1
Mgr Jolanta Sadek
WYSOKIE PROSTE USTAWIENIE (STANIE) GŁÓWKI
POSITIO CAPITIS RECTA ALTA
Jest to nieprawidłowość położnicza, w której główka wstawia się albo wstawiła się
do wchodu szwem strzałkowym w wymiar prosty (lub prawie prosty) zamiast w wymiar
poprzeczny miednicy.
Główka może być w przygięciu lub ułożeniu odgięciowym.
Częstość występowania 0,5-1% porodów główkowych.
Wyróżnia się dwie odmiany:
A
– przednie wysokie proste ustawienie główki – potylica zwrócona do przodu (do spojenia
łonowego); trzy razy częściej.
B
– tylne wysokie proste ustawienie główki – potylica zwrócona do tyłu (do kości
krzyżowej)
Przyczyny:
- miednica długa,
- miednica ogólnie ścieśniona,
- miednica płaska, płasko-krzywicza,
- niewspółmierność płodowo-miednicowa,
rzadko:
- łożysko przodujące,
- zniekształcenie macicy,
- mięśniaki macicy,
- wady rozwojowe płodu,
- przodowanie części drobnych.
ROZPOZNANIE
I. Badanie zewnętrzne
1. zaburzenia w budowie miednicy,
2. II chwyt Leopolda:
- odmiana A – grzbiet w linii środkowej ciała matki,
- odmiana B – dużo części drobnych,
2
3. III i IV chwyt Leopolda:
- przy ustalonej główce we wchodzie, symetryczne położenie główki w stosunku
do osi symetrii ciała,
- główka wydaje się wąska, ponieważ palce obejmują nie wymiar prosty (czołowo-
potyliczny, 12 cm), lecz w przednim wysokim prostym ustawieniu wymiar
dwuciemieniowy 9,5 cm, a w tylnym wymiar dwuskroniowy 8 cm.
4. V chwyt Leopolda:
- wystawianie główki nad spojenie łonowe,
5. Czynność serca płodu:
- przy odmianie A – najlepiej słyszalna w linii środkowej,
- przy odmianie B – najlepiej słyszalna głęboko bocznie, przy ułożeniu rodzącej
na boku.
II. Badanie wewnętrzne,
- główka we wchodzie miednicy,
- szew strzałkowy w wymiarze prostym,
- ciemiączko tylne:
bliżej spojenia łonowego – przy ustawieniu przednim,
bliżej kości krzyżowej – przy ustawieniu tylnym,
- przy ustalonej główce do promontorium nie można dojść.
Wysokie proste stanie główki jest nieprawidłowym wstawieniem się główki, które
uniemożliwia poród!
Rozpoznanie = cięcie cesarskie
Jedynie przy obszernej miednicy i małej, z dużą zdolnością adaptacyjną główce płodu
można podjąć próbę porodu drogami naturalnymi – główka nie dokonuje wówczas
żadnych zwrotów, przez kanał rodny przechodzi szwem strzałkowym w wymiarze
prostym.
Postęp porodu następuje przez zygzakowate ruchy wokół promontorium.
W czasie porodu: duża adaptacja główki, duże przedgłowie
Niepostępujący poród cięcie cesarskie!
Niebezpieczeństwa- przy późnej interwencji:
- pęknięcie macicy,
- zamartwica płodu,
- obumarcie płodu.
Wymiar prosty w
ułożeniach przygięciowych
BPD w wysokim prostym
przednim staniu główki
3
Mgr Jolanta Sadek
NISKIE POPRZECZNE USTAWIENIE GŁÓWKI
POSITIO CAPITIS TRANSVERSA IMA
Jest to sytuacja położnicza, w której główka płodu przechodząc przez kanał rodny
nie dokonuje II zwrotu i szwem strzałkowym znajduje się w wymiarze poprzecznym
wychodu.
Mimo skurczów macicy i parcia rodzącej końcowa faza II okresu porodu jest przedłużona lub
dochodzi do całkowitego zatrzymania dalszego postępu porodu.
1,5-2% położeń główkowych
W zależności, po której stronie znajduje się ciemiączko tylne wyróżniamy:
I
lub lewe niskie poprzeczne, II lub prawe niskie poprzeczne
ustawienie główki, ustawienie główki
Przyczyny:
- miednica płaska, płasko-krzywicza,
- miednica androidalna,
- miednica antropoidalna,
- mała okrągła główka i jednocześnie obszerna miednica,
- nadmiernie rozciągnięte i wiotkie mięśnie przepony miednicy,
- wtórnie osłabiona czynność skurczowa macicy.
Badanie wewnętrzne:
- główka na dnie miednicy, zajmuje całe zagłębienie krzyżowo-biodrowe,
- kolce kulszowe niewyczuwalne – punkt prowadzący poniżej linii międzykolcowej,
- punkt prowadzący – okolica międzyciemieniowa (ciemiączka prawie na jednakowej
wysokości, co świadczy o lekkim odgięciu główki),
- szew strzałkowy w wymiarze poprzecznym,
- ciemiączko tylne po lewej – I (lewe) niskie poprzeczne ustawienie główki,
lub po prawej stronie – II (prawe) niskie poprzeczne ustawienie główki.
Mechanizm porodu:
1. Mała okrągła główka, nie napotykając żadnych oporów w obszernej miednicy, nie
dokonuje zwrotów, i w jakim ułożeniu i ustawieniu wchodzi do wchodu, w takim samym
schodzi na dno miednicy,
2. W miednicach o skróconych wymiarach prostych płaszczyzn główka dopasowuje się do
szerokiego, poprzecznego wymiaru.
Nieprzygięta główka swoim wymiarem dwuskroniowym jako najmniejszym, przechodzi w
wymiarze poprzecznym przez wszystkie płaszczyzny miednicy.
4
W czasie przechodzenia przez kanał rodny, z powodu skróconego wymiaru prostego
nie dokonuje żadnego ze swoich zwrotów.
Główka na dnie miednicy znajduje się niedostatecznie przygięta, a szew strzałkowy
przebiega w poprzecznym wymiarze wychodu miednicy.
Przy stwierdzeniu badaniem wewnętrznym niskiego poprzecznego stania główki należy,
przy braku objawów zagrożenia płodu, stworzyć warunki do zwrotu główki szwem
strzałkowym do wymiaru prostego.
W tym celu należy rodzącą ułożyć na boku odpowiadającym potylicy płodu.
Podstawowa zasada: rodzącą układamy po tej stronie, po której znajduje się ta część
główki, która ma zstąpić niżej i zwrócić się do przodu.
Mechanizm działający podczas zmiany ułożenia: np. przy lewym niskim
poprzecznym staniu główki układamy rodzącą na lewym boku. Macica opada na lewą
stronę. Długa oś płodu napiera wtedy od góry i strony lewej w kierunku dołu i na prawą
stronę. W ten sposób wierzchołek główki poddawany jest naporowi działającemu
w kierunku prawej ściany miednicy, tzn. potylica z ciemiączkiem tylnym oddala się
nieco od lewej ściany miednicy, czyli zyskuje swobodę i ruchomość może zstępować
niżej.
Najprościej – główka wykonuje ruch przeciwny do ruchu pośladków, przy czym
osią jej obrotu jest szyja.
Zstępując niżej główka przygina się i podczas odpowiednio silnych skurczów może
dokonać zwrotu wewnętrznego.
Przy osłabionej czynności skurczowej – 5 j.m. Oksytocyny we wlewie kroplowym
w 500 ml 5% glukozy / 0,9% NaCl lub w pompie infuzyjnej
Skurcze parte wyrabiać przy leżeniu rodzącej na boku,
Jeśli wcześniej nie zaistnieją wskazania (zaburzenia ASP, spadek pH krwi włośniczkowej),
to po pół godziny wyczekiwania (do godziny), gdy główka nie dokonała II zwrotu, należy
poród ukończyć zabiegiem położniczym (zalecana trakcja próżniowa; pelotę należy
zakładać na okolicę ciemiączka tylnego, a nie na punkt prowadzący).
Literatura:
1. Bręborowicz G. (red): Położnictwo. Podręcznik dla położnych i pielęgniarek. PZWL, Warszawa
2002
2. Pisarski T. (red): Położnictwo i ginekologia. Podręcznik dla studentów. PZWL, Warszawa 2001
3. Pschyrembel W.: Położnictwo praktyczne i operacje położnicze. PZWL, Warszawa 1997
4. Troszyński M.: Ćwiczenia położnicze. PZWL, Warszawa 2009