłuchując i rozglądając się, a potem wycofał się.

- Co robimy? - kaŜde słowo Danieli odbijało się gorącą falą na mojej koszuli.
- Poczekamy - mruczałem wdychając zapach jej włosów. - Oni widzieli, gdzie

weszliśmy i ten typ mógł nas teŜ tu zobaczyć. Pewnie czekają, aŜ wyjdziemy.

- Zadzwońmy - prosiła.
- Damy sobie radę. Zdejmij buty.
Poprosiłem o to, bo bałem się, Ŝe obcasy zastukają na metalowych okuciach

schodów. Szliśmy po omacku, tylko dzięki światłu przenikającemu przez szpary przy
framugach domyślając się, gdzie są drzwi. Weszliśmy na trzecie piętro kamienicy, na
galerię, z której wchodziło się do mieszkań. Na końcu, w rogu, był wąski komin z
klamrami prowadzący na płaski dach kamienicy.

- Wchodź - popędzałem Danielę.
Ta weszła na pierwsze dwa stopnie i zaczęła wykonywać dziwne ewolucje, próbując

omotać suknię wokół nóg.

- Podciągnij ją - proponowałem.
Cmoknęła zniecierpliwiona. Wtedy zrozumiałem, Ŝe chodziło jej raczej o to, co bym

mógł zobaczyć, gdybym zadarł głowę podczas jej wchodzenia na dach.

- Będę pilnował podwórka - szepnąłem. - Kto by pomyślał, Ŝe masz przede mną takie

tajemnice?

Prychnęła niezadowolona, ale chyba zauwaŜyła, Ŝe faktycznie obserwuję podwórze i

weszła na górę. Po kilku sekundach byłem przy niej. Z tego z pozoru ponurego miejsca
mieliśmy wspaniały widok i na Wawel oświetlony reflektorami, i na bulwary nad
Wisłą, na ulice, po których mknęły samochody.

- I co dalej? - Daniela z niepokojem spoglądała w dół. Odciągnąłem ją od krawędzi

dachu i wyjąłem z kieszeni małą latarkę z Ŝarówką diodową. Dawała mocne światło i
potrzebowała tylko jednej małej baterii. Włączyłem latareczkę i zacząłem szukać klapy
w dachu sąsiedniej kamienicy, której podwórze wychodziło na równoległą ulicę.
OstroŜnie stawialiśmy kroki, by nie potykać się o porzucone tu róŜne śmieci,
rozciągnięte piorunochrony i kable anten telewizji satelitarnej.

- Co tu tak ciemno? - Daniela wskazała na mroczną plamę na lewo od nas.
- To jakiś park - wyjaśniłem jej, bo wyraźnie słyszałem szum liści. - Spróbujemy

tędy - wskazałem na klapę, którą udało mi się odchylić.

Zeszliśmy do klatki schodowej, z szerokimi schodami, ozdobnymi balustradami i

oknami witraŜowymi. Daniela namacała kontakt i zapaliła światło. Byliśmy w
eleganckiej kamienicy, gdzie były po trzy mieszkania na piętrze, kaŜde z duŜymi
dwuskrzydłowymi drzwiami. Pośrodku spirali schodów była ukryta za kratownicami i
siatką klatka windy.

- Przejedziemy się? - rozluźniona Daniela wycelowała palec w przycisk.
- Nie róbmy hałasu - zaproponowałem.
Zbiegliśmy po schodach na parter i wyszliśmy na ulicę, wprost na jednego z osiłków,

który stał i obserwował ciąg kamienic wzdłuŜ ulicy. Nim zdąŜył cokolwiek zrobić,
pociągnąłem Danielę do środka i zamknąłem drzwi wejściowe. Po klatce schodowej
poniósł się trzask domofonu. Gdzieś ponad nami zaskrzypiały drzwi.

- A było proszone, Ŝeby przynajmniej w nocy nie trzaskać drzwiami! - usłyszeliśmy

czyjś krzyk.

- Tam! - wskazałem na inne drzwi.
Były szerokie, ale niskie. Prowadziły do korytarzyka, którym wyszliśmy na małe,

zadbane podwórko z jedną stylową lampą pośrodku. Były tu trzepak, klombiki z
bławatkami, mały plac zabaw z piaskownicą. Za nami młodzian szarpał się z
domofonem.

- Przez mur - pchnąłem towarzyszkę do trzepaka, po którym weszliśmy na

dwumetrowy ceglany mur oddzielający to podwórko od parku.

Przeskoczyłem tam pierwszy i pomogłem Danieli ześlizgnąć się za mną. Pod

naszymi stopami chrzęściły drobne kamyczki, jakimi wysypuje się alejki w parkach.
Wokół nas panowały ciemności. Niebo zasłaniał gęsty parasol rosnących tu lip i brzóz.
Tylko gdzieś w oddali lśniły dwa światełka, pewnie Ŝarówki nad wejściami do
kotłowni czy innych pomieszczeń gospodarczych.

- Zejdźmy na trawnik, Ŝeby nie robić hałasu - zaproponowałem.
- Czemu nie zapalisz latarki?

- To miejsca, gdzie intruzi są niemile widziani, a z tobą mieliby szczególny kłopot.
- Czemu? - zaciekawiła się przyjaciółka.
- Jesteśmy na posesjach naleŜących do klasztoru i seminarium duchownego.
Moja towarzyszka nie wytrzymała i parsknęła śmiechem.
- Wyjdziemy stąd i wtedy wyśmiejesz się za wszystkie czasy - próbowałem ją

uspokoić.

Powstrzymując śmiech zakradaliśmy się do trzymetrowego muru klasztornego po

drugiej stronie parku. Pomogłem Danieli wejść, a potem sam wspiąłem się na mur po
drzewie. Zeskoczyłem z drugiej strony w krzaki bzu, przyjaciółka zeszła mi na
ramiona, zachwiała się i ześlizgnęła się ze mnie wbijając obcasy pod koszulę.

Poczułem, jak orze mi skórę na piersiach. Krzyknąłem z bólu, ale i tak złapałem ją,

nim  upadła  na  ziemię.  Pochylony,  próbując  ją  utrzymać,  upadłem,  przetoczyłem  się
nad nią i wyleciałem z krzaków bzu, wprost pod nogi spacerującej tu pary staruszków.
Pokryty  liśćmi,  z  krwawymi  plamami  na  koszuli  nie  wzbudzałem  zaufania.  Po  chwili
wyszła  na  kolanach  Daniela  poprawiając  potargane  włosy.  Staruszkowie,  widząc  to,
tylko  z  niedowierzaniem  pokręcili  głową,  odwrócili  wzrok  i  przyspieszyli  kroku.  Nie
wytrzymałem  i  roześmiałem  się.  Miałem  nadzieję,  Ŝe  nie  zmieniłem  opinii  tych
przypadkowych przechodniów na temat alumnów seminarium.

- Trzeba ci to opatrzyć - Daniela przyglądała się moim ranom. - Przepraszam cię,

naprawdę to było niechcący.

- Wierzę ci - kiwałem głową wciąŜ śmiejąc się.
- Ty wariacie! - Daniela uderzyła mnie torebką. - Czemu nie chciałeś wezwać

policji?

- Bo musiałabyś czekać na ich przyjazd, nie wiadomo ile czasu. My tego czasu nie

mieliśmy. Powiedz mi lepiej, kto chciałby ciebie porwać?

- Porwać? O czym ty gadasz?
- Ci ludzie nie chcieli nas zwyczajnie obrobić, oni chcieli ciebie zabrać ze sobą i

najwyraźniej czekali, aŜ wyjdziemy od Jakuba Lisa. Nie śledzili nas, kiedy jechaliśmy
na kolację, bo co jakiś czas sprawdzałem, co się za nami dzieje.

- Sprawdzałeś? - dziwiła się Daniela wyciągając liście i gałązki z włosów.
- Przyzwyczajenie zawodowe.
- Myślałam, Ŝe to na mnie tak patrzyłeś, a ty wyglądałeś przez tylną szybę taksówki?
- Zerkałem i na ciebie. Kto wiedział, Ŝe mieliśmy jechać do Jakuba Lisa?
- Nasi przyjaciele ze szkolnych ław, ale nie podejrzewasz ich chyba... Paweł, to

bzdura! Ci faceci chcieli nas obrabować, złoiłeś im skórę, zdenerwowali się i gonili za
nami.

MoŜe byłem przewraŜliwiony? MoŜe Daniela miała rację?
- Czemu mocniej ich nie pobiłeś? Słyszałam, Ŝe byłeś komandosem.
- Byłem, ale nie jesteśmy na wojnie. Zastosowałem jedne z prostszych chwytów

aikido, a ta sztuka samoobrony polega na tym, by unieszkodliwić przeciwnika robiąc
mu jak najmniej krzywdy.

- A potem musisz biegać po dachach.
- Ale za to byłaś w klasztorze.
Wstaliśmy i kierując się słuchem, na szum samochodów doszliśmy obok kościoła Na

Skałce na nadwiślański bulwar. Mimo późnej pory byli tu spacerowicze, rowerzyści

mknący po ścieŜce rowerowej, nawet szachiści grający na kamiennych stolikach przy
ś

wietle małych świeczek.

- Czemu my zawsze musimy pchać się w jakieś dziwne sytuacje? - zapytała Daniela,

kiedy tak spacerowaliśmy wzdłuŜ Wisły, w kierunku hotelu, gdzie mieszkała
przyjaciółka.

- Co masz na myśli?
- Pamiętasz, co wymyśliła Karola?
- Dzięki temu mieliśmy okazję lepiej się poznać.
- Jak to miało według niej być?
- Kiedyś zwierzyła mi się, Ŝe kocha się w Krzyśku, ale bała się, Ŝe ten więcej uwagi

poświęca tobie niŜ jej. Namówiła mnie, Ŝebym podrywał ciebie, konkurował z
Krzyśkiem, a Karola zajmie się nim po swojemu.

- Wyszło tak, Ŝe się wszystko poplątało. Krzysiek naprawdę durzył się w Baśce.

Karola wściekła się i nie chciała widzieć, jak oczy za nią wypatrywał Łukasz, a my...

- Mieliśmy szansę, ale z niej nie skorzystaliśmy.
- Zmarnowaliśmy ją - podkreśliła Daniela.
- Studiowałaś na drugim końcu Polski i wierzysz, Ŝe pamiętałabyś tam o mnie, nie

szkoda by ci było tego, co by ci uciekło, gdybyś chciała czekać tylko na mnie?

- MoŜe... Teraz moŜemy to wszystko nadrobić.
Milczałem i oboje w tym milczeniu odnajdowaliśmy co innego. W hotelu Daniela

poprosiła o medykamenty, zaprowadziła mnie do swojego apartamentu, gdzie kazała
się rozebrać, umyć i opatrzyła moje rany.

- Odkupię ci koszulę - obiecała. - MoŜe zostaniesz? - zaproponowała. - Jeszcze coś ci

się stanie...

- Zamówię sobie taksówkę.
- Jesteś pewien?
- Na razie tak musi być.
- Na razie? Coś jutro się zmieni?
Zatrzymałem się w połowie drogi do drzwi apartamentu.
- Dobrze wiesz, jaki jestem i wiesz, Ŝe...
Daniela podeszła do mnie, objęła moją szyję, przytuliła się.
- Wiem, jaki jesteś i chyba wiem, co chcesz powiedzieć - mówiła wtulając się we

mnie jak dziecko.

Uwolniłem się z jej objęć, pocałowałem jej dłoń i otworzyłem drzwi.
- Paweł! - zawołała. - Ja chyba cały czas myślałam i czułam to samo co ty. Idź juŜ!
Wyszedłem i wcale nie miałem zamiaru wzywać taksówki. Musiałem ochłonąć,

cieszyć się chłodnymi podmuchami wiatru, które gnały ciemne strzępy chmur nad moją
głową.  Wiele  myśli  tłoczyło  się  w  tym  momencie  w  moim  umyśle,  wspomnienia
rozpalały  niczym  ognisko  na  leśnym  biwaku,  ale  potrafiły  teŜ  boleśnie  zakłuć  jak
ziarenko  Ŝaru.  Szedłem  w  kierunku  „Krakowiaka”  przez  osiedle  akademików,  a  na
trawnikach  studenci  świętowali  czas  juwenaliów,  grillowali,  śpiewali  i  grali  na
gitarach.

- Panie Pawle! - usłyszałem krzyk z jednej z takich grupek. - Zapraszamy do nas!
Obejrzałem się. To Sylwia machała do mnie. Przy grillu siedzieli Andrzej i jeszcze

dwie studentki. Piotruś spał zwinięty w kłębek na kocyku, przykryty kurtką Andrzeja.

- Skąd pan wraca? - pytał mnie Andrzej. - Pewnie od jakiejś kobiety -

porozumiewawczo zmruŜył oko.

- W pewnym sensie.
- I to ona to panu zrobiła? - wskazał na bandaŜe.
- Tak.
- O! Chce pan się napić? - sięgnął po butelkę piwa.
- Wolałbym wodę.
- Abstynent? - zdziwiła się jedna z koleŜanek Sylwii. - Unikat w tych czasach.
- Mam juŜ dość wraŜeń na ten wieczór i mam ochotę jedynie na wodę.
Sylwia miała przenośną lodówkę, w której była butelka wody mineralnej. JuŜ po

kilku łykach zrobiło mi się lepiej.

- MoŜe zaniosę Piotrusia do swojego pokoju i prześpi u mnie do rana? -

zaproponowałem.

- Braciak jest przyzwyczajony - stwierdziła Sylwia. - Od małego uczy się, na czym

polega Ŝycie studenckie.

- Wezmę go, tylko uprzedzam, Ŝe rano jestem umówiony na spotkanie, więc

odprowadzę go wam zaraz po śniadaniu.

Chwilę jeszcze się targowali, aŜ wreszcie uznali moje argumenty i poniosłem

piącego chłopca do hotelu. Kiedy go niosłem i czułem jego głowę opartą na moim

ramieniu, kiedy tak ufnie leŜał w moich rękach, to czułem, Ŝe coś straciłem i znowu mi
czas ucieka.

PołoŜyłem Piotrusia na wolnym tapczanie w swoim pokoju, okryłem kocem, a sam

padłem na drugie łóŜko. Zasnąłem natychmiast.

ROZDZIAŁ SZÓSTY

MOJE SŁUśBOWE AUTO * ZWIEDZANIE WAWELU * NAPIS W SALI

TRONOWEJ * W KATEDRZE NA WAWELU * JAK ZŁAMAĆ SZYFR?

Obudziłem się nagle, czując na sobie czyjeś spojrzenie. To był Piotruś stojący nade

mną.

- Z kim pan się wczoraj bił? - zapytał mnie, kiedy tylko otworzyłem oczy.
Nabrałem powietrza, Ŝeby chłopcu wyjaśnić, skąd się wzięły te bandaŜe, ale wtedy

poczułem kłucie i pieczenie w klatce piersiowej.

- To zrobiła mi jedna pani, której pomagałem zejść z muru - tłumaczyłem się.
- Uciekała z więzienia?
- Nie.
- Opowie mi pan o tym?
- Pod warunkiem, Ŝe zjesz śniadanie.
Spojrzałem na zegarek. Miałem jeszcze godzinę do spotkania z przyjaciółmi na

Wawelu.  W  telewizji  odszukałem  bajki  i  kazałem  Piotrusiowi  je  oglądać,  a  sam
poszedłem  się  wykąpać.  Kiedy  zobaczyłem  zadrapania  na  piersiach,  nieco  się
przeraziłem.  Nie  były  głębokie,  ale  bolesne  i  bardzo  efektownie  wyglądały.  Na  razie
nie mogłem pojawiać się na plaŜy. Zszedłem z chłopcem na śniadanie i zdziwiłem się,
ile  mogło  zmieścić  w  tak  małym  brzuszku.  Wcinał  bułki  z  szynką,  aŜ  mu  się  uszy
trzęsły.

- Sylwia nie pozwala mi jeść takiego mięsa, mniam! - delektował się smakiem i

zapachem szynki. - Ona mówi, Ŝe powinienem zostać wegetarianem. A kto to jest ten
wege...

- Wegetarianin - podpowiedziałem. - To ktoś, kto nie je mięsa, wybiera do jedzenia

wyłącznie produkty pochodzenia roślinnego.

- Sylwia jadła rybę, a ryba to teŜ mięso.
- Tak, ale ludzie róŜnie sobie wybierają jadłospisy. Są tacy, którzy jedzą tylko to co

surowe.

- Surowe mięso i jajka? - oczy chłopca zrobiły się wielkie jak dwuzłotówki.
- Nie, wtedy jedzą tylko warzywa i owoce, ziarna, korzenie.
- Ja lubię mięso. Jak mama zrobi kotlety schabowe, to są przepyszne!
- W twoim wieku powinieneś jeść wszystko jak leci, tylko nie przesadzaj ze

słodyczami, hamburgerami, frytkami i napojami gazowanymi.

Skończyliśmy i zaprowadziłem chłopca pod pokój Sylwii i Andrzeja. Głośno

zapukałem. Po dłuŜszej chwili otworzyła mi Sylwia, miała potargane włosy,
podkrąŜone oczy z niewyspania.

- Przyprowadzę Piotrusia później, moŜe po obiedzie? -zaproponowałem, widząc w

jakim stanie jest jego siostra. Uznałem, Ŝe lepiej, by ze mną zwiedził Wawel, niŜ nudził
się z siostrą w pokoju i czekał, aŜ ona się wyśpi.

- Będzie pan tak dobry? - ucieszyła się studentka. Tylko pokiwałem głową i bez

słowa poszedłem z Piotrusiem do wyjścia z hotelu. Na chodniku przed budynkiem
spotkałem Julka;

- Jak dobrze, Ŝe cię widzę! - ucieszył się na mój widok. - Jedziesz moŜe tym swoim

potworem do miasta? Mam obawy, czy nie spóźnimy się na spotkanie.

Było dwadzieścia minut do dziewiątej. Za mało, Ŝeby dojść do Wawelu, ale i

wzywając taksówkę mogliśmy nie zdąŜyć.

- Pojedziemy wehikułem - zadecydowałem.
Julek i Piotruś usiedli z tyłu, a ja uruchomiłem silnik, który zamruczał jak lew dający

znak, Ŝe rusza na łowy.

- Pawle, nie opowiadałeś, skąd wziąłeś taki oryginalny wóz? - zagadnął mnie Julek. -

To twój czy słuŜbowy?

- SłuŜbowy.
- To z kulturą i sztuką chyba faktycznie słabo, skoro ministerstwo stać tylko na coś

takiego.

- Tu, pod maską maszkary kryje się wspaniały, ognisty rumak. Zawdzięczamy go

pewnemu  kolekcjonerowi,  któremu  pan  Tomasz,  mój  szef,  pomógł  odzyskać
skradzione obrazy. Jednak ostatnio przeszedł pewną drobną rewolucję. Jakiś czas temu
obserwowaliśmy  pewnego  handlarza  dziełami  sztuki,  który  próbował  wystawić
starodruk.  Nie  wiedzieliśmy,  skąd  go  miał  i  czy  nie  miał  takich  zabytków  więcej.
Ś

ledziliśmy go i wtedy zobaczyłem, Ŝe spotkał się z angielskim arystokratą, którego

twarz wydała mi się znajoma. To był kierowca rajdowy. JuŜ jego pradziadek startował
w 1902 roku w wyścigu o puchar Gordon Bennetta jako reprezentant Royal Automobil
Club autem marki Napier. Młody lord odziedziczył fortunę przodków i wystawił swój
team rajdowy na subaru impreza.

- Ale super! - wtrącił Piotruś, na którym legendarna nazwa zrobiła wraŜenie.
- To rzeczywiście takie dobre auto? - dopytywał się Julek.
- Najlepsze! - wykrzykiwał Piotruś. - Wielu rajdowców na nich zwycięŜało w World

Railly Championship.

- Przestrzegliśmy Anglika przed kupnem starodruku, który okazał się być w końcu

kradzionym  z  kolekcji  człowieka,  który  starannie  ukrywał  swoje  hobby  -
kontynuowałem  opowieść.  -  Kilka  miesięcy  później  arystokrata  miał  wypadek  w
trakcie rajdu na Cyprze. Dachował i z karoserii zostały strzępy. W tym samym czasie
zepsuł  się  silnik  w  naszym  wehikule,  a  remont  podzespołów  z  astona  martina
kosztowałby  nas  majątek.  Mieliśmy  otrzymywać  pieniądze  na  utrzymanie  wehikułu,
ale  wszelkie  wydatki  najpierw  musieliśmy  pokrywać  z  własnej  kieszeni,  a  potem,
najczęściej  z  kilkumiesięcznym  opóźnieniem  otrzymywaliśmy  zwrot  wydatków.
Księgowa w ministerstwie nie zgodziła się na wzięcie kredytu na naprawę  wehikułu i
byliśmy  w  kropce.  Wtedy  do  Polski  na  licytację  obrazów  przyjechał  nasz  znajomy
Anglik,  odwiedził  nas  i  kiedy  się  dowiedział  o  naszym  problemie,  postanowił  nam
zrobić prezent - naprawił wehikuł wstawiając w niego elementy ze swojego subaru.

Subaru jako jedna z ostatnich marek stosuje silnik w układzie bokser, takim jak w

starych  garbusach.  Taki  układ  cylindrów  utrudnia  wprawdzie  zasilanie  i  rozrząd,  ale
obniŜa  całą  konstrukcję  i  punkt  cięŜkości,  a  przez  to  wehikuł  mniej  wychyla  się  na
zakrętach.  Mamy  rajdowe  amortyzatory  Bilstein,  zawieszenie  multilink,  twarde,  ale
mocno  trzymające  nas  drogi.  Na  takim  moŜna  przejechać  rajd  ParyŜ-Dakar  i
oczywiście  jeździć  po  polskich  drogach.  Mamy  wyŜsze,  bo  szesnastocalowe  koła,
dzięki czemu dziury są mniej groźne.

- Taka rajdówka pewnie duŜo pali - wtrącił Piotruś.

- Wiesz, co to jest chip tuning? Nie? To jeden ze sposobów podrasowania

samochodu,  Ŝeby  tak  ustawić  urządzenia  sterujące  wtryskiem  paliwa  i  innymi
parametrami,  by  uzyskać  więcej  mocy  z  silnika.  Ten  zysk  mocy  oznacza  szybsze
zuŜycie  elementów  silnika,  ale  ludzie,  których  stać  na  taki  tuning,  nie  przejmują  się
kosztami. Byłem pierwszym klientem, który prosił o obniŜenie mocy, bo nie było mnie
stać na paliwo do wehikułu. Panowie zajmujący się tuningiem w pierwszym momencie
zdębieli,  potem  obejrzeli  silnik  i  kiedy  przyjechałem  po  wehikuł  tydzień  później,
ujrzałem  cacko  -  czerwony  guzik.  Jedno  naciśnięcie  i  mój  ekonomiczny,  klekoczący
jak  garbus  wehikuł  zaryczy  jak  rajdowy  lew.  Na  urodę  na  razie  nic  nie  moŜemy
poradzić i jest taki jak larwa owada, z wielkimi gałami reflektorów.

Moje opowiadanie zajęło akurat tyle czasu, byśmy dojechali pod Wawel i znaleźli

wolne, oczywiście płatne miejsce parkingowe. Wspięliśmy się na wzgórze, w kasie
kupiłem bilet dla Piotrusia i dołączyliśmy do naszych przyjaciół.

- Paweł! Masz takiego duŜego syna? - zdziwiła się Karola. Widziałem, Ŝe nawet

Daniela zaniepokoiła się widokiem chłopca.

- To brat znajomej, która jest dosyć zajęta i... - zacząłem się tłumaczyć.
- Moja siostra jest studentką i wczoraj miała juwenalia - Piotruś wypalił z właściwą

dzieciom umiejętnością zdradzania sekretów dorosłych.

- Rozumiem. Dionizos był u nich? - roześmiał się Julek.
- Nie znam takiego wujka - Piotruś odpowiedział z powagą.
- Jadąc nad morze poznałem parę studentów, którzy podróŜowali autostopem i

ciągnęli ze sobą Piotrusia - opowiadałem. - Zlitowałem się nad nimi ze względu na
chłopca, a kiedy jechałem do Krakowa, okazało się, Ŝe oni są właśnie stąd. Teraz sami
rozumiecie...

- Studentka? - Baśka Ŝartobliwie pogroziła mi palcem. - Chodź tu, Piotrusiu.
Wiedziałem, Ŝe jako doświadczona harcerka zajmie się chłopcem lepiej niŜ ja, a było

mi obojętne, czego się od niego przy okazji dowie.

- Czytaliście, co napisałem o Bonerze? - zagadnął nas Julek.
- Na śmierć zapomniałem - Łukasz teatralnym gestem uderzył się w czoło. - Wczoraj

„Biała Gwiazda” grała waŜny mecz.

- Mieszkasz teraz w Poznaniu i kibicujesz krakowskiej druŜynie? - dziwił się Julek.
- Jak grają z zagraniczną druŜyną, to kibicuję im jak reprezentacji.
- Głowa mnie bolała i wzięłam proszki od bólu głowy - zwierzała się Karola.
- Zaraz teŜ szybko zasnęłam.
Baśka zajmowała się Krzyśkiem, który w pewnym momencie zrobił jej awanturę i

wyszedł z pokoju. Daniela i ja byliśmy na kolacji u Jakuba Lisa. śadne z nas nie
opowiadało o pościgu. Wydaje mi się, Ŝe do Danieli dotarły moje wczorajsze
argumenty i teŜ do końca nie ufała byłym przyjaciołom.

- To przynajmniej powiedzcie, czego się dowiedzieliście? - poprosił Julek.
- Rodzina Bałamutha wyprowadziła się z Kazimierza. Dokąd? Niestety, tego nie

wiemy.

- Tak? - Julek tajemniczo się uśmiechnął. - Mam pewną koncepcję w tej kwestii, ale

o tym porozmawiamy po wyjściu z zamku królewskiego.

Program zwiedzania Wawelu mieliśmy bardzo napięty. Sama nazwa Wawel

pochodzi podobno od określenia „Wawel”, znaczącego dawniej „wąwóz”, a chodziło o

ten  rozdzielający  na  dwie  części  wzgórze.  O  Wawelu  słyszymy  od  najmłodszych  lat,
przy  okazji  opowieści  o  smoku  wawelskim,  Kraku  i  królewnie  Wandzie.  Najstarsza
droga  na  wzgórze  wawelskie  prowadzi  w  poprzek  północnego  stoku  wzniesienia,
„ozdobionego”  dziewiętnastowiecznymi  fortyfikacjami  austriackimi.  Zwiedzający,  po
lewej stronie widzą na murach tabliczki z piaskowca, tak zwane „cegiełki wawelskie” -
dowód  ofiarności  Polaków,  którzy  wspomagali  finansowo  restaurację  naszego
narodowego  skarbu.  Przechodzimy  przez  wybudowaną  w  latach  dwudziestych  XX
wieku  Bramę  Herbową,  wprost  na  rekonstrukcję  pomnika  Tadeusza  Kościuszki.  Tą
drogą  wchodzi  się  na  wzgórze  tuŜ  przy  katedrze.  My  wchodziliśmy  jednak  po
południowym  stoku,  przez  Bramę  Bernardyńską,  przy  WieŜy  Sandomierskiej,  wzdłuŜ
budynku dawnego lazaretu austriackiego, koło WieŜy Złodziejskiej, na duŜy jak boisko
piłkarskie pusty plac, który po lewej stronie zamykały dawne zabudowania  kościelne,
po  prawej  mur  obronny,  a  na  wprost  katedra  i  budynki  gospodarcze  przesłaniające
bryłę  zamku  właściwego.  Tu,  gdzie  obecnie  jest  pusty  dziedziniec,  w  czasach
ś

wietności zamku były kościół, stawy hodowlane, budynki dla słuŜby.

Na Wawelu najstarsze ślady grodu z kamiennymi murami pochodzą z przełomu X i

XI wieku. Sto lat później wybudowano tu romański gród z budynkiem mieszkalnym i
masywną wieŜą, a kolejne sto lat później na zamku była juŜ komnata z dwudziestoma
czterema  słupami.  Z  czasów  rozbudowy  za  panowania  Władysława  Łokietka
najtrwalszymi  i  najlepiej  widocznymi  śladami  są  wieŜa  zwana  Łokietkową  oraz
Duńska.  Kazimierz  Wielki  jak  porządkował  królestwo  polskie,  tak  teŜ  starał  się
uporządkować  sytuację  architektoniczną  na  zamku.  Za  czasów  Władysława  Jagiełły
wybudowano  gotycką  część  zamku,  zwaną  Kurzą  Stopą.  W  1499  roku,  po  wielkim
poŜarze zamku, rozpoczęto jego odbudowę, ale wówczas Królestwo Polskie i Wielkie
Księstwo Litewskie tworzyły potęŜne państwo połączone unią personalną. To w latach
ś

wietności dynastii Jagiellonów powstały znane wszystkim Polakom przynajmniej z

fotografii kruŜganki, imponujący renesansowy pałac, który dzięki staraniom włoskich
architektów przyćmiewał pięknem odwiedzających go gości, a jednocześnie umiejętnie
wchłonął relikty gotyckich części zamku.

Zwiedzanie rozpoczęliśmy od skarbca i zbrojowni królewskiej. Miałem okazję

opowiadać Piotrusiowi o wystawionych w gablotach skarbach polskich królów, a był to
zaledwie  ułamek  tego,  co  posiadali.  WyposaŜenie  zbrojowni  stanowiły  egzemplarze
broni  charakteryzujące  to,  czym  posługiwali  się  wojowie,  rycerze  i  Ŝołnierze
królewscy.  Piotruś  co  chwila  stawał  zafascynowany,  nosem  dotykając  szyb
odgradzających  go  od  eksponatów,  a  jego  uwagi  wskazywały  na  to,  Ŝe  twórcy
współczesnych  filmów  fantasy  i  gier  komputerowych  pełnymi  garściami  czerpali
wzorce uzbrojenia z dawnych wieków.

Później rozpoczęliśmy wędrówkę przez komnaty królewskie oraz sale

reprezentacyjne.  Widzieliśmy  zabytki,  meble,  obrazy  zapierające  dech  w  piersiach
swym  pięknem  i  bogactwem:  arrasy  o  tragicznej  historii,  sławne  kasetony  z  ludzkimi
głowami. W mej pamięci pozostała najbardziej drobnostka, napis w rogu, pod sufitem
sali tronowej: „Alii circum yagantur et errant quo ipsis monstrat”. To moŜna tłumaczyć
mniej  więcej  jako  „Inni  dookoła  się  błąkają  i  błądzą  tam,  dokąd  popędliwość  im
wskazuje”,  czyli  brzmi  to  podobnie  jak  inskrypcja  na  grobie  Jana  Bałamutha.  Czy  to
był przypadek? Nie, ja w przypadki nie wierzyłem.

Zastanawiałem się, kto spośród moich przyjaciół mógł zwrócić uwagę na ten napis.

Daniela  wiedziała,  co  było  na  nagrobku  Bałamutha,  ale  nie  znała  dostatecznie  łaciny.
Karola i Baśka były zajęte Piotrusiem. Łukasz chodził z rękami załoŜonymi do tyłu, jak
najdalej  od  aparatu  fotograficznego  wiszącego  na  jego  brzuchu.  Na  całym  zamku
obowiązywał  bezwzględny  zakaz  fotografowania  i  filmowania  i  panie  pilnujące
ekspozycji potrafiły  własnymi ciałami zasłaniać  kadr, gdyby ktokolwiek chciał zrobić
zdjęcie.  Jedynie  Julek  znał  łacinę,  pewnie  perfekcyjnie,  i  bez  trudu  tłumaczył  sobie
wszystkie napisy.

Wyszliśmy na słoneczny dziedziniec i rzędem usiedliśmy na schodku pod najniŜszą

linią kruŜganków.

- Chyba juŜ jestem na to za stara - Karola zdjęła pantofle i wyprostowała nogi. -

Nałaziłam się tyle, Ŝe...

- Zawsze woŜą cię dyplomatycznymi limuzynami? - Baśka była złośliwa.
- Kiedy byliśmy tu na wycieczce? - wspominał Łukasz. - Koniec trzeciej klasy?
- Na początku maturalnej - przypomniała sobie Karola.
- Nie! To było miesiąc przed maturą, wtedy kiedy namówiłaś Pawła, Ŝeby zakręcił

się wokół Danieli - wspominała Baśka. - Myślisz, Ŝe nie słyszałam, jak go nakręcałaś,
kiedy nocą jechaliśmy pociągiem do Krakowa, a wy staliście na korytarzu?

- Dziewczęta! - strofował je Julek. - MoŜe porozmawiamy chwilę o tym, co zwróciło

waszą uwagę.

Jak łatwo moŜna się było domyślić, kaŜdy zapamiętał jakiś obraz, zabytki, bogactwo

wnętrz. Kiedy przyszła moja kolej, opowiedziałem o inskrypcji w sali tronowej i na
sarkofagu Bałamutha.

- Czy Bałamuth wiedział o tym napisie, widział go? - zapytał Łukasz.
- Czy wpuszczono go do sali tronowej? - zabrałem głos. - Raczej nie. Mógł znać to

zdanie  ze  słyszenia,  ale  z  pewnością  nie  jest  przypadkiem,  Ŝe  nagrobek  i  napis  w
wawelskiej  komnacie  powstały  w  tym  samym  okresie.  Rozbudowa  renesansowego
Wawelu  odbyła  się  w  latach  1502-1536,  a  stary  Bałamuth  zmarł  w  1533  roku.  Moim
zdaniem, to podobieństwo nie jest dziełem przypadku, ale interesującym jest to, co ta
zbieŜność ma oznaczać?

Nikt nie miał pomysłu, jak rozwiązać tę zagadkę. Odpoczęliśmy jeszcze kwadrans i

poszliśmy do katedry. Kupiliśmy bilety wstępu, takŜe na wieŜę do dzwonu Zygmunta i
do  podziemi  z  grobami  królewskimi.  Najpierw  obejrzeliśmy  wnętrze  katedry.  Nie
wiemy,  kiedy  wzniesiono  na  wzgórzu  wawelskim  pierwszy  kościół  katedralny,  ale
najprawdopodobniej  było  to  około  1000  roku,  kiedy  ustanowiono  biskupstwo
krakowskie.  Następną,  z  kostki  wapiennej  i  ciosów  piaskowca,  wybudowano  na
przełomie  XI  i  XII  wieku,  za  panowania  księcia  Władysława  Hermana.  Do  dziś
elementy  tamtej  budowli  moŜemy  podziwiać  odwiedzając  kryptę  Świętego  Leonarda
czy oglądając dolne kondygnacje wieŜy południowej.

Obecny kształt katedry zawdzięczamy jej budowie w XIV wieku, zakończonej

konsekracją  w  1364  roku.  Gotycki  kościół  ma  kształt  trójnawowej  bazyliki  z
transeptem,  czyli  nawą  poprzeczną,  i  prostokątnym  prezbiterium  z  ambitem,  czyli
obejściem.  Katedra  od  czasów  koronacji  Władysława  Łokietka  w  1320  roku  była  tą
ś

wiątynią, gdzie odbywały się koronacje, tuŜ przy trumnie świętego Stanisława,

patrona Polski, uwaŜanego w średniowieczu za duchowego opiekuna procesu
zjednoczenia ziem polskich.

Budynek świątyni rozbudowywano, jej wyposaŜenie zmieniano, ale do dziś jest

jednym z najwspanialszych polskich zabytków. Tu spoczywają nasi władcy, zwłaszcza
warto zatrzymać się przy ozdobnych nagrobkach tych królów, którzy bezpiecznie
prowadzili nasz kraj przez okres burzy dziejowych. A bezapelacyjnie szczególnym
miejscem jest krypta, w której spoczywa marszałek Józef Piłsudski.

Nie sposób w jednym zdaniu wymienić wszystkie zabytki znajdujące się w katedrze,

która przypomina wielkie muzeum i galerię sztuki. Jak opisać historię i piękno zawarte
w  sarkofagach  biskupa  Stanisława,  Władysława  Łokietka,  Kazimierza  Wielkiego,
Władysława  Jagiełły  i  Władysława  Warneńczyka?  Co  moŜna  powiedzieć  o  uroku
kaplic  i  pomników?  Przeciskaliśmy  się  przez  wielojęzyczny  tłum  turystów,
podąŜających za swoimi przewodnikami i potrącających tych, którzy chcieliby choćby
na chwilę zatrzymać się i podziwiać zabytki lub zwyczajnie pomodlić się. Tu nie było
czasu na zadumę. Szeroki strumień ludzi sunął dookoła nawy głównej i chyba mało kto
był w stanie jednocześnie przyjrzeć się temu co widział. Kilka razy z panem Tomaszem
prowadziliśmy  czysto  akademickie  dysputy,  czy  był  sposób  na  opanowanie  ruchu
turystycznego w takich miejscach i uznawaliśmy, Ŝe niestety jest to niemoŜliwe.

I my odbyliśmy ten szlak, ale uwaŜnie przyglądaliśmy się temu, co znajdowało się

nad królewskimi pochówkami. PrzecieŜ trzecie słowo-klucz do złamania szyfru
mieliśmy znaleźć tam, gdzie król leŜy.

Potem przeciskaliśmy się przez drewnianą konstrukcję WieŜy Zygmuntowskiej, by

dotrzeć do słynnego dzwonu. Odlany w 1520 roku w krakowskiej ludwisarni Hansa
Behama z Norymbergi waŜy około 11 ton i ma średnicę 260 centymetrów.

Dotknięcie serca dzwonu ma przynosić szczęście. Tłum zwiedzających kłębił się

wokół tego serca i usiłował zrobić sobie w tym ścisku pamiątkowe zdjęcie. Następnie
przez kryptę Świętego Leonarda weszliśmy do podziemi z grobami królów. To tu, przy
sarkofagach

Jana

III

Sobieskiego,

Tadeusza

Kościuszki,

księcia

Józefa

Poniatowskilego, 2 listopada 1946 roku Karol Wojtyła odprawił swą mszę prymicyjną i
wrócił tu, by odprawić naboŜeństwo ponownie w czasie jednej z pielgrzymek do
ojczystego kraju juŜ jako papieŜ Jan Paweł II.

Chodząc po podziemiach wpatrywaliśmy się takŜe w sklepienie, ale nie

zobaczyliśmy tam nic szczególnego, Ŝadnego znaku, nawet najmniejszej podpowiedzi.

Wróciliśmy na dziedziniec, a gdy tam nie znaleźliśmy wolnego miejsca, by usiąść,

przeszliśmy nad mury fortyfikacji i tam spoczęliśmy w cieniu wysokiej lipy.

Poszliśmy z Julkiem do kawiarni kupić wszystkim napoje i dołączyliśmy do naszej

wycieńczonej wycieczki.

- Macie jakieś spostrzeŜenia? - wypytywał Julek.
- Jako zakonnik powinieneś mieć w sobie więcej miłosierdzia - wysapała Baśka. - Ja

tam nic nie widziałam.

- I co? - Julek spojrzał w moją stronę.
- Co znajduje się nad królami leŜącymi w podziemiach? - zerkałem na przyjaciół.
- Sufit - rzucił Krzysiek przykładając do czoła zimną butelkę.
- TeŜ - przyznałem uśmiechając się - ale chyba chodzi o katedrę, świątynię.

Słowem-kluczem mogłyby być więc słowa „katedra” po polsku i „templum” po

łacinie. Zgodnie z zasadą budowy szyfru odejmijmy powtarzające się litery, akurat w
obu tych wyrazach ostatnie i zostaną nam „katedr” i „templu”.

- Spróbujmy - Krzysiek wyjął z kieszeni marynarki list profesora Kraka i notatnik. -

Zacznijmy od pierwszego zdania: „ULUY HP RZCGO FNR UL KBPA” - odczytał i
zaraz wpisał rozszyfrowany tekst. - To będzie: „ULUY HP DZCGP FND UL ABPL”
dla klucza „katedr” i: „LULY HM RZCGM FNR LU KBMU”. To wszystko bez sensu!
- ze złością rzucił notatnik. - Prawie nic się nie zmienia w układzie liter. To bełkot!

- Bo tekst został zaszyfrowany trzema kluczami - Julek uspokajał Krzyśka. -

MoŜemy rozwiązać zagadkę mając jednocześnie trzy klucze.

- Tym bardziej Ŝe nie wiemy w jakiej kolejności powinniśmy je ułoŜyć - wtrąciłem.
- Jak to? - zdziwił się Łukasz. - Chyba tak jak w tym zdaniu, Ŝe najpierw wrogi król,

potem ten kupiec i urzędas w jednym, a na końcu katedra, bo to chyba o nią chodzi.

- Pewnie tak trzeba je ułoŜyć - przyznałem. - Tylko w jakiej kolejności masz je

przykładać do zdań? Czy szyfrowano zdania uŜywając kluczy w kolejności od
pierwszego do ostatniego, czy jakiejś innej?

- Faceci! - jęknęła Baśka. - Będą teraz roztrząsać problem teoretyczny, na jaką Ŝyłkę

złapać szczupaka, chociaŜ dotąd szczytem ich osiągnięć była siatka ościstych płotek.
Będziemy mieli te trzy słowa, to rozwiąŜemy szyfr metodą prób i błędów.

- Czyli mamy impas - stwierdził Łukasz.
- Nie - Julek uśmiechał się. - Kiedy zwiedzaliśmy katedrę, przypomniałem sobie,

gdzie słyszałem o śydzie o nazwisku Bałamuth. Jutro tam pojedziemy, tylko musimy
ustalić, kto z was oprócz Pawła ma w Krakowie samochód?

- Mam peugeota - Daniela podniosła rękę.
- Ja mam poloneza - Łukasz uniósł dwa palce.
- Dobrze, spotkajmy się rano, około siódmej przed hotelem Danieli i pojedziemy na

wycieczkę do pewnego miasteczka - Julek zrobił tajemniczą minę. - Teraz rozejdźmy
się i niech wszyscy przeczytają to, co napisałem o Mateuszu Bonerze.

Przyjaciele cięŜko wstawali z trawy i zeszli ze wzgórza. Na górze zostaliśmy tylko

ja, Julek i Piotruś.

- MoŜe pójdziemy na obiad? - zaproponowałem.
Piotruś nas przekonał i zamiast szukać restauracji poszliśmy do pobliskiej pizzerii,

skąd wynieśliśmy pudła z pizzą, frytki, napoje i poszukaliśmy ławeczki nad Wisłą.
Obiad pod pachnącym bzem smakował wyśmienicie, najbardziej zadowolony z niego
był Piotruś, który podjadał nam co smakowitsze kąski z naszych porcji.

- Czy coś cię nie zastanawia w tym szyfrze? - zagadnął mnie Julek.
- Jest coś takiego - przytaknąłem. - Zastanawiam się, czy dobrze interpretujemy

wskazówki?

- To znaczy? - Julek Ŝartobliwie zmruŜył oko.
- We wskazówce jest mowa o tym, Ŝe „król leŜy”. My od razu przyjęliśmy, Ŝe chodzi

o martwego króla, ale przecieŜ mogło chodzić o sypialnie królewskie.

- O tym samym myślałem - ucieszył się Julek. - Tylko o którego króla mogło

chodzić? Nie byłoby problemu gdyby miał to być ciąg komnat wazowskich
rozpoczynających się od sali „Pod Ptakami”, nazwanej tak od malunku na suficie.

Ptak to po łacinie „avis”, ale tu chodzi o ptaki, ptactwo, a więc „aves” lub

„volucres”, bo przecieŜ są tam namalowane ptaki udomowione. VO-LU-CR-ES -
przeliterował.

Wyjąłem kartkę papieru i szybko próbowałem rozszyfrować pierwsze zdanie:
ULUY HP RZCGO FNR UL KBPA i wyszło mi:
LULY HV CZRGV FNC LU KBPU.
NiŜej rozpisałem kolejne zdanie mając nadzieję, Ŝe moŜe tam uda się coś odczytać:
KBPU FNR YPHBUIN XYR JUK HP FL CZYL EHPNLY.
- Nic! - zamknąłem notes. - To rzeczywiście bez sensu. MoŜe nawet próbujemy

złamać niewłaściwy szyfr, moŜe zastosowali co innego?

- Nie, z pewnością masz rację. Koniecznie musimy zająć się tymi kluczowymi

słowami. Wiesz, co mnie jeszcze gnębi?

- ...Król - powiedzieliśmy jednocześnie. - O którego króla chodzi? - dokończyłem.
- O co właściwie chodzi? - zapytał Piotruś pijąc napój. - Widziałem na filmie, Ŝe

szyframi zajmowali się szpiedzy. Nawet był taki amerykański film o tym, jak
Amerykanie zdobyli niemiecki okręt podwodny i dzięki temu złamali kod Enigmy.
Tata mówił, Ŝe to jakaś bzdura, bo ten kod złamali Polacy i dzięki temu alianci wygrali
drugą wojnę światową.

- Twój tata w duŜej części ma rację - przyznał Julek. - Tak to jest, Ŝe z biegiem lat

wiele osób stara się przypisać sobie róŜne zwycięstwa, ale faktycznie w czasie wojny
alianci zdobyli taką maszynę do szyfrowania, która się nazywała Enigma i pochodziła z
niemieckiego okrętu podwodnego, a było to o tyle przydatne, Ŝe Niemcy, którzy
walczyli z aliantami, stosowali róŜne rodzaje maszyn szyfrujących Enigma.

- Wy teŜ chcecie złamać szyfr Enigmy, ten niemiecki?
- Nie, znacznie prostszy i starszy - odpowiedziałem z uśmiechem.
- To kto go ułoŜył?
Nim zdąŜyliśmy odpowiedzieć na to pytanie Piotrusia, zadzwonił mój telefon

komórkowy. Dzwoniła Karola, która przekazała mi tylko krótką informację.

- Nasz znajomy prawnik zaprasza nas wieczorem na spotkanie, Ŝeby przekazać

podpowiedzi od profesora Kraka - powiadomiłem Julka.

- A dokąd?
- Coś z naprawdę wysokiej półki - powiedziałem z uśmiechem. - Klub „Pod

Jaszczurami”.

ROZDZIAŁ SIÓDMY

TAJEMNICZY śYWOT MATEUSZA BONERA * POSZUKIWANIA „WROGIEGO

WŁADCY” * W KLUBIE „POD JASZCZURAMI” * ZAMEK BONERÓW *

DRUGI LIST PROFESORA KRAKA * TROP PROWADZĄCY DO TYŃCA *

WYJAZD DO WADOWIC

Do wieczora było dość czasu, byśmy mogli z Julkiem porozmawiać na temat

zagadki. Najpierw przyjaciel opowiedział mnie i Piotrusiowi o tym, co znalazł na temat
Mateusza Bonera.

- Dokładna data narodzin Mateusza Bonera pozostaje nieznana - mówił Julek. -

Wiesz, kim byli Bonerowie?

- Bogaty ród mieszczański z Krakowa - odpowiedziałem.
- Właśnie - przytaknął Julek. - JeŜeli chodzi o samego Mateusza, to znalazłem

informacje, Ŝe studiował w Krakowie i Bolonii. Co było przedmiotem jego
zainteresowań, dokładnie nie wiadomo. Podobno w Italii występował częściej jako
Ŝ

ołnierz zacięŜny niŜ Ŝak, ale to były tylko pogłoski. Jakiegoś Mateusza Bonera

znalazłem wśród członków polskiego przedstawicielstwa przy dworze cesarskim i
chyba naleŜy przypuszczać, Ŝe to ten, o którego nam chodzi. Zapiska ta pochodzi z
1516 roku i tyle...

- Jak to? - zdziwiłem się.
- Nie znalazłem nic więcej na jego temat - Julek bezradnie rozłoŜył ręce. - W 1515

Ludwig von Kleen przeszedł na Ŝołd Gdańska jako kapitan statku kaperskiego, a rok
później urywa się jakikolwiek trop Mateusza Bonera.

- Kto to jest kaper? - Piotruś wtrącił pytanie,
- Taki pirat, który pracował dla jakiegoś władcy lub bogatego miasta - wytłumaczył

Julek.

- Z tego co mówiłeś wynika, Ŝe Boner był najemnikiem i wypełniał jakąś misję

dyplomatyczną, a potem  wszedł  w  układ z  korsarzem  i  śydem. Razem zorganizowali
wyprawę, zdobyli  skarb, najprawdopodobniej napadli jakiś statek,  skoro łup  ukryli  na
morzu.  Potem  przewieźli  go  gdzieś  na  terytorium  Korony  i  tu  go  ukryli.  To
pokrywałoby się z historią z kroniki o bałtyckich piratach.

- Zastanawiam się, czy mogło do tego wszystkiego dojść bez wiedzy polskiego

króla? - pytał Julek. - PrzecieŜ oni tak naprawdę napadli statek jakiegoś króla...

- Wrogiego króla - wtrąciłem. - A to wszystko odbyło się po 1516 roku...
- Czyli za panowania Zygmunta Starego - dopowiedział Julek. - On panował do... -

starał się sobie przypomnieć.

- Do 1548 roku - podpowiedziałem.
- Wrogi król to ten, z którym walczył Zygmunt Stary, bo to dla niego pracowali

Boner, von Kleen i Bałamuth. Tym królem, który leŜy, jest w takim razie Zygmunt
Stary.

- Nad sarkofagiem Zygmunta Starego znajduje się słynna Kaplica Zygmuntowska.

To tam znajdziemy to trzecie słowo!

- Proszę - Julek przesunął w moją stronę przewodnik po katedrze wawelskiej. -

Przeczytaj o tej kaplicy. JuŜ pierwsze zdanie cię zainteresuje.

- Renesansowa, wzniesiona w latach 1519-1533... - przerwałem. - Data rozpoczęcia

budowy moŜe tylko przypadkiem zbiegać się z okresem, kiedy Boner, von Kleen i

Bałamuth organizują swoje tajemnicze przedsięwzięcie. Kaplicę ukończono w roku
ś

mierci Jana Bałamutha, a jego syn Józef umieścił na sarkofagu inskrypcję o

podobnym brzmieniu do tej z sali na zamku królewskim. Zaskakujące... - z
niedowierzaniem kręciłem głową.

- Dlatego wczoraj mówiłem, Ŝe to Józef Bałamuth miał wpływ na to, gdzie był

ukryty skarb.

- JuŜ wczoraj wiedziałeś? - pukałem w przewodnik.
- Kiedy byłem w bibliotece, to poczytałem teŜ o katedrze.
- Dobrze, a ten wrogi król?
- Pawle, przyjmijmy, Ŝe słowa - klucze utworzono od łacińskich określeń -

zaproponował Julek. - Łacina była wówczas w powszechnym uŜytku, przynajmniej w
piśmie. Pamiętasz, co profesor Krak dokładnie napisał o tym królu?

- Nie pisał o królu, tylko o „wrogim władcy” - przypomniałem sobie. - Nasza

popędliwość znowu prowadzi nas na manowce. Władca to po łacinie „imperator” lub
„princeps”, moŜe teŜ być „dominus”, „tyranus”.

- Któreś z tych słów będzie pierwszym kluczem - stwierdził Julek. - MoŜe teŜ

chodzić o imię tego wroga. Z kim wtedy walczył Zygmunt Stary?

- Z wielkim księciem moskiewskim Wasylem. Co prawda Korona tylko

organizowała  zaciąg  i  opłacała  najemników  dla  Wielkiego  Księstwa  Litewskiego.
Michał  Bobrzyński  w  swoich  „Dziejach  Polski  w  zarysie”  pisał,  Ŝe  przewaga  w
uzbrojeniu,  sztuce  wojennej,  talencie  takiego  wodza  jak  Konstanty  Ostrogski  była  po
naszej  stronie,  ale  karność  wojskowa  i  niestrudzona  wytrwałość  -  po  stronie
przeciwnej.

- To była aluzja do postawy polskiej szlachty?
- Tak. I kolejny przyczynek do sporu między historykami szkoły krakowskiej i

warszawskiej o to, kto ponosił winę za upadek Rzeczypospolitej i rozbiory.

- I która szkoła okazała się lepsza? - Piotrusia nudziła nasza dysputa, posprzątał

stolik i połoŜył głowę na skrzyŜowanych na blacie rękach.

- Sam kiedyś ocenisz, czy warcholstwo i patrzenie tylko czubka nosa swojego i

własnej  koterii  nie  jest  przyczyną  wszelkich  klęsk  Polski,  większą  niŜ  potęga  i  spiski
naszych  wrogów  -  odpowiedziałem.  -  Pamiętam,  Ŝe  kiedy  miałem  tyle  lat  co  ty  i
porwałem na podwórku trzecią z kolei parę spodni w ciągu dwóch dni, to tłumaczyłem
się  tym,  Ŝe  to  „kolega  podstawił  mi  nogę”.  Nic  nie  wspominałem  o  właŜeniu  na
druciane siatki, ślizgach za piłką po błocie, po prostu, Ŝe nie szanowałem spodni, które
kiedyś trudno było kupić w sklepie. Nie potrafiłem uznać własnej winy.

- Widzę, Ŝe jeszcze nie całkiem cię urobili w tej szkole warszawskiej - Ŝartował

Julek. - Wojska Wasyla w 1514 roku zdobyły Smoleńsk. To wkrótce potem von Kleen
i  Boner  zajęli  się  swoją  tajemniczą  sprawą.  Rok  później  Zygmunt  Stary  zjawił  się  na
kongresie  w  Wiedniu,  gdzie  cesarz  Maksymilian  triumfował  załatwiwszy  swojej
dynastii  sukcesję  na  tronach  węgierskim  i  czeskim,  jakby  nie  wiedząc,  Ŝe  cesarz
wspiera Wasyla i Albrechta Brandenburczyka, siostrzeńca Zygmunta Starego i od 1510
roku  wielkiego  mistrza  zakonu  krzyŜackiego.  W  1520  roku  wybuchła  wojna  z
Zakonem.  Wojska  królewskie  bez  trudu  podeszły  pod  Królewiec,  a  Zygmunt  Stary
zawarł przymierza z ksiąŜętami pomorskim i meklemburskim oraz z królem Danii. Od
Albrechta  odwrócili  się  nawet  papieŜ  i  cesarz  widząc,  Ŝe  w  rządzonych  przez  niego

Prusach rozwija się reformacja. Polski król mógł bez trudu ostatecznie zniszczyć Zakon
i opanować część południowego wybrzeŜa Bałtyku, który nabrał znaczenia dla
władców z Moskwy jako morska droga do zachodniej Europy.

- JeŜeli chodziłoby o imiona władców, to w grę wchodzą Wasyl, Albrecht i

Maksymilian - podsumował Julek. - Moim zdaniem, najlepiej pasują Albrecht i słowo
„Maksymil” jako skrócona wersja imienia cesarza.

- Wybór będzie łatwiejszy, kiedy dowiemy się więcej o okolicznościach zdobycia

skarbu.

- MoŜe powinniśmy więcej dowiedzieć się tez o rodzinie Bonerów? - proponował

Julek.

- ZdąŜymy przed kolacją?
- Dobrze by było - Julek uśmiechnął się.
Odwiozłem Piotrusia do hotelu, przebrałem się na wieczorne spotkanie i odszukałem

w Krakowie czynną czytelnię, w której były teŜ stanowiska z dostępem do Internetu.
Rozpocząłem poszukiwania i wkrótce byłem juŜ na właściwym tropie.

***

Klub „Pod Jaszczurami” znajduje się przy krakowskim Rynku i jest to lokal o

wspaniałej  architekturze,  oryginalnych  średniowiecznych  sklepieniach.  To  miejsce
spotkań  studentów,  powaŜnych  debat  politycznych  organizowanych  przez  poczytny
tygodnik,  pokazów  filmów,  których  nie  obejrzymy  w  multipleksach  skupiających  się
jedynie  na  ofercie  komercyjnej,  oraz  pub  i  dyskoteka.  Kiedy  spotkaliśmy  się  przy
wejściu i prawnik wprowadził nas do wnętrza, nie królowały tu jeszcze modne dźwięki,
tylko  słyszeliśmy  delikatne  nuty  muzyki  jazzowej.  Mieliśmy  wynajęty  stolik  w  rogu,
oddzielony  ściankami  od  reszty.  Podano  nam  potrawy  kuchni  śródziemnomorskiej,
miałem  wraŜenie,  Ŝe  robione  specjalnie  dla  nas  na  zamówienie.  Owoce  morza,
aromatyczne

sałatki,

delikatne

mięsa,

doskonałe

wina

chilijskie

południowoafrykańskie umilały nam pobyt w tym wspaniałym miejscu.

- Jak państwa postępy? - zapytał nas prawnik, kiedy wszyscy juŜ zaspokoili głód i

ciekawość nieznanych dotąd dań.

- Klops - rzucił Krzysiek. - Stoimy w miejscu. Jutro mamy gdzieś jechać, ale tylko

Julek wie dokąd. Zwiedziliśmy Wawel i chyba szukaliśmy dziury w całym.

- Paweł, znalazłeś coś? - Julek spojrzał na mnie.
- Tak, a ty?
- TeŜ, troszkę - Julek sięgnął pod habit, skąd wyjął notes. - Dziś z Pawłem trochę

rozmawialiśmy i doszliśmy do wniosku, Ŝe musimy dowiedzieć się, co za skarb mogli
zdobyć von Kleen, Bałamuth i Boner oraz więcej na temat samych Bonerów.
Pozwolisz, Pawle, Ŝe powiem pierwszy? Skinąłem głową.

- Zaraz! - wtrącił się Krzysiek. - To znaczy, Ŝe Pawciu i nasz braciszek kombinują

coś na boku?

- Przestań! - skarciła go Daniela. - PrzecieŜ chcą nam o tym opowiedzieć. Mów,

Julek.

- Bonerowie byli rodziną kupiecko - bankierską - Julek czytał z notatek. - Jan Boner

od 1498 roku był rajcą krakowskim, a od 1508 roku zarządcą dochodów królewskich i
Ŝ

upnikiem kopalń ołowiu w Olkuszu, a potem i w Trzebini. Od 1515 roku zarządzał

kopalniami soli w Wieliczce i Bochni. W tym okresie otrzymał, jako pochodzący z

Palatynatu,  indygenat  i  juŜ  jako  polski  szlachcic  został  burgrabią  krakowskim,  a  od
1522  roku  wielkorządcą  krakowskim.  Był  teŜ  kierownikiem  spółki  bankiersko-
handlowej prowadzącej interesy głównie z krajami niemieckimi, Węgrami i Włochami.
Był  wierzycielem  polskich  królów:  Jana  Olbrachta,  Aleksandra  Jagiellończyka  i
Zygmunta  Starego.  Spadkobiercą  fortuny  Jana  Bonera  został  jego  bratanek  Seweryn,
starosta  biecki  i  burgrabią  krakowski.  Odziedziczył  równieŜ  stanowiska  Ŝupnika
krakowskiego, olkuskiego i trzebińskiego, od 1532 roku był kasztelanem Ŝarnowskim.
Był  bankierem  Zygmunta  Starego,  administratorem  jego  skarbu,  nadzorował
przebudowę  zamku  na  Wawelu.  Był  właścicielem  zamku  w  Ogrodzieńcu,
kilkudziesięciu wsi i kilkunastu kamienic. I co wy na to?

- Kiedy Jan Boner awansował na dworze królewskim, wtedy Mateusz Boner

wypełniał jakąś misję na dworze cesarskim - powiedziałem.

- Wiemy, o jaki zamek chodzi - stwierdził Łukasz. - Boner był właścicielem zamku

w Ogrodzieńcu, a podobno na jakiś zamek został przeniesiony ten skarb. Musimy tam
pojechać.

- Gdzie będziesz szukał nie znając zaszyfrowanych wskazówek? - zapytałem go. -

Zamek jest ruiną przygotowaną do zwiedzania. Wiesz, co to oznacza? Ruiny przez lata
stały  bezpańskie  i  dostępne  dla  kaŜdego.  Potem  teren  uporządkowano,  zapewne
przygotowano  betonowe  lub  metalowe  pomosty,  barierki.  Pewne  miejsca  mogą  być
niedostępne,  zamurowane,  a  całość  budowli  zmieniona.  Nie  znając  znaczenia  słów-
kluczy zrobimy sobie tylko turystyczną wycieczkę.

- Skoro Bonerowie byli bankierami królów, to byli w posiadaniu ogromnych sum -

odezwała się Karola. - Po co im był ten skarb? A moŜe Bonerowie wprowadzili cały
łup do obiegu?

- Bankierzy w dawnych wiekach stosowali system, który sprawdza się do dziś w

wiecie arabskim - tłumaczyłem koleŜance. - Nie musieli wysyłać między sobą

worków  ze  złotem,  wystarczyły  listy,  często  szyfrowane,  których  strata  nie  była  tak
dotkliwa  jak  gotówki.  Jadąc  z  Krakowa  do  Bolonii  wpłacałaś  w  Krakowie  floreny,
otrzymywałaś  od  miejscowego  bankiera  list  do  jego  współpracownika  we  Włoszech  i
tam odbierałaś pieniądze. Potrzebowałaś tylko niewielkiej sumy na wydatki związane z
podróŜą.

- Czemu ten sposób stosowany jest do dziś? - dziwiła się Baśka.
- Nie zostawia śladów - wyjaśnił jej Krzysiek. - Dowodem transakcji jest faks, jeden

telefon.

- Któryś z tych Bonerów był człowiekiem określonym jako ten, który „kram miał i

urząd piastował” - przypuszczała Daniela.

- Tak, tylko czy nazwisko jest kluczem do szyfru, któryś z jego tytułów? -

zastanawiałem się.

- Coś, z czego słynął - stwierdził Julek.
- Był Ŝupnikiem, więc moŜe chodzi o kopalnię, sól, a moŜe o stanowisko bankiera? -

podpowiadałem. - Według mnie to musi być związane z Krakowem.

- Niekoniecznie - Julek uśmiechał się. - Słyszeliście o opactwie w Tyńcu?
- Kiedy byliśmy tu na wycieczce z Krakiem, to mieliśmy tam płynąć statkiem

wycieczkowym - przypomniał sobie Łukasz.

- Coś jeszcze? - uśmiech nie znikał z twarzy Julka.

- Poddajecie się? Bonerowie prowadzili interesy z opactwem, a właściwie zajmowali

się częścią jego pieniędzy inwestując je w operacje handlowe.

- Mnisi byli tacy bogaci? - dziwił się Krzysiek.
- W XVI wieku Ŝaden magnat nie miał większego majątku niŜ biskup krakowski, w

którego posiadaniu było około 240 wsi - tłumaczył Julek. - Zakony bogaciły się dzięki
nadaniom. Opactwo w Tyńcu miało wówczas 44 wsie i 5 miast. Szlachtę oburzało to
bogactwo, nie tyle przez zazdrość, ale dlatego Ŝe mnisi płacili małe podatki do skarbu
koronnego. Jest coś jeszcze... Zygmunt Stary utrzymywał dobre stosunki z opactwem i
nawet jego Ŝyczeniem miało podobno być, by to opat z Tyńca poprowadził mszę
pogrzebową króla.

Prawnik chrząknął chcąc zwrócić na siebie uwagę.
- MoŜe nadeszła odpowiednia pora, bym przekazał państwu dodatkowe wskazówki,

jakie pozostawił nam profesor Krak - przemówił prawnik. - Mam odczytać państwu
jego list - z kieszeni garnituru wyjął kopertę i otworzył ją.

Kochani Peregrynatorzy!

- zaczął czytać.

- Mam nadzieję, Ŝe zagadka, która karmiła mą

wyobraźnię przez wiele lat mojego Ŝycia, wciągnęła i was. Zapewne odkryliście juŜ, Ŝe wrogim
władcą,  o  jakiego  chodziło,  był Albrecht,  wielki mistrz  zakonu  krzyŜackiego  lub  wielki  ksiąŜę
moskiewski  Wasyl.  W  łacińskim  tekście  uŜyto  określenia  „princeps”  co  oznacza  naczelnika,
władcę  i księcia.  Po  sekularyzacji  Zakonu  Albrecht  został  księciem  i  wtedy  Ŝył jeszcze  Wasyl.
Obaj byli nieprzychylni Zygmuntowi Staremu. Myślę, Ŝe skarb przeniesiono z wyspy do zamku
właśnie  po  wygranej  wojnie  z  Zakonem.  Jak  pewnie  juŜ  wiecie,  owym  zamkiem  jest
Ogrodzieniec,  posiadłość  Seweryna  Bonera.  Zamek  podobno  bogactwem  wystroju  i
architektury  dorównywał  Wawelowi.  AŜ  trudno  w  to  uwierzyć  zwiedzając  ruiny,  które  robią
wspaniałe wraŜenie. To Seweryn Boner jest tym, który „kram miał i urząd piastował”. Niestety,
nie  udało  mi  się  odgadnąć,  jaki  klucz  moŜe  być  związany  z  jego  osobą.  MoŜe  łatwiej  byłoby
złamać szyfr, gdyby wiedzieć, co jest trzecim kluczem. Mam z nim problem, bo w tekście, jaki
znalazłem, na czasowniku, który przetłumaczyłem jako „leŜeć” są niewielkie plamki skutecznie
maskujące  jego  prawdziwe  znaczenie.  Udało  mi  się  odgadnąć,  Ŝe  chodzi  o  „odpocząć”  i
„spocząć”, które jednakowo odmieniają się w języku polskim i w brzmieniu swych łacińskich
znaczeń. Dlatego napisałem „leŜy” bo to słowo moŜe mieć takie podwójne znaczenie. Tak więc
trzeciego  słowa  szukajcie  na  Wawelu  lub  w  katedrze.  Pamiętajcie,  co  o  błądzących  pisał
Arystoteles. Czołem Legionistom! Niech Ŝyją nasze Sandałki! Wasz Fryderyk Krak

- prawnik

złoŜył kartkę i włoŜył ją do koperty.

- Na tym kończą się nasze kontakty - ukłonił się. - Zobaczymy się jeszcze na akcji

wydobycia skarbu, o ile państwo go odkopią.

- Czemu pan ma wtedy być? - dziwił się Krzysiek.
- Ostatnią wolą naszego klienta było, by skarb trafił do jednej z placówek

muzealnych - wyjaśniał prawnik. - Oczywiście zabezpieczyłem się na okoliczność,
gdyby państwo... - znacząco zawiesił głos.

- Chcieli skarb zatrzymać dla siebie? - domyśliła się Daniela. - Co pan wymyślił?
- Wśród nas jest kapuś - rzucił Łukasz. - Pamiętacie, jak pan mecenas pierwszego

wieczora szukał jakiegoś współpracownika? Ma pan kogoś takiego?

- Nie widzę powodu, Ŝeby zaprzeczać - prawnik uśmiechnął się. - Mam wielkiego

sprzymierzeńca w swojej misji w osobie pana Pawła, nieprawdaŜ?

- Obdarował mnie pan „pocałunkiem śmierci” - oburzyłem się. - Wszyscy wiedzą, Ŝe

pracuję w Ministerstwie Kultury i Sztuki i nie dopuszczę, by skarb został rozkradziony.
Nie jestem jednak pana współpracownikiem.

- CóŜ, muszę państwa poŜegnać - prawnik wstał. - Oczywiście mogą państwo bawić

się w klubie do rana, wasz pobyt zostanie opłacony przez naszą kancelarię. Do
zobaczenia, mam nadzieję niedługo - ukłonił się i zostawił nas.

- Kto donosi temu prawnikowi? - Łukasz gniewnym wzrokiem zerkał na kaŜdego z

nas.

- Ty - Karola powiedziała do niego. - Czemu tak chcesz znaleźć tego agenta?

Rzucasz podejrzenia na nas, Ŝeby nikt ciebie nie śledził.

- MoŜe tego agenta nie ma, tylko Paweł ma pilnować nas... - Krzysiek nie dokończył.
- Chyba najbardziej ciebie trzeba pilnować, bo nie wiem, czy tego złota starczyłoby

na spłatę twoich długów - wtrąciła Baśka.

- Przestańcie! - prosił Julek. - On specjalnie tak powiedział, Ŝebyśmy siebie

pilnowali. Teraz Ŝadne z nas nie będzie miało zaufania do drugiego, jeden drugiego
będzie pilnował nawet wtedy, gdy tego agenta nie ma. O to mu właśnie chodziło. JeŜeli
wśród nas jest szpieg, to i tak prędzej czy później się to wyda.

- Wy z Pawłem juŜ macie sztamę - oskarŜył nas Krzysiek.
- Nie robimy nic złego, kiedy spokojnie wymieniamy poglądy - odpowiedziałem.
- I tak doszliście do tego, co w liście napisał nam Krak? - Krzysiek nie ustępował. -

Niedługo sami rozwikłacie zagadkę.

- Julek ma rację - powiedział Łukasz. - Kłótnia prowadzi nas donikąd. Skoro

chłopaki na spokojnie trafili na właściwy trop, to oznacza, Ŝe to jest właściwa droga
poszukiwań. Julek, ty znasz łacinę, o co chodzi z tymi „odpocząć” i „spocząć”?

- Nie rozumiesz? - Krzysiek był jeszcze zły. - Odpoczywasz na działce czy na

tapczanie, a spoczywasz juŜ tylko w drewnianym garniturze.

- Mniej więcej o to chodzi - Julek kiwał głową. - „Odpoczywać” po łacinie to

„requiescere”,  a  „spoczywać”  to  „consistere”,  przy  czym  jest  to  znaczenie
odpowiadające równieŜ „odpoczynkowi”. JeŜeli tekst wspomnień pisał ktoś o niepełnej
znajomości  języka  łacińskiego,  to  mogło  mu  chodzić  o  „spoczynek”  w  sensie
„wiecznego  odpoczynku”.  Opieramy  się  w  naszych  poszukiwaniach  na  relacji
pamiętnikarza,  który  spisał  rodzinną  legendę  około  dwustu  lat  od  wydarzeń.
Osiemnastowieczna łacina uŜywana potocznie była daleka od klasycznej doskonałości.

- Podobne językowe haczyki mogą czaić się gdzieś indziej? - zapytała Baśka.
- Mogą - pokiwałem głową. - Seweryn Boner był bankierem i wielkorządcą.

Wystarczyło  uŜyć  określenia  „argentarius”  -  bankier  i  wszystko  byłoby  jasne.  Jednak
układający szyfr uŜyli określenia „kram miał i urząd sprawował”. Mogło to wskazywać
na  bogatego  mieszczanina  krakowskiego,  kupca,  ale  tu  chodziło  o  tego,  którego  nasi
trzej  awanturnicy  znali  najlepiej,  kto  wie,  czy  nie  był  on  nawet  inicjatorem  ich
przedsięwzięcia,  bo  jestem  pewien,  Ŝe  o  nim  wiedział.  Profesor  Krak  teŜ  miał
wątpliwości, domyślał się, Ŝe chodzi o Bonera. MoŜemy błądzić, bo autor pamiętnika
mógł coś pokręcić.

- Właśnie, o co chodzi z tym błądzeniem i Arystotelesem? - dopytywał się Łukasz.
- Arystoteles w „Poetyce” w rozdziale o tragedii wiele uwagi poświęcił błądzeniu -

wyjaśnił  nam  Julek.  -  Błądzenie  to  kluczowe  pojęcie,  określane  takŜe  mianem  „wina
tragiczna”.  Arystoteles pisał: „Los człowieka  niegodziwego nie  moŜe  więc budzić ani
litości,  ani  trwogi.  Pozostaje  zatem  wybór  kogoś  pośredniego  między  nimi.  Takim
bohaterem  jest  więc  człowiek,  który  nie  wyróŜnia  się  osobliwie  ani  dzielnością  i

sprawiedliwością, ani ten nie popada w nieszczęście przez swą podłość i nikczemność,
lecz ze względu na jakieś zbłądzenie”.

- Znasz klasyków na pamięć? - Daniela z podziwem patrzyła na Julka.
- Podczas studiów zajmowałem się teorią grzechu - Julek skromnie uśmiechnął się. -

Ten opis Arystotelesa to jedna z pierwszych definicji grzechu, jaką zawarłem w jednej
ze swych prac.

- Czemu profesor Krak napisał o tym błądzeniu? - zastanawiał się Krzysiek.
- On wiedział, co było na nagrobku Jana Bałamutha - odpowiedziałem. - Profesor był

u Jakuba Lisa, był teŜ pewnie na kirkucie, ale nie uznał tego napisu za jakąś waŜną
wskazówkę prowadzącą do skarbu. My, wiedząc, Ŝe podobne sentencje są na sarkofagu
i w sali tronowej, inaczej reagujemy na wspomnienie o błądzeniu. Profesor chciał nas
tylko uprzedzić przed róŜnymi pokusami i grzechami dotykającymi zwykłych ludzi.

- Julek, powiesz nam, dokąd jutro jedziemy? - zapytała Daniela. - To ma jakiś

związek z Bałamuthem?

- Tak, ale resztę powiem wam jutro.
- Czy w drodze powrotnej z naszej wycieczki pojedziemy teŜ do Tyńca?
- Chyba tak - Baśka patrzyła na nas. - Słuchajcie, moŜe zrobimy sobie tam biwak?!
Wszyscy przyklasnęli temu pomysłowi. Skończyliśmy kolację i wyszliśmy przed

klub. Z Julkiem i Danielą szliśmy do wehikułu, dołączył do nas Krzysiek, który szedł
do swojego hotelu, niedaleko którego miałem zaparkowane auto. Julek i Daniela
wysforowali się, a ja miałem chwilę, by spokojnie porozmawiać z Krzyśkiem.

- Kim są ludzie, o których wczoraj mi mówiłeś? - zagadnąłem go.
- Jacy ludzie? - udawał zdziwionego.
- Mówiłeś, o ludziach, którym jesteś coś winien i Ŝe nie dają ci spokoju -

przypominałem.

- Chyba się przesłyszałeś.
Chciałem go zapytać o napad, do którego doszło, kiedy z Danielą wyszliśmy od

Jakuba Lisa, ale stwierdziłem, Ŝe nie nadszedł jeszcze właściwy czas na tę rozmowę.

- Jakbyś miał problem... - zacząłem.
- PoŜyczysz mi sześćdziesiąt tysięcy? - rzucił Krzysiek. Przyspieszył, minął Julka i

Danielę mówiąc im: „Cześć” i zniknął za rogiem. My szliśmy ulicą Grodzką w stronę
Wawelu, a on skręcił w ulicę Senacką. Dołączyłem do moich przyjaciół.

- Coś ty mu powiedział, Ŝe dostał takiego przyspieszenia? - Julek przyglądał mi się

podejrzliwie.

Opowiedziałem Julkowi i Danieli o swoich podejrzeniach, Ŝe ludzie, którzy w jakiś

sposób straszą Krzyśka, mogą być tymi samymi, którzy zaczepili nas na Kazimierzu.

- Jaki interes miałby Krzysiek w tym napadzie? - powątpiewał Julek.
- Te bandziory, które chcą od niego wydobyć swój dług, mogą czekać, kiedy

odnajdziemy skarb i wtedy wkroczyć do akcji - mówiłem. - Krzysiek mógł im obiecać,
Ŝ

e zaprowadzi ich do skrytki. Kiedy okazało się, Ŝe zadanie nie jest takie łatwe, mogli

wpaść na pomysł, by porwać Danielę. W końcu jest ona bogatą osobą. O tej naszej
wizycie u Jakuba Lisa wiedziała tylko nasza paczka. Krzysiek jest wplątany w jakieś
bardzo ciemne interesy.

- Spróbuję jutro wypytać Baśkę - zaoferowała się Daniela. - Paweł, wybacz, ale nie

wierzę, Ŝeby Krzysiek miał jakikolwiek związek z tym napadem.

Doszliśmy na parking i widziałem, mimo ciemności, jakie wraŜenie na Danieli zrobił

wehikuł.  Nie  była  chyba  pewna,  czy  uda  się  uruchomić  silnik,  ale  kiedy  rozległ  się
charakterystyczny  klekot,  odetchnęła  z  ulgą.  Starannie  zapięła  pasy  bezpieczeństwa  i
dyskretnie  zaparła  się  nogami  o  podłogę,  jakby  bała  się,  Ŝe  pojazd  moŜe  się  rozpaść.
Nie powiedziała ani jednego krytycznego słowa o wehikule.

Wysiadła na podjeździe pod hotelem i pomachała do nas na poŜegnanie. Mieliśmy

spotkać się tu nazajutrz o ósmej.

Rano zjadłem śniadanie w towarzystwie Julka, który przyszedł do mojego hotelu.
- Nie wierzę w twoją teorię o Krzyśku - oznajmił mi. - To zawsze był człowiek

trzymający się lewych interesów, ale był dość cwany, Ŝeby uniknąć kłopotów. Nie
zdradziłby nas.

- Julek, minęło tyle lat - pokręciłem głową. - Nikt, kiedy zdawaliśmy maturę nie

podejrzewał,  Ŝe  ty  zostaniesz  mnichem.  Daniela  bizneswoman,  Karola  znajdzie  pracę
w  dyplomacji,  a  związek  Baśki  i  Krzyśka  rozpadnie  się.  KaŜdy  z  nas  przez  te  lata
zmienił  się  i  przechowujemy  obrazy  kolegów  bardzo  wyidealizowane,  tak  jakbyśmy
chcieli cofnąć czas, a to się nie uda,

- Jakim człowiekiem ty jesteś?
- Mam nadzieję, Ŝe dobrym. Gdybyś wiedział, czym przyszło mi się zajmować, nie

wierzyłbyś, Ŝe jestem tym samym człowiekiem, którego znałeś.

Zadzwoniłem do pana Tomasza relacjonując mu przebieg dotychczasowych

poszukiwań, a szef wyraził Ŝal, Ŝe nie moŜe brać udziału w poszukiwaniach. Pozwolił
mi przedłuŜyć nieobecność w pracy i kazał składać sobie regularne meldunki.

Dwadzieścia minut później wszyscy spotkaliśmy się na podjeździe pod hotelem

Danieli, która stała oparta o swojego eleganckiego peugeota w złocistym kolorze.

Polonez Łukasza nosił ślady kilku niegroźnych stłuczek i własnoręcznie dokonanych

napraw. Mój wehikuł wzbudził zdumienie przyjaciół.

- Konserwa - śmiał się Krzysiek. - Ja do tego nie wsiądę.
Po oczach przyjaciół widziałem, Ŝe Łukasz, Karola i Baśka byli podobnego zdania.
- Wolę swojego rzęcha - stwierdził Łukasz.
- To całkiem dobre auto - zapewniał wszystkich Julek.
- Nie dla mnie - Krzysiek pokręcił głową. - Daniela, mogę pojechać z tobą?
- Chciałam pogadać z Baśką - odpowiedziała Daniela.
- Łukasz, to melduję się do twojego czołgu - Krzysiek ironicznie zasalutował przed

kolegą.

- Nie będę przeszkadzała dziewczynom - stwierdziła Karola wybierając auto

Łukasza.

- To dokąd jedziemy? - pytał Łukasz.
- Pojedziecie za nami, to zobaczycie - odpowiedział Julek siadając na miejscu dla

pasaŜera.

- Paweł, tylko jedź trochę szybciej niŜ czterdziestką, bo nam się silniki w

samochodach zagotują - drwił Krzysiek.

- Tak jest - kwaśno uśmiechnąłem się. - Dokąd jedziemy? - zapytałem Julka, kiedy

zasiadłem za kierownicą.

- Do Wadowic, do rodzinnego domu naszego papieŜa - odparł Julek. - Tam

mieszkała rodzina Bałamuthów.

ROZDZIAŁ ÓSMY

W DOMU - MUZEUM KAROLA WOJTYŁY * POSZUKIWANIA BAŁAMUTHÓW *

ROZSZYFROWANY PIERWSZY KLUCZ * ZAMKNIĘTE OPACTWO * BIWAK W

SADZIE I KĄPIEL W WIŚLE * CZY ISTNIEJE SKARB W TYŃCU?

Wyjechaliśmy z Krakowa w kierunku na Bielsko-Białą.
- Julek, skąd o tym wiedziałeś? - nie wytrzymałem i zadałem pytanie, które cisnęło

mi się na usta od momentu, kiedy ruszyliśmy. - PrzecieŜ tyle czasu zastanawialiśmy
się...

- Nie gorączkuj się - Julek łagodnie połoŜył mi dłoń na ramieniu. - Po prostu

przypomniało mi się. Byłem tam niedawno na wycieczce z dzieciakami z osiedlowego
klubu zaprzyjaźnionego z moim klasztorem. Zabieram ich na wycieczki po okolicy i
trochę dalej - Julek był zmieszany.

- Robisz to co nasz profesor? - ucieszyłem się. - Wyglądasz, jakbyś się tego wstydził.
- Tak, ale człowiek wciąŜ ma w sobie to nastawienie... Rozumiesz, co mam na

myśli?

- Tak, to obciach wzorować się na belfrze - roześmiałem się. - Ja staram się

naśladować mojego szefa, który jest teŜ moim nauczycielem.

- Ja teŜ chciałbym być choć troszkę taki jak profesor - Julek spojrzał w niebo.
- Myślisz, Ŝe w Wadowicach znajdziemy jeszcze jakikolwiek ślad Bałamutha?
- MoŜe siostry opiekujące się muzeum papieskim będą coś wiedziały.
PodróŜ do Wadowic upłynęła nam szybko. Zaparkowaliśmy samochody na placu

dwieście metrów od Rynku. Poranek był w przeciwieństwie do dotychczasowych dni
dŜdŜysty, ale wciąŜ było ciepło.

- Po co tu przyjechaliśmy? - Krzysiek podszedł do Julka. - Zaraz pewnie pójdziemy

na kremówki?

- Nie musisz - Daniela groźnie spojrzała na kolegę.
- MoŜe po drodze do domu, gdzie jest muzeum papieskie, zwrócę wam uwagę na

jedną  rzecz  -  Julek  udał,  Ŝe  nie  słyszy  ataku  Krzyśka.  -  Wadowice  to  stare  miasto
znajdujące  się  w  dobrach  królewskich.  W  1521  roku  Zygmunt  Stary  obdarował  je
przywilejem organizowania targów we czwartki. Zaraz pewnie Paweł powie, Ŝe to nie
przypadek  i  ma  związek  z  tym,  Ŝe  mieszkała  tu  rodzina  Bałamuthów,  a  przynajmniej
była  tu,  kiedy  rodzina  Wojtyłów  wynajmowała  od  nich  mieszkanie.  Mówiłem
Pawłowi, Ŝe niedawno byłem tu na wycieczce i wtedy przy okazji wpadło mi w ucho to
nazwisko, ale nie potrafiłem go od razu skojarzyć z naszą sprawą.

Pierwsze co uderzało w mieście, to reklamy kremówek i mnóstwo reklam towarów

związanych z pontyfikatem Jana Pawła II. Wybór był duŜy: ksiąŜki, ołtarzyki, obrazki,
nawet koszulki z orłem lub napisem „Jestem z pokolenia Jana Pawła II”. O tak
wczesnej porze były teŜ pierwsze wycieczki autokarowe ciągnące grupkami w
kierunku bazyliki wadowickiej, bo obok niej, przy ulicy Kościelnej jest dom, w którym
mieszkał Karol Wojtyła.

- Te prawdziwe kremówki, o których w czasie jednej z pielgrzymek wspominał

papieŜ, były sprzedawane tam - Julek pokazał na witrynę banku. - Tak mi mówili
wszyscy miejscowi sprzedawcy, których o to pytałem. Zastanawiałem się, czy nie jest
to jakaś zmowa, Ŝeby stworzyć legendę, ale później rozmawiałem z jedną z sióstr w
muzeum i ona potwierdziła to, bo sama przeprowadziła dochodzenie.

Karnie ustawiliśmy się w kolejce do zakratowanego wejścia na dziedziniec

kamienicy. Na piętro, gdzie mieszkał Karol Wojtyła, weszliśmy metalowymi schodami
na balkon i stamtąd do dawnego salonu, chociaŜ pierwotnie wchodziło się przez
kuchnię. Wojtyłowie zajmowali trzy z ośmiu pokoi obecnego muzeum.

Ekspozycja jest stale uzupełniana, a została otwarta w 1984 roku przez kardynała

Franciszka Macharskiego, który wspomniał, Ŝe w dzieciństwie nazaretanki opiekowały
się Lolkiem, więc teraz będą się zajmować pamiątkami związanymi z jego osobą.
NałoŜyliśmy kapcie i posuwistym krokiem szliśmy po parkiecie.

Zdjęcia tak dobrze nam znane z dzieciństwa, dojrzewanie Karola Wojtyły, wybór na

papieŜa, narty, kajak. WyŜej, pod samym sufitem, w ozdobnych ramach kolorowe
zdjęcia z okresu pontyfikatu Jana Pawła II i fragmenty jego encyklik.

Palce zwiedzających wędrowały po zdjęciach, dzieciaki odnajdywały wzrokiem „tę

twarz”. Nikt nie patrzył wyŜej. Uwaga wszystkich była skupiona na strojach
przywiezionych z Watykanu, osobistych i jakŜe nielicznych przedmiotach: kilka
dokumentów, sprzęt sportowy, oryginalny piec kuchenny i naczynia - to wszystko.

Nazaretanki z pogodą i uśmiechem przyjmowały ofiary, tłumaczyły pielgrzymom i

starały się im opowiedzieć o papieŜu jak najwięcej. Julek poprowadził nas do jednej z
nich.

- To siostra odkryła tajemnicę wadowickich kremówek - przedstawił nam zakonnicę.

-  Dobre  kremówki  powstawały  ze  słodkiej,  gęstej  śmietanki,  uŜywanej  do  produkcji
kremu.  Dawniej  nikt  nie  robił  kremówek  z  alkoholem,  ale  takowe  widziałem  w
Krakowie  w  sprzedaŜy.  Siostro,  potrzebujemy  pomocy.  Szukamy  jakichkolwiek
ś

ladów po rodzinie Bałamuthów.

- Przyjechaliście kilkadziesiąt lat za późno - siostra odpowiedziała nam ze smutkiem.

- Wybudowany w połowie XIX wieku budynek naleŜał od 1911 roku do śyda Chiela
Bałamutha. Od strony Rynku miał on sklep, a obecnie sklep z pamiątkami. Na parterze
kamienicy swój warsztat miał introligator Adolf Zador. W czasie wojny wszystkich
wadowickich śydów zamknięto w getcie, a od 1943 roku hitlerowcy wywozili ich do
obozów zagłady.

Poszliśmy do bazyliki. Jej charakterystyczna, znana nam z telewizyjnych relacji

bryła, pochodzi z XIX wieku, kiedy to do trzynawowego korpusu dobudowano kaplice,
wieŜę z cebulastym hełmem i fasadę według projektu architekta Tomasza Prylińskiego.
Widać figury świętych Piotra i Pawła, Matki Boskiej, w niszach - świętych Wojciecha i
Stanisława. CzyŜ trzeba lepszych symboli religijnych charakteryzujących to, czym
kierował się w swoim kapłaństwie polski papieŜ?

W wejściu do bazyliki kłębił się tłum. W lewej nawie był obraz Matki BoŜej

Nieustającej Pomocy,  dziewiętnastowieczna  kopia  ikony  namalowanej  podobno  przez
samego  świętego  Tomasza.  Tu  moją  uwagę  zwróciły  liczne  wota,  fresk  na  suficie
zatytułowany  „Odkupiciel  Człowieka”.  Pamiętałem,  Ŝe  do  tego  obrazu  Matki  Boskiej
modlili  się  uczniowie  i  studenci,  zwłaszcza  w  chwilach  zbliŜających  się  egzaminów.
Wśród pielgrzymów robiących zdjęcia aparatami błyskającymi oślepiającymi fleszami,
na wydeptanym dywaniku klęczała tegoroczna maturzystka. Jej odświętny, czarnobiały
strój  kontrastował  z  kolorowymi  ubraniami  turystów  i  jej  rozmodlona  twarz  z
wymalowanymi  ustami,  ociekającymi  tuszem  rzęsami  dziewcząt  moŜe  trzy  lata
młodszych od niej.

Wyszedłem i poszedłem do cukierni „Waniliowa” pod arkadami, sąsiadującej z

bankiem, gdzie kiedyś była „ta” kawiarnia. Tam, nad drugą kremówką, znaleźli mnie
moi przyjaciele.

- Czemu tak uciekłeś z kościoła jak diabeł od święconej wody? - zapytał mnie

Krzysiek.

Opowiedziałem im o tej modlącej się licealistce w środku tłumu turystów.
-Wiele widziałem w swoim Ŝyciu, rzeczy strasznych, niezwykłych, pięknych, ale ten

obraz zostanie we mnie na długo - powiedziałem.

Patrząc po twarzach przyjaciół widziałem, Ŝe tylko Julek rozumiał, co mnie tak

zabolało. Zakonnik tylko westchnął i połoŜył mi dłoń na ramieniu.

- Pawle, jak zwykle jesteś jak ostatni Mohikanin - powiedział wzdychając.
Kiedy wszyscy usiedliśmy wokół stolika, a przed kaŜdym na papierowej tacce była

kremówką, zapadło kłopotliwe milczenie.

- Paweł, czy dowiedziałeś się wczoraj czegoś o okolicznościach zdobycia skarbu? -

zapytał mnie Julek.

Nagle przyjaciele zwrócili na mnie spojrzenia.
- Mówiłem, Ŝe oni cały czas coś kombinują - Krzysiek wymierzył palec we mnie i

Julka w oskarŜycielskim geście. - Cały czas słyszymy, Ŝe tamten sprawdził to, tamten
tamto. Ciekawe, ile nam mówią prawdy?

- Jestem pewna, Ŝe są uczciwi wobec starych przyjaciół - stwierdziła Baśka.
- Paweł - zachęcał mnie Julek.
- Będę musiał wam zrobić mały wykład z historii - zapowiedziałem. - Jak

pamiętacie, trzech awanturników: Mateusz Boner, Ludwig von Kleen i Józef Bałamuth
zdobyło  skarb,  a  miało  to  nastąpić  przed  wybuchem  wojny  polsko-krzyŜackiej,  do
czego  doszło  w  końcu  1519  roku.  Wcześniej,  w  1515  roku,  na  zjeździe  w  Wiedniu
Zygmunt Stary próbował ułoŜyć sobie przyjazne stosunki z cesarzem Maksymilianem
za cenę oddania mu tronów na Węgrzech i w Czechach. W tym samym roku po udanej
wyprawie Franciszka I, króla  francuskiego,  w  księstwie Mediolanu upadło panowanie
rodziny  Sforzów,  a  nowy  układ  sił  w  Italii  odwrócił  uwagę  cesarza  od  spraw  Europy
Ś

rodkowowschodniej. Rok później, po nieudanej wyprawie cesarskiej i objęciu tronu

hiszpańskiego przez wnuka cesarza, zmieniły się alianse i powstały plany podziału stref
wpływów na Półwyspie Apenińskim. ZauwaŜcie, Ŝe w tym czasie na dworze cesarskim
przebywał  Boner,  a  dalszych  jego  losów  nie  znamy.  W  naszej  części  Europy  narastał
konflikt  wokół  zbuntowanej  wobec  duńskiego  króla  Chrystiana  II  prowincji
szwedzkiej.  Duński  władca  podejmował  próby  zawarcia  sojuszy  z  Moskwą,
Albrechtem  i  Polską,  przy  duŜej  nieufności  ze  strony  dworu  krakowskiego.  W  latach
1516-  1519  Wasyl  III  próbował  porozumieć  się  z  zakonem  krzyŜackim  w  sprawie
wspólnej  wojny  z  Wielkim  Księstwem  Litewskim.  Zadaniem  Zygmunta  Starego  było
przerwanie łańcucha  wrogów  wokół granic Rzeczypospolitej, bo Wasyl III do swoich
rozgrywek wciągnął takŜe Tatarów i próbował zaangaŜować Turcję. Najłatwiej moŜna
było  wyeliminować  Zakon.  W  1515  roku  król  Polski  owdowiał  i  oferowano  mu  trzy
kandydatki  na  Ŝonę.  Wiosną  1516  roku  Mikołaj  Wolski,  kasztelan  sochaczewski,
marszałek  nadworny  kurii  biskupa  Łaskiego,  przedstawił  papieŜowi  Leonowi  X
niezwykłą  propozycję.  Przewidywano,  Ŝe  król  polski  dostanie  w  posagu  Ŝony  200
tysięcy  dukatów,  które  gotów  był  ofiarować  papieŜowi  w  zamian  za  przeniesienie

zakonu krzyŜackiego do Italii i osadzenie go w państwie kościelnym, a wtedy Zygmunt
mógłby prowadzić wojnę z Moskwą. Gdyby ta kwota była niesatysfakcjonująca, to
oferowano posag po ślubie jednego z ksiąŜąt mazowieckich.

- Kasa, którą zdobyli Boner, von Kleen i Bałamuth miała być przeznaczona na

realizację tej przeprowadzki? - zgadywał Krzysiek.

- Nie, projekt był nierealny. Albrecht prowadził takŜe działania dyplomatyczne, a

największym  sukcesem  jego  dyplomatów  było  przeciwdziałanie  polskiemu  posłowi
Stanisławowi  Góreckiemu,  sekretarzowi  królewskiemu,  który  przybył  do  Rzymu
najprawdopodobniej na początku 1517 roku, by opowiedzieć papieŜowi Leonowi X o
konszachtach  wielkiego  mistrza  ze  schizmatyczną  Moskwą  i  nieudzielaniu  pomocy
zbrojnej  w  walce  z  poganami,  czyli  Tatarami.  Polska  nie  uzyskała  więc  wsparcia  ze
strony zwierzchnika Zakonu. Sam Zakon starał się o pośrednictwo w sporze z Polską u
cesarza, który był przychylny KrzyŜakom.

Albrecht zdawał sobie sprawę, Ŝe gdyby Zygmunt Stary zakończył wojnę z

księstwem  moskiewskim,  to  Zakon  zostałby  błyskawicznie  zgnieciony  przez  wojska
polskie. Dlatego w jego interesie była dalsza  wojna polsko-moskiewska, a  w interesie
Wasyla  III  była  wojna  polsko-krzyŜacka.  Nic  dziwnego,  Ŝe  nastąpiło  zbliŜenie
pomiędzy wielkim mistrzem i władcą moskiewskim. Na przełomie lutego i marca 1517
roku w Moskwie przebywał Dytrych von Schonberg, poseł Albrechta.

Jego negocjacje z Wasylem III dotyczyły formy pomocy, jakiej udzieli Moskwa

Zakonowi,  kiedy  ten  rozpocznie  wojnę  z  Polską.  We  wcześniejszych  deklaracjach
listownych Wasyl III oferował utrzymać od 30 do 40 tysięcy konnych, słuŜących pod
dowództwem  krzyŜackim.  Von  Schonberg  naciskał,  aby  Moskwa  przekazała
KrzyŜakom  pieniądze  na  utrzymanie  10  tysięcy  pieszych  i  2  tysiące  konnych  oraz
artylerii przez dwa lata, ale ostateczny tekst przymierza mówił tylko ogólnie, Ŝe wojna
miała wybuchnąć w chwili, kiedy Wasyl III ruszy w pole. W pierwszej połowie 1517
roku  wciąŜ  negocjowano  warunki  sojuszu  i  strona  moskiewska  jak  ognia  unikała
wypłacenia jakiejkolwiek sumy. Przez pół roku Albrecht poszukiwał sprzymierzeńców
wśród  ksiąŜąt  Rzeszy,  ale  z  mizernym  skutkiem.  W  lutym  1518  roku  wznowiono
negocjacje  i  Wasyl  III  zgodził  się  wypłacić  pieniądze  na  zaciąg  wojska.  Niezbędna
suma miała być wypłacona wysłannikowi Zakonu w Pskowie.

- I KrzyŜacy ją odebrali, a nasi awanturnicy napadli ich na morzu - Krzysiek znowu

próbował zgadywać.

- Znalazłem informacje, Ŝe wobec odroczenia terminu wojny, wysłannik Wasyla III

wywiózł  z  Pskowa  całą  kwotę.  Kolejny  raz  do  negocjacji  pomiędzy  Zakonem  i
Moskwą doszło w marcu 1519 roku. Wtedy von Schonberg prosił kniazia o 100 tysięcy
grzywien  i  podobno  uzyskał  zapewnienie  wypłacenia  jakiejś  kwoty.  Do  Prus
Zakonnych wyjechał poseł moskiewski Konstanty Timofiejewicz Zamycki, który miał
sprawdzić  gotowość  Zakonu  do  wojny.  Wkrótce  Albrecht  rozpoczął  zaciągi  w
Brandenburgii i wysyłał kolejne prośby do Moskwy o pieniądze - 100 tysięcy grzywien
w srebrze na wybicie złotych reńskich. Zamycki wrócił do Moskwy latem 1519 roku,
kiedy Albrecht miał zamiar zaatakować Gdańsk.

- Skąd Albrecht miał pieniądze na zaciągi wojska w Brandenburgii? - zapytała

Karola. - Czy dostał je od Wasyla III?

- Nie, najprawdopodobniej zacięŜnych opłacił z kwot otrzymanych od ksiąŜąt

niemieckich i tamtejszej gałęzi Zakonu. Zaskakujące jest to, Ŝe pod koniec lipca rajcy
gdańscy  informowali  króla  polskiego  o  pomocy  finansowej  Moskwy  dla  Albrechta.
Pieniądze  faktycznie  dotarły  jesienią  1519  roku,  a  przywiezionego  przez  Iwana
Charłamowa  Niekrasowa  srebra  starczyło  na  55  tysięcy  florenów.  Albrecht  nie  dostał
więcej pieniędzy z Moskwy, mimo Ŝe prosił o to prawie do końca wojny zakończonej
hołdem pruskim, uwiecznionym przez Jana Matejkę na słynnym obrazie.

- Z tego, co mówisz, nie wynika, Ŝe Wasyl III przekazał Albrechtowi więcej srebra -

powiedział Łukasz.

- Masz rację - kiwnąłem głową. - Była to wojna bardzo pomyślna dla strony polskiej,

mimo  Ŝe  Polacy  nie  byli  do  niej  przygotowani.  Wojska  Mikołaja  Firleja,  hetmana
wielkiego koronnego, w maju 1520 roku podeszły pod mury Królewca, stolicy państwa
zakonnego,  a  flota  z  Gdańska  pobiła  flotę  krzyŜacką  na  Zalewie  Wiślanym.
Gdańszczanie  zajęli  teŜ  Kłajpedę  wywołując  poŜar  w  mieście  i  uprowadzając  kilka
statków.  Atakowali  równieŜ  port  w  Bałdze.  Potem  Albrecht  organizował  rajdy  na
Warmię  i  w  stronę  Łowicza,  ale  Ŝe  nie  dotarły  do  niego  posiłki  z  Niemiec,  nie  mógł
dostatecznie mocno stawić czoła wojskom polskim. W 1521 roku podpisano rozejm.

- Myślisz, Ŝe w tych atakach na porty brał udział okręt dowodzony przez von

Kleena? - domyślał się Julek.

- Tak, jestem tego pewny. Zastanawia mnie tylko gwałtowność ataków krzyŜackich

w kierunku Mazowsza. MoŜe wkroczenie na rdzennie polskie ziemie miało przekonać
Wasyla III, Ŝe Zakon moŜe prowadzić zwycięską wojnę, tylko potrzebne są kolejne
dotacje? Interesuje mnie takŜe, którędy po zdobyciu skarbu przewoŜono go do zamku
w Polsce?

- Przez Gdańsk - Julek nie miał wątpliwości.
- Gdańsk był duŜym portem, w którym kręciło się zbyt wielu ludzi. Kogoś mógłby

zainteresować statek z tak cennym ładunkiem - zauwaŜyłem.

- Powiedzmy, Ŝe popłynęli oni do Elbląga czy do Braniewa, to w takich miastach

statek nie zwróciłby niczyjej uwagi? - powątpiewał zakonnik.

- Gdyby łup przeładowano do mniejszych łodzi, a te wpłynęły rzekami w głąb lądu...

- podpowiadałem. - Trzeba pamiętać, Ŝe wzdłuŜ brzegu Zalewu Wiślanego moŜna było
napotkać grupy polskich i zacięŜnych Ŝołnierzy. Ilu z nich powstrzymałby glejt wydany
nawet przez króla polskiego?

- JeŜeli Gdańsk i inne porty odpadały, to którędy oni przewieźli skarb? - dziwił się

Krzysiek.

- Warmia, pomijając akcję Albrechta, nie była nawiedzana przez wojnę, bo naleŜała

do Prus Królewskich, a więc Ŝołnierze polscy nie łupiliby ziem, nad którymi panował
polski król. Ja bym skarb przewoził przez Warmię.

- Dobra, dość tych dywagacji - Krzysiek klasnął. - Jedźmy do Tyńca!
Wróciliśmy do naszych aut i pojechaliśmy do niewielkiej miejscowości na zachód od

Krakowa. Opactwo benedyktyńskie w Tyńcu, według legend, zostało załoŜone w 1044
roku  przez  Kazimierza  Odnowiciela,  który  próbował  ustabilizować  sytuację  w  kraju
wzburzonym  jeszcze  po  nawrocie  do  pogaństwa  w  latach  trzydziestych  XI  wieku.
Czemu  wybrano  akurat  benedyktynów?  Zakon  ten  załoŜył  Benedykt  z  Nursji  w  529
roku  w  klasztorze  na  Monte  Cassino.  Celem  nowego  zgromadzenia  była  działalność

misyjna prowadzona z powodzeniem  w Irlandii i potem w Anglii. Benedyktyni starali
się  przykładem  swej  pracy  wiedzy  z  ksiąŜek  gromadzonych  w  klasztornych
bibliotekach  emanować  na  okoliczną  ludność.  Pierwszy  opat  tyniecki  Aaron  był
biskupem  krakowskim  i  otrzymał  tytuł  arcybiskupa,  czyli  zwierzchnika  kościoła  w
Polsce. W drugiej połowie XI wieku w Tyńcu powstała romańska bazylika, a jej relikty
są widoczne w obecnej budowli wzniesionej w XV i przebudowywanej w XVII i XVIII
wieku.  Badania  archeologiczne  doprowadziły  do  odnalezienia  grobów  pierwszych
opatów  tynieckich  z  cennymi  romańskimi  przedmiotami  liturgicznymi.  Klasztor  w
Tyńcu  przypomina  budowlę  warowną,  z  prowadzącą  pod  górę  drogą,  z  dwiema
bramami, wjazdem załamującym się pod kątem prostym.

Zostawiliśmy samochody na parkingu nad Wisłą i wróciliśmy do klasztoru.
Niestety nie wpuszczono nas na dziedziniec, bo obiekt odwiedzały waŜne

osobistości, podobno sam premier. Julek dowiedział się od benedyktyna pilnującego
bramy, Ŝe moŜemy przyjść zwiedzić klasztor po południu.

Wróciliśmy do naszych aut i patrząc na Wisłę zastanawialiśmy się, co powinniśmy

robić: czekać czy jechać do Krakowa.

- Zatrzymajmy się u kogoś w ogródku - proponował Julek. - Do Krakowa wrócimy

jutro.

- Pójdziesz? - zagadnęła Baśka.
- Pójdę - uśmiechnął się Julek.
Było jak za dawnych lat. On, z tym swoim anielskim uśmiechem, poszedł zdobyć

czyjeś zaufanie i załatwić nam nocleg. Czekając na jego powrót rozsiedliśmy się nad
brzegiem opalając się. Baśce pierwszej znudziło się lenistwo.

- Słuchajcie, a co my będziemy jedli na kolację? - zapytała. - Pójdę po jakieś zakupy.

Dziewczyny, idziecie?

Panie wstały i poszły szukać sklepu. Wróciły pół godziny później, w towarzystwie

Julka.

- Znalazłeś coś? - Łukasz zagadnął zakonnika.
- Pewnie, zanocujemy w sadzie - Julek uśmiechnął się. Wsiedliśmy do aut.
Julek pilotował mnie do gospodarstwa prawie nad brzegiem Wisły. Trzyizbowa

chatka była pomalowana na pomarańczowy kolor. Gospodarzem był tu
sześćdziesięcioletni męŜczyzna o zdrowej, opalonej cerze, z gęstymi siwymi włosami i
wąsami nieco okopconymi od fajki, którą lubił ssać, nawet kiedy nie była zapalona. Był
ś

redniego wzrostu, silnie zbudowany. Przywitał nas ubrany w białą koszulę i brązową

kamizelkę. Na głowie miał słomkowy kapelusz.

- To pan Józef - Julek przedstawił nam dziadka. - To moi przyjaciele - wskazał na

nas.

- Spora i dosyć pstrokata gromadka - staruszek przyglądał nam się mruŜąc oczy. - W

sadzie będzie wam dobrze, tylko wy pewnie przyzwyczajeni do luksusów, Ŝeby woda i
toaleta były, co?

- Wiele lat razem wędrowaliśmy nie bacząc na niedostatki i niewygody -

odpowiedział Julek. - Teraz mamy takie spotkanie po latach, trochę turystyczne, trochę
wspominkowe.

- A ognisko będziecie chcieli rozpalać? Bo ja tam mam piękne grusze i...

- Mamy grilla - Łukasz uprzedził ewentualny zakaz. - Wiemy, co trzeba robić, Ŝeby

przy okazji nie spalić panu całego sadu - zapewniał gospodarza.

- Dobrze - gospodarz kiwał głową. - Panie mogą się wykąpać w łazience, ale dla

panów juŜ wody nie starczy.

- To nic - Julek lekcewaŜąco machnął ręką. - Skoczymy do Wisły i po kłopocie.
- Tak? - pan Józef roześmiał się. - Powodzenia! Tak chichotał, Ŝe aŜ poczerwieniał

na twarzy. Taki rozbawiony poszedł do szopy, skąd po chwili dobiegł nas dźwięk piły
mechanicznej.

- Musimy zabrać tabory z samochodów i rozstawić namioty między drzewami -

dyrygował nami Julek.

W wehikule miałem dwa namioty: jeden szefa, duŜy, czteroosobowy i mniejszy, mój,

z którym zawsze wybierałem się na wycieczki. Swój namiot miał teŜ Łukasz.

Panie ulokowaliśmy w płóciennej willi pana Tomasza, ja zamieszkałem z Julkiem, a

Łukasz z Krzyśkiem. Ustawiliśmy namioty około pięćdziesięciu metrów od domu pana
Józefa, między gruszami otoczonymi drucianą siatką. Zostawiliśmy bagaŜe i
postanowiliśmy pójść do klasztoru.

- Na wycieczkę? - zagadnął nas gospodarz widząc, jak całą gromadą wychodzimy.
- Tak - odpowiedzieliśmy.
- To dobrze - staruszek pokiwał głową.
Poszliśmy i po półkilometrowym marszu wykonaliśmy odwrót, bo jak się okazało

waŜna osobistość przyjmowała teraz równie waŜnego gościa zza granicy i policjanci
nie pozwolili nam nawet zbliŜyć do klasztornych murów.

- Co tak szybko? - dziwił się pan Józef widząc nas z powrotem. Tylko Julek był na

tyle spokojny, by opowiedzieć gospodarzowi o naszych perypetiach. My byliśmy
wściekli.

- Rozbijają się limuzynami za nasze, czyli podatników pieniądze, mają lekką pracę,

za którą nikt ich nie rozlicza i do tego zajmują sobie zabytek, jakby to był ogródek w
pubie z piwem - grzmiał Krzysiek.

Panie postanowiły utopić smutki pod prysznicem i poszły się wykąpać. Julek, kiedy

tylko koleŜanki zniknęły nam z oczu, wyjął ze swojej torby podróŜnej kąpielówki i
ręcznik.

- Idziemy się kąpać w Wiśle? - zaproponował.
- Nie mam kąpielówek! - protestował Łukasz.
- Na golasa! Jak za starych dobrych czasów! - ucieszył się Krzysiek.
On teŜ wziął ręcznik. Szybko przebrałem się w kąpielówki i ścigając się pobiegliśmy

przez sad w kierunku brzegu Wisły. Julek był najszybszy, bo wystartował pierwszy.
Byłem drugi i biegłem tuŜ za przyjacielem. W porę zauwaŜyłem niebezpieczeństwo,
przyhamowałem

podtrzymałem

Julka,

który

chwiał

się

krawędzi

sześciometrowego klifu. Łukasz i Krzysiek dołączyli do nas i wspólnie wypatrzyliśmy
zejście na piaszczystą łachę u naszych stóp. W tym miejscu był leniwy nurt, bo
znajdowaliśmy się po wewnętrznej stronie zakrętu rzeki.

Zrzuciliśmy ubrania, zostawiliśmy ręczniki i pobiegliśmy w kierunku Wisły. Dopiero

kiedy wbiegliśmy do wody, poczuliśmy, Ŝe coś jest nie tak. To nie był ściek, ale teŜ i
nie była to ta sama Wisła, w której kąpaliśmy się kiedyś. Zaraz wyszliśmy obwąchując
swoje ramiona.

- Co teraz zrobimy? - niepokoił się Łukasz,
- Będziesz płakał, kiedy dostaniesz wysypki - Krzysiek próbował Ŝartować. - Julek,

to był twój pomysł.

- W sadzie widziałem pompę - podpowiedział przyjaciel. Wspięliśmy się piaszczystą

cieŜką do sadu i w rogu znaleźliśmy pompę. Nie byliśmy pewni, czy była sprawna, bo

odłaziły z niej wielkie płaty niebieskiej farby ukazując pokłady ukrytej pod nią
zielonej.

- Będę pompował - zaoferowałem się.
- O nie, ty jeden z nas byłeś komandosem - zaprotestował Krzysiek. - Na tobie

przetestujemy urządzenie.

Łukasz i Krzysiek machali pół minuty, nim skrzypiąca pompa wydała z siebie

pierwszy haust brudnej wody. Potem leciała juŜ krystalicznie czysta i kiedy tylko
zanurzyłem pod nią ręce poczułem teŜ, Ŝe była równie zimna. Parskałem, trząsłem się,
pokryłem gęsią skórką, ale taka kąpiel była niezwykle orzeźwiająca i zmyła brud z
rzeki. Koledzy powtarzali po mnie te same manewry, kaŜdy aŜ wzdychał, kiedy poczuł
na sobie lodowate krople, ale potem byli szczęśliwi.

KoleŜanki, które wróciły do namiotów później niŜ my, nie potrafiły rozszyfrować

powodu naszego dobrego nastroju i tego, Ŝe sami zaczęliśmy robić kolację.

Krzysiek i Łukasz zajęli się grillem, ja przygotowaniem sałatek, a Julek gotowaniem

wody na maszynce gazowej. Dla niego wybraliśmy to zadanie, bo zajęty był czytaniem
jakiegoś tomiku wierszy i jak przed laty próbował nas zainteresować poezją. Kiełbaski
i kaszanka pachniały na tyle kusząco, Ŝe przyszedł do nas pan Józef. Kto wie, moŜe
chciał sprawdzić, czy nie spalimy mu sadu, a moŜe po prostu chciał z kimś
porozmawiać? Zaprosiliśmy go na koc rozłoŜony na trawie.

- Jak kąpiel w Wiśle? - zapytał Julka.
- To było przeŜycie mroŜące krew w Ŝyłach, ale potem hartowaliśmy nasze Ŝelazne

organizmy pod pańską pompą - odpowiedział nasz kolega.

Staruszek roześmiał się.
- Czasami woda w rzece jest dobra do kąpieli, najlepsza wiosną, bo wtedy jest duŜo

wody, a lato tego roku jakieś takie suche tu na południu. A wy do Tyńca
przyjechaliście tak tylko, Ŝeby zobaczyć klasztor?

- Czego innego moŜna by tu szukać? - zdziwiłem się.
- Skarbu - wyszeptał pan Józef.

ROZDZIAŁ DZIEWIĄTY

NA SZLAKU PROFESORA KRAKA * NOCNY SPACER DO OPACTWA *

TAJEMNICZE SPOTKANIE KRZYŚKA * PRZED OBRAZEM

ŚWIĘTEGO BENEDYKTA * KŁÓTNIA MIĘDZY PRZYJACIÓŁMI

To co powiedział pan Józef musiało wzbudzić nasze zainteresowanie, a staruszek

widząc naszą reakcję, tylko zadowolony podkręcił wąsa.

- Jakiego skarbu? - wykrztusiła w końcu Baśka.
- Takiego, co go benedyktynom przekazano na przechowanie - odpowiedział pan

Józef.

- Kiedy to było? - zapytałem.
- A dawno...
- Najlepiej niech pan nam wszystko opowie od początku, bo my lubimy słuchać

takich historii - mówił Julek.

- Widzę, Ŝe lubicie - pan Józef kiwał głową. - Temu panu - wskazał na Krzyśka - to

aŜ w oczach coś zabłysło, jak powiedziałem o skarbie.

- Proszę - Łukasz podał panu Józefowi na talerzyku porcję kiełbasy, musztardę i

chleb. - Najpierw niech pan zje.

Jedliśmy w milczeniu oczekując, kiedy tylko nasz gospodarz zacznie opowieść. On

zjadł, podziękował za poczęstunek, wyjął fajkę, kapciuch z tytoniem i wypuszczając
pierwszy kłąb dymu, zapatrzył się w kierunku zachodzącego słońca.

- Był tu u mnie kilka razy taki pan, co mówił, Ŝe szuka królewskiego depozytu -

opowiadał pan Józef.

- Niewysoki, siwy, z bródką, w okularach, z niewielkim brzuszkiem - Julek opisywał

profesora Kraka.

- O, ksiądz zna go? - ucieszył się staruszek.
- Wszyscy go znaliśmy, to był nasz nauczyciel z liceum. Niestety, zmarł niedawno.
- To szkoda, dobry był z niego człowiek. Nie durny, historię i języki znał - pan Józef

zamyślił się. - On to nawet kiedyś mówił, Ŝe jak on nie znajdzie tego skarbu to przyśle
swoich następców. To wy jesteście?

- Tak - powiedziała Baśka. - Profesor w testamencie kazał nam odszukać ten skarb.
- To pewnie wam teŜ napisał co trzeba o Tyńcu?
- Właśnie ani słowa - odparł Julek.
- Ten wasz profesor przyjeŜdŜał tu dawno temu, był ze trzy razy na dwa dni -

wspominał pan Józef. - Chodził do klasztoru i mówił, Ŝe jego zdaniem obraz świętego
Benedykta kryje wskazówki, ale jakie, nigdy nie wspominał. Mówił tylko, Ŝe jacyś
piraci zdobyli na morzu wielki skarb, pieniądze, które mieli dostać KrzyŜacy i ci
rozbójnicy oddali wszystko królowi polskiemu, a ten kazał wszystko ukryć na później.
Skarb schowano tak, Ŝeby nikt go nie znalazł w jakimś warownym miejscu i tyle.

- Pan widział ten obraz, o którym mówił nasz profesor? - zapytała Karola.
- Mało to razy? - pan Józef wzruszył ramionami. - Oprócz świętego są na nim jakieś

trzy niewiasty.

- Trzy, jak trzy słowa-klucze - powiedział Krzysiek.
Musieliśmy opowiedzieć panu Józefowi o zagadce, jaką nam zostawił profesor Krak,

a staruszek słuchał naszej opowieści z zainteresowaniem. Jeszcze długo wieczorem
rozmawialiśmy o róŜnych sprawach, o tym, jak rodzice pana Józefa przekazali mu

swoje gospodarstwo, jak ludzie Ŝyli tu bezpiecznie, moŜe niezbyt bogato, ale
spokojnie. TakŜe o tym, jak panu Józefowi jest smutno, bo jego Ŝona wyjechała do
sanatorium, a on nie mógł jej towarzyszyć, bo trzeba pilnować sadu.

Po kolacji z Danielą poszedłem do pompy umyć naczynia. Pompowałem, a

koleŜanka myła w wiadrze naczynia.

- Niesamowite - szeptała Daniela, tak widocznie nastrajała ją ta pora przed

zmrokiem. - Nocujemy w tym samym miejscu co profesor Krak i jesteśmy tak jak on
blisko rozwiązania zagadki.

- Raczej nie - stwierdziłem. - Czemu nie wspomniał nam ani razu o tym tropie?

Myślę, Ŝe uwaŜnie go przebadał i uznał za fałszywy.

- Czemu?
- Myślisz, Ŝe nasi rozbójnicy specjalnie ufundowali ten obraz, a moŜe byli tu i

dopasowali szyfr z kluczami, które odkryjesz na Wawelu i tu, stojąc przed tym
obrazem? Po co mieliby to robić? Musimy poczekać do rana, zobaczymy ten obraz, to
porozmawiamy.

Wróciliśmy do obozowiska, zostawiliśmy naczynia, Ŝeby się wysuszyły i kaŜde z nas

poszło do swojego namiotu. Słyszałem, jak dziewczyny jeszcze długo o czymś
rozmawiały. Julek cicho chrapał leŜąc na prawym boku, a jego bose stopy wystawały z
mojego namiotu. Długo nie mogłem zasnąć, spałem niespokojnie.

Było duszno i w środku nocy obudziłem się, w samą porę, by usłyszeć cichy zgrzyt

zamka błyskawicznego. Ktoś otwierał namiot. LeŜąc nasłuchiwałem. Ktoś chciał
wpuścić do namiotu świeŜe powietrze, a moŜe wybrał się na spacer?

Słyszałem tylko cichy szelest, kiedy ktoś szedł po trawie. Starając się nie robić

hałasu,  usiadłem  i  ostroŜnie  wyjrzałem  z  namiotu.  Widziałem,  Ŝe  brezentowa  willa
pana  Tomasza  i  namiocik  Łukasza  były  szeroko  otwarte.  Po  ciemku  wymacałem
spodnie  i  koszulę.  Sprawdziłem,  czy  w  kieszeni  dŜinsów  mam  latarkę,  zabrałem
jeszcze  tenisówki  i  wyszedłem  ze  swojego  domku.  Na  niebie  królował  jasny  krąŜek
księŜyca. Było bardzo jasno.

Szybko ubrałem się i dyskretnie zajrzałem do dziewczyn. Brakowało tylko Karoli.
W namiocie Łukasza dla odmiany było pusto. W którą stronę oni poszli? Od domku

pana Józefa dobiegł mnie cichy warkot. Tam czuwał pies gospodarza, który nikogo w
nocy  by  nie  przepuścił  nie  szczekając  na  niego.  Za  jednym  płotem  był  sąsiad,  za
drugim  pole  pszenicy.  Zostawała  tylko  droga  do  Wisły,  nad  klif.  Poszedłem  tam  i
ostroŜnie wyjrzałem na brzeg. Z góry zobaczyłem świeŜe ślady na ścieŜce prowadzącej
w  dół  i  cień  kogoś  stojącego  przy  ścianie.  Sylwetka  przypominała  mi  Łukasza,  który
stał odwrócony do mnie plecami obserwując coś za zakrętem. Po chwili poruszył się i
zniknął mi z oczu.

Stojąc na nadbrzeŜnym piasku ostroŜnie wyjrzałem za róg. Sto metrów przede mną

za uschniętym drzewem czaił się Łukasz. Dalej, przed nim, na brzegu widziałem dwie
postaci  maszerujące  w  kierunku  opactwa.  CzyŜby  Krzysiek  i  Karola  postanowili
odwiedzić  klasztor  tej  nocy?  Skradałem  się  za  nimi,  kiedy  szli  u  podnóŜa  skały,  na
której  stało  opactwo.  Zastanawiało  mnie,  jak  chcą  dostać  się  do  środka,  skoro  na  noc
zapewne zamykano wszystkie wejścia.

Najpierw Krzysiek i Karola zniknęli za załomem skały, przy parkingu, na którym w

południe czekaliśmy na powrót Julka. Odczekałem, aŜ śledzący ich Łukasz takŜe

skręcił w prawo i szybko dobiegłem do zakrętu. OstroŜnie wyjrzałem i zaniepokoiłem
się  nie  widząc  nikogo.  Postanowiłem  zakraść  się  na  wzgórze  po  północnym  zboczu
porośniętym u podnóŜa krzakami, a wyŜej starymi dębami i lipami. Kiedy dotarłem do
końca  linii  krzewów,  zobaczyłem  Krzyśka  i  Karolę  stojących  pod  podpartym
drewnianymi  konstrukcjami  murem  opactwa.  Tylko  gdzie  był  Łukasz?  Rozglądałem
się, alei nigdzie go nie dostrzegłem.

Wycofałem się i szerokim łukiem idąc w prawo dotarłem do murów opactwa i

podchodziłem do bramy, przy której byli Krzysiek i Karola. Ostatnie metry pokonałem
na czworaka. W samą porę, bo usłyszałem, jak nadjechał jakiś samochód.

- Co słychać? - usłyszałem czyjś młody głos.
- W porządku - odpowiedział Krzysiek. - To moja koleŜanka, Karola.
- Szkoda, Ŝe ja nie mam takich ładnych współpracowniczek - nieznajomy

komplementował Karolę. - Kiedy wykopiecie ten skarb?

- Nie wiem. Jutro Paweł, ten koleś, o którym ci opowiadałem, będzie oglądał obraz

w klasztorze, to moŜe czegoś się dowiemy.

- Nie mógłbyś go przycisnąć?
- To trudny typ.
- No dobra, to pamiętaj o nas.
Rozległ się trzask drzwiczek i chrzęst kół na drodze, kiedy auto odjechało

oświetlając całą okolicę. Wtedy, w świetle reflektorów zauwaŜyłem cień sylwetki
przyczajonego za drzewem Łukasza. Stojący przed bramą z pewnością go nie widzieli,
a mnie to co widziałem wystarczyło. UłoŜyłem się na ziemi i czekałem, co teraz
nastąpi.

- To był ten człowiek, któremu jesteś winny pieniądze? - zapytała Karola.
- Pracownik tego człowieka - odparł Krzysiek.
- Miły młody człowiek.
- Miły, ale do czasu. Zacznie się niecierpliwić i wiesz, jak mogę skończyć.
- Póki kusisz go tym skarbem, nic ci nie zrobi, ale co będzie, jak Paweł znajdzie

skrytkę i niczego ci nie da?

- Dlatego w decydującym momencie trzeba będzie go uprzedzić albo odwrócić jego

uwagę.

- Ciekawe, jak chcesz to zrobić?
- Moja w tym głowa. Musimy wracać.
- Czemu umówiłeś się z nim aŜ tu?
- Po pierwsze, nikt z naszych przyjaciół nas tu nie wypatrzy. Po drugie, zaraz

wrócimy i zobaczymy, czy wszyscy smacznie śpią.

- A jak nas zobaczą?
- To powiemy, Ŝe wyszliśmy na spacer. PrzecieŜ to prawda.
Słyszałem, jak zaszeleściły trawy, kiedy Łukasz zaczął wycofywać się, by zdąŜyć do

obozu przed Krzyśkiem.

- Co to było? - Karola zaniepokoiła się.
- Pewnie Paweł nas tu wyśledził - Krzysiek roześmiał się. - Chodź!
- Ja się boję - szepnęła Karola.
Na dole, na tle rozjaśnionej światłem księŜyca wody Wisły, mignął cień biegnącego

Łukasza. Krzysiek wziął Karolę za rękę i zeszli drogą w kierunku parkingu.

Wiedziałem, Ŝe Łukasz  miał  szansę odbiec dostatecznie daleko, Ŝeby  Krzysiek  go nie
zauwaŜył.  Zerwałem  się  na  równe  nogi  i  chciałem  przebiec  koło  bramy,  potem  przez
wieś dobiec do gospodarstwa pana Józefa, nie bacząc na psa przeskoczyć przez płot i
schować  się  w  namiocie.  Właśnie  mijałem  załom  muru  przy  bramie,  kiedy  poczułem
silne  uderzenie  w  kostki  i  poleciałem  ku  ziemi.  Na  szczęście  w  porę  ułoŜyłem  ręce  i
coś  co  mogło  być  twardym  lądowaniem  zamieniło  się  w  przewrót.  Błyskawicznie
obróciłem się, by zobaczyć, kto podstawił mi nogę.

Z cienia wyszedł zakonnik ubrany w czarny habit. Był wysoki, szczupły, łysy, w

wieku około sześćdziesięciu lat. Miał nos przypominający haczyk i patrzył na mnie z
dobrotliwym uśmiechem. W ręku trzymał gruby kostur.

- Dobry wieczór - powiedziałem prostując się. - Od kiedy to benedyktyni tak traktują

wędrowców?

- Zawsze dobrze traktujemy przybyszy - odparł zakonnik. - Szczególną uwagę

zwracamy na tych, którzy czają się w cieniu, przy murach, podsłuchują, odbywają
tajemnicze schadzki.

- Chyba powinienem się wytłumaczyć... - zakonnik przerwał moją wypowiedź

unosząc dłoń.

- Chodź tu, drugi tajemniczy wędrowcze - odezwał się. Zza muru wyszedł Julek.
- Co ty tu robisz? - zdziwiłem się.
- Spiętrzenie do kwadratu - starszy zakonnik roześmiał się. Patrząc na minę Julka nie

mogłem się powstrzymać i teŜ wybuchnąłem śmiechem, którym zaraził się Julek.
Oparłem się o drzewo łapiąc oddech.

- Wyjaśnij koledze z konkurencji co tu robimy - poprosiłem Julka.
- Franciszkanie i benedyktyni nie konkurują - zaprotestował Julek.
- No, jeśli juŜ, to jest to zdrowa konkurencja, ale cel przyświeca nam ten sam -

zapewniał duchowny z kosturem. - MoŜe przestaniecie się tak chichrać i powiecie, co
się tu wyprawia?

- To długa historia - powiedziałem.
- To zapraszam - zakonnik gestem wskazał nam drogę. Poprowadził nas do

pomieszczenia nad bramą. Usiedliśmy tam przy prostym drewnianym stole, na
prostych krzesłach, przy zwykłej lampie. Zakonnik podał nam szklanki z herbatą.

- Paweł, Julek - przedstawiłem nas.
- Brat Jan - uśmiechnął się zakonnik. - Opowiadajcie, bo strasznie mnie intrygują

ludzie, którzy podglądają innych.

Na zmianę opowiadaliśmy naszemu gospodarzowi dzieje naszej dziwnej wyprawy

poszukiwaczy skarbu.

- Tego profesora to pamiętam - powiedział brat Jan. - Wpatrywał się w obraz, robił

szkice, notatki, a potem nagle przestał przyjeŜdŜać.

- Niedawno zmarł - wyjaśnił Julek.
- A chcielibyście zobaczyć ten obraz?
- Teraz? - upewniałem się. - MoŜe powinniśmy przyjść tu z resztą? Tak byłoby

chyba uczciwiej.

- PrzecieŜ nie chcemy sami wydobyć tego skarbu - zauwaŜył Julek.
- Tu nie ma Ŝadnych skarbów, poza jednym, wiedzą - odparł brat Jan.

Zabrał latarnię, sprawdził zamknięcie bramy i poprowadził nas do kościoła.

DwuwieŜowa  fasada  kościoła  wybudowana  w  XVII  wieku  sprawiała  wraŜenie
skromnej,  ale  w  ciemnościach,  rozświetlona  tylko  latarnią,  przejmowała  swym
surowym  pięknem.  Przeszliśmy  do  wschodniej  nawy,  gdzie  znajdował  się  ołtarz  z
wizerunkiem świętego Benedykta.

- Te malowidło nie pochodzi z XVI wieku - powiedziałem, kiedy na nie spojrzałem.
- Nie, namalował to Andrzej Radwański w drugiej połowie XVIII wieku - brat Jan

przyznał mi rację. - Podobno inspirował się przekazami o poprzednim obrazie, a
właściwie średniowiecznym fresku, który był w tym miejscu.

- Paweł, nie rezygnuj tak szybko - Julek zatrzymywał mnie. - PrzecieŜ profesor Krak

nie przyjeŜdŜał tu bez powodu. Coś musi być w tym obrazie.

- Z prawej strony masz postać kobiety z wędzidłem... - zacząłem analizę.
- To jedna z cnót. Wstrzemięźliwość - wtrącił brat Jan.
- PoniŜej świętego Benedykta jest Ziemska Wenus z tablicą z wizerunkiem nagiej

kobiety i kałamarzem w kształcie serca - kontynuowałem. - PowyŜej, na tle globu, jest
Wenus Niebiańska podająca świętemu Benedyktowi jakąś księgę.

- Księgę naszej Reguły - dopowiedział zakonnik.
- Święty Benedykt jest zawieszony pomiędzy symbolami miłości czystej,

niebiańskiej oraz ziemskiej, czyli nieczystej. To Wstrzemięźliwość podtrzymuje Księgę
Reguły, a Wenus Niebiańska trzyma dłoń na ramieniu zakonnika, jakby go prowadziła.
Benedykt pisze w księdze piórem unurzanym w tuszu z kałamarza podsuniętym przez
Wenus Ziemską. To przypomina mi sceny podpisywania cyrografu, tylko tu Benedykt
wyrzeka się spraw ziemskich. Popatrzcie na wzrok postaci. Wenus Niebiańska patrzy
nas piszącego Benedykta, a on na nią. Wstrzemięźliwość z pewnym rodzajem odrazy,
ale i zaciekawienia, spogląda na wizerunek nagiej niewiasty, a Wenus Ziemska z Ŝalem
spogląda w niebo.

- Gdzie tu wskazówka prowadząca do skarbu? - zastanawiał się Julek.
- Skoro to tylko próba powtórzenia fresku lub, co bardziej prawdopodobne, własna

inwencja twórcy, to nie odnajdziemy tu Ŝadnych drogowskazów - stwierdziłem.

- EjŜe, młody człowieku! - brat Jan Ŝartobliwie zmruŜył oko. - To dosyć klarowne

pokazanie, co powinno być celem naszego Ŝycia, czym powinniśmy się kierować.

- MoŜe dotyczy to tylko zakonników? - odparłem.
- Jesteś pewny? Zostańcie tu, ja sprawdzę furtę, a wam chwila zadumy moŜe w

czymś dopomoŜe?

Zakonnik zostawił nas samych. Julek oddał się modlitwie, a ja usiadłem w ławie i

patrzyłem na obraz teraz oświetlany tylko płomieniem świecy. W cichym, pogrąŜonym
w mroku kościele wszystko nabierało mocniejszej wymowy.

Wpatrywałem się w postaci świętego Benedykta i Wenus Niebiańskiej, którzy

wydawali się być zajęci tylko sobą, na wzrok Wstrzemięźliwości, na kałamarz. Kiedy
mój wzrok błądził po obrazie, zdawało mi się, Ŝe bliski jestem dotarcia do sedna
zagadki, ale zaraz gdzieś ta jedna myśl umykała niczym płoche zwierzę, niczym przed
laty Daniela. Myśl o niej przywróciła mnie do realnego świata. Zerknąłem na Julka,
który przyglądał mi się z uwagą. Po chwili wrócił do nas brat Jan.

- I wydumaliście coś? - zapytał nas.
- Nic - pokręciłem głową.

- Tak ci się tylko zdaje - brat Jan uśmiechnął się. - Czasami wystarczy choćby chwilę

wyciszyć się, otworzyć, by świat oglądać trochę inaczej. JuŜ świta, chyba powinniście
wrócić do swoich.

Wyszliśmy na dziedziniec, potem przez obie bramy na aleję prowadzącą do opactwa

i przeszliśmy do wioski. Był chłodny poranek. Szliśmy z Julkiem milcząc, kaŜdy z nas
był zajęty swoimi myślami. Doszliśmy do gospodarstwa pana Józefa.

Jego pies, duŜy mieszaniec, na nasz widok tylko niespokojnie się poruszył i zaraz

zamknął oczy, by dalej spać. Wróciliśmy do obozowiska, gdzie czekał na nas komitet
powitalny. Nasi przyjaciele siedzieli otuleni w śpiwory, koce wokół maszynki gazowej,
na której w czajniku gotowała się woda.

- Nareszcie - przywitał nas Krzysiek. - Powiecie nam, gdzie tak długo byliście?
- W opactwie - odpowiedział Julek.
- Nie mogliśmy zasnąć i poszliśmy na spacer - wtrąciłem się, bo nie wiedziałem, co

powie Julek. - Przy opactwie spotkaliśmy zakonnika, który zapytał nas, co tam robimy
i tak od słowa do słowa...

- Obejrzeliście obraz - domyśliła się Karola. - Powiecie nam, co odkryliście?
- Nic - wzruszyłem ramionami. - Nic, co by pchnęło nasze poszukiwania, ale sami o

tym wkrótce się przekonacie, kiedy pójdziemy tam razem.

- Nie pójdziemy! - oświadczył Krzysiek. - Działacie samodzielnie, więc proponuję

wykluczyć was z naszej grupy. Co wy na to?

- Nie oszukujmy się, bez Pawła i Julka nie znajdziemy tych słów - kluczy, nawet

gdybyśmy się o nie potknęli - stwierdziła Baśka. - Poszukajmy skarbu, spełnijmy wolę
profesora Kraka i wtedy moŜemy się na siebie obraŜać. JeŜeli chcieli obejrzeć ten obraz
sami, w porządku! PrzecieŜ niczego przed nami nie ukrywają.

- Jesteśmy blisko odkrycia skarbu i musimy ustalić, co z nim zrobimy, kiedy go

znajdziemy - zaczął Krzysiek. - Po tylu trudach nie stać nas, byśmy oddali złoto czy
srebro państwu tak za nic, za uścisk ręki ministra.

- Nie dzielmy skóry na niedźwiedziu - apelował Julek. - Krzysztofie, wiesz gdzie

szukać skrytki?

- Na zamku w Ogrodzieńcu albo tu, w Tyńcu - odparł Krzysiek.
- Jak złamiesz szyfr? - dopytywał się Julek.
- To moja... nasza sprawa - Krzysiek poprawił się patrząc na Łukasza i Karolę.
- Wiemy, Ŝe jedno słowo klucz to Albrecht. Z tego co mówił Paweł, to on był

władcą,  który  najwięcej  spiskował  przeciw  królowi  polskiemu.  Drugie  słowo  będzie
związane  z  Bonerem.  Pewnie  wystarczy  dobrze  poszukać  w  Krakowie,  Ŝeby
dowiedzieć  się  o  co  chodzi.  Trzecie  słowo  to  na  pewno  Kaplica  Zygmuntowska,
wystarczy dobrze wszystko skojarzyć.

- Łatwe - drwiła Daniela.
- Tak się mądrzysz, bo jesteś po stronie świętoszków Pawcia i Julka - Karola

ironicznie patrzyła na koleŜankę. - Pewnie w odpowiednim momencie zrobisz słodką
minkę i zabierzesz przynajmniej część dla siebie?

- Nie potrzebuję pieniędzy - zaprzeczała Daniela.
- Co się z wami stało? - pytałem zdziwiony. - Czy naprawdę myślicie, Ŝe ten skarb

jeszcze gdzieś tam jest i tak łatwo uda się go odnaleźć?

- Przyznasz, Ŝe nie jest to niemoŜliwe? - rzucił Krzysiek.

- Jest moŜliwe, ale tylko wtedy, kiedy będziemy działać wspólnie. Pamiętacie, o co

prosił profesor Krak? Co się z wami stało? Czy jakikolwiek skarb wart jest tego, byśmy
na drugiej szali ułoŜyli naszą przyjaźń?

- Jej juŜ od dawna nie ma - drwiła Karola.
- Jak to nie ma? - wzdrygnąłem się. - Pamiętacie, jak kiedyś odpowiadaliśmy na

pytanie „Być czy mieć?”. Woleliśmy być! Pamiętacie, co czuliśmy, kiedy na biwaku
czytaliśmy ksiąŜki zakazane przez władze? Nawet Krzysiek razem z nami czytał
wiersze.

- To była chwila słabości, młodzieńcze wygłupy - odparł Krzysiek.
- Łukasz, czemu? - spojrzałem w oczy przyjaciela. Łukasz spuścił wzrok.
- Kiedy będę bogaty, to zacznę być - odpowiedział.
- Odbiło wam! - Baśka odłoŜyła kubek z herbatą. - Mam dość tej imprezy, tych

poszukiwań. Nie tego chciał profesor. W Ŝyciu nie znajdziecie tego skarbu i niech tak
pozostanie. Złoto przesłoniło wam oczy. Nie tego się po was spodziewałam. Nie chcę
waŜyć złota i przyjaźni, dlatego nie przyłączę się do grupy Pawła. śegnajcie! - odeszła
do namiotu zostawiając nas milczących.

- To faktycznie bez sensu - po chwili mruknęła Daniela. Wstała i zaczęła w namiocie

pakować swoje rzeczy do torby. Wstaliśmy z Julkiem i poszliśmy do Danieli.

- Jedźcie do miasta, ja na razie mam teŜ dosyć - oświadczyła Daniela patrząc na nas

gniewnym wzrokiem.

Nie czułem Ŝadnej winy, Ŝe tak nagle doszło do rozdarcia naszej grupy, a reakcja

przyjaciółki bardzo mnie zabolała. Wyszedłem do sadu. W oddali widziałem, jak Baśka
z plecakiem idzie w kierunku Wisły gniewnie stawiając długie kroki. Julek próbował
jeszcze porozmawiać z Danielą, ale bezskutecznie. Ona wsiadła do swojego peugeota i
odjechała w kierunku bramy gospodarstwa.

- Co się porobiło - mówił Julek z niedowierzaniem kręcąc głową. - Wszystko się

rozsypało...

- Co gorsza, nie moŜemy zrobić tego co Basia - powiedziałem.
- To ty nie moŜesz! - Julek poprawił mnie. - To prawie twój obowiązek - w jego

głosie czułem ironię.

- Julek! - prosiłem go.
- Wiem - zakonnik skinął głową. - Jedźmy do hotelu.
Karola demonstracyjnie opuściła namiot, który z Julkiem spakowaliśmy, podobnie

jak ten, w którym mieliśmy spać. Zebraliśmy nasze rzeczy do wehikułu i podobnie jak
Daniela pojechaliśmy do Krakowa. Julek milczał całą drogę. Zostawiłem wehikuł pod
„Krakowiakiem” i poszedłem do pokoju odespać nocne przygody.

Po obiedzie powędrowałem na piechotę na krakowską Starówkę zabierając

przewodnik po Krakowie. Przy ulicy Dominikańskiej, blisko skrzyŜowania z Grodzką,
znalazłem niewielką ciastkarnię, o której słyszałem, Ŝe ma długą tradycję. W środku,
na półkach, w chłodniach cieszyły oko oszałamiająco pachnące wyroby cukiernicze.

Zamówiłem czekoladę na gorąco i dwa ciastka. Po godzinie wypiłem drugą

czekoladę i juŜ wiedziałem, dokąd muszę iść, by szukać śladów Bonera. Wyszedłem z
lokalu i skręciłem w lewo, w kierunku bazyliki Świętej Trójcy, a za nią na Planty.
Chciałem się przejść po tym pięknym miejscu, by nacieszyć się ciszą tego miejsca, tak
kontrastującą z rozgadanym, wirującym tłumem na Rynku. Tu przychodzili ludzie,

którzy szukali spokoju. Do tego Planty miały ten urok, który w Warszawie moŜna było
odnaleźć  tylko  w  Łazienkach.  Tu  było  czuć  tę  wielowiekową  historię  miasta,  kiedy
mijało się ławki nawiązujące kształtem do czasów secesji, prawie widziało się damy w
zdobnych  kapeluszach  i  panów  z  laskami  i  cylindrami.  Była  tu  dziwna  atmosfera
dostojnego  lenistwa.  W  tak  magicznym  miejscu  ujrzałem  Danielę,  jak  szła  wolno
stawiając  kroki,  ubrana  w  dŜinsy,  koszulę  wypuszczoną  na  wierzch,  z  małym
plecaczkiem  kołyszącym  się  jej  na  ramieniu.  Widziałem,  Ŝe  wyszła  tu,  by  ochłonąć,
przemyśleć.

Szedłem za nią zastanawiając się, czy podejść, czy skręcić i pomaszerować swoją

drogą. Nagle za mną rozdźwięczał się dzwonek rowerowy. Daniela obejrzała się i
zobaczyła mnie. Na jej twarzy widziałem złość i zaskoczenie.

- Szpiegowałeś mnie? - rzuciła oskarŜenie.
- Nie, raczej szukałem tu tego samego co i ty - odpowiedziałem. - Byłem w cukierni i

czytałem o Krakowie - pokazałem jej przewodnik.

- Nie poddałeś się.
- Nie.
- W sprawie skarbu przejawiasz zdecydowanie, a kiedy chodzi o mnie, to…
- Nie potrafię - przyznałem.
- Czego tu szukałeś?
- Odpowiedzi na dręczące mnie pytania.
- I znalazłeś?
- Tak. Znalazłem ciebie.
- To, dokąd idziemy? - Daniela podeszła bardzo blisko mnie i patrzyła mi w oczy.
- Na Rynek, do galerii, a potem do kamienicy Bonerów - wykrztusiłem.
To była zła propozycja, bo widziałem, Ŝe nie takiej odpowiedzi oczekiwała moja

przyjaciółka.

ROZDZIAŁ DZIESIĄTY

KTO NAS ŚLEDZIŁ W KOŚCIELE MARIACKIM? * BONER NA OBRAZIE

JANA MATEJKI * W KAMIENICY BONERÓW * MŁODY FAN DANIELI *

MAMY DRUGI KLUCZ DO SZYFRU

Ulicą Sienną wyszliśmy na Rynek, wprost na pomnik Adama Mickiewicza, stojący

przy  Sukiennicach.  Autorem  alegorycznej  kompozycji  postawionej  w  1898  roku  był
Teodor  Rygier.  Na  lewo  od  nas  wyjście  z  ulicy  Grodzkiej  zamykała  sylwetka
niewielkiego kościoła Świętego Wojciecha, który podobno stoi w miejscu, gdzie przed
wiekami była świątynia pogańska, juŜ na przełomie X i XI wieku zastąpiona kościołem
chrześcijańskim. Nas bardziej interesowała najsłynniejsza budowla sakralna Krakowa -
kościół  Mariacki.  Jej  początki  są  związane  ze  sprowadzeniem  do  Krakowa  w  1221
roku  dominikanów,  którzy  rozpoczęli  budowę  romańskiej  bazyliki  pod  wezwaniem
Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Inwestycję tę mógł przerwać najazd tatarski
w pierwszej połowie XIII wieku. Pod koniec tego stulecia zaczęła się budowa ceglanej,
gotyckiej hali. Kościół był stale upiększany i przebudowywany.

Mieliśmy wyjątkowe szczęście, Ŝe o tej porze we wnętrzu nie było wielu turystów i

mogliśmy we względnym spokoju cieszyć się widokiem niezwykłej architektury.

Z kruchty zeszliśmy po kilku stopniach, między kaplicami Matki Boskiej

Częstochowskiej oraz Świętego Antoniego, a potem stanęliśmy zafascynowani. OdŜyły
wspomnienia  wycieczki  z  czasów  licealnych,  kiedy  ciekawość  walczyła  ze
zniechęceniem  do  przeładowanego  programu  zwiedzania.  Wtedy  nie  mieliśmy  takich
doświadczeń  jak  obecnie;  teraz  upływ  czasu  sprawił,  Ŝe  zachłannie  czerpaliśmy
wraŜenia, jakbyśmy bali się, Ŝe nie starczy nam Ŝycia, by wszystko zobaczyć.

W oddali jak mityczny skarb błyszczał złotymi zdobieniami ołtarz Wita Stwosza.
Przed nim na belce tęczowej umocowany był krucyfiks. Barokowe ołtarze boczne,

arkady,  światło  ukośnie  wpadające  do  wnętrza,  sklepienie  znajdujące  się  dwadzieścia
osiem  metrów  nad  naszymi  głowami  powodowały,  Ŝe  wszystko  tu  wydawało  się
monumentalne  i  lekkie  zarazem.  Cienie  i  jasne  plamy  światła  kontrastowały  i
przenikały  się  tworząc  odpowiednią  atmosferę  i  do  modlitwy,  intymnej  rozmowy  z
Bogiem, i do podniosłych uroczystości.

Podeszliśmy do ołtarza głównego, powstałego ze składek mieszczan krakowskich w

latach 1477-1489. Do dziś jest jednym z najwspanialszych przykładów sztuki
gotyckiej. Na ucho opowiadałem Danieli, jak w 1939 roku, tuŜ przed wybuchem wojny
zdemontowano ołtarz i ukryto go w katedrze w Sandomierzu.

Hitlerowcy znaleźli go tam i wywieźli do Rzeszy, ale na szczęście odzyskano go ze

skrytki w zamku norymberskim. W cieniu ołtarza jest inne dzieło Wita Stwosza -
kamienny krucyfiks z około 1491 roku ufundowany przez Henryka Slackera, mincerza
królewskiego.

KrąŜyliśmy po kościele. Daniela przyglądała się detalom, obrazom, a ja

wypatrywałem nagrobków rodziny Bonerów. Kiedy je znalazłem, pokazałem kamienne
tablice  przyjaciółce.  Nie  znaleźliśmy  Ŝadnej  podpowiedzi,  były  tu  tylko  inskrypcje
nagrobne. Od jakiegoś czasu mój niepokój budził młodzieniec, który dyskretnie chodził
za  nami.  Był  przystojnym  brunetem,  ubranym  w  ciemną,  doskonale  na  nim  leŜącą
marynarkę, jedwabną białą koszulę, rozpiętą pod szyją, tak Ŝe widać było jego świeŜą
opaleniznę.  Miał  mocno  zarysowaną  szczękę,  krótko  przycięte  włosy  z  prostą  linią

grzywki nad czołem. Jego brązowe oczy patrzyły na wszystko z widocznym ciepłem,
ale mnie nie podobało się jego zainteresowanie Danielą.

- Gapi się na mnie - przyjaciółka szepnęła mi do ucha, kiedy zauwaŜyła

przystojniaka. - Szkoda, Ŝe taki młody - dodała. Po tonie rozpoznałem, Ŝe chce, Ŝebym
był zazdrosny.

- Oprócz tych dwóch osiłków był teŜ kierowca samochodu - przypomniałem Danieli.
- Powinieneś kręcić thrillery - Daniela zalotnie poprawiła włosy.
- Chodźmy - objąłem ją ramieniem i wyprowadziłem ze świątyni.
- Będziesz mnie teraz pilnował, będziesz moim bodyguardem? - zapytała, kiedy

wyszliśmy na rozjaśniony zachodzącym słońcem Rynek. - Wszystko to przez zazdrość
o jakiegoś młokosa?

- Profesor Krak powiedział kiedyś, Ŝe zazdrosny męŜczyzna to postać tragiczna -

odpowiadałem. - Z jednej strony powinien ufać swojej partnerce, a z drugiej ma
ś

wiadomość, Ŝe nie ma takiej siły, która potrafiłaby upilnować kobietę.

- A pamiętasz, co wtedy odpowiedziała mu Karola?
- Nie.
- Zacytowała chińskie powiedzenie, Ŝe nie warto przywiązywać się do rzeczy, z

którymi nie potrafisz rozstać się w ciągu trzech mrugnięć powiek i do ludzi, z którymi
nie potrafisz biec przez ogród.

Teraz przypomniałem sobie jaka potem rozgorzała dyskusja na temat: „Co autor tego

stwierdzenia miał na myśli”. Była to kolejna okazja do manifestacji naszego pełnego
idealizmu spojrzenia na czekające nas Ŝycie.

- Dokąd teraz zaprowadzisz mnie, by uchronić przed tym przystojniakiem? -

dopytywała się Daniela wymownie patrząc na bruneta, który teraz stał dwadzieścia
metrów od wejścia do kościoła i z kimś rozmawiał przez telefon komórkowy.

- Tam - wskazałem na Sukiennice.
Murowane kramy na krakowskim Rynku istniały juŜ w XIII wieku. Pod koniec XIV

wieku Marcin Lindintolde wzniósł długą murowaną halę z kramami umieszczonymi za
ostrołukowymi arkadami. Handlowano tu  suknami i cennymi  materiałami. Sukiennice
były  otoczone  drobną  zabudową  i  bogatymi  sklepami,  a  wszystko  to  usunięto  w  XIX
wieku.  Pod  koniec  tego  stulecia  władze  miasta  postanowiły  na  piętrze  Sukiennic
zorganizować  zaląŜek  Muzeum  Narodowego,  a  jego  zaczynem  był  podarowany  przez
Henryka  Siemiradzkiego  obraz  „Pochodnie  Nerona”.  Właśnie  do  galerii  malarstwa
polskiego  prowadziłem  Danielę.  Miałem  w  tym  ukryty  cel,  ale  teŜ  zawsze  lubiłem  tu
przychodzić,  kiedy  tylko  byłem  w  Krakowie  i  miałem  dostatecznie  duŜo  wolnego
czasu.  Tu  moŜna  było  zobaczyć  obrazy  Marcelego  Bacciarellego,  Franciszka
Smuglewicza,  Michała  Stachowicza,  Wojciecha  Komelego  Stattlera,  Piotra
Michałowskiego,  Jana  Matejki,  Henryka  Rodakowskiego,  Artura  Grottgera,  Józefa
Chełmońskiego,  Maksymiliana  i  Aleksandra  Gierymskich,  Józefa  Brandta,  Jacka
Malczewskiego, Juliana Fałata, Władysława Podkowińskiego. Pamiętam, jak pierwszy
raz,  jeszcze  w  czasach  szkolnych,  ujrzałem  słynną  „Czwórkę”  Chełmońskiego,  o
monumentalnych  rozmiarach,  perfekcyjnie  oddającą  dynamikę  pędzącego  powozu,
rozpędzonych koni. Zazwyczaj jego kopie wiszące w domach to maleństwa, paseczki,
nędzne  pocztóweczki.  Nie  da  się  opisać  tego,  co  się  czuje  widząc  oryginał  „Szału”
Podkowińskiego,  obrazu,  który  wzbudzał  wiele  kontrowersji.  Jak  duŜy  jest  „Hołd

pruski”? Ogromny, bo stojącemu przed nim widzowi wydaje się, Ŝe jest uczestnikiem
historycznych wydarzeń.

Chodziliśmy po salach, gdzie byli tylko nieliczni zwiedzający, niekiedy w zadumie

siedzący przed ulubionym obrazem i delektujący się jego  naturalnym pięknem. Jak  w
Luwrze,  była  tu  atmosfera  kontaktu  z  wielkimi  dziełami  sztuki,  ale  było  o  wiele
spokojniej.  Zatrzymaliśmy  się  przed  „Hołdem  pruskim”  i  usiedliśmy  na  miękkiej
kanapie.

- Co? - Daniela, kiedy ścisnąłem lekko jej rękę, wydobyła z siebie szept, jakim

przemawiamy w salach muzealnych pod wraŜeniem dostojeństwa miejsca.

- Popatrz - zachęcałem ją. - Przed Zygmuntem Starym klęczy Albrecht

Hohenzollern.  Obok  króla  na  podwyŜszeniu  stoi  mały  Zygmunt  August  ze  swoim
ochmistrzem  Piotrem  Opalińskim.  Za  królem  z  mieczem  zobaczysz:  Hieronima
Łaskiego, wojewodę siewierskiego z mieczem. Piotra Tomickiego, biskupa w infule, a
za  nim  Jana  Łaskiego,  prymasa,  Andrzeja  Tęczyńskiego,  chorąŜego  krakowskiego  z
rozwiniętą  chorągwią  królewską,  Krzysztofa  Szydłowieckiego,  kanclerza  wielkiego
koronnego z jabłkiem królewskim  w ręku, Mikołaja Firleja, kasztelana  krakowskiego,
w  czapce  i  najdalej  na  prawo,  ubranego  na  czarno,  pochylonego  w  stronę  tłumu
Seweryna Bonera.

- Myślisz, Ŝe na obrazie Matejki znajdziesz wskazówkę? - dziwiła się przyjaciółka. -

PrzecieŜ obraz powstał prawie cztery stulecia po ukryciu skarbu.

- Masz rację, ale Matejko malował z ogromnym wyczuciem epoki i dbałością o

szczegóły. Malarz mógł mieszkając w Krakowie dotrzeć do relacji o Bonerze, nawet
plotek, które mogłyby być dla nas istotne.

- I co? Widzisz coś ciekawego?
- Nic - przyznałem.
- Wygląda jakby kogoś karcił, gniewnie mu coś tłumaczył.
- Masz rację - przyznałem.
Nasze zwiedzanie trwało godzinę, co było za małą chwilą na pobyt w takim miejscu.

pieszyło mi się, bo chciałem, byśmy jeszcze tego wieczora poszli do dawnej

kamienicy Bonerów. Wyszliśmy na Rynek i skierowaliśmy się ku wschodniej pierzei.
NaroŜnik ulicy Siennej zajmowała obszerna kamienica zwana Szarą, niegdyś naleŜąca
do  potęŜnych  rodów  Zborowskich  i  Zebrzydowskich,  która  w  czasie  insurekcji
kościuszkowskiej była kwaterą Tadeusza Kościuszki. Na prawo od niej stała kamienica
Montelupich,  z  późnorenesansowym  portalem,  a  jej  dzieje  wiąŜą  się  z  początkiem
poczty  w  Polsce  za  czasów  Zygmunta  Augusta.  Trzecią  kamienicą,  którą  pokazałem
Danieli, była nosząca nazwę „Pod Jaszczurami”; to tu byliśmy w klubie. Ostatnią była
ta z numerem 9, tak zwana Bonerowska, z dekoracyjną attyką. Weszliśmy do bramy z
umieszczoną  nad  wejściem  reklamą  lokalu  gastronomicznego.  Mijaliśmy  pomazane
farbami  w  sprayu  ściany  i  drzwi,  wejścia  do  pubów  i  barów.  Kiedy  w  nozdrzach
poczułem charakterystyczny zapach frytek smaŜonych na starym oleju i zapiekanek, aŜ
zrobiło mi się mdło. Widać, Ŝe turyści rzadko zachodzili w te miejsca, bo zgromadzeni
tu  młodzi  ludzie  przyglądali  się  nam  nieufnie.  Ręce  Danieli  lekko  drŜały  i  szybko
objęła moje ramię.

- Chyba nic tu nie znajdziemy - podpowiadała.

W jednej z szyb zauwaŜyłem, Ŝe w bramie stanął młodzieniec, który śledził nas w

kościele Mariackim. Przed nami na podwórku był tłum młodzieŜy. Mocno przytuliłem
Danielę.

- Jakby nas rozdzielono, to krzycz! - szepnąłem do niej. Przyspieszyłem i jak taran

wbiłem się pomiędzy chłopców i dziewczęta, Gdyby nie moje zdecydowanie, pewnie
ktoś postanowiłby zatrzymać mój marsz, ja jednak pewnym krokiem zmierzałem ku
wejściu do jakiejś dyskoteki. Rośli ochroniarze prowadzili „selekcję” kierując się tylko
sobie znanymi kryteriami doboru tych, którzy mogli dostąpić zaszczytu wejścia do tego
raju. Jeden z nich wypatrzył nas z daleka i ruszył w naszą stronę.

- Oto prawdziwe średniaki - ucieszył się. - Dziś impra tylko dla trzydziesto i

czterdziestolatków - wyjaśnił nam.

PołoŜył cięŜkie ręce na naszych ramionach i niczym ośmiornica przygarnął do siebie,

postawił pieczątki na dłoniach i wepchnął nas do środka.

- No, motyla noga, jesteście za młodzi! - wrzeszczał do tłumu. Spodziewałem się, Ŝe

wśród papierosowego dymu w uszy uderzą nas dźwięki najnowszych, syntetycznych
rytmów tworzących łomotliwą sieczkę, ale spotkała mnie miła niespodzianka.

- Zatańczymy? - prosiła Daniela wciągając mnie na parkiet. Kiwało się tu kilkanaście

par  w  podobnym  wieku  do  naszego.  Złota  kula  nad  naszymi  głowami  obracała  się
odbijając  w  swych  drobnych  zwierciadłach  błyski  trójkolorowych  świateł.  Kogut  z
dawnego  milicyjnego  koguta  migał  od  czasu  do  czasu  omiatając  wszystko  zimnym,
niebieskim blaskiem.

- Pamiętasz to? - pytała Daniela przechylając głowę. Te takty piosenek „Republiki”

zostały  nam  na zawsze  w pamięci. Dorastaliśmy  w czasach, kiedy  słuchało się  „Lady
Punk”  lub  „Republiki”.  W  naszym  towarzystwie  tolerowaliśmy  się  i  łączyła  nas
fascynacja  „Depeche  Mode”.  Jednak  teraz,  kiedy  usłyszeliśmy  głos  Grzegorza
Ciechowskiego, razem z nim śpiewaliśmy.

Na plaŜy jesteś ze mną pani, juŜ nic nie zdoła mnie ocalić.

Nie wszyscy w klubie tak dobrze pamiętali tekst, ale kiedy nadszedł czas na refren

rozległo się zgodne:

„W bikini śmierć!”.

Te same strofy wyśpiewywane na szkolnych

imprezach  były  namiastką  buntu,  odrobiną  wolności  słowa,  na  jaką  mogliśmy  sobie
wówczas  pozwolić.  Walczyły  w  nas  wtedy  sprzeczne  uczucia,  bo  wiedzieliśmy,  Ŝe
wiatru zmian nie da się zatrzymać, ale mieliśmy teŜ feralne uczucie dekadencji, bo nie
wierzyliśmy,  Ŝe  doŜyje  tego  nasze  pokolenie.  To  samo  działo  się  z  nami  teraz,  kiedy
tak jak przed laty śpiewaliśmy „Kombinat”.

Kombinat pracuje, oddycha, buduje.
Kombinat to tkanka, ja jestem komórką.
Nie wyrwę się, nie wyrwę się, teraz juŜ wiem!

Po kilku piosenkach podeszliśmy do baru, by napić się czegoś orzeźwiającego.

Zamówiłem „napój firmowy”, hit tej wspomnieniowej imprezy, a Daniela wybrała coś
nowoczesnego - drinka w wysokiej szklance, mieniącego się kolorami tęczy.

- Przepraszam, czy mógłby prosić panią o autograf? - naszą beztroskę przerwał

męski głos.

Natychmiast obróciłem się. Przed nami stał przystojniak z notesem i długopisem w

dłoni. Poznałem ten głos, to był ten sam człowiek, który spotkał się z Krzyśkiem przed
opactwem w Tyńcu.

- Widziałem panią w kościele Mariackim, ale wtedy nie wypadało podejść - mówił

patrząc mojej przyjaciółce w oczy. - Słyszałem kiedyś pani recital w Sopocie i nawet w
sklepach szukałem pani płyty, ale chyba pani niczego nie nagrała?

- Nie - odpowiedziała zaskoczona Daniela. - Jest pan pierwszą osobą, która prosi

mnie o autograf...

- Tym bardziej będę wdzięczny za taką pamiątkę. Bardzo panią proszę...
Daniela oczywiście złoŜyła podpis i młodzieniec ukłonił się jej. Za chwilę wyszedł z

lokalu.

- Widzisz? - Daniela rozłoŜyła ręce. - Ty się tak denerwowałeś, Ŝe ktoś nas śledzi, a

to był tylko mój fan.

Przełknąłem tę gorzką pigułkę, bo miałem powiedzieć, Ŝe nie wierzę w tego „fana”?

Nie chciałem straszyć koleŜanki, opowiadać o dziwnych powiązaniach Krzyśka z tym
osobnikiem. Po godzinie zabawy wyszliśmy z klubu.

Odprowadzałem Danielę do hotelu, ale wcale nam się tam nie śpieszyło. Szliśmy

wolnym krokiem oświetlonymi ulicami Starego Miasta. Przy Bramie Floriańskiej
przyglądaliśmy się obrazom, które pakowali malarze wystawiający tu na sprzedaŜ
swoje dzieła.

- Niech pan poczeka - Daniela poprosiła jednego z artystów. - Poproszę to! Co to

jest?

- Szkic ołówkiem - odpowiedział młody malarz. - To młoda tancerka szykująca się

do egzaminu.

Na rysunku była baletnica wiąŜąca baletki. W tej prostej czynności malarz oddał tyle

piękna anonimowej modelki, jej ciepła, troski i obawy o wynik pokazu.

Daniela kupiła obrazek.
- To dla ciebie - podała mi go. - Cokolwiek się z nami stanie, pamiętaj o mnie.
- Wiesz, Ŝe nigdy cię nie zapomnę. Dziękuję za prezent - pocałowałem ją w policzek.
Plantami obeszliśmy Stare Miasto i zbliŜaliśmy się do Wawelu. Z daleka widać było

oświetlone mury zamku królewskiego z charakterystyczną sylwetką Kurzej Stopy.
Zaprowadziłem Danielę do jej hotelu i pomaszerowałem do swojej kwatery.

Zdziwiłem się, kiedy mimo późnej pory zobaczyłem Piotrusia siedzącego w

wietlicy przed włączonym telewizorem, tyłem do schodów, oglądającego jakąś

komedię.

- Co ty tu robisz? - zapytałem.
Nie reagował. Podszedłem do niego i zobaczyłem, Ŝe zawinięty w koc zasnął przed

ekranem. Wziąłem go na ręce i gotów zrobić wykład Sylwii o wychowaniu i opiece na
dziećmi poszedłem do pokoju, w którym mieszkała z Andrzejem. Zapukałem łokciem i
zaraz nacisnąłem klamkę. Moje zdziwienie było ogromne, kiedy ujrzałem, Ŝe przed
parą studentów na jednym tapczanie, spoczywa Julek na drugim.

- ...i Konfucjusz... - Andrzej nie dokończył myśli.
- Piotruś! - Sylwia zerwała się z miejsca.
- Piotruś! - przedrzeźniałem ją. - Ładnie go pilnujecie, Ŝe chłopiec zasypia w

wietlicy przed telewizorem, a wy tu prowadzicie jakieś filozoficzne dysputy!

- Pawle, to przeze mnie - Julek bronił moich sąsiadów. - Jakoś tak się zagadaliśmy...
- Piotruś miał pilnować, aŜ pan przyjdzie - broniła się Sylwia. - Będzie załamany, Ŝe

zasnął w czasie słuŜby.

- To wy będziecie załamani, jak jutro będzie niewyspany i marudny - pouczałem ich.

- Co to za pomysły, Ŝeby na mnie czatować?

- Pawle, mam ślad! - Julek przerwał moją tyradę. - Przyszedłem tu, ale ciebie nie

było, zapytałem sąsiadów o ciebie i dowiedziałem się, Ŝe bardzo pomogłeś tym
młodym ludziom. Jestem z ciebie naprawdę dumny. Popatrz! - z torby wyjął
opracowanie o fortyfikacjach wawelskich.

- MoŜe zostawimy państwa samych? - zaproponowałem.
- Ach tak - Julek ukłonił się studentom. - Przepraszam, Ŝe tak długo zająłem sobą

państwa uwagę. Mam nadzieję, Ŝe jeszcze kiedyś dokończymy naszą dyskusję.

- Jasne - Sylwia i Andrzej wstali, Ŝeby się z nami poŜegnać. Przeszliśmy z

przyjacielem do mojego pokoju. Z torby wyjąłem grzałkę i duŜy blaszany kubek, w
którym zagotowałem wodę na herbatę.

- Tę ksiąŜkę kupiłem okazyjnie za kilka złotych na Wawelu, na stoisku obok kas -

opowiadał Julek pokazując mi wydawnictwo. - Kartkując ją natrafiłem na nazwisko
Seweryna Bonera - pokazał mi fragment na jednej ze stron, gdzie cytowano łaciński
tekst.

- To fragment umowy pomiędzy Sewerynem Bonerem a murarzem w sprawie

naprawy kruŜganków na zamku królewskim - zauwaŜyłem po przeczytaniu. - Do tego
dotyczy to napraw z 1537 roku. To trochę za późno w stosunku do interesującego nas
okresu.

- Teraz popatrz tu - Julek przewrócił kilka kartek.
- W rachunku z 1530 roku Boner wymienia naprawy w komnacie przed wieŜą zwaną

Kurzą Nogą. Dalej jest o hipotezach dotyczących tego, gdzie nocował duński król. To
ciekawe, ale czy uwaŜasz, Ŝe kluczem związanym z Bonerem jest „Kurza Noga”? -
zapytałem przyjaciela zamykając ksiąŜkę.

- W rachunkach Boner pisze „Curzanoga”, czyli zgodnie z twoją teorią odrzucamy

ostatnie „a”, bo się powtarza, i zostaje nam ciąg par liter cu - rz - an - og.

To co mówił Julek brzmiało sensownie i jeszcze raz zacząłem wczytywać się we

fragmenty ksiąŜki, potem czytałem więcej, na temat wieŜ, rozbudowy murów, napraw
fortyfikacji.

- Julek, to nie chodzi o wieŜę zwaną Kurzą Nogą - stwierdziłem po dłuŜszym czasie.

- To Boner odpowiadał za wzniesienie muru obronnego, ze strzelnicami artyleryjskimi,
biegnącego wokół Kurzej Nogi. Te elementy fortyfikacji określono w dokumentach
mianem „moenia”. To moŜe być nasz klucz. Jan i Seweryn Bonerowie odpowiadali za
ufortyfikowanie Wawelu i mogli być w tamtych czasach, kiedy wszyscy mieszkańcy
Krakowa widzieli prace budowlane, właśnie z tym kojarzeni.

- Czyli pierwszy klucz to „Albrecht”, a drugi „moenia”?
- Prawdopodobnie tak.
Zapadło milczenie, bo obaj wiedzieliśmy, Ŝe po wydarzeniach dzisiejszej nocy nie da

się ot tak przejść nad tym do porządku dziennego.

- Uznałem, Ŝe masz rację - odezwał się Julek. - Profesor nie chciałby, Ŝebyśmy

odnajdując skarb, którego szukał, ratowali swoje finanse. MoŜe przynajmniej postarasz

się, Ŝeby państwo wypłaciło nagrody. Z tego co słyszałem, Krzyśkowi bardzo
przydałby się zastrzyk pieniędzy. Ja bym poprosił o dotację na remont naszego
klasztoru.

- Julek - uśmiechnąłem się do przyjaciela. - Doświadczenie nauczyło mnie, śe skarb

nie jest istotny. Jego moŜe juŜ nie być. MoŜe tok naszego rozumowania idzie w złym
kierunku?

- Chodzi o rozwiązanie zagadki? To czemu śledziłeś Krzyśka?
- Tak, chodzi tylko o zagadkę - przyznałem. - Krzyśka śledziłem, bo zadaje się z

tajemniczymi typami. Podejrzewam, Ŝe to oni, na Kazimierzu chcieli porwać Danielę.
Zaniepokoiłem się jeszcze bardziej, kiedy zobaczyłem młodzieńca, z którym w nocy
spotykał się Krzysiek, jak śledził mnie i Danielę...

- O!
- Poszedłem na spacer i przypadkowo spotkaliśmy się.
- Pawle, to było przeznaczenie - ocenił Julek, kiedy wysłuchał mojej opowieści o

tym co robiłem z Danielą. - To popołudnie, we dwoje, było wam potrzebne. Co teraz
zrobimy? Jesteśmy bliscy rozwiązania, a ekipa rozpadła się.

- Rano spotkamy się z Danielą na Wawelu i poszukamy trzeciego słowa.
- W katedrze?
- Tak, tylko tam - byłem pewny.
Zadzwoniłem do przyjaciółki, która odebrała zaspana.
- Co się stało? - zaniepokoiła się.
- Mamy drugie słowo - poinformowałem ją. - Rano spotkamy się na Wawelu i

znajdziemy to trzecie.

- Dobrze, będę o dziesiątej - odpowiedziała i rozłączyła się. Podczas mojej krótkiej

rozmowy Julek próbował złamać szyfr przy pomocy słów kluczy, jakie mieliśmy.
Zaczął od ostatniego wersu.

HLU SKLBX FLSZ GDZNC SHBLRT FLSZ

Które po uŜyciu słowa klucza

AL - BR - EC - HT

brzmiało:

TAU SKARB FASZ GDZNE STRABH FASZ

- Widzisz to? - zaaferowany pokazał mi zdanie. - Wyraźnie widać słowo „skarb”. Te

„tau” to pewnie „tam”, a „fasz” to „nasz”. „Gdzne” oznacza jak nic „gdzie”.
Rozszyfrujmy resztę!

Po chwili na kartce mieliśmy rozpisane kolejne zdania;

ULUY HP RZCGP FNR UL KBPA.
KBPA FNR OPHBLIN XYR JLK HP FL RZYU SHPNUY.
WYXNCBZ SHBPFC WBPGL N MDCBZ HBZY BLZY.

- Wcześniej wyszło nam, Ŝe „n” zastąpiło „i”, a „u” literę „m”, więc od razu naniosę

te poprawki - relacjonował Julek i zaraz na kartce mieliśmy „rozszyfrowane” te wersy.

UAUY TP BZEGP FIB KRPA.
KRPA FIB OPTRANI XYB JAK HP FA BZYU STPIUY.
WYXICRZ STRPFE WRPGA I MDERZ TRZY RAZY.

- Wyszedł bełkot i kilka podpowiedzi - oceniłem. - W drugiej linijce masz słowo

Jak”, a w trzeciej kolejno: „strpfe”, czyli „strofę” oraz na końcu „trzy razy”.

Te „wrpga” moŜna uznać, Ŝe oznacza „wroga”, a „mderz”, moŜna odczytać jako

„uderz”.

- Podsumujmy - Julek zerkał na kartkę. - Pierwsza linijka niezrozumiała. Druga

prawie teŜ. W trzeciej trzeba coś zrobić ze strofą, a moŜe stroną?

- Stroną - kiwnąłem głową. - To brzmi jaśniej. Trzeba coś zrobić w stronę wroga i

uderzyć trzy razy. Na koniec dowiadujemy się, Ŝe tam skarb nasz, gdzie znajduje się
coś, czego jeszcze nie wiemy. Mój szef szukał kiedyś skarbu templariuszy, do którego
drogę wskazywała sentencja: „Tam skarb twój, gdzie serce twoje”.

- Skoro klucz „Albrecht” jest pierwszym, to teraz spróbujemy drugiego klucza

„moenia” - zapowiedział Julek. Znowu napisał trzy wersy:

ULUY HP RZCGP FNR UL KBPA.
KBPA FNR OPHBLIN XYR JLK HP FL RZYU SHPNUY
WYXNCBZ SHBPFC WBPGL N MDCBZ HBZY BLZY

Które po uŜyciu klucza

MO-EN-IA

moŜna było odczytać jako;

ULUY HP RZCGP FER UL KBPI.
KBPI FER MPHBLAE XYR JLK HP FL RZYU SHPEUY.
WYXECBZ SHBPFC WBPGL E ODCBZ HBZY BLZY.

- Mam wraŜenie, Ŝe jeszcze bardziej wszystko zaszyfrowaliśmy - stwierdził Julek. -

Wyjaśnij mi, jak to się stało, Ŝe uŜyliśmy klucza „Al-br-ec-ht” i rozszyfrowaliśmy
ostatnią linijkę, a reszta pozostała niezrozumiała. Czy to moŜliwe? Do tego ten drugi
klucz nam nie pomógł.

- MoŜe być tak, Ŝe „moenia” powinno być uŜyte przed „Albrechtem” -

podpowiadałem. - Wydaje mi się, Ŝe jednak „moenia” to nie to słowo. Ono musi mieć
w sobie sylaby „mu” i „ni” by moŜna było wymieniać litery, tak jak to uczyniliśmy
wcześniej, kiedy rozszyfrowaliśmy prawie cały ostatni wers.

Próbowaliśmy jeszcze jakiś czas zmieniać kolejność, odczytać ukryty sens, ale

bezskutecznie.  MoŜe  byliśmy  po  prostu  zmęczeni  i  nie  dość  skoncentrowani.  Julek
wyszedł  ode  mnie  późno  w  nocy.  Po  kąpieli  zasnąłem  błyskawicznie,  a  moje  sny
wypełniały  szkolne  tablice  zapisane  literami  i  cyframi  układającymi  się  we  wzory
przypominające reakcje chemiczne.

Kiedy na śniadaniu w bufecie hotelowym zobaczyłem Julka, zauwaŜyłem, Ŝe on

bardzo mało spał.

- Munire! - krzyknął tonem, jakim Archimedes oznajmił Grekom: „Eureka!”. - To

jest to słowo.

- Jesteś pewien?
- Sprawdziłem w słowniku łacińskie słowa zawierające sylaby „mu” i „ni”, tak jak

wczoraj mówiłeś. „Munire” pasuje idealnie, a oznacza oczywiście „fortyfikować”.
Boner był odpowiedzialny za ufortyfikowanie Wawelu, nieprawdaŜ?

ROZDZIAŁ JEDENASTY

ZAMIESZANIE W KATEDRZE * W KAPLICY ZYGMUNTOWSKIE *

TRZECI KLUCZ * WYJAZD DO OGRODZIEŃCA * POLE

NAMIOTOWE ZUZANNY GRUSZKOWEJ

Goście i mieszkańcy „Krakowiaka” powrócili do posiłku, kiedy tylko uspokoiłem

Julka. Przesiedliśmy się w kąt jadalni.

- Popatrz! - podsunął mi kartki z rozszyfrowanymi wersami. - Mogę? - zapytał

zabierając mój talerz z jajecznicą, kiedy studiowałem notatki.

- Tak - odpowiedziałem wstając, by zamówić sobie drugą porcję. Po drodze do barku

przyglądałem się napisom:

MAMY TP BZRGP FIB MA KRPL
KRPL FIB OPTEANI XYB JAK TP FA BZYM STPIUY
WYXIREZ STEPFR WEPGA I UDREZ TEZY EAZY
TAM SKARX FASZ GDZIR STRABH FASZ

- Jaką zastosowałeś kolejność kluczy? - zapytałem Julka, kiedy wróciłem do stołu

widząc, Ŝe zdąŜył zjeść takŜe połowę mojej porcji sera i pieczywa. - Masz jeszcze na
coś ochotę? - upewniłem się, nim wróciłem do sprzedawczyni, by dokupić jedzenie.

- Tu dają pyszne śniadania, ale dziękuję - Julek zapewniał z szerokim uśmiechem.
Doskonale pamiętałem, Ŝe kiedyś na wycieczce w Górach Świętokrzyskich

zostawiliśmy go samego przy namiotach, bo miał ugotować zupę, a sami poszliśmy do
lasu po jagody. Julkowi tak posmakowała jego zupa i jednocześnie tak zaczytał się w
„Folwarku zwierzęcym” George'a Orwella, Ŝe sam zjadł jedną czwartą kociołka.
Dobrze, Ŝe wtedy Baśka w porę wróciła do obozu.

- Najpierw wszystko odczytywałem kluczem „Albrecht” a potem „munire” -

opowiadał, kiedy wróciłem i mogłem wreszcie spokojnie jeść. - Wiesz, co mnie gryzie?

- Wiem, fenomen słowa „Albrecht” - odpowiedziałem. - Wczoraj ono jedno

wystarczyło do odczytania prawie całego wersu. - Teraz teŜ moŜna odczytać słowa,
kiedy tylko przestawi się litery, ale my nie moŜemy popełnić błędu i musimy odkryć to
trzecie słowo, Ŝeby dokładnie zrozumieć treść podpowiedzi. Sądzę, Ŝe tak naprawdę
trzeba ustawić klucze w odwrotnej kolejności, niŜ my to robimy.

Julek natychmiast zaczął przepisywać litery, ale z pośpiechu zaczął się mylić.
- Zostaw to - zabrałem mu długopis. - Pamiętasz, Ŝe nasza popędliwość pcha nas ku

błędom?

- Masz rację - Julek zamyślił się i zaczął pochłaniać kromki suchego chleba.
Szybko zrobiłem sobie kanapki, zawinąłem w serwetki, by zjeść po drodze, i

ruszyliśmy ku Wawelowi. Tym razem nie brałem wehikułu, bo przewidywałem, Ŝe na
wzgórzu wawelskim spędzimy cały dzień i nie chciałem płacić astronomicznego
rachunku za parkowanie w centrum miasta.

Szliśmy i rozkoszowałem się smakiem kanapek, a Julek stawiając długie kroki

wpatrywał się w swoje kartki i próbował odgadywać, jaki to łaciński wyraz mógł być
tym trzecim kluczem.

- No przecieŜ nie musi chodzić o sufit? - co jakiś czas z niedowierzaniem kręcił

głową.

- Szukaj najprostszego rozwiązania, jak dotąd one się sprawdzają - mówiłem

uśmiechając się. - Takie niebo, to po łacinie będzie „coelum”, bo moŜe wystarczy
patrzeć w górę? A moŜe trzeba sprawdzić tablice astronomiczne układu gwiazd nad
Wawelem. Kluczem moŜe być nazwa gwiazdozbioru.

- Jak jesteś taki mądry, to czemu tego sam dotąd nie zrobiłeś? - Julek chował notatki

do torby.

- Bo najpierw trzeba dokładnie sprawdzić Kaplicę Zygmuntowską. MoŜe chodzi o

kopułę, moŜe złoto, od którego ona lśni? Pamiętam teŜ, Ŝe na zewnątrz, na murze jest
jakaś łacińska sentencja. To wszystko trzeba sprawdzić.

- A jak tam nic nie wypatrzymy?
- To pozostaje nam obraz świętego Benedykta w Tyńcu.
Danielę znaleźliśmy w ogródku kafejki przy dziedzińcu. Ubrana w białe płócienne

spodnie, koszulę i kapelusz sączyła wodę z kostkami lodu, plasterkami cytryny i
listkami mięty. Najpierw opowiedzieliśmy jej o swoich odkryciach. Słuchała tego z
szeroko otwartymi oczami.

- Czyli tam gdzieś jest mowa o skarbie? - upewniała się.
- Tak, tylko nie łudź się, Ŝe to co odszyfrujemy, będzie gotowym opisem, gdzie leŜą

skrzynie ze złotem - uspokajałem ją. - Czeka nas kolejne łamanie zagadki, ale
przypuszczam, Ŝe znacznie łatwiejszej do rozwiązania, na zamku w Ogrodzieńcu.

Poszliśmy do katedry wawelskiej. Przekroczyliśmy jej próg i znaleźliśmy się w

nawie głównej, gdy z okolic Kaplicy Zygmuntowskiej doszedł nas rozpaczliwy krzyk
jakiejś niewiasty.

- Bandzior! Łobuz! Moja torebka! Jak ja ją teraz wydobędę? - to pytanie było

wykrzyczane płaczliwym tonem.

W naszą stronę przez tłum przedzierał się sprawca tego zamieszania. Był to jeden z

młodzieńców,  którzy  napadli  mnie  i  Danielę  na  Kazimierzu.  Kiedy  tylko  to
zobaczyłem, ruszyłem  w jego kierunku  wyciągając rękę, by go zatrzymać. Rozpoznał
mnie  i  natychmiast  chwycił  przynętę,  czyli  mój  prawy  nadgarstek,  Ŝeby  mnie
odepchnąć.

- Z drogi! - warknął.
MoŜe chciałby ze mną dłuŜej „porozmawiać”, ale widział, Ŝe zbliŜają się stróŜe

pilnujący porządku w katedrze. Kiedy tylko poczułem jego uchwyt, błyskawicznie
obróciłem się cofając prawą nogę i rękę. Lewą dłoń podsunąłem pod jego prawy łokieć
i kiedy tylko trzymając mnie, stracił równowagę, uniosłem jego ramię, by się zachwiał
i bez trudu rzuciłem go na posadzkę. Upadł i wtedy chciałem zatrzymać go, by nie
uciekł.

- Coś pan taki bojowy? - nagle wyrósł przede mną drugi osiłek i zagrodził mi drogę.
- Tamten... - nie dokończyłem tłumaczenia, bo rozpoznałem twarz drugiego

napastnika. Teraz jego kumpel podniósł się z podłogi i uciekł. StraŜnicy gonili za nim,
a jeden, starszy podszedł do nas.

- No juŜ! - wszedł między nas. - Rozejść się, nie robić zbiegowiska! Osiłek obrócił

się do mnie plecami ukazując mi umięśnione bary w opiętej koszulce z napisem
„adidas”. Na chwilę zatrzymał się i wycelował w moją stronę palce ułoŜone w kształt
przypominający pistolet. Bezgłośnie strzelił i wyszedł z katedry.

- To byli oni? - Daniela podbiegła do mnie przestraszona.

- Tak, ciekawe co tu kombinowali, Ŝe tym razem nie chcieli ciebie porwać -

odpowiedziałem.

- Co za czasy, Ŝeby w kościele urządzać bijatyki - Julek z niedowierzaniem kręcił

głową.

- Zrobili to specjalnie - rzuciłem ciągnąc przyjaciół w kierunku Kaplicy

Zygmuntowskiej.

Tam zrobiło się spore zbiegowisko, nawet słychać było podniesione głosy

dyskutujących. Przeciskaliśmy się, by zobaczyć co się stało.

- Stałam tu - tęga turystka w wieku około pięćdziesięciu lat z przejęciem opowiadała

przewodnikowi - o tu, przy tym pomniku...

- To sarkofag świętej królowej Jadwigi - tłumaczył jej siwy męŜczyzna z plakietką

„przewodnik”.

- Wtedy ten bandzior jakoś tak sprytnie zaszedł mnie od tyłu, wyrwał torebkę, którą

trzymałam pod pachą i chciał uciec. Wtedy na jego drodze stanął ten pan - wskazała na
kogoś klęczącego przy kracie Kaplicy Zygmuntowskiej.

Przepchnąłem się, Ŝeby zobaczyć, kto był tym bohaterem. To był Krzysiek.
Teraz przez kratę zamykającą wejście do kaplicy próbował ręką sięgnąć po pasek

futerału od aparatu cyfrowego.

- Nowy aparat - jęczał.
- To Krzysiek? - Daniela nie wierzyła własnym oczom. Krzysiek, kiedy tylko

rozpoznał głos przyjaciółki, obejrzał się i widząc naszą trójkę, zmieszany odwrócił
wzrok.

- Szarpałem się z tym bandytą i wtedy mój aparat wpadł do środka, razem z torebką

tej pani - opowiedział nam. - Wy teŜ przyszliście tu szukać?

- Jak i ty - zauwaŜyłem.
- No tak - Krzysiek spuścił głowę. - Znaleźliście coś ciekawego?
- Mamy pierwsze i drugie słowo - wygadała się Daniela.
- Albrecht i... - próbował z niej wyciągnąć informacje.
- I tyle - wtrąciłem się.
Właśnie przyszli straŜnicy z kluczami od kraty. Wysłuchali relacji, pokiwali

głowami, przez radiotelefony poprosili kogoś, by wyłączył alarm i otworzyli kratę.

- Mogę tam wejść na chwilę? - poprosiłem pokazując im swoją legitymację

słuŜbową.

Jeden z nich łączył się ze swoim dowódcą, by uzyskać zgodę, a drugi wszedł do

rodka, by wyjąć wrzucone tam rzeczy. Krzysiek rzucił się za nim do swojego aparatu.

Natychmiast wyjął go, odsłonił obiektyw i zaczął robić zdjęcia celując w sufit. StraŜnik
skoczył, Ŝeby zasłonić obiektyw.

- Co pan?! - krzyczał Krzysiek. - PrzecieŜ wam tego nie ukradnę, a sprawdzam tylko,

czy aparat działa po upadku.

- Niech pan to schowa, bo będę zmuszony prosić pana o skasowanie wszystkich

zdjęć - straŜnik zrobił groźną minę.

Krzysiek posłusznie schował aparat i wyszedł, ale turyści, z którymi poszkodowana

zwiedzała katedrę, zaczęli krzyczeć na straŜnika.

- Człowiek bił się z bandytą, a policja go tu atakuje - szemrali.

- Minuta - rzucił do mnie straŜnik, który musiał pomóc koledze uspokoić ludzi,

chcących wejść do środka.

- Oni są ze mną - wskazałem na Julka i Danielę.
Gdyby moja przyjaciółka nie uśmiechnęła się do funkcjonariuszy pilnujących

porządku na Wawelu, pewnie Ŝadne z nas by nie weszło do środka, ale jej urok był tak
silny, Ŝe nikt nie mógł mu się oprzeć.

- Kaplicę zaprojektował Florentczyk Bartolomeo Berrecci w 1517 roku, a

wybudowano  ją  w  latach  1519-1533  -  opowiadałem.  -  To  perfekcyjny  przykład
architektury  włoskiego  renesansu  -  przydawała  mi  się  wiedza  ze  studiów  na  historii
sztuki.  -  Mauzoleum  nawiązuje  do  wzorców  toskańskich  z  XV  i  XVI  wieku,  których
teoretyczne  zasady  stworzył  sam  Leonardo  da  Vinci.  Zgodnie  z  renesansowym
przekonaniem  o  doskonałości  formy  centralnej  kaplicę  wybudowano  na  planie
kwadratu.  Korpus  jest  w  kształcie  sześcianu  ze  skromną  klasycyzującą  dekoracją  na
zewnątrz.  WyŜej  widzicie  ośmioboczny  tambur  z  okrągłymi  oknami,  a  dźwiga  on
zaostrzoną kopułę z latarnią. To musi był wpływ architektury florenckiej... - mówiłem i
jednocześnie rozglądałem się, próbując zapamiętać jak najwięcej szczegółów.

- Koniec! - popędzał mnie straŜnik.
Posłusznie wyszliśmy, a kaplicę zamknięto. Wyprowadziłem przyjaciół na zewnątrz

katedry.

- MoŜe jeszcze raz uŜyjesz tej swojej magicznej legitymacji? - sugerował Julek.
- Gdybym miał pozwolenie od samego ministra, to moŜe wpuściliby nas do środka

na dłuŜej - odparłem. - Teraz nie mamy czasu na takie formalności, bo Krzysiek zdobył
zdjęcia wnętrza kaplicy i kiedy tylko je przeanalizuje, to odkryje podpowiedź.

- A ty ją zobaczyłeś? - domyślił się Julek.
- Tak. Najpierw zwróciłem uwagę na kolory dominujące w kaplicy: jasnoszary

piaskowiec,  którym  wyłoŜono  ściany  i  czerwień  węgierskiego  marmuru  rzeźb
figuralnych. Myślę, Ŝe przygotowującym klucze do szyfru nie chodziło o jakąkolwiek
symbolikę  barw.  Widzieliście  nagrobek  królewski?  Jego  obecny  stan  zawdzięczamy
przebudowie z lat 1574 i 1575, kiedy sarkofag z figurą Zygmunta Starego podniesiono
robiąc  niŜej  miejsce  dla  podobnie  skomponowanej  postaci  Zygmunta  Augusta.  Na
wprost  wejścia  widzieliście  płytę  z  postacią  Anny  Jagiellonki.  Myślałem  więc,  Ŝe
poszukiwanym przez nas słowem będzie coś związanego z „dynastią”, „synem”, jednak
nie!  Miałem  mało  czasu,  ale  zauwaŜyłem,  Ŝe  zgodnie  z  renesansowym  zwyczajem
Zygmunt  Stary  został  przedstawiony  w  pozie  człowieka  śpiącego,  który  tylko
chwilowo  opuścił  świat  Ŝywych.  W  kaplicy  widać  przedstawienia  Zygmunta  Starego
jako  Aleksandra  Wielkiego,  Salomona,  a  więc  władców  strasznych  dla  wrogów  i
łagodnych  dla  poddanych.  Co  innego  zauwaŜycie  wyŜej,  w  płycinach  zakreślonych
łukiem  ścian  tarczowych:  symbolikę  pogańskiej  zmysłowości,  nagie  nimfy,  takŜe
Dafne, Kleopatrę.

- Pogańskie symbole w kościele? - dziwiła się Daniela.
- Właśnie kiedy to zobaczyłem, przypomniał mi się spór polskich historyków sztuki,

którzy  w  umieszczeniu  tych  postaci  widzieli  samodzielną  inicjatywę  twórcy  kaplicy,
Berrecciego.  Inni  badacze  widzieli  w  tym  idealizację  zasad  humanizmu,  dąŜącego  do
włączenia  tradycji  antycznej  do  kultury  chrześcijańskiej  i  powołują  się  na  Ŝałobną
wymowę  sfinksów,  gryfów,  orłów.  Spór  nie  został  jednoznacznie  rozstrzygnięty  i  nie

słyszałem, by ktokolwiek napisał wyczerpujący artykuł na temat, jak sam fundator
przyjął projekty wykonawcy.

- Gdzie to trzecie słowo? - niecierpliwił się Julek.
- Pamiętasz, co napisał profesor Krak? „Trzecie słowo ujrzycie patrząc w niebo, tam,

gdzie  król  leŜy”.  Spojrzałem  w  niebo  i  zobaczyłem  napis:  „Bartholo  Florentino
Opifex”.  Budowniczy  umieścił  swoisty  znak  firmowy  na  sklepieniu  latarni,  ponad
kopułą  symbolizującą  sklepienie  niebieskie.  Ktoś  mógłby  podejrzewać,  Ŝe  dał  w  ten
sposób  wyraz  swej  megalomanii  umieszczając  siebie  w  pozycji  Boga,  ale  wymowa
tego jest zupełnie inna: artysta jest pośrednikiem pomiędzy Bogiem a ludźmi, pracuje
w natchnieniu. Berrecci nie uwaŜał się za twórcę, a określił się mianem „opifex”, czyli
robotnika wykonującego wolę boską.

To „opifex” jest tym trzecim słowem, bo zauwaŜyliście, Ŝe w zaszyfrowanej

wiadomości występuje duŜo liter „f i „x”? Julek natychmiast wyjął notes i zaczął pisać.

- Albrecht, munire i opifex to nasze klucze? - upewniał się. - Tylko w jakiej

kolejności je ustawić?

- Tak jak przeczytałeś, tylko deszyfrować powinieneś od ostatniego klucza -

podpowiedziałem.

Julek bacznie przez nas obserwowany zaczął pisać i powstało coś takiego:

ULUY HP RZCGP FNR UL KBPA.
OPIFEX ULUY HO RZCGO INR UL KBOA.
MUNIRE MLMY HO EZCGO NIE ML KBOA.
ALBRECHT MAMY TO CZEGO NIE MA KRÓL.
KBPA FNR OPHBLIN XYR JLK HP FL RZYU SHPNUY.
OPIFEX KBOA INR POHBLFN EYR JLK HOIL RZYU SHONUY
MUNIRE KBOA NIE POHBLFI RYE JLK HO NL EZYM SHOIMY
ALBRECHT KRÓL NIE POTRAFI BYĆ JAK TO NA CZYM STOIMY.
WYXNCBZ SHBPFCWBPGLNMDCBZHBZYBLZY
OPIFEX WYENCBZ SHBOIC WBOGL N MDCBZ HBZY BLZY.
MUNIRE WYRICBZ SHBONC WBOGL I UDCBZ HBZY BLZY
ALBRECHT WYBIERZ STRONĘ WROGA I UDERZ TRZY RAZY
HLU SKLBX FLSZ GDZNC SHBLRT FLSZ
OPIFEX HLU SKLBE ILSZ GDZNC SHBLRT ILSZ
MUNIRE HLM SKLBR NLSZ GDZIC SHBLET NLSZ
ALBRECHT TAM SKARB NASZ GDZIE STRACH NASZ

- Mamy to, czego nie ma król - czytał Julek. - Król nie potrafi być jak to, na czym

stoimy. Wybierz stronę wroga i uderz trzy razy. Tam skarb nasz, gdzie strach nasz. No,
to klops! Musimy zgadywać dalej.

- Nie martw się, braciszku - objąłem przyjaciela. - Teraz juŜ wiemy, za czym mamy

się oglądać, kiedy pojedziemy do Ogrodzieńca.

- Jesteś pewny, Ŝe akurat tam? - powątpiewał Julek.
- Tak, z pewnością mieli tam łatwy dostęp, był to obiekt blisko Krakowa, dobrze

ufortyfikowany. Powinniśmy tam pojechać jak najprędzej.

- O której? - zapytała Daniela.
- Za dwie godziny - zaproponowałem wiedząc, Ŝe kobiety potrzebują więcej czasu na

spakowanie wszystkich swoich rzeczy.

- A co zrobimy z resztą ekipy? - zapytał Julek,

- Myślę, Ŝe oni zjawią się w Ogrodzieńcu bardzo szybko, znając nawet tylko jeden

albo dwa klucze - odpowiedziałem. - Jeśli nie przyjadą, a my będziemy bliscy
rozwiązania zagadki, to zadzwonimy po nich.

Przyjaciele przystali na moją propozycję i rozeszliśmy się do hoteli, by zabrać nasze

bagaŜe. Wychodząc z „Krakowiaka” napotkałem Andrzeja, który wracał ze sklepu z
siatkami pełnymi zakupów.

- WyjeŜdŜa pan? - zainteresował się. - JuŜ rozwiązał pan wszystkie zagadki, jakie

pana tu sprowadziły?

- Przynajmniej ich część - odparłem. - Proszę pozdrowić ode mnie Piotrusia i Sylwię.

Jestem umówiony i nie mam czasu się z państwem Ŝegnać.

Andrzej uśmiechnął się.
- Ludzie, którzy poznali się na szlaku przygody nie powinni sobie mówić „śegnaj”,

tylko „do zobaczenia” - rzucił.

Kiedy podchodziłem do wehikułu i chowałem torbę do bagaŜnika, słyszałem, jak

nucił jakąś piosenkę.

Zajechałem na podjazd przed hotelem Julka, a następnie razem udaliśmy się do

hotelu  Danieli.  Ona  czekała  juŜ  na  nas  w  swoim  aucie.  Umówiliśmy  się,  Ŝe  będzie
jechała  za  nami.  Julek  jako  pilot  sięgnął  po  mapę  i  ruszyliśmy  w  drogę  do  Jury
Krakowsko-Częstochowskiej. W skład regionu powszechnie i w skrócie zwanego Jurą
wchodzą:  WyŜyna  Częstochowska  z  charakterystycznymi  ostańcami  wapiennymi.
WyŜyna  Olkuska  dla  odmiany  słynąca  z  głębokich  nawet  do  100  metrów  dolin
potoków  o  skalistych  zboczach  (w  Dolinie  Prądnika  utworzono  Ojcowski  Park
Narodowy) oraz Garb Tenczyński. Teren ten słynie ze skał, jaskiń, zróŜnicowanej szaty
roślinnej i znanego wszystkim miłośnikom historii szlaku Orlich Gniazd, czyli zespołu
zamków i straŜnic.

Szukając zamku Ogrodzieniec najpierw trzeba odszukać miejscowość o tej nazwie, a

następnie pojechać na wschód do Podzamcza. Ledwo minęliśmy tablicę z napisem:
„Podzamcze”, a juŜ strzałki, drogowskazy prowadziły nas do parkingów pod zamkiem.
Skierowaliśmy się tam, by uzyskać informacje, gdzie znajdziemy nocleg. Po drodze
Daniela zatrzymała się przy hotelu. Wyszła z niego po minucie.

- Organizują tu festiwal masek pod hasłem „Maszkaron” - powiedziała stojąc przy

wehikule. - Recepcjonista mówił coś o polu namiotowym. Znowu będę musiała
poŜyczyć namiot od Pawła.

Podjechaliśmy pod parkingi przy małym placu. Jego środek zajmował ogródek

jakiejś  kawiarni  czy  baru,  wokół  którego  jeździły  samochody  szukając  miejsca  na
parkingach. Z tego swoistego ronda prowadziły cztery wyjazdy. Dwa z nich, północne,
słuŜyły pojazdom podjeŜdŜającymi na parkingi. Na wprost prowadziła szutrowa droga
między  domkami  jednorodzinnymi.  Południową  część  placu  zajmowała  restauracja  z
ładnie  urządzonym  ogródkiem,  otoczonym  murem,  z  kwiatami,  wygodnymi  ławami.
Na  wschód  wspinała się asfaltówka na  górę zamkową. Przy niej stał drewniany  kiosk
Informacji Turystycznej i tam zapytałem o noclegi.

- Panie, teraz bez szans - odpowiedział miły pan odkrawając plasterek jabłka. - Jak

się artyści zjeŜdŜają na tego „Maszkarona”, to tu cuda na kiju się wyprawiają -
uśmiechał się.

Ten pięćdziesięcioletni męŜczyzna wyglądał na bardzo pogodnego, czerpiącego

radość z kaŜdej chwili Ŝycia, kaŜdej rozmowy, nawet zdawkowej, z turystami.

- Ma pan namiot? - zapytał.
- Mam.
- To pozostaje panu pole biwakowe u Gruczkowej - machnął noŜem za siebie.
- To daleko stąd?
- Ze dwa kilometry, tą szutrówką dojedziecie do asfaltu. Na prawo do Ogrodzieńca,

na lewo do Ryczowa, a wy jedziecie przed siebie.

Podziękowałem za pomoc. I kilka minut później staliśmy juŜ przed drewnianą bramą

osadzoną w murze z cegieł i kamieni.

- „U Gruczkowej” - Julek przeczytał napis nad wjazdem. - Własność Zuzanna

Gruczkowa. Trochę mnie to niepokoi...

- To uciekamy? - proponowałem.
- Chyba nie ma na świecie dwóch identycznych ciotek - głos Julka zdradzał

niepewność.

Obaj doskonale pamiętaliśmy biwak w ogródku pani Zuzanny Gruczkowej, ciotki

profesora Kraka. Było to w czasie naszej wycieczki na Wał Pomorski. Ta krewka
niewiasta potęŜnej postury potrafiła niewyszukanym językiem sztorcować nas niczym
sierŜant Ŝołnierzy na placu apelowym. Wszystko jej się nie podobało, za mało napięte
ś

ledzie, bałagan w namiotach, Ŝe rzuciliśmy się na ziemniaki i zsiadłe mleko bez

uprzedniego zmycia z siebie kurzu z trzydziestokilometrowego marszu.

Pouczała nawet naszego profesora. Wieczorem przez otwarte okno w salonie jej

wiejskiego  domku  popłynęły  do  nas  dźwięki  mazurka  Fryderyka  Chopina.  Po
zachodzie  słońca  ciocia  Zuzanna,  bo  tak  kazała  nam  wtedy  na  siebie  mówić,
przypominała  sobie,  Ŝe  w  jej  Ŝyłach  płynie  szlachetna  krew,  przebierała  się  w  ładne
sukienki,  starannie  upinała  włosy.  Zakładała  rodową  biŜuterię  i  grała  na  pianinie,  bo
fortepian  zabrali  jej  urzędnicy.  O  ten  fortepian  to  najbardziej  pomstowała,  bo  stał  w
auli  szkoły  podstawowej  wybudowanej  w  czasie  realizacji  propagandowego  hasła
„Tysiąc szkół na tysiąclecie państwa polskiego” i nauczycielka grała na nim moŜe raz
w roku.

U cioci Zuzanny spędziliśmy sześć dni i sześć nocy, mając w jej sadzie bazę

wypadową. Dopiero po latach zrozumieliśmy, Ŝe jej surowe oblicze było tylko murem
odgradzającym ją od teraźniejszości, której nie potrafiła zaakceptować, a sobą stawała
się dopiero wieczorem. Była wdową, prowadzącą samodzielnie duŜe gospodarstwo
sadownicze i ostatni dzień spędziliśmy u niej pracując przy zbiorze czereśni. Wtedy
zarobiłem dość pieniędzy, by kupić sobie na giełdzie winylową płytę „Dark Side of the
Moon” zespołu „Pink Floyd”. Julek kupił „Misplaced Childhood” grupy „Marillion” i
potem długo rozmawialiśmy o tekstach, ćwiczyliśmy chwyty gitarowe, a kiedy byliśmy
sami w domu - śpiewaliśmy.

Spojrzałem w lusterko i widziałem, Ŝe Daniela popędza nas gestami.
- Pójdziesz? - zapytałem Julka wskazując na chwost uwieszony do mosięŜnego

dzwonu przy bramie.

- Boisz się? - Julek ironicznie się uśmiechał. - Ty, były komandos, boisz się Zuzanny

Gruczkowej?

- Nie pozwolę się sprowokować - broniłem się. - Będę cię osłaniał i będę trzymał

stopę nad pedałem gazu - zapewniałem go.

Przekomarzaliśmy się, ale te nasze Ŝarty były jednak podszyte odrobiną strachu,

związanego z ciotką Zuzanną.

- Tego się bałem, Ŝe powiesz coś o tym osłanianiu - mruknął Julek zakasując habit i

wysiadając z wehikułu.

Podszedł do bramy. Była wysoka na cztery metry, mur na trzy. Julek pociągnął za

sznurek i dzwonek zabrzęczał najpierw głębokim basem, który niespodziewanie w
kolejnym uderzeniu zamieniał się w piskliwe kwilenie podobne jak w dzwonkach
wieszanych na szyjach owiec. Chwilę trwało, nim rozsunęły się skrzydła wrót i wtedy
Julek cofnął się o krok i przeŜegnał.

- To ty, Joanno? - Julek zapytał łamiącym się głosem. Widziałem, Ŝe przyjaciel stał

blady  jak  ściana  i  wpatrywał  się  w  kogoś.  Myślałem,  Ŝe  skoro  obaj  wspominaliśmy
ciotkę  Zuzannę,  to  Julkowi  przypomniała  się  Joanna,  jej  córka,  która  była  naszą
rówieśnicą.  Dziewczyna  była  po  prostu  śliczna,  ideał  zdrowia,  urody,  promieniowała
humorem,  blaskiem,  który  nie  pozostawiał  obojętnym  Ŝadnego  z  nas.  Wiedzieliśmy
jednak,  Ŝe  nie  wolno  było  nam  pozwolić  sobie  choćby  na  zalotne  spojrzenia.  Trzeba
było liczyć się z powaŜnymi konsekwencjami.

Pierwszą była rozmowa z ciocią Zuzanną, która juŜ pierwszego wieczoru

uświadomiła nas, jakimi przymiotami, „za dawnych czasów”, winien był
charakteryzować się kawaler, który miałby ochotę zabrać dziewczynę na tańce.

Drugą było znalezienie się w orbicie mocniejszych zainteresowań profesora Kraka.
Tylko Julek miał dość odwagi i zdobył tyle zaufania ciotki Zuzanny, Ŝe pozwoliła im

pojechać wozem do miasteczka, Ŝeby na targu sprzedać owoce.

Kiedy ze szpary wysunęła się siedemnastolatka, aŜ podskoczyłem. Ta dziewczyna

wyglądała jak Joanna, córka ciotki Zuzanny.

ROZDZIAŁ DWUNASTY

PROBLEMY NA BIWAKU * OGNISKO I GULASZ * NOWI MIESZKAŃCY

POLA NAMIOTOWEGO * DECYZJA O ZAWARCIU POKOJU *

DRUGA PRÓBA PORWANIA * SKALP CEZARA

Siedziałem za kierownicą niezdolny do jakiegokolwiek czynu. Zniecierpliwiona

Daniela wysiadła z peugeota i ruszyła ku bramie.

- Na co czekacie? - rzuciła mijając mnie siedzącego w wehikule. Po chwili i ona

stanęła jak posąg. Dziewczyna, która wyszła zza bramy patrzyła na nas z szeroko
otwartymi oczami. Była ubrana w sukienkę sięgającą powyŜej kolan i wysokie
sznurowane buty.

- Jesteście z „Maszkarona”? - zapytała śmiejąc się. - To jakaś artystyczna

prowokacja? Gdzie ukryliście kamery? Julek tylko pokręcił głową.

- To jesteście z jakiejś pantomimy? - dziewczyna wciąŜ się uśmiechała. - Ty się

przebrałeś za księdza - wskazała na Julka - Tamta laska to pewnie bogata lalunia, tylko
kim jest ten dziwak w takim komicznym samochodzie? - wskazała na mnie.

- Przyjechaliśmy na pole namiotowe - oznajmiła Daniela.
- Pierwszy raz widzę, Ŝeby duchowny nocował u mnie pod namiotem, a pani to

pewnie pogubi tipsy...

Rozpoznałem intonację, dykcję, styl. To nie mógł być przypadek i ta dziewczyna

miała coś wspólnego z ciocią Zuzanną

- Szukamy pani Zuzanny Gruczkowej - powiedziałem wstając.
- To ja! - dziewczyna podparła się pod boki.
- Chcieliśmy przenocować u pani na polu namiotowym, będziemy tu kilka dni -

prosiłem.

- Trzeba tak było od razu, ale nie, aktorzy muszą zrobić widowisko - zrzędziła

dziewczyna otwierając nam bramę. - I to wszystko dla kogo? Gdzie są widzowie?

Daniela wróciła do swojego auta, a Julek przytrzymywał skrzydło bramy. Kiedy

przejeŜdŜałem koło Zuzanny, mogłem się jej dobrze przyjrzeć. Miała ciemniejszą niŜ
mama oprawę oczu, ostrzejszy rysunek nosa niŜ jej babcia. Zatrzymałem się, Ŝeby
Julek wsiadł do wehikułu.

- Tam - przyjaciel wskazał mi, dokąd mieliśmy dojechać.
Pole namiotowe zajmowało polanę o średnicy około stu pięćdziesięciu metrów.

Między  drzewami  otaczającymi  tę  przestrzeń  prześwitywały  jasne  plamy  muru  lub
ciemniejsze  palisady.  Kilkanaście  metrów  od  wjazdu  stał  piętrowy  dom  ze
zbudowanym  z  kamieni  parterem  i  piętrem  z  bali.  Dalej,  za  nim  ciągnął  się  szereg
sanitariatów, a w gęstym zagajniku świerków stał śmietnik.

Widziałem, Ŝe łąka była podzielona na kwatery, kaŜda ze swoim ujęciem wody,

gniazdkiem elektrycznym i lampą. Wszystko było tak rozplanowane, by turyści nie
musieli tłoczyć się, a kaŜdy miał dość miejsca wokół namiotu na rozstawienie grilla,
rozłoŜenie koca. Był tu teŜ mały plac zabaw.

- Mamy wypakować się tam pod lasem - mówił mi Julek. Szybko zajechałem przez

łąkę na miejsce, za to auto Danieli ugrzęzło w pryzmie błota rozjechanego przez
traktor. Przyjaciółka dawała znaki, Ŝe poradzi sobie i wyjedzie. Kiedy wyjęliśmy nasze
bagaŜe, ona wciąŜ nie mogła wyjechać z pułapki.

- Poszukasz z przodu jej auta dobrego miejsca, Ŝeby to zaczepić - podałem Julkowi

linę holowniczą.

Tyłem podjechałem do peugeota. Auto zakopało się w błocie po próg. KaŜde

naciśnięcie pedału gazu powodowało, Ŝe pojazd jeszcze bardziej grzązł.

- MoŜe przyjadę traktorem? - proponowała Zuzanna stojąc z boku i krytycznie

przyglądając się zabiegom Julka, który usiłował podczepić linę do wehikułu. - Ten
gruchot zadusi się, a nie wyciągnie tej limuzyny... Niech ksiądz to zostawi! - krzyknęła
i śmiało wskoczyła w błoto. - Ruszaj pan tego grata! - wrzasnęła, kiedy umocowała
linę. Dla lepszego efektu walnęła dłonią w pokrywę bagaŜnika.

- Lakier się panu osypuje - dodała odchodząc i otrzepując ręce.
Sekundę przed naciśnięciem pedału gazu przełączyłem ustawienia wehikułu na

rajdowe. Peugeota wyrwałem jednym mocnym szarpnięciem z błota i poholowałem
Danielę na koniec łąki. W miejscu skąd startowałem zostały w trawie tylko głębokie
ś

lady moich kół. Pomogliśmy Danieli wyjąć bagaŜe. Postanowiliśmy, Ŝe Daniela

będzie spała w namiocie szefa, Julek w moim, a ja w wehikule.

Nie minęła minuta od chwili kiedy zaczęliśmy się rozpakowywać, kiedy usłyszałem

szelest kroków i widziałem przeraŜoną minę Julka. Błyskawicznie obróciłem się i
zobaczyłem Zuzannę Gruczkową z łopatą i grabiami. Podeszła do mnie, wbiła łopatę
przed moimi stopami i oparła grabie o mnie.

- Mam nadzieję, Ŝe te dziury w trawie znikną - oznajmiła.
- Rozstawcie namioty, a ja zrobię porządek - powiedziałem do przyjaciół.
Wziąłem narzędzia i podszedłem do miejsca, gdzie wehikuł wyrwał kawałki trawy.

Gospodyni poszła do domku, ale chyba obserwowała moje poczynania, bo widziałem,
jak  kilka  razy  drgnęła  firanka.  Zdjąłem  marynarkę,  zakasałem  rękawy  koszuli  i
najpierw  starannie  zdjąłem  warstwę  ziemi  z  trawą,  potem  plantowałem  dziury.  Kiedy
grabiłem  ziemię,  by  na  niej  ułoŜyć  odłoŜone  na  bok  kwadraty  murawy,  Zuzanna
wróciła do mnie z tacą, na której stały szklanki i dzbanek z kompotem.

- Uczciwa robota - oceniła moje wysiłki. - Czeka cię jeszcze drugi i chyba gorszy

wysiłek - wymownie spojrzała w kierunku Julka i Danieli.

Dopiero teraz obejrzałem się i ujrzałem, jak Julek stara się utrzymać maszt namiotu,

a Daniela robi coś w środku. Nie potrafiłem ocenić co, ale wkrótce cała konstrukcja
runęła. Julek potknął się i upadł, a zaplątana w płachty namiotowe Daniela podniosła
wrzask.

- Długo tak się męczą? - zapytałem Zuzannę. - Na śmierć o nich zapomniałem.
- Od kwadransa to trzecia próba - Zuzanna nalała mi kompotu do szklanki i podała

napój.

Wiśniowy kompot smakował wspaniale, słodyczą dodając sił, cierpkością owoców

orzeźwiając.

- Kim wy jesteście? - zapytała Zuzanna.
- Grupą przyjaciół z liceum - odpowiedziałem. - Czy twoja mama miała na imię

Joanna, a babcia Zuzanna?

- Skąd wiesz?
- Jesteś bardzo podobna do mamy. Poznaliśmy ją kiedyś i... Dziewczyna zbladła.
- To wy byliście z wujkiem mamy u babci na wycieczce? - zapytała.
- Tak.

Zuzanna upuściła tacę, rozpłakała się i pobiegła do swojego domku.
Pozbierałem naczynia, dokończyłem sprzątania, zaniosłem to wszystko na schody

domu i wróciłem na nasz biwak. ZdąŜyłem akurat na moment, kiedy obcasik
pantofelków Danieli utknął w trawie, a ona sama poleciała przed siebie szorując białą
koszulą po trawie.

- Kilkanaście lat wystarczyło, byście zapomnieli, jak to się robi? - dziwiłem się.
- Sam ustawiaj ten namiot! - Daniela udawała wściekłą. - MoŜecie w nim

zamieszkać, a mnie zostawcie tę dwójkę albo będę spała w samochodzie.

Usiadła na swojej torbie i narzekała na los. Po kilku minutach zaczęła pouczać nas,

zajętych rozstawianiem namiotu. Kiedy pałac, z przedsionkiem i duŜą komorą stanął,
Daniela wprowadziła się do niego bez słowa. Kiedy kończyliśmy ustawianie namiotu
Julka, wymaszerowała w dresie, z ręcznikiem i kosmetyczką w kierunku sanitariatów.

Usiedliśmy zmęczeni i podziwialiśmy niebo, barwy zachodzącego słońca, ciszę tego

miejsca przerywaną świergotem ptaków i nadchodzącym wieczornym chłodem.

- MoŜe rozpalimy ognisko? - Julek wskazał na otoczone kamieniami palenisko i

przygotowaną stertę drewna.

- Świetny pomysł - przyznałem. - Ugotuję w kociołku jakąś kolację...
- Co tam się wydarzyło? - zapytał Julek. Widocznie widział, Ŝe Zuzanna rozmawiała

ze mną i nagle pobiegła do domu.

- To córka Joanny, tej od cioci Zuzanny - powiedziałem. - To podobieństwo nie jest

przypadkowe.

- Ile ona ma lat?
- Szesnaście, siedemnaście - zgadywałem. - Nastolatki teraz szybciej dojrzewają i

młode dziewczyny wyglądają jak dorosłe kobiety.

Julek nagle wstał i odszedł ode mnie. Usiadł kilkanaście metrów dalej i zatopił się w

modlitwie.  Dostrzegłem  róŜaniec  w  jego  dłoni.  Postanowiłem  zająć  się
przygotowaniem  posiłku.  Nie  oznaczało  to,  Ŝe  byłem  nieczułym  draniem,  ale  nie
potrafiłem  w  Ŝaden  sposób  pomóc  Julkowi,  bo  przypuszczałem,  jakie  uczucia  i
wątpliwości  nim  targały.  Wszyscy  wtedy  widzieliśmy,  Ŝe  Joanna  zrobiła  na  nim
ogromne  wraŜenie  i  nie  bez  wzajemności.  Czy  mogłem  teraz  iść  do  Zuzanny  i
próbować zrozumieć, czemu tak dziwnie się zachowała?

Z bagaŜnika wyjąłem kociołek rozpaliłem ogień i z zapasów w puszkach i słoikach

zrobiłem gulasz, sałatkę z ogórków konserwowych i papryki na ostro oraz kanapki z
mozarellą i pomidorem.

- Ale zapach! - wzdychała Daniela zaglądając do kociołka. - Jeśli to będzie tak dobre

jak wspaniale pachnie, to pozwolę ci zająć jedną trzecią namiotu.

- Wehikuł ma wygodne, rozkładane fotele.
- Co mu jest? - zapytała patrząc, jak Julek chodzi w kółko.
- Ta mała - wskazałem na domek - to córka Joanny, tej od ciotki Zuzanny. Dlatego

taka podobna do mamy jak dwie krople wody.

Daniela zasłoniła usta dłonią.
- Nawet nie próbuj - powstrzymałem ją przed pójściem do Julka. - śadne z nas nie

pomoŜe mu walczyć ze wspomnieniami.

- To co? Mamy sobie czekać przy kotleciku? - wskazała na kociołek.

- To gulasz - upomniałem ją. - Ta dziewczyna jest tam - wskazałem na domek. - Idę

o kaŜdy zakład, Ŝe teraz siedzi w oknie i widzi, co się dzieje. PrzecieŜ nie jesteśmy
zbójami, nie zrobiliśmy nic złego, tylko znaliśmy jej mamę...

- Ale ona ma tyle lat, Ŝe... - Daniela nie dokończyła.
- Nie fantazjuj! - nie wytrzymałem. - Poczekajmy na rozwój wypadków, bo któreś z

nich nie wytrzyma i postanowi porozmawiać, a moŜe córka sprowadzi tu swoją mamę?
MoŜe po prostu będziemy musieli stąd jutro wyjeŜdŜać? Zobaczymy i nie popędzajmy
przeznaczenia.

- Z nami teŜ tak zrobisz?
- To chyba zupełnie inna sprawa.
- A co myślisz o nas? Zaraz powiesz, Ŝe powinniśmy sobie dać czas.
- Tak, ale wiesz...
- Nie wiem! - Daniela obróciła się na pięcie i poszła do namiotu. Czułem się

niezręcznie  nie  wiedząc  właściwie,  dla  kogo  gotuję  kolację,  ale  uparcie  mieszałem
drewnianą łyŜką  w kotle, rozkładałem  na ławie przy ognisku talerze i kiedy  wszystko
było juŜ gotowe, usiadłem i czekałem.

Pierwszy przyszedł Julek. Schował róŜaniec i widziałem, Ŝe wyraźnie był

spokojniejszy. Nachylił się nad kotłem i wdychał zapach.

- Musi być niezłe - ocenił.
- Jedz ile chcesz, bo wydaje mi się, Ŝe na wieczerzy będzie nas tylko dwóch -

mówiłem specjalnie głośno, Ŝeby Daniela to usłyszała.

- JuŜ idę, zgredzie! - krzyknęła. - Chcecie mnie zagłodzić?
Nie potrafiłem odgadnąć zmian nastroju Danieli. Wyszła do nas ubrana w spodnie,

gruby sweter, z uśmiechem na twarzy. Nabrała sobie sporą porcję gulaszu i sałatki.
Wstałem i skierowałem się w stronę domku. W oknach było ciemno. Wszedłem po
trzech schodkach i zapukałem w drzwi. W środku słyszałem energiczne kroki i w progu
stanęła Zuzanna.

- Jemy kolację...
- Dobrze!
- Chcieliśmy cię zaprosić...
- Nie jestem głodna!
- Chcieliśmy porozmawiać, dowiedzieć się, co słychać u twojej mamy?
- Ma się dobrze.
- A ciocia Zuzanna?
- Babcia była waszą ciocią?
- Chciała, Ŝebyśmy tak ją nazywali.
- Babcia zmarła kilka lat temu.
- Jest mi bardzo przykro... MoŜe jednak? - gestem wskazałem ognisko.
- A macie gitarę?
- Nie.
- Turyści - prychnęła jak zła kotka i poszła po instrument. Na sukienkę narzuciła

grubą bluzę z kapturem. Gitarę zarzuciła na ramię niczym starzy Ŝołnierze swoje
karabiny. Szła stawiając duŜe kroki. Najpierw zaprosiłem ją do stołu, gdzie z ochotą
zjadła gulasz.

- Ostry, ale co do niego daliście? - zaciekawiła się.

- Pieprz cayenne - odpowiedziałem. - Jego ostrość nie jest wyczuwalna, bo nie

napada od razu kubeczków smakowych...

- Wyrobiłeś się kulinarnie na tym starokawalerstwie - Daniela przerwała mi

uszczypliwą uwagą.

- Nie mogę się doczekać smakołyków z twojej kuchni - bronił mnie Julek.
- I nie doczekasz się - hardo odpowiedziała mu Daniela.
- Jednak na biwaku przyjdzie czas, kiedy będziesz musiała coś ugotować -

zauwaŜyłem.

- Zaproszę was jutro na obiad do jakiejś restauracji - zapowiadała.
- Jesteście zabawni, tacy sami jak opowiadała mama - odezwała się Zuzanna.
Jej głos trochę nas otrzeźwił.
- Co słychać u twojej mamy? - zapytał Julek. - Gdzie ona teraz jest?
- Wyjechała do rodziny, do Anglii.
- I zostawiła cię samą, z tym polem biwakowym na głowie? - dziwiłem się.
- To mój posag i potrafię o niego dbać. Rano przyjdzie pracownik, który mi pomaga.

Mam jeszcze Cezara, mojego ukochanego wilczura.

- A szkoła? - dopytywała się Daniela.
- Teraz są matury, więc w liceum mamy wolne dni.
- A twój tata? - zadałem pytanie, które nas nurtowało.
- Nie znam go - wstrzymaliśmy oddech. - Mama mówiła, Ŝe to była jakaś przelotna

znajomość, ale nie czuła się z tym człowiekiem najlepiej, bo cały czas wspominała
kogoś innego. Przegnała tamtego człowieka i zostałyśmy same. Mama cały czas
opowiadała mi o jednym z was. Czy któryś z was ma na imię Julian?

Z Danielą nie wytrzymaliśmy i spojrzeliśmy na Julka.
- Zakonnik? - zdziwiła się Zuzanna.
- Wtedy był cywilem - Daniela pospieszyła z wyjaśnieniami.
- Czy brat wstąpił do zakonu, bo...
- Nie, ale cały czas pamiętałem o twojej mamie - odpowiedział Julek. - Czy znalazła

w końcu odpowiedniego partnera?

- Nie. Mówiła, Ŝe dobrego faceta spotyka się tylko raz w Ŝyciu. Drugiej szansy los

nie daje.

Zuzanna mówiła o tym tak naturalnie, jak potrafiłaby o tym mówić tylko jej babcia.

Ciocia Zuzanna była jeszcze wychowana w tym duchu, w jakim były ukształtowane
Ŝ

ony patriotki, które w XIX wieku podąŜały za męŜami na katorgę. To były niewiasty,

które potrafiły poświęcić się idei lub zasadom. My patrzyliśmy na to jak na przeŜytek,
ale czuliśmy do tego szacunek, taki sam jak odkrywcy patrzący na wspaniałe zabytki
staroŜytnych kultur.

- Dość smęcenia na sucho - Zuzanna wstała i przesiadła się na kłodę drewna słuŜącą

jako siedzisko przed ogniskiem. - Ciekawe, czy to pamiętacie? Mama mnie tego
nauczyła. Jej palce miękko przesunęły się po strunach gitary, a jej głos z tak mocnego
nabrał łagodności, kiedy śpiewała.

Przez ile dróg musi przejść kaŜdy z nas
By mógł człowiekiem się stać.
Przez ile mórz, lecieć ma biały ptak
Nim w końcu opadnie na piach.

Przez ile lat będzie kanion ten trwał
Nim w końcu rozkruszy go czas.

Przy refrenie piosenki Boba Dylana dołączyła Daniela.

Odpowie ci wiatr, wiejący przez świat
Odpowie ci, bracie, tylko wiatr.

Przez ile lat ludzie giąć będą kark
Nie wiedząc, Ŝe niebo jest tuŜ.
Przez ile łez, ile bólu i skarg
Przejść trzeba i przeszło się juŜ.
Jak blisko śmierć musi przejść obok nas
By człowiek zrozumiał swój los.
Odpowie ci wiatr, wiejący przez świat
I ty swą odpowiedź rzuć na wiatr.

Z kaŜdym taktem, kaŜdą linijką śpiewaną przez Zuzannę i Danielę przenosiłem się w

odległy  świat  czasów  młodości,  kiedy  pełni  marzeń  o  przyszłości  siedzieliśmy  przy
ogniu.  Słuchaliśmy  piosenek,  opowieści  profesora  Kraka  i  kaŜdy  z  nas  w  iskrach
wznoszących  się  ku  rozgwieŜdŜonemu  niebu  wyszukiwał  dobrej  wskazówki,  jaką
drogą pójść, co dla nas miało być waŜne. Ten dobry nastrój przerwało dzwonienie przy
bramie.

- Będą się rozbijać po ciemku? - roześmiała się Zuzanna.
Wstała, zostawiła gitarę i pobiegła otworzyć nowym gościom. Po chwili na łąkę

wjechały  polonez  Łukasza  i  volvo  ciągnące  przyczepę  kempingową.  KaŜde  z  nich
pojechało  w  inny  kąt  pola,  tak  Ŝe  byliśmy  oddaleni  od  siebie  o  kilkadziesiąt  metrów.
Widzieliśmy, jak Krzysiek i Łukasz rozbijali dwa namioty dla siebie i Karoli. Kto był
pasaŜerem  volvo  nie  dostrzegliśmy,  bo  jego  właściciele  rozkładali  się  obozem
zasłonięci  przyczepą,  która  po  dostawieniu  wielkich  płacht  namiotowych  rozrosła  się
do rozmiarów małego domku.

- Konkurencja przybyła. Od jutra zacznie się wyścig szczurów - stwierdził Julek.
- Wy ich znacie? - pytała Zuzanna wracając do naszego ogniska.
- Tamci - wskazałem na poloneza - teŜ byli wtedy na tej wycieczce. A kto przyjechał

tą przyczepą?

- Jakaś większa rodzina, dwie pary i chłopak - odpowiedziała Zuzanna.
Opowiedzieliśmy gospodyni, co nas sprowadza w okolice zamku w Ogrodzieńcu, a

ona słuchała naszej opowieści z ogromnym zainteresowaniem.

- Mamy to, czego nie ma król - powtarzała wskazówki. - Król nie potrafi być jak to,

na czym stoimy. Wybierz stronę wroga i uderz trzy razy, Tam skarb nasz, gdzie strach
nasz - chwilę namyślała się. - Znam zamek, ale nie potrafię wam niczego
podpowiedzieć. Te zdania niczego mi nie mówią. Wasi przyjaciele teŜ tego szukają?

- To są nasi wrogowie - poprawiała ją Daniela.
- Co jest waŜniejsze: wspomnienia wspaniałych wspólnie spędzonych chwil czy

poszukiwania jakiegoś tam skarbu? - zapytała Zuzanna. - Oni wciąŜ są waszymi
przyjaciółmi, tylko wy i oni jesteście ślepi. Nie marnujcie tego, co macie wspólne -
apelowała wstając.

Słowa polskie: Andrzej Bianusz

yczyła nam dobrej i spokojnej nocy, zabrała gitarę i poszła do swojego domku.

My siedzieliśmy przy ognisku i widzieliśmy, jak przy polonezie płonie niebieski

ogień kuchenki gazowej, a od wozu kempingowego dolatywał do nas zapach kiełbasy z
grilla.

- Ta siksa ma rację - Daniela łamała suche patyczki i rzucała je do dogasającego

ogniska. - MoŜe zawrzemy z nimi pokój?

- To dobra myśl - przyznał Julek.
- To oni pierwsi rzucili się na nas pytając, jak podzielimy skarb - przypominałem.
- PrzecieŜ nie moŜemy...
- Pawciu, nie jęcz - skrzywiła się Daniela. - Nie moŜemy dzielić skóry na

niedźwiedziu. Skarb jest albo go nie ma, a nasza przyjaźń była i powinna trwać.

- Racja - Julek kiwał głową.
- I ty, Brutusie, przeciwko mnie? - spojrzałem na niego z wyrzutem.
- Brutus myślał, Ŝe tym ciosem noŜa ratuje republikę - bronił się Julek.
- To kto będzie naszym parlamentariuszem? - zapytała Daniela.
- Julek - zaproponowałem,
- Daniela - odparł Julek.
- Pójdę - Daniela kiwnęła głową. - Na ile mogę złagodzić nasze stanowisko?
- Ani trochę! - stwierdziłem. - Z renegatami nie powinniśmy negocjować!
- Prawdziwy Cezar - Julek uśmiechnął się.
Ustaliliśmy, Ŝe poselstwo wyślemy rano, po śniadaniu. Jeszcze siedzieliśmy przy

ognisku  jedząc  pieczony  chleb  polewany  oliwą  i  resztki  pikantnej  sałatki.
Wspominaliśmy  czasy,  kiedy  w  trakcie  wędrówek  prawie  kaŜdy  wieczór  spędzaliśmy
przy ognisku. W końcu zalaliśmy  wodą ognisko i ułoŜyliśmy się do snu. Wehikuł nie
był najlepszym miejscem do snu, bo błyskawicznie tracił całe ciepło nagromadzone w
dzień  i  nocą  zamieniał  się  w  lodówkę.  Dla  lepszej  wentylacji  naleŜało  spać  przy
przynajmniej uchylonych oknach. Miałem jednak doskonały śpiwór i koc. Dlatego nie
bałem się chłodu. Przez szyby widziałem, jak zgasło światło w namiocie Julka, potem u
Danieli. Przy polonezie jeszcze kilkanaście minut siedzieli Krzysiek i Łukasz pijąc coś
z puszek. Przy volvo panował ład i porządek. JuŜ od dwudziestej drugiej, z początkiem
ciszy  nocnej,  paliła  się  tam  tylko  jedna  lampka.  Godzinę  później  tamta  część
obozowiska  tonęła  w  mroku  rozświetlana  tylko  specjalnie  przyćmionym  światłem
latami.  Gdzieś  za  domem  cicho  skowyczał  pies  uwiązany  na  łańcuchu,  w  końcu  i  on
zamilkł. UłoŜyłem się  wygodniej, przymknąłem oczy i  wydawało  mi się, Ŝe trwało to
tylko sekundę, kiedy obudził mnie rozpaczliwy krzyk Danieli.

Błyskawicznie usiadłem wyplątując się z kokonu śpiwora i koca. Zobaczyłem, jak od

namiotu Danieli odskakuje czyjś cień. Byłem pewien, Ŝe był to jeden z osiłków. Kiedy
gwałtownie poruszyłem się sięgając klamki, on obejrzał się w moją stronę. W namiocie
Julka widać było, jak zakonnik przeciska się do wyjścia.

Napastnik rzucił się w kierunku bramy, co mnie zdziwiło, bo przecieŜ skoro chciał

uciec,  to  miał  palisadę  za  naszymi  plecami  w  lesie.  Nie  musiał  ryzykować  sprintu  po
łące.  Biegłem  za  nim,  kiedy  od  strony  poloneza  ruszył  ktoś  w  pościg.  W  wozie
kempingowym  zapaliło  się  światło.  Bandzior  był  szybki,  ale  powoli  zmniejszałem
dystans  i  wtedy,  mniej  więcej  dwadzieścia  metrów  od  bramy  usłyszałem  za  sobą
straszliwy warkot, jakby gnał za mną motocyklista. Momentalnie stanąłem.

Przeczucie mnie nie myliło. Poczułem, jak o moje nogi otarło się wielkie cielsko psa.

Minął mnie Łukasz z latarką, ale zaraz padł obalony na ziemię przez wilczura i kolega
takŜe  podjął  słuszną  decyzję,  by  zamrzeć  w  bezruchu.  Teraz  Cezar,  bo  był  to  pewnie
pies Zuzanny, skierował swoją uwagę na bandytę. Widziałem, jak osiłek podskakiwał,
chwycił  się  krawędzi  muru,  podciągnął  się  i  w  tym  momencie  Cezar  stanął  oparty
przednimi  łapami  o  ogrodzenie.  Nie  szczekał,  tylko  patrzył  w  górę  i  doczekał  się
nagrody, bo bandyta z głośnym krzykiem, z wysoko uniesionymi rękoma spadał prosto
na  Cezara.  Pies  ugryzł  męŜczyznę  w  pośladek  podany  mu  jak  na  tacy  i  ugryziony
napastnik podskoczył, klnąc, wymachując rękoma i wyjąc z bólu przedostał się za mur.

- Cezar! Noga! - obok mnie pojawiła się Zuzanna. - Co tak stoisz jak słup soli?
- Wolę stać niŜ leŜeć jak on - wskazałem na Łukasza - lub mieć pogryzione porcięta

we wstydliwym miejscu jak tamten.

- Dobry Czaruś! - Zuzanna głaskała psa po głowie. - Ale tamten zły pan krzyczał!

Dobry, dzielny piesek!

- Świetnie wyszkolony - zauwaŜyłem.
- To robota babci - wyjaśniała Zuzanna. - Jaki ładny kawałek dresu - pokazała

skrawek materiału który Cezar wyszarpał ze spodni uciekiniera. - Markowe - oceniła.

- Ale pasy z boku nie świeciły - mruknął Łukasz wstając z ziemi.
- To ciocia Zuzanna wymyśliła, Ŝeby na murze umieścić w tynku kawałki rozbitego

szkła? - domyślałem się przyczyny krzyków osiłka,

- I drut kolczasty na palisadzie - z dumą dodała Zuzanna.
- No, to babcia przygotowała ci bardzo bezpieczny posag - uśmiechnąłem się.

ROZDZIAŁ TRZYNASTY

NOCNE ROZMOWY PRZY OGNISKU * ZWIEDZAMY ZAMEK W OGRODZIEŃCU *

SKAŁA „KARAWELA” * LEGENDA O SKARBIE MORSKIEGO DIABŁA

Niebezpiecznym i niepotrzebnym było szukać tajemniczego napastnika za

ogrodzeniem. Wróciliśmy do namiotu, gdzie roztrzęsiona Daniela przyjmowała od
Julka kubek z gorącą herbatą. Byli tu Karola i Krzysiek.

- Złapaliście go? - zapytał Krzysiek.
- Kogo? - udawałem zdziwionego.
- No tego... - Krzysiek na moment zawahał się. - Tego, kto tu był u Danieli!
- Zostało po nim tylko to - Zuzanna pokazała kawałek materiału jak skalp.
- Co się właściwie stało? - pochyliłem się nad Daniela.
- JuŜ spałam, kiedy poczułam, Ŝe ktoś wchodzi do namiotu - przyjaciółka

opowiadała, co chwila ocierając łzy i pociągając nosem. - Najpierw się przeraziłam, ale
potem pomyślałam, Ŝe przecieŜ tu nie ma nikogo obcego. I wtedy ten bandzior rzucił
się na mnie, zakrył mi usta ręką, Ŝebym nie krzyczała i chciał mnie wynieść zawiniętą
w śpiwór. Wrzasnęłam i wykręciłam mu rękę tak, jak kiedyś uczył mnie Paweł.

- Ty wykręciłaś rękę takiemu dryblasowi? - powątpiewał Łukasz.
- ZałoŜyła mu dźwignię - podpowiedziałem. - Kiedyś uczyłem ją prostych chwytów

aikido i teraz po latach przydało się.

- Wtedy on chciał mnie uderzyć, ale ja tak wrzeszczałam, Ŝe uciekł - Daniela

dokończyła opowieść.

- Czy Cezar potrafi dobrze tropić? - zapytałem Zuzannę.
- Tak.
- To poszukajmy, którędy wszedł tu nasz nocny gość - zaproponowałem.
Moi przyjaciele uznali to za czynność zbędną, bo bandyta pewnie tak się zląkł, Ŝe

drugi raz nie powtórzy swojego czynu. Poszliśmy z Zuzanną do lasu za naszymi
namiotami.

- Szukaj! - Zuzanną pomachała wilczurowi materiałem przed nosem.
Bystry zwierzak tylko zamerdał ogonem i zaczął krąŜyć wśród świerków. Po chwili

złapał trop i jak po sznurku poszedł do palisady. Na ziemi bielała chusteczka
higieniczna. Nachyliłem się nad nią, były na niej ślady krwi. Poświeciłem latarką
wyŜej i zobaczyłem, w którym miejscu osiłek przechodził przez ogrodzenie.

- Podsadzę cię, a ty zobacz, czy na zewnątrz nie zostawili czegoś - powiedziałem do

Zuzanny.

- Zostawili? Kto?
- Mieliśmy wcześniej wątpliwą przyjemność spotkać panów, którzy mocno

interesowali się Danielą. Podejrzewam, Ŝe juŜ wtedy chcieli ją porwać. Nie sądzisz teŜ,
Ŝ

e ten bandzior działał sam. Miał wspólnika, który pewnie miał pomóc mu przy

przechodzeniu przez twoje fortyfikacje, podstawić gdzieś w pobliŜe samochód.

- Czemu mieliby ją porwać? Dla okupu?
- Sądzę, Ŝe tak. Jest dosyć bogata.
Wróciliśmy na biwak i potem Zuzanna poszła do swojego domku. Wszyscy

rozsiedliśmy się na ziemi. Nikt nie miał ochoty spać.

- Jest okazja, Ŝebyśmy się pogodzili - odezwała się Daniela. - Tak ustaliliśmy przy

wieczornym ognisku - spojrzała na mnie i Julka.

- To powinniśmy jeszcze zaprosić Baśkę - powiedział Łukasz.
- Będziesz ją teraz sprowadzał z drugiego końca Polski? - dziwił się Julek. - Czy

wiesz, dokąd wyjechała?

- Wiem - Łukasz wzruszył ramionami. - Jest tam - wskazał na wóz kempingowy. -

Razem z tym prawnikiem, jakimiś studentami i dzieciakiem. Jechali za nami tu, na pole
biwakowe, ale oni nawet nie szukali noclegu w miasteczku, tylko od razu tu zjechali z
szosy.

- Baśka! - pierwszy krzyknął Julek.
- Baśka! - za drugim razem dołączył do niego Łukasz.
Nie wiem, co nas ogarnęło, ale ryczeliśmy na całe gardło imię koleŜanki. W wozie

kempingowym zapaliło się światło i po chwili zobaczyliśmy postać, która szła do nas
gniewnie stawiając duŜe kroki.

- Jelenie wyszły na rykowisko? - wrzasnęła na nas Baśka. - Co wy wyprawiacie?!
- Chodź się godzić - zachęcał j ą Łukasz.
- Jak to godzić? JuŜ nie chcecie walczyć o ten skarb? Co tu w ogóle się działo?
Ta noc zakończyła się dla nas dopiero przed świtem, kiedy budziły się ptaki, a my

gasiliśmy ognisko. Mój gulasz został wyjedzony do cna, zapasy herbaty wypite, chleba
dawno  juŜ  zabrakło.  Widocznie  wobec  zagroŜenia  z  zewnątrz,  ataku  na  jedno  z  nas,
postanowiliśmy  zewrzeć  szeregi.  WciąŜ  nie  wierzyłem  zapewnieniom  Krzyśka,  Ŝe
scena  przy  Kaplicy  Zygmuntowskiej  nie  była  zainscenizowana.  Pamiętałem  teŜ  o
tajemniczym  spotkaniu  Krzyśka  i  Karoli  z  młodym  gangsterem  przed  opactwem  w
Tyńcu,  ale  głośno  nie  wyraŜałem  swoich  wątpliwości.  Nie  chciałem  rozmawiać  o
osiłkach,  bo  cały  czas  obok  mnie  siedziała  wtulona  we  mnie  Daniela.  Wspomnienie
tych bandziorów tylko niepotrzebnie by ją denerwowało.

Nasi „rywale” długo biedzili się nad złamaniem kodu i nie udało im się to do końca.

Stwierdzili, Ŝe i tak muszą tu przyjechać, bo i my tu będziemy. Mówiąc inaczej liczyli,
Ŝ

e jakimś cudem, rzutem na taśmę przegonią nas w drodze do skarbu. Wtedy Julek

opowiedział im o tym, co odkryliśmy.

Baśka opowiedziała za to, jak szukała mnie, bo postanowiła przyłączyć się do mojej

druŜyny. Przyszła do „Krakowiaka”, pukała do drzwi mojego pokoju i wtedy chłopiec
mieszkający po sąsiedzku, Piotruś, powiedział, Ŝe wie, gdzie-jestem. Zaprowadził ją do
Sylwii i Andrzeja, którzy dowiedziawszy się od Baśki o poszukiwaniach, opowiedzieli
o  wizycie  Julka,  a  Piotruś  dodał,  Ŝe  przez  okno  widział  jak  odjeŜdŜałem  wehikułem.
Razem  postanowili  pojechać  do  Ogrodzieńca,  oczywiście  autostopem.  Stanęli  na
drodze  wyjazdowej  z  Krakowa  czekając  na  okazję  i  to  był  prawnik,  który  nas  w  to
wszystko wpakował.

- Skąd on wiedział, dokąd trzeba jechać? - zastanawiała się Baśka. - Wsiedliśmy do

jego volvo. Natychmiast go rozpoznałam i zapytałam, dokąd jedzie. On na to, Ŝe tam
gdzie i ja. Więc udawałam, Ŝe podróŜuję jak w tej piosence Maryli Rodowicz: „Wsiąść
do pociągu byle jakiego...”. Prawnik wtedy w śmiech i mówi, Ŝe wszystkie drogi
prowadzą do Ogrodzieńca. Zaczął opowiadać o tym, do czego doszliśmy.

- Czyli ma wśród nas swoją wtykę - stwierdził Łukasz.
- Nie zaczynajmy - prosił Julek. - Ma i tyle! Ten ktoś i tak się zdemaskuje, a wtedy

kaŜdy z nas w swoim sercu oceni go i osądzi. Nie szukajmy go, bo znowu zaczniemy
się kłócić.

Łukasz miał ochotę drąŜyć sprawę, ale był jedynym, któremu naprawdę na tym

zaleŜało.  Ta  długa  noc  zaowocowała  nie  tylko  pokojem  i  obietnicą  współpracy,  ale  i
moimi  przenosinami  do  namiotu  Danieli.  Oboje  uznaliśmy,  Ŝe  tak  będzie  dla  niej
bezpiecznie,  a  zamontowanie  w  środku  specjalnej  przegrody  miało  dawać  Danieli  i
mnie dość intymności. Płachta wisiała, ale Ŝadne z nas jej nie zasuwało.

Po długim nocnym siedzeniu przy ognisku spaliśmy do późna i śniadanie jedliśmy

dopiero o jedenastej, wszyscy razem, przy wygasłym palenisku, które było świadkiem
naszego pojednania. Zaprosiliśmy teŜ prawnika, Sylwię, Andrzeja i Piotrusia. Mecenas
grzecznie odmówił wymawiając się zajęciami i rzeczywiście widzieliśmy jak siada
przy rozkładanym stoliku, włącza przenośny komputer i próbuje połączyć się z siecią
internetową przez telefon komórkowy. Co jakiś czas szukał miejsca, gdzie byłby lepszy
zasięg sieci i w końcu musiał wejść na dach przyczepy. Wyglądał tam komicznie, ale
nic sobie nie robił z naszych Ŝartów i propozycji wejścia na sosny.

Po posiłku całą grupą poszliśmy do zamku. Minęliśmy parkingi, ryneczek, budkę z

Informacją  Turystyczną  i  wspięliśmy  się  asfaltową  drogą  ku  górze,  na  której  wznosił
się  zamek.  Najpierw  widzieliśmy  białe  ostańce  wapienne  wyglądające  jak  rozrzucone
kości  gigantycznych  stworów.  Dopiero  za  zakrętem,  kiedy  zza  drzew  wyłoniły  się
ruiny  zamku  wysokiego,  dech  zaparło  nam  w  piersiach.  Widząc  okna  na  wysokości
kilkunastu  metrów,  mury  dopasowane  do  skał,  mając  dookoła  wspaniały  widok  na
okolicę,  czuliśmy  się  jak  prawdziwi  awanturnicy  ruszający  na  poszukiwanie
legendarnego skarbu. W kasie zastaliśmy młodych ludzi, w wieku najwyŜej dwudziestu
lat.

- Zapraszamy na paradę „Maszkarona” - powiedziała miła blondynka sprzedając nam

bilety wstępu. - Wystarczy przygotować sobie odpowiednio straszne maski i przyjść tu
wieczorem. Będą tańce, występy, a na koniec pokaz ogni sztucznych i parada przez
miasteczko.

- Przyjdziemy? - Daniela chciała nas zachęcić do tego pomysłu. Poparły ją

dziewczyny,  Andrzej,  Piotruś  i  Krzysiek.  Z  Julkiem  i  Łukaszem  zostaliśmy
przegłosowani.  Przeszliśmy  przez  przedzamcze  po  chodniku  szerokim  łukiem
prowadzącym ku bramie na zamek właściwy. Minęliśmy scenę, na której instalowano
sprzęt  nagłośnieniowy,  ławki,  gdzie  odpoczywali  artyści  w  dziwnych  strojach
przypominających te znane z brazylijskich karnawałów.

- Kto odrobił dziś lekcję przewodnicką? - zapytała nas Karola.
- Ja - zgłosił się Julek poprawiając okulary i wyjmując spod habitu zeszycik z

notatkami.  -  Zamek  jest  połoŜony  wśród  ostańców  najwyŜszego  szczytu  Jury
Krakowsko-Częstochowskiej,  Góry  Janowskiego,  515,5  metra  wysokości  nad
poziomem  morza.  Jej  patronem  jest  Aleksander  Janowski,  który  tu  właśnie  wpadł  na
pomysł  załoŜenia  Polskiego  Towarzystwa  Krajoznawczego,  pierwowzoru  obecnego
PTTK.  Historycy  przyjmują,  Ŝe  zamek  został  załoŜony  za  czasów  Kazimierza
Wielkiego,  który  przekazał  go  w  doŜywotnią  dzierŜawę  Przedborowi  z  Brzezia.
Archeolodzy  badali  załoŜenie  obronne  na  pobliskiej  górze  Birów,  które  miało
funkcjonować od końca XIII do połowy XIV wieku. W 1386 roku Władysław Jagiełło
przekazał zamek Włodkowi z Charbinowic, herbu Sulima, cześnikowi krakowskiemu i
staroście  lubelskiemu.  W  1470  roku  Sulimowie  sprzedali  warownię  Salomonom,
krakowskim

mieszczanom.

Potem

przechodziła

przez

ręce

kilku

rodzin

mieszczańskich,  aŜ  stała  się  własnością  Bonerów.  Kiedy?  Tego,  niestety,  nie  wiem.
Wiadomo,  Ŝe  w  1532  roku  Seweryn  Boner  przystąpił  do  rozbudowy  obiektu,
przekształcając  go  w  renesansową  rezydencję.  W  połowie  XVII  wieku  zamek  był  juŜ
własnością Jana Firleja, marszałka wielkiego koronnego, jako wiano Zofii Bonerówny.
W  1699  roku  kupił  go  Stanisław  Warszycki,  potem  naleŜał  do  rodzin  Męcińskich  i
Jaklińskich.

Kiedy Julek opowiadał, usiedliśmy na ławeczkach i nasze panie wystawiały twarze

do piekącego słońca.

- To co mówisz bardzo mnie niepokoi - odezwała się Baśka. - Wygląda na to, Ŝe

zamek naleŜał do rodu Bonerów bardzo krótko, ponad sto lat. Nowi właściciele mogli
odnaleźć skrytkę.

- Poczekaj - Julek uniósł dłoń. - To co powiem dalej, teŜ nie wprawi was w lepszy

nastrój. W 1587 roku fortecę zdobyły wojska arcyksięcia Maksymiliana
Habsburskiego, a Szwedzi w 1655 i 1702 roku. Czy to moŜliwe, Ŝeby łupieŜcy nie
odkryli skarbu?

- MoŜliwe - stwierdziłem. - Znalezienie skarbu byłoby głośnym wydarzeniem, chyba

e ktoś wydobył go potajemnie.

- Czemu od razu o tym wszystkim nie powiedzieliście? - Krzysiek zapytał z

wyrzutem. - Marnujemy tu czas. W tych ruinach nie ma juŜ nic!

- MoŜe dzięki tym poszukiwaniom odnajdziemy coś zupełnie innego, coś tylko

naszego - oponowała Daniela.

- Ty i Paweł juŜ się odnaleźliście... - zauwaŜyła Karola.
- Tu nie o to chodzi - broniła się Daniela.
Łukasz roześmiał się pierwszy i zaraz pozostali, a Daniela i ja zaczerwieniliśmy się

po czubki uszu. Wstaliśmy i ruszyliśmy ku bramie prowadzącej na zamek. Nad wąską
fosą,  mrocznym  korytarzem  bramnym  weszliśmy  na  dziedziniec  zamkowy,  który
sprawiał  wraŜenie  ciasnego,  tak  gęsto  był  bowiem  zabudowany  straganami  z
pamiątkami. W centrum znajdowało się zejście do kawiarenki „Czarny Rycerz”, a obok
pod dawnymi pomieszczeniami zamkowymi znajdowała się studnia. To do niej wpierw
podeszliśmy  i  wpatrywaliśmy  się  w  jej  ciemną  czeluść.  Potem  kierując  się
drewnianymi strzałkami rozpoczęliśmy zwiedzanie zamku. Mijając zejście do piwnic i
„Czarnego  Rycerza”  ruszyliśmy  na  betonowe  schody  i  podesty  wbudowane  w  ruiny,
tak  by  móc  je  bezpiecznie  zwiedzać.  Przewodniki  podają,  Ŝe  był  tu  dziedziniec
otoczony  kruŜgankami,  sypialnie,  biblioteki,  pokoje  gościnne,  sala  rycerska.  My
staraliśmy  się  wyobrazić  sobie,  jak  wyglądała  ta  rezydencja  w  czasach  świetności  i
widzieliśmy, jak wiele potrafią zniszczyć wojny i lata zaniedbań.

Wyglądając przez gigantyczne dziury w miejscu dawnych okien, nadstawialiśmy

twarze  do  podmuchów  chłodnego  wiatru  i  słońca.  Tłocząc  się  na  szczycie  Baszty
Kredencerskiej,  chodząc  po  podziemiach  Kurzej  Stopy  i  przechodząc  ciasnym
korytarzem  wykutym  w  skale,  wypatrywaliśmy  śladów  dawnej  świetności  oraz
miejsca, które mogło być skrytką. Zeszliśmy do „Czarnego Rycerza”, ale cały lokal był
zajęty  przez  biesiadujących  tu  od  rana  artystów.  Wyszliśmy  na  dziedziniec  i  w  rogu
znaleźliśmy zaciszne miejsce. Sylwia pobiegła odganiać Piotrusia od stoisk, a Andrzej
pomagał jej w tym.

- Nic! - mruknął Krzysiek. - Paweł, masz jakiś pomysł, gdzie jest ten skarb?

100

- Nie - przyznałem się.
- To niemoŜliwe, Ŝeby ukryli go tu i on tu do dziś przetrwał - stwierdził Łukasz. - To

jest gigantyczna ruina, w której chyba nie ma jednej całej ściany. Jedyne co nam
pozostaje, to skała, na której stoi zamek.

- Albo najbliŜsza okolica - dopowiedziała Baśka. - I jeszcze opactwo w Tyńcu.
- Będziesz chodziła po lasach i skałkach szukając sama nie wiesz czego? - drwił

Krzysiek.

- Wiemy czego - odezwał się Julek od jakiegoś czasu zerkający na swoje notatki i na

mapę okolicy. - Mamy to, czego nie ma król - czytał Julek. - Tak brzmiało pierwsze
zdanie. Czego nie miał król, a mieli to nasi awanturnicy? MoŜna powiedzieć więcej, Ŝe
król potrzebował tego, co oni posiadali.

- Młodość - rzuciła Karola. - W końcu Zygmunt był Stary, no nie?
- Okręt - zgłosiłem swoją propozycję. - Bez niego nie przejęliby skarbu, nie ukryli

gdzieś w rejonie Bałtyku. Król nie miał wtedy własnej floty i korzystał z usług kaprów.

- Właśnie! - Julek kiwał głową. - Około kilometra stąd mamy na mapie zaznaczoną

skałę o nazwie „Karawela”.

- Myślisz, Ŝe od wieków tak ją nazywano? - powątpiewała Baśka.
- Jej nazwa z pewnością bierze się od oryginalnego kształtu - bronił się Julek.
- MoŜe i w XVI wieku zwracała ona na siebie uwagę?
- To idziemy - zdecydowała Baśka.
Wstaliśmy i wyszliśmy z zamku. Studenci i Piotruś zostali jeszcze na podzamczu, bo

chłopiec chciał odpocząć. Za bramą skręciliśmy w prawo, obeszliśmy wąską ścieŜką
mury i pojedyncze skałki, by wejść na czerwony szlak turystyczny.

Wyprawa nie była daleka, ale zaraz poczuliśmy się jak za dawnych czasów: w

długiej  trasie,  zmęczeni,  zakurzeni,  ale  szczęśliwi.  Brakowało  tylko  profesora  Kraka.
Szkoda  było  teŜ  tych  lat  młodości,  które  odeszły  bezpowrotnie.  Szliśmy  ścieŜką  pod
górę,  na  grzbiet  za  Górą  Janowskiego.  Pomagałem  iść  Danieli  trzymając  ją  za  rękę.
Widziałem,  Ŝe  Baśka  i  Łukasz,  daleko  na  przedzie  rozmawiali  ze  sobą,  śmiali  się  i
Ŝ

ywo gestykulowali. Uwodzicielskie spojrzenia Krzyśka jak pajęcza sieć oplatały

Karolę, ale ta nie miała zamiaru być łatwą zdobyczą i opędzała się od naszego amanta,
choć nie na tyle mocno, by ten zrezygnował z zabiegów. Julek, zamykający naszą
kolumnę, podziwiał widoki i między palcami przesuwał koraliki róŜańca.

- Jak dawniej? - Daniela pomyślała chyba o tym samym.
- Wiesz, Ŝe nic nie moŜe być juŜ jak przedtem.
- Nic? - nagle stanęła.
- Nihii est in intellectu quin prius fuerit in sensu - mijający nas Julek włączył się do

naszej dyskusji. Powiedział to i nie zatrzymując się szedł dalej, stawiając wielkie kroki.

- Co on powiedział? - dziwiła się Daniela.
- Nie ma nic w umyśle, czego byśmy przedtem nie poznali zmysłami - wyjaśniłem

jej.  -  To  z  przekładu  traktatu  Arystotelesa  „O  duszy”.  Chodzi  o  to,  Ŝe  w  umyśle  nie
mamy  pojęć  wrodzonych.  W  chwili  narodzin  jesteśmy  jak  tabula  rasa,  którą
zapisujemy naszymi spostrzeŜeniami.

- Jak to się ma do nas?
- JuŜ nie jesteśmy czystymi tablicami, tylko kaŜde z nas ma za sobą jakieś

przeŜycia...

101

- Przeszkadza ci, Ŝe byłam męŜatką? Ty nie miałeś Ŝadnej narzeczonej?
Na szczęście od odpowiedzi na trudne pytanie uratował mnie krzyk Baśki.
- Jest! - wrzeszczała.
- Znaleźli skarb? - zaniepokoiła się Daniela i pobiegła pod górę, Minęła Julka, do

którego doszedłem po kilkunastu sekundach.

- Kiedy się w końcu dogadacie? - zapytał mnie zakonnik.
- O co ci chodzi?
- Chłopie, czy ty oczu nie masz, czy tylko udajesz niewidomego? PrzecieŜ los dał

wam drugą szansę. Jesteście dojrzalsi, potraficie dokonywać mądrzejszych wyborów,
łatwiej wypracujecie kompromis. Odpowiedz sobie na jedno pytanie: czemu nigdy nie
znalazłeś odpowiedniej...

- Pobiegnę tam, bo są gotowi zmalować jakieś głupstwo - szybko przerwałem

zakonnikowi i pobiegłem za Danielą.

Nie chciałem, by mówił dalej. Sam nie potrafiłem sobie jeszcze właściwie

odpowiedzieć na to pytanie. Dogoniłem Danielę w lesie, w miejscu, gdzie ścieŜka
opadała ku płytkiej kotlince, z której wyrastała skała „Karawela”.

Rzeczywiście ten twór natury mógł przypominać kształtem szesnastowieczny statek.
Rufa z platformą szerokości czterech metrów wznosiła się na wysokość dziesięciu

metrów,  a  z  niej  wyrastała  iglica  masztu  sięgającego  jeszcze  sześć  metrów  wyŜej.
Między  tym  „bezanmasztem”  a  „grotmasztem”  był  komin,  a  iglice  odchylały  się  od
siebie.  WyŜszy  o  metr  „grotmaszt”  był  zakończony  niewielką  płytą  skalną.
„Bukszpryt”  celował  na  wschód  i  odległość  między  nim  a  ziemią  wynosiła  najwyŜej
cztery metry.

Zeszliśmy do naszych przyjaciół, którzy chodzili wokół podnóŜa skały długiej na

piętnaście metrów. Kiedy nadszedł Julek, siedzieliśmy na zwalonym pniu i
zadzieraliśmy głowy patrząc na maszty „Karaweli”.

- I co wypatrzyliście, wilki morskie? - przyjaciel szeroko się uśmiechał.
- Trzeba wejść na skałę - oznajmiłem. - Pamiętacie: „Król nie potrafi być jak to, na

czym stoimy”? Król nie potrafił być jak skała, nieustępliwy, prawie niezniszczalny.
PrzecieŜ lata panowania Zygmunta Starego określa się mianem czasu triumfu szlachty,
której późniejsze sobiepaństwo było jedną z przyczyn upadku Rzeczypospolitej.

- Jak tam wejdziesz? - Krzysiek wzruszył ramionami. - Ktoś z was zna się na

wspinaczce?

- Mogę na dole asekurować - zgłosił się Julek.
- Ja kiedyś byłam ma kursie skałkowym - Baśka podniosła rękę.
- Pójdę po sprzęt do wspinaczki, a wy zajmijcie się zdobyciem jakiegoś prowiantu -

zaproponowałem.

Przyjaciołom zostawiłem bluzę i pobiegłem na nasz biwak. W linii prostej było to

niewiele ponad półtora kilometra, ale musiałem zbiegać krętymi ścieŜkami.

- O! - krzyknęła Zuzanna otwierając mi bramę i widząc moją przepoconą koszulkę. -

Skąd ten pośpiech?

- Chcemy wejść na „Karawelę” - powiedziałem.
- Macie chrapkę na piracki skarb? - Zuzanna roześmiała się. - To juŜ nie szukacie go

na zamku?

- Skąd mieliby się tu brać piraci? - zdziwiłem się.

102

- To stara legenda o piratach, którzy pływali po morzach i oceanach, rabowali,

mordowali, aŜ pewnego dnia napadli na statek widmo - opowiadała Zuzanna. - To był
statek  jakiegoś  diabła  morskiego,  który  akurat  wtedy  był  w  porcie  i  werbował  sobie
nową  załogę,  czyli  kusił  ludzi  cyrografami,  by  potem  ich  potępione  dusze  więzić  na
swoim  okręcie.  OdwaŜni  piraci  walczyli  z  duchami  strzelając  do  nich  srebrnymi,
poświęconymi  kulami  i  zdobyli  wielkie  skarby.  Z  walki  ocalało  ich  tylko  trzech  i
potem uciekali tą swoją karawelą, a diabeł morski gonił ich przez cały ocean. Dopadł
ich  w  końcu  i  doszło  do  bitwy.  Piraci  strzelali  kulami  armatnimi,  które  teŜ  były
poświęcone  przez  jakiegoś  misjonarza.  Trzema  strzałami  roztrzaskali  maszty  okrętu
widma.  Wtedy  diabeł  się  wściekł  i  wezwał  najstraszliwszą  burzę,  jaką  tylko  potrafił
sprowadzić. Wiał taki wiatr, Ŝe piracki okręt porwało w górę, tak wysoko, Ŝe zamarzł i
zamienił się w skałę, i tak daleko, Ŝe aŜ tu doleciał.

- Gdzie niby jest ukryty skarb? Na statku czyli w skale?
- RóŜnie ludzie gadali - Zuzanna śmiała się. - Jedni mówili, Ŝe trzeba dojść do

ładowni, inni, Ŝe kosztowności rozrzuciło po całej okolicy. Podobno trzeba teŜ patrzeć,
gdzie pada cień najwyŜszego masztu w samo południe na świętego Jana.

- Dziękuję - uśmiechnąłem się do Zuzanny i pobiegłem do wehikułu.
Prawnik zszedł juŜ ze swojego stanowiska na dachu przyczepy i właśnie

rozkoszował się smakiem jakiegoś soku w szklance z kostkami lodu. Studenci
pieczołowicie przygotowywali sobie posiłek na patelni, a Piotruś zaraz do mnie
podbiegł.

- Co pan robi? - zapytał patrząc z zainteresowaniem, jak do worka pakuję liny, szelki

i osprzęt niezbędny do wspinaczki.

- Będziemy wspinali się na skałę - odpowiedziałem.
- Mogę iść z panem? - prosił.
- A obiad?
- JuŜ jadłem. Sylwia usmaŜyła rybę i chleb. Teraz robią obiad dla siebie.
- To zapytaj ją, czy zgadza się, Ŝebyś poszedł ze mną.
Chłopak w podskokach pobiegł przez łąkę i wrócił, kiedy umyty przebierałem się w

wieŜe i wygodniejsze ubranie.

- Mogę! - wysapał.
Dałem mu zwój cienkiej liny i wyszliśmy z pola namiotowego. Sto metrów od bramy

dogonił nas prawnik.

- Mogę panu towarzyszyć, nieprawdaŜ? - uprzejmie zapytał.
Z politowaniem patrzyłem na jego popielate spodnie, jasne pantofle, koszulę na

krótki rękaw zaprasowaną na kancik, krawat, włosy pokryte cienką warstwą brylantyny
i... czarną teczkę.

- Będzie panu piekielnie niewygodnie - powiedziałem.
- Trudno, muszę wykonywać obowiązki związane ze zleceniem mojego klienta.
- Jestem pewien, Ŝe pański klient nie chciałby, Ŝeby pan pojawiał się na szlaku

turystycznym w takim stroju.

- Przykro mi, nie mam innego - rozłoŜył ręce.
- Zdradzi mi pan kto panu donosi o naszych postępach?
- Przykro mi, ale nie mogę.
- To Krzysiek, prawda?

104

ROZDZIAŁ CZTERNASTY

TRZY SZKLANKI NA ZACHÓD * WIZYTA W KOMISARIACIE POLICJI

* WIECZORNA WYPRAWA NA ZABAWĘ * TANIEC OGNIA *

UPROWADZENIE DANIELI * POŚCIG DO ZAMKU SMOLE

Prawnik usiadł pod drzewem, wielką lnianą chusteczką otarł pot z czoła i z teczki

wyjął małą butelkę wody mineralnej.

- Trzeba być przewidującym - oznajmił wzdychając. Mina nieco mu zrzedła, kiedy

zobaczył,  jakie  zakupy  zrobili  Krzysiek,  Karola  i  Daniela.  Na  trawie  leŜały  butelki  z
napojami,  w  woreczkach  gotowe  kanapki,  które  nasi  intendenci  zrobili  na  stoliku  w
wiejskim  sklepie.  Piotruś  dostał  ogromną  bułkę  z  grubym  plastrem  szynki,  ogórkiem
konserwowym  i  majonezem.  Kiedy  zjadł,  połoŜył  się  na  trawie,  Ŝeby  popatrzeć,  jak
będziemy się wspinali. Opowiedziałem wszystkim legendę zasłyszaną od Zuzanny.

- To legenda pokrywa się trochę z tymi naszymi zdobywcami skarbu - ocenił

Krzysiek.

- To tylko legenda, trochę bujdy, trochę faktów - stwierdziła Daniela. - Tu pewnie

jest przewaga czyjejś fantazji. Paweł, zjedz przed drogą.

- Zjem na górze - powiedziałem dziękując przyjaciółce za kanapkę.
RozłoŜyłem sprzęt, Ŝeby przygotować się do wspinaczki. Z Baśką i Julkiem

omawiałem szczegóły, a reszta szykowała się do pikniku. Wyglądało na to, Ŝe ta
formacja skalna z duŜą ilością poprzecznych szczelin, małych półeczek, w sam raz na
postawienie stopy, nie będzie trudna do sforsowania. Tak było w rzeczywistości.

Bardzo szybko z Baśką weszliśmy na półkę „rufy”. Z niej mogliśmy obejść oba

maszty i dojść do dziobu.

- Coś widać?! - krzyczeli do nas przyjaciele z dom. Mogliśmy tylko kręcić głowami,

e nie. Nawet rozgrzebaliśmy liście, które zebrały się w zagłębieniu między masztami,

ale nie znaleźliśmy jakiegokolwiek znaku, śladów kucia, wejścia do jaskini.

- Myślę, czy ta „Karawela” to nie jest tylko punkt orientacyjny - powiedziałem do

Baśki, kiedy szykowaliśmy się do wejścia na „bezanmaszt”.

Tu Baśka mnie asekurowała, bo i tak nie było potrzeby, byśmy we dwójkę wchodzili

na  iglicę.  Po  wejściu  i  obejrzeniu  pięknych  widoków  okolicy  zjechałem  na  „rufę”  i
przeszliśmy  z  Baśką  pod  „grotmaszt”.  Tam  wejście  było  trudniejsze,  z  przewieszką
„bocianiego  gniazda”  przy  szczycie.  Po  kilkunastu  minutach  usiedliśmy  na  półce,
ś

ciskając w ręku kanapki, które na lince przysłał nam Julek, i rozglądaliśmy się po

okolicy.

- Paweł, co my robimy nie tak? - zastanawiała się Baśka. - Na początku

próbowaliśmy w sposób metodyczny organizować poszukiwania, ale staliśmy w
miejscu. Kiedy kaŜdy sobie rzepkę skrobał, nagle wszystko ruszyło z kopyta.

- Rywalizacja nas mobilizuje - odpowiedziałem. - KaŜdy próbuje pokazać, jaki jest

wietny, lepszy, niŜ był wtedy. Powiedz mi, co się dzieje z Krzyśkiem?

- Co masz na myśli?
- Chodzi mi o jego dobrze zbudowanych kolegów preferujących brutalne metody

działania.

- Krzysiek doigrał się - Baśka odezwała się po dłuŜszej chwili i otarciu pojedynczej

łzy. - Popadł w długi, próbował spłacić je tym, co mi zabrał. Potem uciekał przez całą
Polskę przed nimi, przede mną. Wszędzie naciągał kolejne osoby...

105

- Kobiety? - domyślałem się prawdy.
- Wiesz, jaki on jest. One nawet specjalnie nie mają do niego Ŝalu o te pieniądze,

tylko chciałyby, Ŝeby do nich wrócił. Te osiłki straszą Krzyśka, Ŝerują na tym, Ŝe sam
jest poszukiwany przez policję...

- Co?! Dopiero teraz mi to mówisz?!
- Błagam cię - Baśka ściskała mi dłoń. - On musi mieć szansę, Ŝeby to wszystko

naprawić. Gdyby znalazł ten skarb, to...

- PrzecieŜ wszystko oddamy do muzeum.
- Tak, ale on będzie wśród tych uczciwych, moŜe sąd weźmie to pod uwagę...
Z niedowierzaniem pokręciłem głową, Ŝe ktoś moŜe naiwnie w to wierzyć.
- Krzysiek ci tak powiedział? - upewniałem się.
- Tak. On chciał nawet z tobą porozmawiać w tej sprawie, ale najpierw bał się, jak

zareagujesz, a później doszło do tej naszej secesji.

- Nie wiesz, jak on nawiązuje kontakt z tymi bandziorami? - wypytywałem Baśkę. -

Przez telefon komórkowy, swój, Karoli?

- Nie ma swojego to poŜycza, ode mnie, Karoli, Łukasza. Wysyła do im SMS-y.
- Wiesz, pod jaki numer?
- Tak, nie skasował jednej z wiadomości i zapisałam sobie ten numer.
- Co wy tam robicie?! - usłyszeliśmy krzyk Łukasza. Uniosłem rękę w

uspokajającym geście. Wyjąłem mapę, kompas i mały kawałek ołówka.

- Mamy to, czego nie ma król - mówiłem do Baśki. - Domyślaliśmy się, Ŝe chodzi o

okręt, flotę. Jesteśmy przy „Karaweli”. Dalej jest: „Król nie potrafi być, jak to na czym
stoimy”. Weszliśmy na skałę, ale niczego tu nie ma. Szukamy dalej. „Wybierz stronę
wroga i uderz trzy razy”.

- Strona wroga to północ, bo Albrecht, albo wschód, bo Wasyl - powiedziała Baśka.
- Tylko to nie jest takie proste. Oni zapewne ukrywali skarb w momencie, kiedy

Albrecht  faktycznie  był  juŜ  na  kolanach.  Nie  wiemy  dokładnie,  kiedy  skarb
przywieziono  do  Ogrodzieńca.  Nie  znamy  dokładnej  daty  nabycia  zamku  przez
Bonerów.  Gdybym  szykował  jakąkolwiek  skrytkę,  to  przygotowałbym  ją  przed
remontem  czy  rozbudową  zamku,  bo  prace  budowlane  mogłyby  skutecznie
zamaskować to, co zrobiłem. Wtedy wchodziłby w grę okres przed 1532 rokiem. Teraz
jednak  jesteśmy  na  „Karaweli”,  która  stała  tu  zawsze  i  była  do  dyspozycji  naszych
awanturników.  Przyjmijmy  jednak,  Ŝe  chodzi  o  północ  lub  wschód.  Co  to  znaczy:
„uderz trzy razy”?

- W skałę - proponowała Baśka.
- Nie sądzę - pokręciłem głową. - W jaki sposób mogliby w dawnych wiekach

zamaskować skrytkę? Murowana ściana, głaz, tajne przejścia, dziura pod dębem
zasypana ziemią? Tylko gdzie jej szukać?

- Nie dręcz mnie, tylko powiedz.
- Trzy uderzenia mogą oznaczać marynarskim zwyczajem trzy szklanki, a te wybija

się co pół godziny lub co godzinę. Wtedy autorom szyfru mogłoby chodzić o
odległość, jaką przebywa się w ciągu półtorej godziny lub trzech godzin. Na piechotę
byłoby to od sześciu do dziesięciu, moŜe dwunastu kilometrów.

Odmierzyłem na mapie odpowiednie odległości.

106

- Dobry punkt znajdziemy tylko na wschodzie - oceniła Baśka. - To dawna straŜnica

w okolicach miejscowości Udórz, w odległości piętnastu kilometrów. Jest teŜ zamek
Smoleń, bliŜej, bo tylko dziewięć kilometrów stąd w linii prostej.

- To tam! - wskazałem na pagórek porośnięty lasem i doskonale widoczny z naszego

punktu obserwacyjnego. - Między wierzchołkami drzew widać basztę.

Zebraliśmy wszystkie swoje rzeczy i zjechaliśmy do przyjaciół.
- Bingo! - oznajmiła Baśka dotykając stopami ziemi. - To zamek Smoleń!
Podniecenie po tym jak opowiedzieliśmy wszystkim, co odkryliśmy, udzieliło się

takŜe prawnikowi. Julek natychmiast wygrzebał przewodnik i przeczytał nam krótką
notkę o zamku Smoleń.

- Warownia naleŜała do rodu Pileckich i jego dwóch linii: Toporczyków i Leliwitów.

Pod koniec XIV wieku zamek kupił Filip Padniewski, biskup krakowski, i przekazał go
swemu bratankowi Wacławowi. Zamek spalili Szwedzi w czasie potopu, częściowo
rozebrali Austriacy i uległ zniszczeniom w czasie walk w 1914 roku. TeŜ nie brzmi to
optymistycznie - ocenił. - Czy moŜliwe, Ŝe schowali skarb na zamku, który nie naleŜał
ani do rodu Bonerów, ani do von Kleena, ani do Bałamutha?

- MoŜliwe - przyznałem ze spokojem. - Taki zamek nie był wcale przyjemnym

miejscem  do  zamieszkania,  chyba  Ŝe  był  rezydencją  przygotowaną  z  przepychem  i
smakiem. Warownia nie odgrywała juŜ wtedy większej roli, więc prawdopodobnie była
tam  tylko  słuŜba,  a  sam  właściciel  mieszkał  w  dworku  wybudowanym  w  pobliŜu.
Zamek był mu potrzebny tylko jako symbol władzy. KaŜdy posiadacz Smolenia musiał
liczyć  się  z  kimś  takim  jak  Boner,  z  tak  waŜnym  i  bogatym  sąsiadem.  CóŜ  mogła
oznaczać jedna drobna przysługa sąsiedzka, tym bardziej Ŝe wykonana dla dobra kraju
i króla?

- Czyli jednak Smoleń? - Krzysiek był nieustępliwy.
- Tak - powiedziałem z przekonaniem. - Proponuję pojechać tam jutro rano, a dziś

wieczorem pójdziemy zabawić się na zamku w Ogrodzieńcu.

Wszyscy przystali na moją propozycję i wróciliśmy na pole namiotowe. Tam

odświeŜyliśmy się, przebraliśmy, a dziewczyny przygotowały nam maski na wieczór.
Same miały teŜ fantazyjne przebrania. Wyglądały jak skrzyŜowanie księŜniczek i
Cyganek, w zwiewnych, niekiedy półprzeźroczystych strojach.

Kiedy panie były zajęte przygotowaniami do wieczoru, a panowie cieszyli się

spokojem  popołudnia,  wsiadłem  do  wehikułu  i  pod  pozorem  zatankowania  go
pojechałem  na  najbliŜszy  posterunek  policji.  Przyjęto  mnie  tam  chłodno,  oficer  ze
spokojem  robił  notatki,  z  tego  co  mu  mówiłem.  Niekiedy  uśmiechał  się  pod  nosem,
jakby  miał  wraŜenie,  Ŝe  jestem  człowiekiem  owładniętym  manią  prześladowczą.
Czasami zadawał podchwytliwe pytania, a  moje odpowiedzi  wzbudzały  u  niego tylko
kolejne pobłaŜliwe uśmieszki.

- To mogę liczyć na waszą pomoc? - zapytałem na koniec rozmowy.
- Obywatele naszego kraju zawsze mogą ufać policji - oświadczył policjant.
Wróciłem na pole namiotowe po dwóch godzinach i zaraz wszyscy zebraliśmy się do

wyjazdu. Piotruś został pod opieką Zuzanny, która dała mu blok, kredki i chłopak
rysował swoją, komiksową wersję legendy o piratach, którzy złupili statek diabła. My
wsiedliśmy do samochodów i pojechaliśmy do Podzamcza.

107

Wybraliśmy się tam autami, bo wieczorne niebo chmurzyło się zapowiadając deszcz.

Nie chcieliśmy w taką pogodę wracać w nocy na piechotę po polnych drogach.
Zostawiliśmy auta na parkingu i poszliśmy do restauracji na kolację.

- Dziś ja stawiam wieczerzę - oświadczyła Daniela. - Kto wie, moŜe ostatnią naszą

wspólną.

- Daniela, daj mi kluczyki, bo zapomniałem zabrać aparat - Krzysiek poprosił

przyjaciółkę w czasie posiłku i wyszedł.

Zamówiliśmy to, co kaŜdy lubił najbardziej. Restauracja „Hetmańska” oprócz

wystroju  stylizowanego  na  wnętrze  karczmy  oferowała  teŜ  smaczne  i  spore  porcje
jedzenia, które kaŜdy z nas lubi: zupy, kotlety, pieczenie, naleśniki, pierogi i surówki.
Jedliśmy  przy  długiej  ławie  ciesząc  się  smakiem  i  z  ciekawością  wyglądając  przez
okno.  Widzieliśmy  artystów  i  turystów  zmierzających  na  zamek.  To  był  kolorowy,
roześmiany tłum ludzi w maskach. W końcu było to święto „Maszkaronów”!

Zapadał zmrok, kiedy i my ruszyliśmy pod górę. Nasze maski były przepustką do

wejścia na podzamcze. Z daleka widziałem straŜnika stojącego przy zamkniętej bramie
prowadzącej na zamek. Scena była zajęta przez muzyków grających muzykę etno. Na
dziedzińcu  płonęły  kłody  z  pni  drzew,  odpowiednio  nacięte:  płonęły  w  środku
wypuszczając  na  zewnątrz  przez  specjalne  nacięcia  języki  ognia  i  kłęby  dymu.  Przy
ogniskach  nie  pieczono  tu  kiełbasek,  tylko  jedzono  dania  wegetariańskie.  Tłum
łagodnie falował w rytm dźwięków, które moŜna by kojarzyć i z dworem królewskim
epoki renesansu, i z pogańskimi obrzędami. Dominującymi instrumentami były bębny,
które  sprawiały  wraŜenie,  Ŝe  potrafiły  zahipnotyzować  widzów.  Dziewczyny
natychmiast  poszły  na  klepisko  pod  sceną,  gdzie  tańczył  kto  tylko  chciał.  Mieliśmy
skromne maski, podobne do tych, które miał Zorro. Tylko Julek w Ŝaden sposób się nie
przyozdabiał,  bo  stwierdził,  Ŝe  i  tak  nikt  nie  uzna  jego  stroju  za  coś  innego  niŜ
przebranie, a z drugiej strony co to za zakonnik w masce?

Weszliśmy do górnych rzędów ławek, Ŝeby stamtąd lepiej widzieć barwny tłum.
Melodie łagodnie nas kołysały tak jak wirujący tłum upstrzony kolorowymi strojami,

nastrojem  przypominający  karnawał  w  Rio  de  Janeiro.  Światła  na  scenie  błyskały,  na
obrzeŜach  tańczących  krąŜyli  połykacze  ognia,  szczudlarze  w  wysokich  cylindrach  i
frakach  w  kolorowe  kraty.  Co  chwila  koło  nas  przebiegały  półnagie  dziewczyny
zalotnie uśmiechając się do Julka, draŜniąc się z nim w ten sposób. Krzysiek próbował
posyłać w ich stronę swe spojrzenia, ale maska mu to utrudniała.

Nagle wśród tańczących zrobił się tumult. Na chwilę zgasło światło, a z głośników

popłynęły tony jakiegoś mrocznego marsza. Punktowe światło wyłoniło z mroku
ś

rodek parkietu.

- To Daniela! - szepnął zdumiony Julek.
Zobaczyliśmy, Ŝe naszą przyjaciółkę tancerki przywiązały do pala. Pewnie wybrali ją

jako odpowiednio przebraną, pasującą do ich koncepcji przedstawienia.

Wokół klepiska rozstawiono stojaki z pochodniami. Nagle w rogu podzamcza

buchnął  wysoko  płomień,  po  chwili  w  przeciwległym,  a  potem  w  trzecim  i  w
czwartym.  Za  sekundę  przez  tłum  biegły  cztery  postaci  w  srebrnych  strojach  z
pochodniami.  Płomienie  głośno  furkotały,  na  chwilę  zagłuszając  bębny  i  śpiew
niewidocznej wokalistki.

- Co to jest? - szepnął zdziwiony Łukasz.

108

- To taniec ognia - wyjaśnił mu męŜczyzna wysmarowany czymś na czarno, ubrany

w przepaskę biodrową z przewiązanej w pasie koszuli, z hełmem ozdobionym rogami z
dwóch bananów.

Czworo tancerzy zaczęło krąŜyć wokół Danieli. Ręce i nogi tańczących tworzyły

przedziwne  kształty  wyginające  się  w  rytm  muzyki.  Nagle  dołączyło  do  nich  dwoje
szczudlarzy. Tancerki wokół Danieli zdjęły kaptury, zrzuciły peleryny ukazując obcisłe
fantastycznie  pomalowane  stroje. Teraz  przemykały  pomiędzy  nogami  maszerujących
szczudlarzy  wymachujących  trzymanymi  w  dłoniach  łańcuchami  zakończonymi
kulami  ognia.  W  środku  tego  wszystkiego  znajdowała  się  moja  przyjaciółka.
Przyzwyczajona  do  występów  estradowych  wydawała  się  być  zadowolona  ze
znalezienia się w centrum uwagi.

Z ciemności wyłonił się król w długim czarnym płaszczu, któremu wszyscy tancerze

bili pokłony. On rozpalił swoje dwa łańcuchy, które zaczęły krąŜyć wokół niego jak
węŜe. Co jakiś czas wysuwały się w stronę przywiązanej Danieli. Wstałem
zaniepokojony tym, Ŝe mojej przyjaciółce moŜe stać się coś złego.

- To tylko gra, pewnie na kaŜdym występie wybierają jakąś laskę z widowni -

Krzysiek połoŜył mi dłoń na ramieniu.

Zrzuciłem ją jednym ruchem i zacząłem przedzierać się między widzami, w stronę

sceny. Tam, z przeciwnej niŜ król strony nadchodziła królowa z dwiema pochodniami,
które  wirowały  wokół  niej,  tworząc  oszałamiające  kręgi.  Jak  się  moŜna  było
spodziewać,  doszło  do  sceny  zazdrości  i  królowa  ruszyła  w  kierunku  Danieli,  by
pozbyć się nowej maskotki króla. Pal i przywiązana do niego kobieta stały się centrum
gigantycznej świetlistej kuli. Królowa stanęła na drodze króla, zasłoniła sobą Danielę i
nagle dotąd pojedyncze pochodnie zamieniło się w osiem ogni, które wyrastały w dłoni
tancerki  jak  macki  ośmiornicy.  Nastąpiła  gwałtowna  zmiana  rytmu  i  szczudlarze
zaatakowali  tancerki,  a  królowa  rzucała  sztyletami  pochodni  w  swego  partnera,  który
odchylał się od nich otoczony sferą ogni, okryty peleryną.

To, co wydawało się walką, znowu zamieniło się w taniec miłosny podobny do

ptasich  zalotów  i  kiedy  wydawało  się,  Ŝe  król  uległ  czarowi  królowej,  zbliŜył  się  do
niej i oboje znaleźli się w kuli ognia z pochodni i łańcuchów, nagle wszystko ucichło,
zamarło.  Król  padł  twarzą  na  ziemię  z  teatralnie  wbitym  w  plecy  sztyletem  -  płonącą
pochodnią.  Zapadły  ciemności.  Wtedy  w  niebo  wystrzeliły  pierwsze  race  sztucznych
ogni.  Widzowie  stali  nieruchomo,  podziwiając  widowisko  na  niebie,  mało  kto  juŜ
zwracał uwagę na dogasający, pojedynczy płomyk na scenie.

W błyskach wybuchów ujrzałem dwie postaci przemykające się do Danieli. Ich

sylwetki  w  niczym  nie przypominały tancerzy, tylko osiłków, którzy tak nam juŜ dali
się  we  znaki.  Przedzierałem  się  przez  tłum,  przepraszając,  rozpychając  łokciami,
groŜąc  i  błagając.  Machałem  do  kolegów,  krzyczałem  do  nich.  Nie  widzieli  mnie
zapatrzeni w niebo i nie słyszeli ogłuszeni hukiem.

- Czego się pchasz! - ktoś boleśnie uderzył mnie z boku w Ŝebro. Ktoś próbował

podstawić mi nogę. W tym czasie osiłki przecinały więzy Danieli, która próbowała się
z  nimi  szarpać.  Musiałem  jeszcze  pokonać  kilka  rzędów  stojących,  kiedy  na  szyi
poczułem  silny  ucisk.  Kątem  oka  zauwaŜyłem,  Ŝe  to  przystojny  wielbiciel  talentu
Danieli,  ten,  który  śledził  nas  w  kościele  Mariackim,  teraz  otacza  moją  szyję  swoim
prawym  ramieniem,  a  lewą  ręką  przyciska  do  moich  pleców  ostrze  noŜa.  Cofnąłem

109

prawą  nogę,  obróciłem  nieco  głowę  w  tę  samą  stronę,  jednocześnie  łapiąc  duszące
mnie  ramię.  Teraz  wystarczyło  tylko  przyklęknąć  na  lewe  kolano  i  przystojniak
przeleciał ponad moim prawym barkiem. Wokół nas zrobiło się pusto, ale jeszcze ktoś
z  tłumu  wściekły,  Ŝe  przerwaliśmy  zabawę  próbował  mnie  kopnąć  w  brzuch.
Odchyliłem się i z napastnikiem uwieszonym na plecach kilka razy przetoczyliśmy się
aŜ na krawędź sceny, gdzie odbywał się „Taniec ognia”.

Bandyta chwycił nie zapaloną pochodnię, przytknął ją do niewielkiego płomyka

lampki oznaczającej pole widowiska, za które widzowie nie powinni byli wchodzić.
Buchnął ogień i on natychmiast zamachnął się w moją stronę. Obejrzałem się w
kierunku Julka. ZauwaŜył, co się stało. Ręką wskazałem mu na pusty pal i na bramę z
podzamcza, dając do zrozumienia, Ŝe Daniela została porwana.

Język ognia znowu zbliŜał się do mojej twarzy. Ponownie odskoczyłem. Pochodnia

jednak zbliŜała się do mnie, tym razem z lewej strony. Zrobiłem prawą nogą krok na
prawo, lewą dłonią chwyciłem uzbrojoną dłoń od góry, a prawą od dołu za przedramię.
Kontynuując obrót z cofnięciem lewej nogi rozpędziłem bandziora, by wywrócić go
prostym chwytem. Nie zawracałem sobie nim juŜ głowy, tylko pobiegłem w kierunku
bramy. Kiedy wybiegałem z podzamcza, widziałem na zakręcie, koło budki z lodami,
moich przyjaciół z krzykiem zbiegających w kierunku zabudowań i parkingów.

Przyspieszyłem i zbiegałem jak szalony omijając grupki spacerowiczów z głowami

zadartymi w niebo. Kiedy byłem przy Rynku, widziałem tylne światła czarnego auta
bandziorów.

- Gońmy ich! - krzyknąłem wyjmując kluczyki do wehikułu.
- Zostaw tego gruchota! - wrzasnął Łukasz. - Pojedziemy polonezem.
- Ja mam kluczyki do wozu Danieli - Krzysiek pokazał je, widocznie nie oddał ich

po tym jak poszedł do peugeota po aparat fotograficzny.

- Ale ja poprowadzę - Karola wyrwała mu kluczyki. - Przeszłam specjalny kurs w

Biurze Ochrony Rządu.

- Wracajcie na pole namiotowe! - jeszcze rozkazałem studentom.
Julek zdecydował się pojechać ze mną. Krzysiek wsiadł z Karola do peugeota, a

Łukasz  z  Baśką  do  poloneza.  To  Łukasz  pierwszy  wyjechał  z  parkingu.  Za  nim
wzbijając  fontanny  kamyczków  spod  kół  wyjechała  Karola.  Na  razie  byliśmy  ostatni.
Wpadliśmy na wąskie uliczki miasteczka. Dopadliśmy wóz bandziorów sto metrów od
skrzyŜowania,  gdzie  kłębił  się  tłum  szykujący  się  do  parady.  Widziałem,  jak  z  tego
kłębowiska do środka wozu wsiadł przystojniak.

Wszyscy trąbiliśmy, ale rozbawiony tłum chętniej przepuszczał pojazd bandytów, bo

osiłki przez okna wystawiły swe gniewne i ponure oblicza. My mogliśmy tylko trąbić.

Czarny wóz porywaczy dotarł do skrzyŜowania i skręcił w prawo. Nam udało się

powtórzyć ten manewr z kilkunastosekundowym opóźnieniem. Wypadliśmy z
Podzamcza na wschód. W oddali paliły się światła pozycyjne uciekinierów.

- Puśćcie mnie! - wrzeszczałem na przyjaciół naciskając klakson. - Nie ma czasu na

zabawy, bo tamci mogą uciec w jakąś boczną drogę.

Polonez Łukasza leniwie nabierał rozpędu, jak czołg rwał po asfalcie. Widać było, Ŝe

jadąca tuŜ za nim Karola nerwowo zmieniała biegi, mrugała światłami, trąbiła.

Łukasz nie chciał jej puścić nie dowierzając umiejętnościom kobiety-kierowcy. W

końcu kiedy ujrzeliśmy w oddali odblask tablic na przystanku autobusowym, Karola

110

zredukowała bieg i jechała chyba tylko centymetry od zderzaka poloneza. Kiedy po
lewej stronie zaczęła się zatoczka autobusowa, Karola prawie bokiem wskoczyła w nią,
przyspieszyła tak, Ŝe chyba cała okolica słyszała ryk silnika peugeota. Łukasz tak się
przestraszył tego manewru, Ŝe zjechał na prawo, co i ja wykorzystałem, błyskawicznie
wyprzedzając go.

Karola doskonale panowała nad samochodem, ale peugeot Danieli był pojazdem

przygotowanym do wygodnej jazdy z rodziną, a nie do wyścigów. To wehikuł miał
silnik auta rajdowego. Wcisnąłem magiczny czerwony guzik i wehikułem szarpnęło,
seria wystrzałów z rury wydechowej była znakiem, Ŝe zaraz nasza maszyna zacznie pić
benzynę jak smok wawelski wiślane wody po porcji baraniny po szewsku.

ZbliŜyliśmy się do czarnego audi bandziorów, ale Karola nie miała szans go

wyprzedzić.  Dałem  jej  znak  światłami,  Ŝeby  mnie  puściła.  Widziałem,  jak  Krzysiek
obrócił  się  w  fotelu  i  wymownie  popukał  w  czoło.  Z  prędkością  stu  dwudziestu
kilometrów  wpadliśmy  do  Pilicy.  W  wąskich  uliczkach  trzeba  było  przyhamować.
Audi lepiej trzymało się drogi, miało mocniejszy silnik i bandyci ryzykując zamiatanie
tyłem  wozu  po  chodniku  zbytnio  nie  zwolnili.  U  stóp  parku  zespołu  pałacowego  w
Pilicy nagle audi zawróciło w naszą stronę. Widziałem strzałki nakazujące objazd, ale
dopiero  przy  zamkniętej  drodze  bandyci  zorientowali  się,  Ŝe  muszą  pojechać  inaczej.
Karola  z  wyciśniętym  hamulcem  ręcznym  powtórzyła  manewr  audi.  Ja  rozpędzony
gnałem dalej.

- Co ty robisz? - dziwił się Julek. - Rezygnujesz?
- Wręcz przeciwnie - odparłem.
Przydał mi się zwyczaj zaczerpnięty od szefa, by uwaŜnie przyjrzeć się mapie przed

wyjazdem  w  teren.  Bandyci  najwyraźniej  chcieli  z  Pilicy  pojechać  na  południe.
Drogowcy, jak zauwaŜyłem,  zamknęli przejazd  wzdłuŜ  Zalewu Pilickiego na odcinku
dwustu  pięćdziesięciu  metrów.  Objazd  najbliŜszymi  uliczkami  musiał  wynosić
przynajmniej kilometr. Wybrałem krótszą drogę i ostro skręciłem w lewo, w kierunku
lustra wody.

- Zwariowałeś?! - wrzasnął przeraŜony Julek.
Włączyłem śrubę napędową i wehikuł bez trudu mknął po wodzie. Solidne

zawieszenie  i  mocny  silnik  pozwoliły  nam  bez  problemów  wyjechać  na  betonowy,
pochyły brzeg zalewu, wprost na drogę. Kiedy jechaliśmy przez trawnik, zobaczyliśmy
reflektory  audi.  Wjechałem  na  asfalt  tuŜ  za  wozem  osiłków.  Kilkadziesiąt  metrów  za
nami  był  peugeot  z  Karolą.  Niewidoczny  pozostał  polonez  Łukasza.  Na  pierwszym  z
zakrętów zauwaŜyłem, Ŝe kierowca audi prowadzi z wielką nonszalancją zjeŜdŜając na
lewy  pas,  dodaje  gazu  w  chwili,  kiedy  wóz  jest  juŜ  na  prostej.  Wiedziałem,  Ŝe  na
zakręcie lepiej jest przyspieszać, bo kiedy jesteśmy  w szczytowym momencie wiraŜu,
wtedy silnik „wyciągnie” nas na prostą.

Minęliśmy skrzyŜowanie z drogą prowadzącą do małej wioski Cisowa, kolejny

zakręt  przed  Smoleniem  i  na  wiraŜu  skręciliśmy  w  lewo,  gdzie  kierowca  audi
przyhamował.  Wówczas  wyprzedziłem  go  jadąc  po  wewnętrznej.  On  uciekł  w  prawo
na  boczną  drogę,  pod  górę.  Hamulce  wehikułu  działały  bez  zarzutu.  Bez  trudu,  nie
tracąc prędkości jechałem równolegle do audi, które z parkingu pod zamkiem Smoleń
nie miało juŜ drogi wyjazdu.

111

ROZDZIAŁ PIĘTNASTY

WYMIANA ZAKŁADNIKÓW * CO ZROBI KRZYSIEK? * PRZYGOTOWUJĘ
ZASADZKĘ * NOCNA WSPINACZKA DO ZAMKU * BANDYCI W PUŁAPCE

Kiedy tylko kierowca audi w świetle reflektorów zobaczył barierki zagradzające mu

wyjazd  z  parkingu  przyhamował,  odbił  w  prawo...  Wiedziałem,  co  teraz  nastąpi  i  teŜ
hamowałem,  jednocześnie  redukując  biegi.  Z  jedynki  od  razu  przeskoczyłem  na
wsteczny.  Skrzynia  biegów  wehikułu  zazgrzytała  w  proteście,  opony  zapiszczały  i
moim  autem  szarpnęło  do  tyłu.  W  porę,  we  wstecznym  lusterku  zobaczyłem  światła
peugeota  i  nie  zastawiłem  swoją  maszyną  wyjazdu.  Karola  przemknęła  za  nami,
ominęła audi, które w tym czasie z wyciśniętym hamulcem ręcznym robiło obrót o 180
stopni, i ledwo zatrzymała się przed barierkami.

Drzwi w samochodzie porywaczy otworzyły się i ze środka wyskoczyła Daniela.
Wybrała dobry moment, bo audi po swoim manewrze na moment zamarło w

bezruchu, nim kierowca ruszył do przodu. Za przyjaciółką wybiegła ubrana na czarno
postać. Był to przystojniak, jej tajemniczy wielbiciel. Chwycił Danielę wpół i kolegom
dał znak, Ŝeby odjechali. Oni tylko dodali gazu i z rykiem silnika minęli mnie, uniknęli
zderzenia z nadjeŜdŜającym Łukaszem i zniknęli w mroku.

Z Julkiem wyskoczyliśmy z wehikułu i rzuciliśmy się w pogoń za porywaczem,

który pociągnął Danielę w las, pod górę, gdzie znajdował się zamek Smoleń.

- Zapalmy latarkę - poprosił zakonnik.
- Lepiej, Ŝeby ten bandzior nie widział dokładnie, gdzie jesteśmy - odparłem.
Za nami biegli Krzysiek i Karola. Najwidoczniej Baśka i Łukasz pilnowali naszych

aut. Co jakiś czas słyszeliśmy szelest liści usypujących się spod nóg uciekiniera,
odgłosy szamotaniny, zdławione krzyki Danieli.

Najpierw na tle cieni drzew zobaczyliśmy ciemne plamy kamiennych murów ruin

warowni, potem wyszliśmy przez wyrwę na dawny dziedziniec północnego
podzamcza. Zamek wysoki znajdował się za naszymi plecami na wysokiej skale
stanowiąc środek ósemki, której brzuszkami były właśnie podzamcza, kaŜde ze swoją
bramą.

Zobaczyliśmy, jak przystojniak stoi z Danielą przy studni. Nasza przyjaciółka stała

na kracie, którą była przykryta gigantyczna i głęboka na kilkadziesiąt metrów
cembrowina. Bandyta jedną ręką obejmował ją za szyję, drugą trzymał za jej plecami.

- Nie zbliŜajcie się! - krzyknął.
Stanęliśmy kilka metrów od nich.
- Wiesz, Ŝe nie masz szans? - zapytałem go. - PrzecieŜ jest tylu świadków, nasi

przyjaciele na dole z pewnością juŜ wezwali policję. Mądrzej będzie, jeśli się poddasz.

- MoŜe wypuścimy go w zamian za uwolnienie Danieli? – zaproponował Krzysiek.
- Ty, mądralo! - przystojniak spojrzał na mnie. - Zaprowadź mnie do skarbu!
- Sam go sobie moŜesz zabrać - wzruszyłem ramionami.
- Jak to? - zdziwił się Julek.
- Skrytka musi być w podziemiach wieŜy, wystarczy zejść do piwnicy i rozbić ścianę

po północnej stronie. Trzy uderzenia zaprowadziły nas do Smolenia. Dalej jest
napisane, Ŝe tam skarb nasz, gdzie strach nasz. Siedzibą wszelkich uczuć ludzkich
moŜna uznać serce, a sercem zamku była ta wieŜa.

- A ta piwnica i północna strona? - dopytywał się Krzysiek.

112

- To proste. Podziemia to jedyne miejsce na skrytkę, a północna strona, to strona

wroga, bo na północy był Albrecht. Właściwie, jak spojrzymy na ten garb, który był
dawniej podstawą muru, to stwierdzimy, Ŝe opuszcza się on w stronę północno-
wschodnią, czyli zahacza takŜe i o księcia Wasyla.

- To takie proste? - dziwił się bandzior.
- Nie, wpadłem na to tu, na miejscu, kiedy dotarłem do tego zamku. Masz problem,

bo nie masz narzędzi do rozbicia ściany, a nie moŜesz tu tkwić w nieskończoność, bo
zaraz przyjedzie policja. Z zakładniczką daleko nie uciekniesz.

- Co proponujesz? Ta krata wydaje się być bardzo słabo zamocowana...
- Weź mnie - zaproponowałem.
- Mnie - jednocześnie zaoferowali się Julek i Krzysiek.
- Wezmę jego - wskazał na Krzyśka. - Powiecie, Ŝe faktycznie ktoś porwał tę babkę,

ale wam uciekł. Ani słowa o koledze, bo inaczej... Chodź tu - kiwnął palcem na
Krzyśka. - Spotkamy się tu wieczorem...

Nasz kolega niepewnym krokiem podszedł do bandziora, a ten przeszedł za jego

plecy i pociągnął go ku wyrwie w murze. Natychmiast podbiegłem do Danieli i
pomogłem jej przejść przez barierkę otaczającą studnię. Przyjaciółka drŜąc na całym
ciele przytuliła się do mnie.

- Ale się bałam! - rozpłakała się wtulona w moje ramię.
- JuŜ wszystko w porządku - głaskałem ją po głowie.
- A co z Krzyśkiem? - niepokoił się Julek.
- Do południa radykalnie zmieni się jego sytuacja - odpowiedziałem.
Zastanawiałem się, czy moje przewidywania będą słuszne? Zeszliśmy ze wzgórza na

parking,  gdzie  stał  juŜ  policyjny  radiowóz.  Siedział  w  nim  oficer,  z  którym
rozmawiałem  kilka godzin  wcześniej. Skinął  mi tylko głową i  uśmiechnął  się. Krótko
nas przesłuchano, a my opowiedzieliśmy, Ŝe porywacz uciekł. Wszyscy opisaliśmy go
na tyle  niedokładnie, by Ŝaden patrol policji przypadkiem  nie aresztował go. PrzecieŜ
mogło  to  grozić  Ŝyciu  Krzyśka.  śadne  z  nas  nie  wspomniało  teŜ  o  nim,  chociaŜ
widziałem, Ŝe Baśkę i Łukasza aŜ skręcało z ciekawości. Pół godziny później byliśmy
wolni i wróciliśmy na pole namiotowe.

Tam, przy bramie czekali na nas Zuzanna i Piotruś. Chłopiec ściskał garść rysunków,

które chciał nam koniecznie pokazać przed snem.

- Dziękuję, Piotrusiu - podałem chłopcu dłoń i wziąłem kartki. - Teraz idź spać.
- A przydadzą się te moje plany? - dopytywał się.
- Tak.
- A do czego?
- Będę miał miłą pamiątkę. Nie wszystko da się zapamiętać, a taki rysunek czasami

jest lepszy niŜ fotografia czy pocztówka.

- A czemu?
- Bo w rysunku jest zawarta cząstka duszy twórcy, tego jak on widział ten zamek.

Teraz zawsze będę widział Ogrodzieniec tak, jak ty go namalowałeś.

- To fajnie - chłopiec zadowolony pobiegł spać. My usiedliśmy przy ognisku,

Zuzanna przyniosła termosy z kawą i herbatą. Prawnik i studenci smacznie spali, więc
ich nie budziliśmy.

113

- Czemu nie powiedzieliście policjantom o Krzyśku? - Baśka miała pretensje. -

PrzecieŜ oni mogą mu zrobić krzywdę, a policjanci mogliby go uratować.

- Zanim policja się ruszy, to bandyci potrafiliby z Krzyśkiem dwa razy obrócić do

Sopotu i z powrotem - Łukasz drwił z policji.

- Włos Krzyśkowi z głowy nie spadnie - zapewniałem przyjaciół.
- Czemu? - zapytała Zuzanna.
- Paweł uwaŜa, Ŝe Krzysiek jest wspólnikiem tych bandziorów - Karola odgadła

moje myśli. - Pawciu, ty i te twoje teorie spiskowe - pokręciła głową.

- MoŜe nie tyle jest wspólnikiem, ile nie ma wyjścia - stwierdziła Baśka.
- O czym ty mówisz? - zapytał Julek.
- Krzysiek wpadł w nieodpowiednie towarzystwo - tłumaczyłem. - Mam pewien

pomysł, jak mu pomóc, ale i tak ostatecznie wszystko zaleŜy od Krzyśka.

Baśka opowiadała przyjaciołom o kłopotach Krzyśka, a ja w tym czasie wziąłem jej

telefon  komórkowy  i  pod  pozorem,  Ŝe  podziwiam  jego  moŜliwości  wysłałem
wiadomość  tekstową  pod  numer  telefonu  bandytów.  Ze  zdziwieniem  rozejrzałem  się
słysząc  panującą  przy  ognisku  ciszę.  To  Baśka  skończyła  opowieść  i  wszyscy
zastanawiali się, jak pomóc Krzyśkowi.

- Chodźmy spać - zaproponowałem.
- Nie będę mogła zasnąć - stwierdziła Karola. - Cały czas będę myślała o Krzyśku.
- Trzeba było jednak powiadomić policję - odezwał się Łukasz. - MoŜe są niemrawi,

ale oni jedyni mogą wygrać z takimi bandziorami.

- Na wszystko przyjdzie odpowiednia pora - zapewniałem przyjaciół.
- Sen moŜe przynieść nam dobre podpowiedzi, co powinniśmy uczynić - dodał Julek.

- Dziwi mnie tylko, Ŝe tak łatwo zdradziłeś bandycie, gdzie jest skrytka.

- Gdzie ona jest? - zaciekawił się Łukasz.
- Po północnej stronie w podziemiach wieŜy w Smoleniu - wyjaśnił Julek.
- Tak? - Łukasz spojrzał na mnie.
- Nie - roześmiałem się. - Dopiero przed chwilą nabrałem pewności, Ŝe skrytka jest

na zamku w Ogrodzieńcu.

- Co?! - zdziwili się moi przyjaciele. - Chodźmy tam natychmiast! - Łukasz wstał.
- Nie. Zrobimy to w dzień...
- A Krzysiek? - niepokoiła się Baśka.
- Do południa będzie uwolniony od towarzystwa bandziorów - obiecywałem.
Wszyscy niechętnie rozeszli się do swoich namiotów. Pomogłem Zuzannie odnieść

naczynia. Wnętrze domu było wypełnione starymi, starannie odnowionymi meblami.
Drewniane schody, tapety w stonowanych kolorach, kafelki w ceglanym kolorze -
wszystko to współgrało tworząc nastrój szlacheckiego dworku.

- Zuzanno, mam do ciebie prośbę - powiedziałem stawiając termosy na kuchennym

stole.

- Tak?
- Masz telefon komórkowy?
- Mam.
- Niedługo wyjdę z pola namiotowego, wyśliznę się przez palisadę, ale chciałbym,

ebyś obserwowała, kto oprócz mnie wyjdzie stąd, i wysłała mi SMS-a. Zrobisz to?

- Zrobię, ale powiedz, po co ci to?

114

- Ta noc na zamku w Ogrodzieńcu będzie niezwykła - uśmiechnąłem się tajemniczo.

- Wezwę cię w odpowiednim momencie, kiedy będziemy odkrywać skrytkę.

- Obiecujesz?
- Obiecuję.
- Ty nawet ze swoimi przyjaciółmi prowadzisz grę?
- Muszę.
- Nie ufasz im?
- Nie chciałbym ci odpowiadać na to pytanie, bo nic tu nie jest takim, jakim się

wydaje.

- Boisz się, jak zareagują na skarb?
- Edmund Burke wyraził kiedyś pogląd, Ŝe Ŝadna namiętność nie odziera umysłu

równie skutecznie ze wszystkich władz, działania i myślenia, co strach.

- Ty się boisz i oni się boją? Czego?
- Tego, Ŝe nie jesteśmy juŜ tacy sami jak w czasach liceum. Do zobaczenia!
Wyszedłem i wróciłem do namiotu, w którym Daniela szykowała się do snu.

Właśnie ułoŜyła sobie śpiwór i dmuchaną poduszkę.

- Długo byłeś u tej Zuzanny - zwróciła mi uwagę.
- Musiałem z nią chwilę porozmawiać.
- Macie swoje tajemnice?
- Jej pomoc będzie nam niezbędna tej nocy.
- Nam? Co ty knujesz?
- Ubierz się ciepło, w coś wygodnego i ciemnego. Pójdziemy na spacer.
- Na zamek? - szepnęła.
Tylko skinąłem głową i sam wyjąłem z worka czarne spodnie, ciemne, wygodne,

wysokie buty i koszulę. Spakowałem teŜ mały plecak.

- Wyjdziemy za pół godziny - szeptałem gasząc latarkę. Słyszałem, jak przyjaciółka

niespokojnie kręciła się leŜąc na swoim legowisku. Byłem wyjątkowo spokojny, raz po
raz analizując w myślach swój plan i zastanawiając się, czy przewidziałem wszystko?
Miałem nadzieję, Ŝe tak.

Nim wyszliśmy, ostroŜnie wyjrzałem na zewnątrz. Z namiotu Julka dobiegało

chrapanie. W obozie przy polonezie Łukasza panował spokój, podobnie u prawnika.

Wyczołgaliśmy się w kierunku świerków, za którymi była palisada. Po minie Danieli

rozpoznałem, Ŝe ona świetnie się bawi naszymi harcerskimi podchodami.

Gdzieś za nami zaszczekał Cezar, a potem po trawie poniósł się tupot jego łap.
- LeŜ! - połoŜyłem dłoń na plecach przyjaciółki. Tak jak przeczuwałem, pies

przybiegł do nas. Obwąchał mnie, machnął ogonem i podszedł do Danieli. Ta
zachichotała, kiedy polizał ją za uchem.

- Do pani! - szepnąłem do psa. Łobuz w odpowiedzi tylko szczeknął.
- No juŜ! - popędzałem go.
Cezar szczeknął kilka razy. Wtedy rozległ się od strony bramy krótki gwizd i wilczur

pobiegł w tamtą stronę.

- Cała konspiracja prysnęła jak bańka mydlana - stwierdziła Daniela opędzając się od

komara.

- Nie mamy czasu na dyskusje - popędzałem ją.

115

Podeszliśmy do palisady, ukucnąłem, Daniela stanęła mi na ramionach, powoli

prostowałem  się  i  przyjaciółka  weszła  na  płot.  Słyszałem,  jak  zeskoczyła  z  drugiej
strony lądując w krzakach. Sam podskoczyłem, podciągnąłem się i bez trudu znalazłem
się  koło  Danieli,  która  oglądała  zadrapania  na  swoich  dłoniach.  Poszliśmy  wzdłuŜ
ogrodzenia  pola  namiotowego  w  kierunku  zamku  Ogrodzieniec.  Cienie  jego  murów
były widoczne na niebie dzięki światłom, które towarzyszyły trwającej na podzamczu
zabawie  festiwalu  „Maszkaron”.  Rozglądając  się  na  wszystkie  strony  szliśmy  drogą
przez  pola  w  kierunku  góry.  Kiedy  rozpoczęliśmy  wspinaczkę,  po  raz  pierwszy
poczułem, jak drŜy bateria mojego telefonu. Szybko zerknąłem na informację.

- Karola juŜ jest w drodze - powiedziałem do Danieli. Przyjaciółka spojrzała na mnie

zdziwiona, potem na telefon.

- Agentka Zuzanna? - domyśliła się.
- Tak - przyznałem.
Minutę później otrzymałem kolejną wiadomość: „Łukasz”.
- Musimy się pospieszyć - wziąłem Danielę za rękę i przyspieszyłem.
Do zamku doszliśmy od południa. Ominęliśmy mury podzamcza i popatrzyłem w

górę. Wypatrzyłem otwór strzelniczy w kazamatach Kurzej Stopy. Z plecaka wyjąłem
cienką linkę z kotwiczką. Rozkręciłem ją i rzuciłem. Trafiłem za trzecim razem, ale
dopiero za piątym kotwiczka dobrze zaczepiła się o ścianę.

- Jak tam wejdę? - zaniepokoiła się Daniela.
- Spuszczę ci linkę z węzłami - wyjaśniłem jej. - Tą cienką obwiąŜesz się w pasie.
Z pomocą liny, dzięki występom skalnym i kamieniom w murze, szybko dotarłem na

górę. Wczołgałem się do kazamatów i chwilę nasłuchiwałem, czy nikogo tu nie ma.
Byłem sam na zamku. Z plecaka wyjąłem drugą linę i wyrzuciłem ją przez strzelnicę.
Wychylony na zewnątrz obserwowałem, jak Daniela obwiązała się linką asekuracyjną i
jak wspina się korzystając z węzłów. Po minucie mogłem ją wciągnąć do środka. Była
zmęczona, trochę przestraszona, ale widziałem, Ŝe zadowolona.

- Ale przygoda! - szeptała podekscytowana. - Ciemno tu.
Zwinąłem linki i schowałem je do plecaka. Wziąłem Danielę za rękę i nie zapalając

latarki  prowadziłem  przez  zamkowe  podziemia.  Wykutymi  w  skale  schodami
przeszliśmy  do  poziomu  dawnych  sal  gościnnych,  skąd  wspięliśmy  się  na  WieŜę
Kredencerską.  Na  jej  szczycie  czuliśmy  chłodne  powiewy  wiatru,  a  wyglądając  zza
blank widzieliśmy kończącą się zabawę na podzamczu.

- Nikt nas tu nie złapie? - pytała Daniela.
- Sądzę, Ŝe na razie jesteśmy tu sami
- Na razie?
Bez słowa pokazałem jej na grzbiet góry, którym wczoraj szliśmy do skałki

„Karawela”. Widać tam było pięć cieni zmierzających w stronę zamku,

- Kto to?
- Krzysiek, Karola i trzech bandytów - odparłem bez wahania.
- Skąd wiesz?
- Krzysiek kontaktował się z przystojniakiem przy pomocy telefonów, które poŜyczał

od Baśki i Karoli, moŜe teŜ od Łukasza. Podejrzewam, Ŝe skontaktował się z Karolą,
która bojąc się o jego Ŝycie powiedziała, o czym rozmawialiśmy przy ognisku. Sam do
nich wysłałem wiadomość, w imieniu Baśki, ale bez jej wiedzy.

116

- I teraz będą chcieli wydobyć skarb?
- Tak, tylko nie będą wiedzieli, gdzie go szukać.
- Co robisz? - zapytała widząc, Ŝe kryjąc pod bluzą rozjaśniony ekran telefonu

komórkowego piszę wiadomość.

- Wzywam resztę naszych poszukiwaczy.
Skończyłem pisać i wyjrzałem zza blank wieŜy. Pięć cieni właśnie przechodziło

przez furtkę w murze przedzamcza. Wiedziałem, Ŝe tamto przejście było zamknięte na
kłódki,  a  więc  osiłki  wyłamały  je  i  zapewne  w  podobny  sposób  chciały  dostać  się  do
zamku.  Jednak  wciąŜ  trwała  zabawa  i  bandyci  nie  mogli  wyłamać  zamków  w  furcie
bramnej tak, by nikt tego nie zauwaŜył. Wybrali inne rozwiązanie. Przystojniak wspiął
się  po  murach  dziedzińca  gospodarczego,  w  załomie  zakrytym  w  cieniu  i  swoim
towarzyszom spuścił linę.

- Czas na nas - szepnąłem do Danieli.
- Co ty chcesz zrobić?
Milcząc sprowadzałem ją po schodach, a kiedy z dołu dobiegły nas kroki,

zatrzymałem się. Czułem, jak przyjaciółka trzęsie się ze strachu.

- ...gdzie moŜe być ten skarb? - usłyszeliśmy Krzyśka.
- Pewnie w podziemiach - rozpoznałem głos przystojniaka.
- Jedyne podziemia to ta kawiarnia - dodała Karola.
- Tam na drzwiach moŜe być alarm - zauwaŜył Krzysiek.
- Spokojnie, chłopcy wzięli odpowiedni sprzęt - powiedział przystojniak.
Weszli do dawnych pokoi gościnnych, skąd schodami zeszli do dawnej biblioteki, a

stąd na dziedziniec. Podkradliśmy się do krawędzi betonowego tarasu, z którego
widziałem ich poczynania. Wyjąłem telefon i wysłałem wiadomość, którą juŜ miałem
napisaną. Po chwili w ciemnościach na dole rozległ się dźwięk dzwonka.

- Czemu tego nie wyłączyłaś? - Krzysiek denerwował się.
- To od Pawła - odpowiedziała Karola. - Pisze, Ŝe skarb jest gdzie indziej, nie w

piwnicach „Czarnego Rycerza”. Proponuje, Ŝebyśmy się poddali, bo jesteśmy
otoczeni... Co jest grane?!

Daniela patrzyła na mnie i w ciemnościach widziałem, Ŝe jest zdziwiona.
- On tu jest? - zaniepokoił się przystojniak.
- Wchodzimy czy nie? - odezwał się jeden z osiłków.
- Ej, słuchajcie! Te drzwi są otwarte! - zawołał drugi. Rozległ się zgrzyt otwieranych

drzwi. Z naszego punktu obserwacyjnego dojrzeliśmy, jak włamywacze włączyli
latarki i zaraz krzyknęli przestraszeni. Karola pisnęła i zaczęła płakać.

Wstałem i pociągnąłem Danielę oszołomioną przebiegiem wydarzeń. Kiedy

zeszliśmy do kawiarni, w środku zobaczyliśmy grupkę policjantów pilnujących
bandytów, Karolę i Krzyśka. Dowodził nimi oficer policji, z którym miałem okazję
dwa razy się spotkać.

- Gratuluję! - tym razem szczerze się uśmiechnął. - Doskonale przewidział pan ich

kaŜdy krok. To oni usiłowali porwać panią? - policjant zapytał Danielę.

Przyjaciółka zdołała tylko kiwnąć głową.
- Zabierzcie ich do aresztu! - oficer rozkazał swoim ludziom. - A co z nimi? -

popatrzył na Krzyśka i Karolę.

- Sami wyjaśnią nam motywy swojego postępowania - odpowiedziałem.

117

- Kiedy pójdziemy po ten skarb? - oficer zacierał ręce.
- Powinniśmy poczekać na resztę - powiedziałem siadając na ławie, na wprost

Krzyśka.

- Jesteś dumny z siebie? - kolega starał się agresją zdusić uczucie poraŜki. - To taki z

ciebie przyjaciel?

- Taki - powtórzyłem. - Stworzyłem ci szansę, a co z nią zrobisz? Obrazisz się na

cały świat za swoją przegraną?

- Nigdy ci tego nie zapomnę!
- MoŜe powinieneś się do czegoś przyznać?
W tej chwili policjanci wprowadzili do kawiarni Łukasza oraz Zuzannę prowadzącą

resztę naszej ekipy. Julek aŜ przecierał oczy, a Piotruś był niewyspany, ale szczęśliwy,
Ŝ

e mógł odbyć taką nocną wycieczkę.

- Co byś chciał wiedzieć? - Krzysiek lekcewaŜąco patrzył mi w oczy.
- To ty dzwoniłeś do pana mecenasa?
- Co cię to obchodzi.
Prawnik znacząco chrząknął.
- W gruncie rzeczy to chyba niczego nie zmienia, a moŜe być pewna okolicznością

łagodzącą pana niewygodną sytuację - mecenas wygłosił przemowę. - Znam pewnego
dobrego karnistę... - nachylił się do Krzyśka.

- Niech pan się odczepi! - wrzasnął Krzysiek.
- To gdzie ten skarb? - niecierpliwił się policjant.
- W skarbcu - uśmiechnąłem się. - Czy ma pan klucze od wszystkich pomieszczeń

zamkowych, tak jak pana prosiłem?

Wszyscy, z wyjątkiem Piotrusia, popatrzyli na mnie jak na wariata.
Dla chłopca było naturalne, Ŝe skarby są w skarbcu.

118

ZAKOŃCZENIE

Poprowadziłem naszą wycieczkę, którą zamykało dwóch funkcjonariuszy policji, z

dziedzińca  przez  północne  i  zachodnie  skrzydło  w  pobliŜe  dziedzińca  gospodarczego,
gdzie  znajdowały  się  dwa  pomieszczenia  zamknięte  wielkimi  drewnianymi  wrotami.
Pierwszym  z  nich  była  prochownia.  Kiedy  wszyscy  weszliśmy  do  środka,  zrobiło  się
tam tłoczno. Pojedyncze światło ledwo rozświetlało pomieszczenie.

- I co? - zapytał Łukasz.
- Popatrzcie, to miała być prochownia, a jej ściany pocą się, pokrywają drobną

warstwą wilgoci - powiedziałem.

KaŜdy od razu przeciągnął palcami po ścianach sprawdzając, czy mówię prawdę.
- To chyba normalne w takich miejscach - Krzysiek wzruszył ramionami.
- Nim przejdziemy do skarbca, chciałbym z wami coś jeszcze omówić - oznajmiłem.

-  Pamiętacie?  Mamy  to,  czego  nie  ma  król.  Nasi  trzej  bohaterowie  mieli  dostęp  do
wspaniałego  zamku,  w  którym  był  skarbiec.  Pieniądze  zawsze  były  tym,  czego
brakowało  polskim  królom.  Przypomnijcie  sobie  teraz  drugie  zdanie  wskazówki
prowadzącej do skrytki.

- Król nie potrafi być jak to, na czym stoimy - powiedziała Baśka.
- Na czym stoi zamek? - uśmiechnąłem się i dotknąłem skalnych ścian.
- Ogrodzieniec stoi na skale, a na palcach obu rąk moŜna policzyć polskich królów,

którzy byli dość stanowczy, by rządzić nie obawiając się moŜnowładców, nie
utrzymując władzy tylko dzięki rozdawnictwu przywilejów. Chodźmy teraz do
skarbca.

Oficer policji poszedł pierwszy, otworzył nam drzwi sali szerokiej na trzy i długiej

na sześć metrów. Tu ściany wykonano z cegieł pokrytych freskami.

Malunki przez lata były częściowo zamazane, a przedstawiały róŜne straszliwe

stwory o wielkich oczach i gigantycznych zębiskach, zionące ogniem. Były tu smoki i
diabły. Wszystko to miało wytworzyć w dawnych wiekach odpowiedni nastrój tego
miejsca. Z jednej strony freski ostrzegały rabusiów przed groźnymi reperkusjami
kradzieŜy, a z drugiej przypominały, jak ulotną wartością był jakikolwiek skarb.

- Julian, przypomnij, co było dalej w liście profesora Kraka - poprosiłem zakonnika.
- Wybierz stronę wroga i uderz trzy razy.
- Zastanawialiśmy, co to znaczy strona wroga, pamiętacie? Wśród wrogów byli i

Albrecht, i Wasyl, nawet wybraliśmy trop metafizyczny i zastanawialiśmy się nad
samym szatanem. Rozejrzyjcie się!

- Na wszystkich czterech ścianach jest diabeł - pierwszy odezwał się oficer policji.
- Przyszło mi coś do głowy i zaraz przekonamy się, czy moja teoria była słuszna.

Ostatnie zdanie wskazówek brzmiało: Tam skarb nasz, gdzie strach nasz. Czy
pamiętacie z czasów liceum jakieś sentencje związane ze strachem?

- Strach ma wielkie oczy - rzucił Piotruś.
- „Strach dodaje nogom skrzydeł”, to Wergiliusz - dodał Julek.
- „Kto Ŝyje w strachu, nigdy nie będzie wolny”, to Horacy - uśmiechnął się policjant.
- „Kto wiele pragnie, wiele przeŜywa strachu”, to Cervantes - powiedziała Baśka.
- Ja najbardziej zapamiętałem Ezopa: „Lepiej umrzeć od razu, niŜ całe Ŝycie

przepędzić w strachu” - mówiłem. - Przyjrzyjcie się tym ścianom. Oprócz diabłów było
tu jeszcze coś, co powtarzało się po kaŜdej stronie. Jak widzicie, freski zostały

119

zniszczone. Między innymi ktoś tłukł w malunki róŜnymi narzędziami, zapewne
bronią, moŜe nawet strzelano do nich? Skala tego wandalizmu pokazuje, co wzbudzało
największą niechęć, a moŜe strach wśród ludzi, którzy tu przybywali.

Głowy wszystkich obracały się dookoła szukając podobieństw, porównując.
- Śmierć - oznajmił oficer.
- Kolejny raz naleŜą się panu gratulacje - przyznałem. Diabłom na freskach

towarzyszyły wizerunki śmierci, z których zostały kosy, kawałki czarnych płaszczy lub
tylko  fragment  postaci.  Wyjąłem  z  plecaka  długi  nóŜ.  Wydłubałem  nim  fragment
zaprawy  między  cegłami  w  miejscu,  gdzie  znajdował  się  fresk  ze  śmiercią.  Potem
wyjąłem  małą  ręczną  wiertarkę  z  cienkim  wiertłem.  DrąŜyłem  otwór,  dopóki  nie
poczułem,  Ŝe  trafiłem  na  coś  twardego.  Zapaliłem  latarkę  i  poświeciłem  w  otwór  o
ś

rednicy kilku milimetrów.

- Niech pan stuknie trzy razy - poprosiłem policjanta wręczając mu długi szpikulec.
Wsunął ostrze w dziurę i trzy razy stuknął. Wszyscy usłyszeliśmy charakterystyczny

odgłos stukania metalu o metal.

- Co to znaczy? - pytał Julek. - Tam jest skarb?
- NaleŜy wam się jeszcze małe wyjaśnienie w sprawie obrazu z Tyńca -

uśmiechnąłem się.

- Okłamałeś nas i ten obraz krył rozwiązanie - oburzył się Krzysiek.
- Gdybyś tylko chciał, sam byś je zobaczył - odparłem. - Po moim i Julka wyjeździe

z Tyńca poszliście do opactwa?

- Tak - mruknął Krzysiek.
- I co?
- Nic - obojętnie wzruszył ramionami. - Ładny religijny obraz.
- To jest wskazówka! - powiedziałem z przekonaniem. - Skarbem na obrazie jest

Księga  Reguły  podtrzymywana  przez  dwie  postaci:  Wenus  Niebiańską  i
Wstrzemięźliwość.  Księga  jest  jakby  zawieszona  pomiędzy  niebem  a  ziemią,  a  to
Wenus  Ziemska,  symbolizująca  to  co  nieczyste,  podaje  świętemu  Benedyktowi
kałamarz. Jest to alegoria religijna, ale i proste wskazanie, gdzie jest ukryty łup.

Księga to skarb, z otwartej księgi, jak ze skarbca, czerpiemy korzyści, ale

symbolicznie  wędrując  palcem  po  wersach  znajdujemy  się  w  środku  skarbnicy,  bo
skarb  jest  wszędzie  -  okręciłem  się.  -  Spójrzcie  na  sufit,  na  podłogę.  Wszędzie  były
jakieś  maszkary,  wizerunki  naszych  strachów,  a  tam  skarb  nasz,  gdzie  strach  nasz.
Jesteśmy  w  puszce  ze  srebra,  w  czymś  w  rodzaju  srebrnej  komnaty.  Jakub  Lisek
mówił,  Ŝe  Bałamuth  miał  kontakty  z  ludwisarzami  i  hutnikami.  To  chyba  wszystko
tłumaczy?

Moi towarzysze z niedowierzaniem rozglądali się po komnacie.
- Gdyby państwo potrzebowali porady prawnej w sprawie przeciwko skarbowi

państwa o kwotę znaleźnego, to słuŜę pomocą - prawnik pierwszy otrząsnął się i zaczął
rozdawać nam swoje wizytówki.

***

Moje odkrycie potwierdziły późniejsze ekspertyzy specjalistów. Wykazały one, Ŝe za

ceglanymi ścianami znajdowały się sztaby srebra ułoŜone jak boazeria. Oceniono, Ŝe
było tu sześćset kilogramów srebra. Narodziły się jednak kolejne problemy: jak wybrać
srebro nie niszcząc zabytkowych fresków i co zrobić ze skarbem? NaleŜał on do skarbu

120

państwa, ale czy jego część nie powinna być przekazana na rzecz zamku Ogrodzieniec?
My teŜ mieliśmy prawa do znaleźnego...

Z tego co wiem, skrytki do dziś nie opróŜniono.
Krzysiek dobrowolnie poddał się karze, a jego zeznania obciąŜyły gangsterów,

którzy na długie lata trafili za kratki. Krzysiek teŜ nie uniknął kary, ale jemu ten trudny
czas upłynął chyba łatwiej, bo odwiedzały go i Baśka, i Karola. Utraciłem z nimi
kontakt i nie wiem, którą z nich wybrał Krzysiek.

Julek wyjechał na misję do Afryki. Z niepokojem obserwowałem doniesienia z

Czarnego Lądu, bo wiedziałem, Ŝe Julek był nieustraszony i z pewnością nie lękał się
wojen nękających ten kontynent. Na zawsze pozostał wierny swoim ideałom.

Łukasz nie otrzymał znaleźnego, ale słyszałem, Ŝe podobno wygrał sporą sumę w

grach liczbowych, a do tego zaangaŜował się w Ŝycie polityczne. Pewnego dnia
zobaczyłem jego nazwisko na liście kandydatów na waŜne stanowisko ministerialne w
resorcie gospodarczym.

Piotrusia spotkałem kilka lat później i bardzo mi pomógł w rozwikłaniu pewnej

zagadki. Wtedy dowiedziałem się, Ŝe Sylwia i Andrzej napisali plan projektu
badawczego, dostali z zagranicy pieniądze na jego realizację i wyjechali do Azji
wykonać zamierzone zadanie.

Zapytacie: co z Danielą? Postanowiła zrobić karierę w show-biznesie, a nie było tam

miejsca  dla  mnie.  Z  kolorowych  gazet  dowiadywałem  się,  z  kim  ją  widywano,  z  kim
pojawiała  się  na  bankietach.  Pewnego  dnia  z  wytwórni  muzycznej  otrzymałem  płytę.
Na  okładce,  przy  piosence  pod  tytułem  „Biała  flaga”  z  repertuaru  „Republiki”
znalazłem dedykację:

Pawłowi.

Wróciłem do domu, włoŜyłem płytę do odtwarzacza i słuchałem, jak moja

przyjaciółka śpiewa:

Gdzie oni są?
Gdzie wszyscy moi przyjaciele?
Zabrakło ich, choć zawsze
było ich niewielu...
Gdzie są moi przyjaciele?
Wojownicy z tamtych lat.
Zawsze było ich niewielu,
teraz jestem sama.

KONIEC