konstytucja

KONSTYTUCJA

KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH
Dr Mariusz Paździor

egzamin pisemny „0” – 21.06.2009 r. godz. 17.00

KSP WK 1 21.02.2009
Co to jest konstytucja? – termin
Konstytucja (od łac. constituo,-ere - urządzać, ustanawiać, regulować) – jest to akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, która zazwyczaj
ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie.

Przykłady konstytucji polskich:
Konstytucja 3 Maja – 3.05.1791 r.
Konstytucja Księstwa Warszawskiego – 22.07.1807 r.
Konstytucja Królestwa Polskiego – 27.11.1815 r.
Konstytucja Wolnego Miasta Krakowa i jego okręgu z 1815 – 3.05.1815 r.
Konstytucja Wolnego Miasta Krakowa i jego okręgu z 1818 – 11.09.1818 r.
Konstytucja Wolnego Miasta Krakowa z 1833 – 29.07.1833 r.
Statut Organizacyjny dla Królestwa Polskiego – 14/26. 02.1832 r.
Statut Krajowy Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim – 26.02.1861 r.
Mała Konstytucja z 1919 – 20.02.1919 r.
Konstytucja marcowa – 17.03.1921 r.
Nowela sierpniowa – 2.08.1926 r.
Konstytucja kwietniowa – 23.04.1935 r.
Mała Konstytucja z 1947 – 19.02.1947 r.
Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej – 22.07.1952 r.
Ustawa Konstytucyjna o trybie przygotowania i uchwalenia Konstytucji RP – 23.04.1992 r.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej – 02.04.1997 r.

PODZIAŁ KONSTYTUCJI:
1.

KONSTYTUCJE SZTYWNE I ELASTYCZNE – kryterium stanowi moc prawna konstytucji w stosunku do ustaw zwykłych.

Konstytucja elastyczna to taka, która zmienia się w takim trybie jak ustawy. Zatem wyodrębnienie konstytucji opiera się na kryterium
materialnym czyli treści konstytucji, a nie formalnym czyli mocy prawnej regulacji (np. konstytucja Wielkiej Brytanii).
Konstytucje sztywne to takie, które wymagają szczególnego trybu dla ich zmian.
Projekt ustawy o zmianie konstytucji może przedłożyć:
- co najmniej 1/5 ustawowej liczby posłów,
- Senat,
- prezydent,
Zmiana konstytucji następuje w drodze ustawy uchwalonej w jednakowym brzmieniu przez Sejm i następnie przez Senat (w terminie nie
dłuższym niż 60 dni). Ustawę o zmianie konstytucji uchwala Sejm w obecności co najmniej 2/3 głosów w obecności co najmniej połowy
ustawowej liczby posłów oraz Senat bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby senatorów. Po
uchwaleniu przez parlament Marszałek Sejmu przedkłada prezydentowi ustawę do podpisu. Prezydent podpisuje ustawę w ciągu 21 dni i
zarządza jej ogłoszenie w dzienniku ustaw.

KONSTYTUCJE JEDNOLITE I ZŁOŻONE (formalna, materialna}

Konstytucje jednolite ujmują całą materię konstytucyjną w jednym akcie prawnym. Natomiast konstytucje złożone składają się z kilku
aktów, z których każdy reguluje pewien odcinek materii konstytucyjnej.

KONSTYTUCJA
1)

jest to akt prawa pisanego o najwyższej mocy prawnej w systemie prawa danego państwa.
Najwyższa moc prawna przepisów konstytucji oznacza, że:
- przepisy prawne zawarte w konstytucji są punktem wyjścia dla przepisów prawnych zawartych w aktach niższego rzędu
- przepisy aktów niższego rzędu nie mogą być sprzeczne z przepisami konstytucji
- przepisy aktów niższego rzędu powinny rozwijać przepisy konstytucji
Nadrzędność konstytucji może zostać złamana nie tylko wówczas, gdy ustawodawca zwykły wyda ustawę sprzeczną z konstytucją, lecz także
wówczas, gdy ustawy takiej nie wyda,
a jej wydanie jest warunkiem realizacji postanowień konstytucji;

akt określający podstawowe zasady ustroju państwa, ustrój naczelnych organów państwa, zakres ich kompetencji i wzajemne relacje.

Konstytucja jest ustawą ponieważ uchwalana jest przez parlament jako najwyższego ustawodawcę. Konstytucja zawiera zatem również
cechy ustawy, ale przysługują jej pewne specyficzne cechy tylko jej właściwe i dlatego określamy ją mianem ustawy zasadniczej.

Cechy konstytucji:
1.

szczególna treść

szczególna forma

szczególna moc prawna

Ad.1 Z punktu widzenia treści konstytucje dzielimy na:

pełne (tzw. duże)

małe (niezawierające wszystkich zakładanych składników treści)

Konstytucja pełna obejmuje:

•

nawiązanie do podstaw ustroju politycznego państwa czyli określenie podmiotu władzy suwerennej w państwie ( do kogo ona należy i jak
jest sprawowana);

•

uregulowania dotyczące praw człowieka – konstytucje określają źródło praw wolności człowieka i obywatela oraz określają gwarancje
tych praw i środki ich dochodzenia;

•

nawiązanie  do  podstaw  ustroju  gospodarczego  i  społecznego  państwa  -  podstawą  ustroju  gospodarczego  Polski  stanowi  społeczna
gospodarka  rynkowa,  oparta  na  wolności  działalności  gospodarczej,  własności  prywatnej,  solidarności,  dialogu  i  współpracy  partnerów
społecznych.
Ustrój  społeczny  oparty  jest  na  wolności  zrzeszania  się  i  pluralizmie  (pluralizm  oznacza  wolność  funkcjonowania  wielu  organizacji  w

NACZELNE ZASADY KONSTYTUCYJNE 74 min

Konstytucyjną zasadą prawą jest norma prawna o podstawowym znaczeniu dla charakterystyki ustroju państwa. Są to takie normy prawne zawarte w
konstytucji, które cechuje szczególna doniosłość:

•

określa istotne cechy danej instytucji,

•

wynikają z niej inne normy konstytucyjne,

•

wyraża podstawowe wartości konstytucyjne.

Zasady naczelne Konstytucji (rozdz. 1 „Rzeczypospolita”):

1.

zasada republikańskiej formy państwa

zasada suwerenności narodu

zasada reprezentacji politycznej

zasada pluralizmu politycznego

zasada demokratycznego państwa prawnego

zasada podziału władzy

zasada społecznej gospodarki rynkowej

zasada decentralizacji władzy publicznej i samorządu terytorialnego

zasada przyrodzonej godności człowieka

Zasada republikańskiej formy państwa

Republika – republika – rzeczpospolita – rzecz wspólna, rzecz ludu
Rzeczpospolita jest synonimem dobra wspólnego wszystkich obywateli – chodzi tu o zbiorowość obywateli, którzy tworzą wspólnie państwo.
Rzeczpospolita jest synonimem republikańskiej formy państwa. Negatywnie zasada ta oznacza wykluczenie w państwie jakiejkolwiek władzy
dziedzicznej lub dożywotniej. Zasada ta wyznacza formę sprawowania władzy, która jest skupiona w rękach większości obywateli.

Zasada suwerenności

Zgodnie z art. 4 Konstytucji władza zwierzchnia w Rzeczypospolitej Polskiej należy do Narodu. Naród sprawuje władzę przez swoich przedstawicieli
lub bezpośrednio.
Jan Jakub Rousseau w umowie społecznej z 1762 r. utożsamiał władzę suwerenną
z konstrukcją woli powszechnej. Wola powszechna charakteryzuje się następującymi cechami:

•

jest niepozbywalna czyli nie podlega odstąpieniu

•

jest niepodzielna czyli władza jest jednolita i stanowi całość

•

jest nieprzenoszalna – suweren musi zatem sprawować wadze bezpośrednio.

Koncepcja ta była możliwa do zrealizowania jedynie w małych państwach dlatego też Rousseau był skłonny zmodyfikować swoje twierdzenia i
dopuścić sprawowanie władzy zwierzchniej narodu przez przedstawicieli. Wymagał jednak spełnienia następujących warunków:

•

przedstawiciele nie mogą mieć żadnej własnej władzy, czyli nie mogą o niczym samodzielnie decydować;

•

muszą być związani mandatem imperatywnym;

•

ustawa przyjęta przez zgromadzenie ustawodawcze staje się doskonała czyli wchodzi w życie dopiero po jej przyjęciu przez naród w

referendum;

Naród  pojmowany  jest  w  kategoriach  politycznych  i prawnych,  a nie  w  sensie  etnicznym.  Pojęcie  narodu  należy  odnosić do  wszystkich  obywateli
Rzeczypospolitej.
W  orzeczeniu  z  dnia  11.05.2005  r.  Trybunał  Konstytucyjny  orzekł  o  zgodności  traktatu  akcesyjnego  z  Konstytucją  (traktat  akcesyjny  to  umowa
międzynarodowa  między  15  starymi  członkami  Unii  a  dziesięcioma,  którzy  teraz  do  niej  wstępują;  to  najważniejsza  umowa  w  powojennej  historii
Polski;  reguluje  warunki  wejścia  do  UE;  dokument  składa  się  z:  traktatu  w  sprawie  przystąpienia;  aktu  dotyczącego  warunków  przystąpienia  i
dopasowania  do  już  obowiązujących  traktatów  (tu  będą  np.  opisy  okresów  przejściowych);  protokołów  dodatkowych;  wspólnych  i  jednostronnych
deklaracji (m.in. polskiej w sprawach ochrony życia poczętego); aktu końcowego).

Argumenty, które przemawiają za powyższą zgodnością:

art. 90 Konstytucji dopuszcza przekazanie kompetencji organów władzy państwowej w niektórych sprawach na rzecz organizacji
międzynarodowej;

tryb i przedmiot przekazania jest zgodny z Konstytucją jako najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej;

przedmiot przekazania podlega ocenie konstytucyjności przez Trybunał Konstytucyjny z punktu widzenia respektowania suwerennościi
bezpieczeństwa państwa.

Naród sprawuje władzę przez swoich przedstawicieli lub bezpośrednio. Demokracja bezpośrednia to sposób sprawowania władzy, w którym decyzje
podejmowane są bezpośrednio przez ogół wyborców, bez pośrednictwa organów państwowych. Podstawową formą jest instytucja referendum.
Konstytucja przewiduje 4 rodzaje referendów:

referendum ogólnokrajowe – art. 125 Konstytucji RP „Referendum”

W sprawach o szczególnym znaczeniu dla państwa może być przeprowadzone referendum ogólnokrajowe.

Referendum ogólnokrajowe ma prawo zarządzić Sejm bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby
posłów lub Prezydent Rzeczypospolitej za zgodą Senatu wyrażoną bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy
ustawowej liczby senatorów.

Jeżeli w referendum ogólnokrajowym wzięło udział więcej niż połowa uprawnionych do głosowania, wynik referendum jest wiążący.

Ważność referendum ogólnokrajowego oraz referendum, o którym mowa w art. 235 ust. 6, stwierdza Sąd Najwyższy.

Zasady i tryb przeprowadzenia referendum określa ustawa.

referendum w sprawie wyrażenia zgody na ratyfikację umowy międzynarodowej przewidującej przekazanie organizacji lub organowi
międzynarodowemu kompetencji organów władzy państwowej w niektórych sprawach;

referendum w sprawie zatwierdzenia zmian Konstytucji dotyczące postanowień zawartych w rozdz. 1 Konstytucji RP „Rzeczpospolita”, w rozdz.
2 „Wolności, prawa i obowiązki człowieka i obywatela” i w rozdz. 12 „Zmiana Konstytucji” art. 235 ust.6;

referendum lokalne – art. 170 Konstytucji RP

Przejawem demokracji bezpośredniej jest również tzw. inicjatywa ludowa. Zgodnie z art. 118 ust. 2 Konstytucji RP inicjatywa ustawodawcza
przysługuje grupie co najmniej 100 tys. Obywateli mających prawo wybierania do Sejmu.

Zasada demokratycznego państwa prawnego

Została wprowadzona do ustroju w toku rewizji Konstytucji PRL z 29.12.1989 r. Zgodnie z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolita Polska jest
demokratycznym państwem prawnym rzeczywistniającym zasadę sprawiedliwości społecznej. Państwo prawne to państwo, w którym prawo
powinno być przestrzegane przez wszystkich jego adresatów, ale przede wszystkim przez organy państwowe. Organy władzy publicznej mają
obowiązek działania na podstawie i w granicach prawa. Pozycję prawną obywatela powinna kształtować zasada „co nie jest zabronione, jest
dozwolone”. Natomiast w odniesieniu do organów państwa powinna obowiązywać zasada „tylko to jest dozwolone, co zostało przez prawo
przewidziane jako ich zadanie lub kompetencja”. Nie można domniemywać kompetencji jeśli nie wynika ona z wyraźnego przepisu prawa. Zasada
demokratycznego państwa prawnego jest pewną konstytucyjną klauzulą generalną, zawiera bowiem w sobie wiele zasad i reguł o bardziej
szczegółowym charakterze, które nie zostały bezpośrednio wyartykułowane w Konstytucji:

zasady dotyczące praw człowieka, zgodnie z którymi organy władzy publicznej powinny działać tylko w granicach prawa, np. prawo do
sądu, prawo do ochrony życia, prawo do prywatności, zasada sprawiedliwości społecznej, zasada praworządności;

zasady dotyczące stanowienia prawa, tzw. zasady przyzwoitej legislacji, np. lex retro non agit, zasada określoności prawa czyli jasności
przepisów, zachowanie odpowiedniego vacatio legis, ochrona praw nabytych, czyli uzyskane raz prawo nie może być odebrane ani w
niekorzystny sposób zmodyfikowane;

zasady dotyczące sposobu organizacji i funkcjonowania państwa – przede wszystkim zasada trójpodziału władzy;

zasada względnej swobody ustawodawczej w stanowieniu prawa oraz zapewnienie równowagi budżetowej.

wykład z 07-03-2009 r.

Zasada pluralizmu politycznego i społeczeństwa obywatelskiego

Pluralizm polityczny - w znaczeniu szerszym - odnieść należy do wolności tworzenia i działania różnorodnych organizacji społecznych np.
stowarzyszeń , związków zawodowych.
Pluralizm polityczny – w znaczeniu węższym - należy odnieść do wolności tworzenia i działania partii politycznych jako organizacji, które
wywierają najsilniejszy wpływ na funkcjonowanie władzy publicznej.
Związki zawodowe - są to organizacje zrzeszające pracowników i reprezentujące ich interesy, zarówno wobec pracodawców jak i władz publicznych.
Art. 59 Konstytucji
Partie polityczne - są to organizacje, które zrzeszają członków na zasadach dobrowolności i równości dążące do zdobycia lub utrzymywania władzy
w państwie metodami demokratycznymi.
Cechy charakterystyczne partii politycznej

Członkami partii politycznej mogą być tylko obywatele polscy.

Obywatele mogą się zrzeszać w partii tylko na zasadach dobrowolności i równości

Celem działania partii jest wpływanie metodami demokratycznymi na kształtowanie polityki państwa i sprawowania władzy publicznej.

Partia polityczna aby uzyskać pełnię działania musi zostać wpisana do ewidencji partii politycznych, prowadzonej przez Sąd Okręgowy w
Warszawie. Sąd nie może odmówić rejestracji, jeżeli partia spełnia wszelkie wymogi formalne.
Zgodnie z Konstytucją zakazane jest istnienia partii politycznych i innych organizacji odwołujące się w swoich programach do totalitarnych praktyk i
metod działania(nazizmu, faszyzmu i komunizmu), a także tych, których program lub działalność zakładem dopuszcza nienawiść rasową lub
narodowościową, stosowanie przemocy w celu zdobycia władzy lub wpływu na politykę państwa, albo przewiduje utajnienie struktur lub
członkostwa.
Partie polityczne są finansowane z budżetu państwa i otrzymują:

•

dotację podmiotową ( jako zwrot poniesionych wydatków w kampanii wyborczej)

•

subwencję statutową ( na działalność statutową partii)

Partie polityczne nie mogą nie prowadzić działalności gospodarczej, nie mogą prowadzić zbiórek publicznych, ani wynajmować nieruchomości na
działalność gospodarczą. Z otrzymanych środków budżetowych partie muszą składać sprawozdania finansowe, które podlegają badaniu przez
Państwową Komisję Wyborczą.
Ś

rodki masowego przekazu, Kościoły i związki wyznaniowe

Rzeczypospolita Polska zapewnia wolność prasy i innych środków społecznego przekazu. Występuje w Polsce zakaz cenzury prewencyjnej (przed
wydaniem).
Cenzura prewencyjna środków przekazu oraz koncesjonowanie prasy są zakazane.
Kościoły i związki wyznaniowe
1.Konstytucja zapewnia równouprawnienie Kościołów i związków wyznaniowych.
2.

Bezstronność czyli neutralność państwa w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych.

Oparcie treści stosunków między państwem i kościołami i innymi związkami wyznaniowymi na zasadach poszanowania ich autonomii

wzajemnej niezależności każdego w swoim zakresie, oraz współdziałania dla dobra człowieka i do dobra wspólnego.
4.

Stosunki między Rzeczypospolitą Polską a Kościołem katolickim określają umowa międzynarodowa (konkordat) i ustawy

Stosunki między Polską, a innymi kościołami określają ustawy na podstawie umów zawartych przez Radę Ministrów z ich właściwymi

przedstawicielami.

Zasada podziału władzy

Zgodnie z Konstytucją ustrój Rzeczypospolitej Polski opiera się na podziale i równowadze władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej.
Zasada podziału władzy wymaga odrębnego istnienia organów władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej.
Podstawową zasadą rządzącą stosunkami pomiędzy tymi władzami jest zasada równości poszczególnych władz. W jej ramach każda władza powinna
mieć pewne instrumenty, które pozwalają jej powstrzymywać i hamować działania pozostałych władz.

Władzę ustawodawczą sprawują Sejm i Senat – piastuni tej władzy zostali określeni w sposób precyzyjny i wyczerpujący, oznacza to, że żaden inny
organ w państwie nie ma kompetencji do stanowienia aktów o mocy ustawy. Wyjątek stanowi jedynie Art. 234 Konstytucji
Władzę wykonawczą sprawuje Prezydent Rzeczypospolitej Polski i Rada Ministrów (wyliczenie to ma jednak charakter przykładowy).
Władzę sądowniczą sprawują Sądy i Trybunały
TRYBUNAŁY:

•

Trybunał Konstytucyjny,

•

Trybunał Stanu,

SĄDY:

•

Sądy Powszechne( rejonowe, okręgowe, apelacyjne)

•

Sądy Administracyjne (wojewódzkie sądy administracyjne)

•

Naczelne Sądy Administracyjne

•

Sądy Wojskowe

•

Sąd Najwyższy - sprawuje nadzór judykacyjny w zakresie działalności Sądów Powszechnych

Najwyższa Izba Kontroli
NIK  jest organem wspomagającym w kontrolowaniu Rządu jej podstawową rolą jest dokonywanie  samodzielnych ocen, sposobu wykonywania
budżetu przez Rząd i przedkładanie sprawozdań Sejmowi. NIK jest niezależna od Rządu.
Rzecznik Praw Obywatelskich
Na jego działalność wpływa Sejm , ale  z kolei Rzecznik ma duży wpływ na funkcjonowanie  administracji czyli władzy wykonawczej.
Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji
Wykonuje zadania związane z zakresu władzy wykonawczej
Zasada podziału władz nie ma charakteru absolutnego, zatem nie należy jej  pojmować jako zasady, która zakazuje powierzania Rządowi pewnych
kompetencji w zakresie stanowienia prawa, a parlamentowi pewnych decyzji w wykonywaniu prawa.
Zasada podziału władzy zakłada oparcie stosunków pomiędzy poszczególnymi władzami na systemie wzajemnych hamulców, które mają
gwarantować współdziałanie i równowagę władz.
W tym zakresie  można wyróżnić 2 modele stosunków między władzą ustawodawczą a wykonawczą
1. System parlamentarno-gabinetowy
2. System prezydencki
3. System mieszany -  półprezydencki (Francja).

Ad. 1  System parlamentarno – gabinetowy

1.

Cechą charakterystyczną jest tzw. dualizm egzekutywy tzn. wyodrębnienie w ramach władzy wykonawczej Prezydenta oraz Rządu z
Premierem na czele.

Kompetencje głowy państwa {Prezydenta} mają charakter ograniczony, rzeczywiste kierowanie należy do Rządu

Głowa państwa powoływana jest przez parlament lub przy decydującym udziale parlamentu, z tego względu Prezydent nie może zajmować
pozycji równorzędnej z Parlamentem.(nie występuje to w Polsce}.

Parlament wyłania również Rząd , regułą jest, że Premier i Ministrowie piastują również mandaty przedstawicielskie.

Rząd ponosi odpowiedzialność polityczną wobec Parlamentu, co oznacza, że może zostać zmuszony do dymisji, jeżeli popadnie w konflikt z
większością parlamentarną.

Rząd w porozumieniu z głową państwa może rozwiązać parlament przed upływem kadencji.

Ad. 2 System Prezydencki
Występuje w Stanach Ameryki Północnej. Cechą podstawową jest jednolitość egzekutywy. Prezydent jest głową państwa oraz szefem Rządu.
Prezydentowi przysługuje bardzo silna pozycja ustrojowa jest bowiem jednoosobowym zwierzchnikiem władzy wykonawczej. Prezydent wybierany
jest przez naród co daje mu również legitymację demokratyczną. Prezydent powołuje kierowników poszczególnych departamentów, którzy są przed
nim odpowiedzialni. Prezydentowi nie przysługuje prawo do rozwiązywania Parlamentu.
Typową formą realizacji zasady podziału władz jest zracjonalizowany system parlamentarny, charakteryzuje się tym, iż wprowadzone zostają pewne
obwarowania, np. odpowiednia większość, mający na celu zapewnienie stabilnego systemu politycznego.

Zasada społecznej gospodarki rynkowej

W świetle Konstytucji społeczna gospodarka rynkowa oparta jest na wolności działalności gospodarczej , własności prywatnej oraz solidarności
dialogu i współpracy partnerów społecznych.
Społeczna gospodarka rynkowa stanowi podstawę ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej Polski
Społeczna gospodarka rynkowa opiera się na 3 filarach:
1. Wolności działalności gospodarczej to oznacza swobodę podejmowania działalności gospodarczej przez wszystkie podmioty prawa.
Ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny (zakaz
prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne).
2. Własność prywatna, którą należy rozumieć jako wszelkie własności należącą do podmiotów autonomicznych w stosunku do  państwa.
Odjęcie  prawa własności czyli wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym
odszkodowaniem. Ustawa z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami
3. Solidarność, dialog i współpraca partnerów społecznych.
Rozstrzygnięcia spraw spornych  powinno nastąpić z uwzględnieniem dobra wspólnego w drodze dialogu i współpracy. Przykładem formy dialogu
jest Instytucja Komisji Trójstronnej w skład której wchodzą przedstawiciele Rządu, Związków Zawodowych i organizacji pracodawców.
Przedmiotem działań tej komisji są kwestie płacowe oraz kwestie socjalne o szczególnym charakterze.
Praca znajduje się pod ochroną Rzeczypospolitej Polskiej, państwo sprawuje nadzór nad warunkami wykonywania pracy ( poprzez wprowadzenie
płac minimalnych, płatnych urlopów, dni wolnych od pracy, ubezpieczenia społecznego).

Wykład 3 21.03.09

CHARAKTERYSTYKA PRAWA WOLNOŚCI OBYWATELA.

I PODZIAŁ PRAW I WOLNOŚCI ( OSOBISTE)

Podstawowe wolności człowieka i obywatela:

•

prawo do życia od naturalnego poczęcia do naturalnej śmierci;

•

prawo do nietykalności osobistej i bezpieczeństwa osobistego. Pozbawienie lub ograniczenie wolności człowieka może nastąpić tylko na

zasadach i w trybie określonych w ustawie;

•

każdy pozbawiony wolności powinien być traktowany w sposób humanitarny;

•

osoba bezprawnie pozbawiona wolności ma prawo do odszkodowania;

•

prawo do domniemania niewinności, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu;- prawo do ochrony życia

prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz o decydowaniu o swoim życiu osobistym;

•

prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i nie

zawistny sąd;

Wolność sumienia i religii.

Wolność religii obejmuje wolność wyznania lub przyjmowania religii według własnego wyboru oraz do uzewnętrzniania swojej religii.

•

Wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji.

•

Prawo dostępu człowieka do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych.

•

Wolność poruszania się po terytorium RP oraz wyboru miejsca zamieszkania i pobytu.

ródła wolno

ci i praw okre

lonych w Konstytucji.

Zgodnie. z Konstytucją przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest ona
nienaruszalna a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych.

Zasada równo

ci wobec prawa.

Zgodnie. z Konstytucją wszyscy są wobec prawa równi. Zasada ta obejmuje:

•

zasadę równości wobec prawa;

•

zasadę równego traktowania wszystkich przez władzę publiczną;

•

zakaz dyskryminacji w życiu politycznym, społecznym i gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.

Standardy ponadnarodowej ochrony praw człowieka.

System ONZ.

Oparty na powszechnej deklaracji praw człowieka z 10.12.1948r. Deklaracja ma charakter uchwały zgromadzenia ogólnego ONZ ( nie jest
umową miedzy narodową).

System Rady Europy.

Jest to organizacja międzynarodowa, której zadaniem jest ochrona praw człowieka oraz rozpowszechnianie demokracji parlamentarnej
od 26.11.1991 Polska jest w systemie Rady Europy.

Kluczowym dokumentem jest Europejska Konwencja o Ochronie Praw człowieka i Podstawowych wolności z 4.11.1950r.

Najważniejszym organem jest Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu ( Francja).

System Unii Europejskiej.

Organem jest Europejski Trybunał Sprawiedliwości w Luxemburgu.

II WOLNOŚCI I PRAWA POLITYCZNE.

Związane są ze swobodą wyrażania poglądów i tworzenia zrzeszeń. Czyli każdemu zapewnia się:

•

wolność zrzeszania się.

•

wolność zrzeszania się w związkach zawodowych , organizacjach społeczno-zawodowych, organizacjach społeczno-zawodowych

rolników oraz w organizacjach pracodawców, stowarzyszeniach, partiach politycznych oraz różnorodnych organizacjach społecznych;

Zakazane są takiego rodzaju organizacje, w których cel lub działalność są sprzeczne z Konstytucją lub ustawą.

•

wolność organizowania pokojowych zgromadzeń i uczestniczenia w nich;

•

prawo do głosowania w wyborach i referendach ( przysługuje obywatelom polskim, którzy najpóźniej w dniu głosowania kończą 18 lat);

•

prawo dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach;

•

prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy i instytucji publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne;

•

prawo składania petycji, wniosków i skarg w interesie publicznym, własnym lub innej osoby za jej zgodą;

•

inicjatywa ustawodawcza, która przysługuje grupie co najmniej 100 tys. obywateli mających prawo wybierania do Sejmu.

III WOLNO

CI I PRAWA EKONOMICZNE, SOCJALNE I KULTURALNE.

Prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia;

Wolność wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy;

Obowiązek pracy może być nałożony przez ustawę.

Władze publiczne mają obowiązek prowadzenia polityki zmierzającej do pełnego, produktywnego zatrudnienia poprzez realizowanie

programów zwalczania bezrobocia;

Prawo do ochrony zdrowia;

Prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze wzg. na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku

emerytalnego;
7.

Prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy;

Prawo do nauki. Nauka do 18 roku życia jest obowiązkowa;

Obowiązek udzielania przez władze publiczne pomocy osobom niepełnosprawnym;

10.

Obowiązek uwzględnienia przez państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej dobra rodziny;

11.

Rodziny, które znajdują się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej ( wielodzietne i niepełne) maja prawo do szczególnej pomocy ze

strony władz publicznych;
12.

Pomoc szczególnie przysługuje matce przed i po urodzeniu dziecka np. urlopu macierzyńskiego, wychowawczego;

13.

Obowiązek prowadzenia przez władze publiczną polityki zapewniającej bezpieczeństwo ekologiczne współczesnemu i przyszłemu

pokoleniu;
14.

Ochrona środowiska jest obowiązkiem władz publicznych;

15.

Władze publiczne mają obowiązek prowadzić politykę sprzyjającą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli. W szczególności

mają obowiązek przeciwdziałać bezdomności, wspierać rozwój budownictwa socjalnego oraz popierać działania obywateli zmierzające do uzyskania
własnego mieszkania;
16.

Władze publiczne mają obowiązek ochrony konsumentów przed działaniami zagrażającymi ich zdrowiu, prywatności i bezpieczeństwu

oraz przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi.

IV OGRANICZENIA PRAW I WOLNOŚCI W KONSTYTUCJI.

adne z praw i wolności określonych w Konstytucji poza godnością nie ma charakteru absolutnego. Mogą za tym podlegać ograniczeniom na

zasadach określonych w Konstytucji.

Ograniczenia mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub
porządku publicznego bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej albo wolności praw innych osób.

Ograniczenia te musz

spełnia

nast

puj

ce warunki:

Muszę być ustanowione w ustawie;

Muszą być proporcjonalne tzn. wprowadzone w koniecznym zakresie tzn:

•

podjęte środki są skuteczne dla realizacji założenia celu;

•

spośród możliwych środków wybrano ten, który jest najmniej uciążliwy dla jednostki;

•

stopień uciążliwości dla jednostki pozostaje w odpowiedniej proporcjonalności do wartości celu, któremu ograniczenie ma służyć;

Ograniczenia musza być konieczne w demokratycznym państwie ze wzg. na sześć kryteriów.

Ograniczenia nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Powyższa reguła dotycząca ograniczenia praw wolności obywatelskich odnosi się

do wszystkich konstytucyjnych praw i wolności.

Obowi

zki jednostki:

Obowiązkiem obywatela polskiego jest wierność RP oraz troska o dobro wspolne;

Każdy jest zobowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych w tym podatków;

Każdy ma obowiązek przestrzegania prawa RP;

Obowiązkiem obywatela polskiego jest obrona ojczyzny;

Obowiązkiem jest służba wojskowa przy tym, zakres obowiązkowej służby wojskowej określa ustawa z dnia 21.11.1967r. o powszechnym

obowiązku obrony RP;
6.

Każdy jest zobowiązany do dbałości o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie pogorszenie środowiska;

rodki ochrony wolno

ci i praw:

•

Prawo do wynagrodzenia szkody jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej.

Szkoda obejmuje wyrządzenie uszczerbku zarówno w dobrach materialnych ( strata rzeczywista) jak również w dobrach niematerialnych np.
wyrządzenie krzywdy, straty moralne.

Organ władzy publicznej w rozumieniu tego przepisu oznacza zarówno organy władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej jak
również organy władzy samorządowej.

Samo zaś (działanie organu) może przybrać postać działania lub zaniechania.

•

Prawo do sądu:

zakaz zamykania drogi sądowej;

ustanowienie zasady dwuinstancyjnego postępowania prawnego;

dostęp do sądu, co oznacza takie ukształtowanie sądów, by żadna ze spraw jednostki nie była wyłączona z kognicji sądów;

10.

odpowiednie ukształtowanie procedury sądowej w ten sposób by umożliwiła rzeczywiste dochodzenie praw jednostki;

11.

możliwość uzyskania sprawnej egzekucji wyroku sądowego.

Skarga konstytucyjna.

Jest to środek prawny, który służy każdemu w celu ochrony jego konstytucyjnych wolności i praw. Skarga kierowana jest do Trybunału
Konstytucyjnego. Jest to instytucja tzw. konkretnej kontroli konstytucyjności prawa.

Przesłanki materialne wniesienia skargi konstytucyjnej.

Przysługuje, jeśli nastąpiło naruszenie konstytucyjnych spraw skarżącego w wyniku orzeczenia sądu lub organu administracji publicznej,

która ma charakter ostateczny;
2.

Przedmiotem skargi jest ustawa lub inny akt normatywny na podstawie, którego sąd lub organ administracji orzekł ostatecznie o prawach

skarżącego;
3.

Skarga może być wniesiona, gdy skarżący wykorzystał wszystkie przysługujące mu w toku instancji sądowej lub administracyjnej środki

zaskarżenia ( skarga ma charakter subsydiarny czyli pomocniczy);
4.

Sprawa będąca przedmiotem skargi musi się pojawić w związku zaistniałym sporem prawnym.

Przesłanki formalne skargi.

Zdolność skargową ma każdy, czyje konstytucyjne wolności i prawa zostały naruszone. Mogły być zarówno osoby fizyczne, prawne jak

również podmioty nieposiadające osobowości prawnej;
2.

Skarga musi być napisana wyłącznie przez adwokata lub Radcę Prawnego;

Skarga musi być złożona do Trybunału Konstytucyjnego w ciągu 3 miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku czy

ostatecznej decyzji. skarga jest wolna od opłat sądowych.

3. Prawo wystąpienia do Rzecznika Praw Obywatelskich z wnioskiem o pomoc w ochronie swojej wolności lub praw naruszonych przez organy

władzy publicznej.

Rzecznik działa w dwóch podstawowych formach:

•

interwencje i wystąpienia w sprawach indywidualnych;

•

interwencje i wystąpienia w sprawach o charakterze ogólnym.

Skarga do Europejskiego Trybunału do spraw człowieka w Strasburgu.

Skarga musi być skierowana przeciwko konkretnej decyzji państwa będącego stroną konwencji;

Może dotyczyć wyłącznie zdarzeń, które miały miejsce w czasie, gdy państwo było stroną konwencji ( oraz złożyło deklaracje o uznaniu

jurysdykcji Trybunału)
8.

Skarga nie może być bezzasadna, anonimowa;

Muszą być wyczerpane wszystkie środki odwoławcze przewidziane prawem krajowym;

10.

skarga musi być wniesiona w ciągu 6 miesięcy od daty podjęcia ostatecznej decyzji.

Wykład 4 z dnia 04-04-2009r.

KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH

ródła prawa powinny mieć charakter ABSTRAKCYJNOŚCI i GENERALNOŚCI

ABSTRAKCYJNOŚĆ normy prawnej oznacza, że wyznacza zachowanie takie, jakie zdarzyć się może w nieokreślonej liczbie przypadku

GENERALNOŚĆ normy prawna oznacza, że jest ona kierowana do pewnej kategorii adresatów nie zaś do adresata wskazanego, co do tożsamości.

System źródeł prawa określamy Konstytucją RP z 1997 roku i ma charakter dualistyczny.

12.

ródła prawa powszechnie obowiązujące

13.

ródła prawa wewnętrznie obowiązujące

Dychotomiczny charakter systemu źródeł prawa polega na tym, że każdy akt normatywny musi być przyporządkowany albo prawu powszechnie
obowiązującemu, albo prawu wewnętrznie obowiązującemu.

Katalog źródeł prawa powszechnie obowiązujący ma charakter zamknięty zarówno pod względem przedmiotowym, jak i podmiotowym.

Aspekt przedmiotowy polega na tym, że Konstytucja wymienia akty prawne powszechnie obowiązujące w sposób enumeratywny, czyli sposób
zamknięty

Aspekt podmiotowy polega na tym, że poszczególne przepisy Konstytucji wskazują precyzyjnie, które organy są właściwe do wydawania
określonych aktów prawnych (jedynie te organy, które zostały wprost wskazane w Konstytucji posiadają kompetencję do ich stanowienia).

Ź

ródła prawa powszechnie obowiązujące biorąc pod uwagę kryterium mocy prawnej wyróżniamy:

•

Konstytucja – Ustawy konstytucyjne

•

Ustawy – Ratyfikowane Umowy Międzynarodowe – Prawo wspólnotowe

•

Rozporządzenia

•

Akty prawa miejscowego, – które są źródłami prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania organów, które je ustanowiły..

•

Rozporządzenia Prezydenta z mocą ustawy.

•

może być wydane wyłącznie w czasie stanu wojennego

•

gdy Sejm nie może się zebrać na posiedzenie

•

na wniosek Rady Ministrów

•

podlega zatwierdzeniu przez Sejm na najbliższym posiedzeniu

•

rozporządzenie może być wydane w zakresie i granicach określonych w Konstytucji, może dotyczyć zasad działania organu władzy

publicznej oraz zakres w jakim mogą być ograniczane prawa i wolności człowieka i obywatela w czasie stanów nadzwyczajnych oraz zasady
wyrównywania strat majątkowych wynikających z ograniczenia praw i wolności obywatelskich.

USTAWY KONSTYTUCYJNE

Podobieństwa do Konstytucji

mają najwyższą moc prawną

są uchwalane w szczególnym trybie

Różnice
5.

Ustawy konstytucyjne regulują pewien aspekt materii konstytucyjnej np. funkcjonowanie władzy publicznej

Ustawy konstytucyjne regulują materię konstytucyjną przez okres przejściowy

Ustawy konstytucyjne mogą służyć przygotowaniu i zmianom Konstytucji

USTAWA

Ustawa jest aktem prawnym tworzonym przez Sejm przy udziale Senatu w specjalnej procedurze ustawodawczej.
W Polskim systemie prawnym ustawa ma nieograniczony zakres przedmiotowy. Zatem materią ustawy może być objęta każda dziedzina życia, jeżeli
spełnione są 2 warunki:

•

nie zakazuje tego wyraźnie Konstytucja

•

uchwalane przepisy będą miały charakter normatywny tzn. generalny i abstrakcyjny a nie indywidualny i konkrety.

Wyłączność ustawy oznacza, że warunkiem zaliczenia danej regulacji do źródła prawa powszechnie obowiązującego jest posiadanie wyraźnej
podstawy i upoważnienia w przepisach ustawowych.

UMOWY MIĘDZYNARODOWE

Umowy Międzynarodowe stają się częścią porządku krajowego po ratyfikacji. Ratyfikacja oznacza ostateczną zgodę państwa na związanie się
umową międzynarodową. Ten akt urzędowy Prezydenta podlega kontrasygnacie Prezesa Rady Ministrów.

Wyróżniamy ratyfikację dużą (za zgodą sejmu w postaci ustawy} i małą {nie wymaga zgody).

Procedurą dużej ratyfikacji są objęte umowy dotyczące:

•

Pokoju, sojuszy, układów politycznych lub wojskowych

•

Wolności, praw lub obowiązków obywatelskich określonych w Konstytucji

•

Członkostwa RP w organizacji międzynarodowej

•

Znacznego obciążenia państwa pod względem finansowym

•

Spraw uregulowanych w ustawie lub w których Konstytucja wymaga ustawy.

W tych przypadkach Umowy Międzynarodowe ratyfikowane są za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie przez Sejm . Projekt takiej ustawy
przedkłada Sejmowi Rada Ministrów
W pozostałych przypadkach Prezydent może ratyfikować umowy samodzielnie, Jeżeli nie jest wymagana zgoda ustawowa Prezes Rady Ministrów
zawiadamia Sejm o przedłożeniu umowy Prezydentowi.

Ratyfikowana Umowa Międzynarodowa po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio
stosowana (chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy)
Umowy międzynarodowe ratyfikowane mają moc prawną równą ustawy, jednakże umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą
wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą. jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową. Natomiast Umowy Międzynarodowe
Ratyfikowane bez zgody ustawowej ( w trybie małej ratyfikacji) ustępują przepisom ustawowym w razie kolizji.

PRAWO WSPÓLNOTOWE

Prawo pierwotne tzw. założycielskie i prawo pochodne czyli wtórne.

Prawo pierwotne- do prawa pierwotnego należą przede wszystkim traktaty na mocy których powstały i kształtują się Wspólnoty Europejskie i Unie
Europejskie
Prawo wtórne- do prawa wtórnego zaliczamy przede wszystkim rozporządzenia i dyrektywy.

Prawo pierwotne po ratyfikacji i ogłoszeniu w Dz U staje się częścią krajowego porządku prawnego i powinno być stosowane bezpośrednio (chyba
ż

e wymaga ustawy wprowadzającej)

Jeżeli umowa była ratyfikowana w trybie tzw. dużej ratyfikacji to ma ona pierwszeństwo zarówno przed ustawą jak i przed pozostałymi aktami
podstawowymi.
Wtórne prawo wspólnotowe jest stosowane bezpośrednio mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami.

ROZPORZĄDZENIA

Podmioty upoważnione do wydawania rozporządzeń
:
5.

Prezes Rada Ministrów

Rada Ministrów

Ministrowie kierujący określonymi działami administracji rządowej

Przewodniczący określonych w ustawach komitetów

Prezydent RP

10.

Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji

Rozporządzenie jest aktem prawnym bardzo ściśle związanym z ustawą.

Pozostaje z ustawą
3)

w związku kompetencyjnym co oznacza, że może być wydana tylko na podstawie ustawy

w związku funkcjonalny co oznacza, że może być wydany wyłącznie w celu wykonania ustawy.

Podstawą wydania rozporządzenia jest decyzja ustawowa, która powinna określać:

4.

Organ właściwy do wydania rozporządzenia

Zakres spraw przekazanych do uregulowania

Wytyczne dotyczące treści rozporządzenia

Wytyczne pozostają w sferze ustawodawcy. Ustawodawca zwykły określa sferę materii, która powinna być regulowana w rozporządzeniu.
Rozporządzenie nie może bez wyrażnego uprawnienia ustawy wkraczać w sferę materii regulowanych innymi ustawami.

Rozporządzenie jest aktem wtórnym wobec ustawy.

AKTY PRAWA MIEJSCOWEGO

Mogą być stanowione przez Organy Samorządu Terytorialnego oraz Terenowe Organy Administracji Rządowej na podstawie i w granicach
upoważnień zawartych w ustawie.
Są one wtórne względem ustawy. Upoważnienie do wydania prawa miejscowego nie musi być tak szczegółowe i rozbudowane jak w przypadku
rozporządzeń wykonawczych.

Akty Prawa Miejscowego obowiązują tylko na obszarze działania organów, które miały prawo je ustanowić.
Akty muszą być ogłoszone w Wojewódzkim Dzienniku Urzędowym a tzw. przepisy porządkowe muszą być dodatkowo obwieszczone w sposób
zwyczajowo przyjęty na danym terenie lub w środkach społecznego przekazu.
Prawo miejscowe podlega kontroli z punktu widzenia legalności przez sądy administracyjne (Wojewódzkie Sądy Administracyjne i Naczelny Sąd
Administracji).

WYKŁAD 5 05.04.2009

PARLAMENT ( SEJM I SENAT).

Zasada dwuizbowości.

Jedną z zasad Konstytucji jest zasada dwuizbowości Parlamentu, która zakłada istnienie dwóch odrębnych izb parlamentarnych( Sejm i Senat).

W Polsce międzywojennej dwuizbowy parlament występował zarówno na gruncie Konstytucji marcowej jak i kwietniowej.

Po II wojnie Senat został zlikwidowany. Konstytucja z 1952r. zgodnie z zasada jednolitej władzy państwowej nie przewidywała istnienia Senatu.

Aktualnie Senat stanowi druga izbę Parlamentu biorąc aktywny udział w procedurze ustawodawczej.

Zgromadzenie Narodowe jest to organ odrębny od sejmu i Senatu. W skład Zgromadzenia wchodzą posłowie i senatorowie, czyli Sejm i Senat,
obradując wspólnie pod przewodnictwem Marszałka Sejmu lub w jego zastępstwie Marszałka Senatu w wypadkach ściśle określonych w Konstytucji:

odbieranie przysięgi od nowo wybranego Prezydenta;

decyduje o uznaniu trwałej niezdolności Prezydenta do sprawowania urzędu ze wzg. na stan zdrowia ( uchwalą podjętą większością co

najmniej 2/3 głosów ustawowej liczby członków zgromadzenia.)

decyduje o postawieniu Prezydenta w stan oskarżenia za naruszenie Konstytucji, ustawy lub za popełnienie przestępstwa na wniosek co

najmniej 140 członków zgromadzenia ( uchwałą podjętą większością co najmniej 2/3 głosów ustawowej liczby członków zgromadzenia.

Prezydent może zwracać się z orędziem do Zgromadzenia Narodowego.

Zasady funkcjonowania Sejmu.

Kadencja jest to czas określony w Konstytucji, w którym Parlament działa zasadniczo w tym samym składzie pochodzącym z jednym z wyborów.
Kadencje obu izb są równe. Sejm i Senat są wybierane na 4 letnie kadencje.

Kadencje Sejmu i Senatu rozpoczynają się z dniem zebrania się Sejmu na pierwsze posiedzenie i trwają do dnia poprzedzającego dzień zebrania się
sejmu następnej kadencji.

Skutkiem upływu kadencji Sejmu jest zakończenie:

funkcjonowania dotychczasowej Rady Ministrów;

wraz z upływem kadencji Sejmu kończy się kadencja Senatu;

projekty ustaw, które nie zostały rozpatrzone, muszą być ponownie wniesione po rozpoczęciu kadencji izby;

Przedłużenie kadencji.

W czasie stanu nadzwyczajnego oraz w ciągu 90 dni po jego zakończeniu nie może być skrócona kadencja Sejmu, a jeśliby kończyła się w tym
okresie, ulega odpowiedniemu przedłużeniu.

Skrócenie kadencji.

Skrócenie kadencji Sejmu jest równoznaczne ze skróceniem kadencji Senatu. Dokonuje się Zarządzeniem Prezydenta po zasięgnięciu opinii
Marszałka Sejmu i Senatu na mocy postanowienia, które wymaga ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Skrócenie kadencji może wystąpić:

11.

w razie nieudzielenia przez Sejm wotum zaufania Radzie Ministrów zwykłą większością głosów w tak zwanej trzeciej procedurze

powoływania RM( III Tryb powoływania RM). Prezydent ma wówczas obowiązek skrócenia kadencji i zarządzenia nowych wyborow.

12.

jeżeli w ciągu 4 miesięcy od dnia przedłożenia Sejmowi projektu ustawy budżetowej nie zostanie ona przedstawiona Prezydentowi do

podpisu. Prezydent może wówczas w ciągu 14 dni zarządzić skrócenie kadencji Sejmu.

Sejm może skrócić swoją kadencję (samoskrócenie) uchwałą podjętą większością co najmniej 2/3 głosów ustawowej liczby posłów. Skrócenie
kadencji Sejmu jest równoznaczne ze skróceniem kadencji Senatu.

Parlament obraduje permanentnie (ciągłość prac Sejmu). System permanentnych prac polega na tym, że dana izba na mocy własnych decyzji lub
decyzji swego kierownictwa, może zebrać się zawsze na posiedzenie i obradować w czasie całej swej kadencji. Częstotliwość posiedzeń zależy od
posiedzeń izby.

Zasada jawności obrad Sejmu.

jeżeli wymaga tego sytuacja państwa, może bezwzględną liczbą głosów w obecności co najmniej ½ ustawowej liczby posłów.

rozpatrywanie projektów ustaw w trzech czytaniach;

uchwalanie ustaw zwykłą większością głosów w obecności co najmniej ½ ustawowej liczby posłów;

zróżnicowanie uprawnień Senatu w procesie uchwalania ustaw;

Ustawę uchwaloną przez Sejm, Marszałek Sejmu przekazuje Senatowi.

Senat w ciągu 30 dni od dnia przekazania ustawy może:

przyjąć ją bez zmian

uchwalić poprawki

uchwalić odrzucenie jej w całości

Jeżeli Senat w ciągu 30 dni od przekazania ustawy nie podejmie uchwały, wówczas ustawę uznaje się za uchwaloną w brzmieniu przyjętym przez
Sejm.

Uchwałą Senatu odrzucającą ustawę albo poprawkę zaproponowaną przez Senat uważa się za przyjętą, jeżeli Sejm nie odrzuci jej bezwzględną
większością głosów w obecności co najmniej ½ ustawowej liczby posłów.

ORGANY SEJMU I SENATU.

•

Marszałek Sejmu jest to kierowniczy jednoosobowy organ Sejmu. Wybór Marszałka jest dokonywany na pierwszym posiedzeniu nowo

wybranego Sejmu. Kandydata na Marszałka oraz wicemarszałków Sejmu może zgłosić grupa co najmniej 15 posłów. Wybór następuje w głosowaniu
imiennym bezwzględną większością głosów.

Marszałek sejmu

•

przewodniczy obradom Sejmu;

•

strzeże praw Sejmu oraz reprezentuje Sejm na zewnątrz;

•

Zarządza wyborem Prezydenta;

•

występowanie do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie zgodności prawa z Konstytucją.

•

występowanie do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie przeszkody w sprawowaniu urzędu przez Prezydenta.

•

występowanie z wnioskiem do Trybunału gdy poseł nie przestrzega zakazu nie prowadzenia działalności gospodarczej.

Liczbę wicemarszałków ustala Sejm na mocy ustawy.

Prezydium Sejmu

W skład wchodzą Marszałek i wicemarszałkowie. Kompetencje:

uchwalanie prac Sejmu po zasięgnięciu opinii Konwentu Seniorów;

dokonywanie wykładni regulaminu Sejmu

10.

organizowanie współpracy między komisjami sejmowymi i koordynowaniem ich działania;

Konwent Seniorów

W skład wchodzą Marszałek, wicemarszałkowie, szefowie klubów poselskich oraz klubów parlamentarnych.

Jest to organ o charakterze opiniodawczym i doradczym wzg. Marszałka i Prezydenta.

Opiniuje:

14.

projekty prac Sejmu

15.

projekty porządku dziennego

16.

wnioski co do wyborów przez Sejm jego organów

17.

wnioski dotyczące trybów posiedzenia i dyskusji

Komisja parlamentarna

rozpatrują i przygotowują sprawy stanowiące przedmiot prac izby. Wyróżniamy komisje stałe, czyli powoływane na całą kadencje.

komisje nadzwyczajne mogą być powoływane do załatwienia określonej sprawy;

Koła i kluby poselskie.

W Sejmie klub tworzy co najmniej 15 posłów. Koło tworzy co najmniej 3 posłów.

W Senacie klub tworzy 7 posłów a koło 3 posłów.

Poseł lub Senator mogą należeć tylko do jednego klubu lub kola.

Utworzenie klubu, koła nie wymaga zgody izby. Marszałek powinien być tylko o tym poinformowany.

MANDAT POSELSKI

Posłowie są przedstawicielami całego narodu, nie są związani instrukcjami swoich wyborców. Mandat przedstawicielski ma zatem charakter wolny.

Cechy tego mandatu:

•

ma charakter generalny, co oznacza, że poseł wyraża wolę całego narodu, a nie wole swoich wyborców czy partii politycznej;

•

ma charakter niezależny. Poseł nie jest prawnie związany wolą wyborców.Nie ma on obowiązku uzgadniania z wyborcami. Niezależność

poselska jest zabezpieczona rozwiązaniami przyjętymi w konstytucji.

•

mandat ma charakter nieodwoływalny, co oznacza, że wyborcy nie mogą cofnąć posłowi udzielonego poparcia. Poseł ma obowiązek brać

czynny udział w posiedzeniu Sejmu, brać udział w pracach komisji, uczestniczyć w obradach Sejmu.

Immunitet parlamentarny( nietykalność).

Immunitet materialny polega na tym, że poseł nie może być pociągnięty do odpowiedzialności za swoją działalność wchodzącą w zakres
sprawowania mandatu poselskiego ani w czasie jego trwania ani po jego wygaśnięciu.

Za taką działalność poseł odpowiada wyłącznie przed Sejmem, a w przypadku naruszenia praw osób trzecich może być pociągnięty do
odpowiedzialności sądowej tylko za zgodą Sejmu.

Immunitet materialny ma charakter trwały, nie jest możliwe zrzeczenie się przez posła immunitetu materialnego ani odebranie tego przywileju na
mocy uchwały izby.

Immunitet formalny ma charakter nie trwały, co oznacza, że ochrona nim przewidziana ustaje z chwilą wygaśnięcia mandatu.

Polega na tym, że poseł nie może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej i karno-administracyjnej, jeżeli zgody na to nie udzieli Sejm.

Immunitet ten dotyczy wszystkich czynów, popełnionych przez posła, bez wzg. na które podlegają odpowiedzialności karnej to czy maja związek z
wykonywaniem mandatu i niezależnie od tego czy zostały popełnione przed uzyskaniem mandatu czy w trakcie jego sprawowania.

Postępowanie karne wszczęte wobec osoby przed dniem wyboru jej na posła ulega na żądanie Sejmu zawieszeniu do czasu wygaśnięcia mandatu w
tym czasie ulega zawieszeniu bieg przedawnienia.

Jeżeli czyn został popełniony po uzyskaniu mandatu lub postępowanie wszczęto w trakcie sprawowania mandatu to prowadzenie postępowania
karnego jest niedopuszczalne przed uprzednią zgodą izby.

W przypadku podjęcia uchwały większością bezwzględną głosów, immunitet zostaje uchylony i poseł sam może wyrazić zgodę na pociągnięcie go do
odpowiedzialności karnej. Może zrzec się immunitetu formalnego.

STANY NADZWYCZAJNE

Stany nadzwyczajne wywołują skutki w sferze wewnętrznej w przeciwieństwie do stanu wojny.

O stanie wojny i zawarciu pokoju decyduje Sejm w imieniu RP. Sejm może podjąć uchwałą o stanie wojny w dwóch przypadkach:

•

w razie zbrojnej napaści na terytorium Polski;

10.

gdy z umów międzynarodowych wynika zobowiązanie do wspólnej obrony przeciwko agresji.

Jeżeli sejm nie może zebrać się na posiedzenie, o stanie wojny postanawia Prezydent RP.

Wyróżniamy 3 stany nadzwyczajne:

•

wojenny

•

wyjątkowy

•

Klęski żywiołowej.

Stany nadzwyczajne mogą być wprowadzone jedynie w sytuacjach szczególnych zagrożeń i jeżeli zwykłe środki konstytucyjne są niewystarczające(
ś

rodki ujęte w Rozdz. I-X).

Stan nadzwyczajny może być wprowadzony tylko na podstawie ustawy w drodze rozporządzenia, które podlega dodatkowemu podaniu do publicznej
wiadomości.

Stan wojenny oraz wyjątkowy wprowadza Prezydent RP na wniosek Rady Ministrów.

Stan klęski żywiołowej wprowadza Rada Ministrów.

W czasie stanu nadzwyczajnego nie mogą być zmienione: Konstytucja, ordynacje wyborcze do Sejmu, Senatu i organów samorządu terytorialnego.

Ustawa o wyborze Prezydenta RP oraz ustawy o stanach nadzwyczajnych.

W czasie stanu nadzwyczajnego oraz w ciągu 90 dni po jego zakończeniu, nie może być skrócona kadencja Sejmu, przeprowadzone referendum
ogólnokrajowe, nie mogą być przeprowadzone wybory do Sejmu, Senatu, organów samorządu terytorialnego oraz wybory Prezydenta RP. Kadencje
tych organów ulegają odpowiedniemu przedłużeniu.

Przesłanki wprowadzenia stanu wojennego:

Zewnętrzne zagrożenie państwa

Zbrojna napasć na terytorium RP;

Gdy z umowy międzynarodowej wynika zobowiązanie do wspólnej obrony przeciwko agresji.

Przesłanki wprowadzenia stanu wyjątkowego:

•

W razie zagrożenia konstytucyjnego ustroju państwa;

•

Bezpieczeństwa obywateli

•

Zagrożenie porządku publicznego

W przypadku wystąpienia tych przesłanek Prezydent może wprowadzić stan wyjatkowy na czas oznaczony nie dłużej niż 90 dni. Przedłużenie stanu
wyjątkowego może wystąpić tylko raz na czas nie dłuższy niż 60 dni.

Rozporządzenie o wprowadzeniu stanu wojennego lub wyjątkowego, Prezydent w ciągu 48 godz. przedstawia Sejmowi.

Sejm niezwłocznie rozpatruje rozporządzenie Prezydenta i w sytuacji, gdy uzna że nie zachodzą konstytucyjne przeslanki może je uchylić
bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej ½ ustawowej liczby posłów.

Stan klęski żywiołowej może być wprowadzony w celu zapobieżenia skutkom katastrofy naturalnych lub awarii technicznej.

Może wprowadzić stan klęski żyw. na części albo na całym terytorium państwa na czas oznaczony nie dłuższy niż 30 dni.

Przedłużenie tego stanu może nastąpić tylko za zgodą Sejmu. W czasie stanu nadzwyczajnego może dojść do ograniczeń wolności i praw człowieka i
obywatela.

Niedopuszczalne jest jednak ograniczenie wolności i praw człowieka i obywatela wyłącznie z powodu rasy, płci, języka, wyznania lub jego braku,
pochodzenia społecznego, urodzenia oraz majątku.

KONSTYTUCJA - WYKŁAD SZÓSTY Z DN 25-04-2009

FUNKCJE SEJMU (PARLAMENTU)-

funkcja ustawodawcza, funkcja kontrolna, funkcja kreacyjna
parlamentu

FUNKCJA USTAWODAWCZA SEJMU

Inicjatywa ustawodawcza przysługuje;

Posłom ( co najmniej 15 posłów) lub Komisjom Sejmowym

Senatowi ( z inicjatywą występuje Komisja Sejmowa lub grupa co najmniej 10 Senatorów)

10.

Prezydent RP

11.

Rada Ministrów

12.

Grupie co najmniej 100 tyś obywateli mających prawo wybierania do Sejmu

4 Etapy wspólne dla każdego procesu ustawodawczego

•

Wykonanie prawa inicjatywy ustawodawczej

•

Praca Sejmu nad projektem ustawy

•

Praca Senatu nad ustawą

•

Podpisanie ustawy przez prezydenta RP i jej ogłoszenie

Podmioty, którym przysługuje prawo inicjatywy ustawodawczej mogą złożyć projekt ustawy. Projekt ten powinien spełniać wymogi określone w
regulaminie Sejmu.

Wymogi:

•

powinien wskazywać źródła finansowania

•

powinien zawierać opis przewidywanych skutków społecznych, gospodarczych, finansowych i prawnych.

•

przebieg konsultacji społecznych

•

powinien zawierać założenia podstawowych aktów wykonawczych

•

powinien zawierać klauzurę o stosunku ustawy do prawa wspólnotowego

W SEJMIE PROJEKT USTAWY ODBYWA SIĘ W TRZECH CZYTANIACH

•

Pierwsze czytanie ma miejsce na posiedzeniu Sejmu lub Komisji Sejmowej. Obowiązkowo na posiedzeniu Sejmu odbywają się czytania

projektów ustaw dotyczących zmian Konstytucji, ustaw budżetowych, dotyczących wyboru Prezydenta, wyboru Sejmu czy Senatu a także Ustaw i
Kodeksu. Pierwsze czytanie jeżeli toczy się na posiedzeniu Izby kończy się skierowaniem projektu do Komisji.

•

Drugie czytanie odbywa się nie wcześniej niż 7-go dnia od przedstawienia Posłom sprawozdania z prac komisji w pierwszym czytaniu

ma ono miejsce na posiedzeniu Sejmu.

•

Trzecie czytanie odbywa się na posiedzeniu Sejmu i kończy się głosowaniem.

Ustawę uchwaloną przez Sejm Marszałek Sejmu przekazuje Senatowi, który powinien zająć stanowisko w terminie 30 dni od dnia przekazania
ustawy.

Sejm może zachować się w trojaki sposób:

•

Może ustawę przyjąć bez zmian

•

Może uchwalić poprawki do ustawy

•

Może ustawę odrzucić w całości

Jeżeli Senat w ciągu 30 dni nie podejmie uchwały wówczas uznaje się ustawę za uchwaloną w brzmieniu przyjętym przez Senat.
Natomiast uchwałę Senatu odrzucającą ustawę albo poprawki Senatu uważa się za przyjęte jeżeli Sejm nie odrzuci jej bezwzględną większością
głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.
Sejm uchwala ustawę zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby Posłów ( chyba że Konstytucja przewiduje inną
większość).
Po zakończeniu postępowania w parlamencie Marszałek Sejmu przedstawia uchwaloną ustawę do podpisu prezydentowi RP.

Prezydent może w tym czasie:

Podpisuje ustawę w ciągu 21 dni od dnia przedstawienia i zarządza jej ogłoszenie w Dz. U (jest to akt promulgacyjny)

Prezydent może wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie zgodności przepisów ustawy z Konstytucją jest to tzw.

Prewencyjna Kontrola Konstytucyjności prawa. Jeżeli Trybunał uzna, że ustawa jest zgodna z Konstytucją to prezydent musi ją podpisać.
6.

Jeżeli prezydent nie wystąpił z wnioskiem do Trybunału o zbadanie Konstytucyjności ustawy może z umotywowanym wnioskiem przekazać ustawę

Sejmowi do ponownego rozpatrzenia tzn. weto ustawodawcze. Sejm może ponownie uchwalić ustawę większością 3/5 głosów w obecności co najmniej
połowy ustawowej liczby posłów. W takim przypadku prezydent musi podpisać ustawę w ciągu 7 dni. W przypadku ponownego uchwalenia ustawy
przez Sejm prezydentowi nie przysługuje prawo wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego.

Poszczególne procedury ustawodawcze

10.

Pilny tryb ustawodawstwa
Jedynym podmiotem uprawnionym do zainicjowania tego trybu jest Rada Ministrów. Tryb pilny nie może jednak dotyczyć projektów
ustaw podatkowych, ustaw dotyczących wyboru prezydenta, Sejmu i Senatu, Organów Samorządu Terytorialnego, ustaw regulujących
właściwość i ustrój władz publicznych.
Prezydent RP ma 7 dni na podpis tej ustawy, a Senat 14 dni na rozpatrzenie tej ustawy

11.

Uchwalanie ustawy budżetowej Jedynym podmiotem uprawnionym do inicjatywy ustawodawczej jest Rada Ministrów, która ma
obowiązek przedłożenie projektu najpóźniej na 3 miesiące przed rozpoczęciem nowego roku budżetowego.
Senat ma 20 dni na uchwalenie poprawek lub przyjęcie ustawy bez poprawek. Nie ma prawa ustawy odrzucić.
Prezydent podpisuje ustawę w ciągu 7 dni.

12.

Ustawa o zmianie Konstytucji
Projekt ustawy o zmianie Konstytucji może przedłożyć:

najmniej co 1/5 ustawowej liczby posłów

ii.

Senat

iii.

Prezydent RP

Zmiana Konstytucji następuje w drodze ustawy uchwalonej w jednakowym brzmieniu przez Sejm i następnie w terminie nie dłuższym
niż 60 dni przez Senat.
Ustawę o zmianie Konstytucji uchwala Sejm większością co najmniej 2/3 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby
posłów, oraz Senat bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby Senatorów.

13.

Uchwalanie kodeksu
Pierwsze czytanie projektu może się odbyć nie wcześniej niż 30 dnia od dnia doręczenia posłom druku projektu. Do rozpatrzenia
projektów powołuje się Komisję Nadzwyczajną.

14.

Ustawy implementujące dyrektywy unijne
Podmiotem uprawnionym do wniesienia projektu nowej ustawy jest wyłącznie Rada Ministrów

PREZYDENT RP.

PREZYDENT jest najwyższym przedstawicielem RP i gwarantem ciągłości władzy państwowej.
Jest wybierany przez naród w wyborach powszechnych, równych, bezpośrednich i w głosowaniu tajnym.
Kadencja trwa 5 lat i można ją ponowić tylko raz.
Bierne prawo wyborcze przysługuje obywatelom polskim, którzy w dniu wyborów ukończyli 35 lat i korzystają z pełni praw wyborczych do Sejmu.
Na prezydenta zostaje wybrany ten kandydat, który otrzymał więcej niż połowę ważnych oddanych głosów. Jeżeli w pierwszej turze żaden z
kandydatów nie uzyska podanej większości wówczas 14 dnia po pierwszym głosowaniu przeprowadza się ponownie głosowanie (do którego
przechodzą dwaj kandydaci, którzy otrzymali kolejno największą liczbę głosów). W drugiej turze wybrany zostaje kandydat, który dostaje największą
liczbę głosów. Ważność wyborów stwierdza Sąd Najwyższy.

Prezydent obejmuje urząd po złożeniu wobec Zgromadzenia Narodowego przysięgi i od tego dnia rozpoczyna się kadencja Prezydenta .

Prezydent nie ponosi odpowiedzialności politycznej przed Parlamentem

Akty podejmowane przez niego wymagają kontrasygnaty  Prezesa RM, który w ten sposób przyjmuje na siebie odpowiedzialność polityczną.

Prezydent ponosi odpowiedzialność przed Trybunałem Stanu za naruszenie Konstytucji, ustawy lub za popełnione przestępstwa.

Konstytucja nie wyłącza odpowiedzialności karnej Prezydenta.

Prezydent RP czuwa nad przestrzeganiem Konstytucji, stoi na straży suwerenności i bezpieczeństwa państwa oraz nienaruszalności i niepodzielności
jego terytorium.

Kompetencje Prezydenta można podzielić  na 4 grupy;

Związane z parlamentem

Związane z RM

Związane z siłami zbrojnymi

Tradycyjne kompetencje głowy państwa

KOMPETENCJE PREZYDENTA

9)

Związane z Parlamentem
Np. zwołuje pierwsze posiedzenie Izb w wyborach, zarządza wybory

10)

Związane z Radą Ministrów

przyjmuje dymisje ustępujących gabinetów

decyduje kandydata na premiera

powołuje premiera a na jego wniosek Ministrów

w sprawach szczególnej wagi może zwołać Radę Gabinetową, a tę radę tworzy Rada Ministrów pod przewodnictwem prezydenta. Nie

przysługują jej jednak kompetencje RM

prezydent ratyfikuje i wypowiada umowy międzynarodowe

mianuje i odwołuje pełnomocnych przedstawicieli RP w innych państwach i organizacjach międzynarodowych.

10.

Prezydent w zakresie polityki zagranicznej współdziała z Prezesem RM i właściwym Ministrem

11.

prezydent RP przyjmuje listy uwierzytelniające i odwołujące akredytowanych przy nim przedstawicieli dyplomatycznych

innych państw i organizacji międzynarodowych.

11)

Związane z siłami zbrojnymi
5.

Prezydent jest najwyższym zwierzchnikiem Sił Zbrojnych

w czasie pokoju Prezydent sprawuje zwierzchnictwo nad Siłami Zbrojnymi za pośrednictwem Ministra Obrony Narodowej

natomiast w czasie wojny prezydent na wniosek Prezesa RM mianuje Naczelnego Dowódcę Sił Zbrojnych

mianuje również Szefa Sztabu Generalnego i dowódców rodzajów Sił Zbrojnych.

Prezydent na wniosek Ministra Obrony Narodowej nadaje określone stopnie wojskowe

10.

w razie bezpośredniego zewnętrznego zagrożenia państwa Prezydent na wniosek Premiera zarządza częściową lub powszechną
mobilizację i użycie sił zbrojnych do obrony państwa.
Organem doradczym Prezydenta w zakresie wewnętrznego i zewnętrznego bezpieczeństwa państwa jest Rada Bezpieczeństwa
Narodowego.

12)

Tradycyjne kompetencje głowy państwa

18.

posiada prawo zarządzania referendum w sprawach szczególnych dla państwa

19.

nadaje ordery i odznaczenia

20.

nadaje obywatelstwo polskie i wyraża zgodę na zrzeczenie się obywatelstwa polskiego

21.

Prezydent stosuje prawo łaski

22.

posiada również uprawnienia kreacyjne

23.

powołuje pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego

24.

powołuje również Prezesa i Wiceprezesa Trybunału Konstytucyjnego

25.

Prezydent powołuje także część składu Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji

26.

Prezydent w drodze rozporządzenia na wniosek RM wprowadza stan wojenny lub stan wyjątkowy.

Stan wojenny - może być wprowadzony w razie zewnętrznego zagrożenia państwa zbrojnej napaści na terytorium RP lub też w przypadku gdy z
umowy międzynarodowej wynika zobowiązanie do wspólnej obrony przeciwko agresji.

Stan wyjątkowy - może być wprowadzony w razie zagrożenia Konstytucyjnego Ustroju Państwa bezpieczeństwa obywateli lub porządku

WYKŁAD Z DNIA 26-04-09R.

RADA MINISTRÓW

Rada Ministrów prowadzi politykę wewnętrzną i zagraniczną RP.
W skład Rady Ministrów wchodzą zawsze Prezes Rady Ministrów i Ministrowie , oprócz nich mogą wchodzić: wiceprezesi RM oraz przewodniczący
określonych w ustawach Komitetów.

Konstytucja przewiduje dwojaki Status Ministrów :

4.

Ministrów kierujących określonymi działami administracji rządowej(Minister Działowy Resortowy)

Minister wypełniający zadania wyznaczone przez Prezesa RM (bez teki)

Zakres działania Ministra kierującego działem administracji rządowej określa ustawa z 4.09.1997r o działaniu adm. rządowej Minister działowy jest:

10.

Naczelnym Organem administracji państwowej

11.

Ma prawo wydawania rozporządzeń wykonawczych

Powoływanie Ministrów jest uzależnione od Premiera

Wiceprezes RM

•

nie jest w pełni samodzielnym Organem Państwowym,

nie posiada własnych uprawnień

wykonuje zadania i kompetencje w zakresie powierzonym mu przez Premiera i w imieniu Premiera

Prezes Rady Ministrów

•

reprezentuje Radę Ministrów

•

występuje z wnioskiem o dokonanie zmian w składzie RM

•

kieruje pracami RM

•

wydaje rozporządzenia

•

zapewnia wykonywanie polityki Rady Ministrów i określa sposoby jej wykonywania

•

koordynuje i kontroluje pracę członków RM

•

jest zwierzchnikiem służbowym pracowników administracji rządowej

•

sprawuje nadzór nad samorządem terytorialnym w granicach określonych w Konstytucji i ustawach

•

przesądza również o losie rządu ponieważ sam podaje go do dymisji (obalenie szefa rządu oznacza również upadek całego Gabinetu)

Kompetencje Rady Ministrów

•

RM prowadzi politykę wewnętrzną i zagraniczną RP

•

Zapewnia wykonywanie ustaw ( RM przysługuje prawo inicjatywy ustawodawczej)

•

Wydaje rozporządzenia

•

Koordynuje i kontroluje prace Organów administracji rządowej

Organy adm. rządowej dzielimy: na szczeblu centralnym na:

•

Organy Naczelne

•

Organy Centralne

Natomiast w terenie wyróżniamy

adm. rządową zespoloną

adm. rządową nie zespoloną

•

Chroni interesy Skarbu Państwa przy udziale Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa

•

Uchwala projekt budżetu państwa

•

Zapewnia bezpieczeństwo wewnętrzne państwa oraz porządek publiczny

•

Zapewnia bezpieczeństwo zewnętrzne państwa

•

Sprawuje ogólne kierownictwo w dziedzinie stosunków z innymi państwami i organizacjami międzynarodowymi

•

Zawiera umowy międzynarodowe wymagające ratyfikacji oraz zawiera i wypowiada inne umowy międzynarodowe

•

Sprawuje ogólne kierownictwo w dziedzinie obronności kraju oraz określa liczbę

osób powoływanych do czynnej służby wojskowej

POWOŁANIE RADY MINISTRÓW (3 PROCEDURY WYŁONIENIA RZĄDU)

Pierwsza procedura wyłonienia rządu

Prezydent desygnuje kandydata na Premiera, który proponuje skład Rady Ministrów

Prezydent powołuje Premiera wraz z pozostałymi członkami RM w ciągu 14 dni od dnia pierwszego posiedzenia Sejmu lub przyjęcia
dymisji poprzedniej Rady Ministrów

Następnie Prezydent odbiera przysięgę od nowo powołanej RM

Następnie Premier przedstawia w Sejmie program działania rządu wraz z wnioskiem o udzielenie wotum zaufania.

Sejm uchwala bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.

Druga procedura wyłonienia rządu

11.

W razie niepowodzenia pierwszej procedury powołonienia rządu Sejm w ciągu 14 dni wybiera Prezesa RM oraz proponowanych przez niego
członków RM bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.

12.

Prezydent powołuje tak wybraną RM i odbiera przysięgę od jej członkó

Trzecia procedura wyłonienia rządu

Ma miejsce wówczas, gdy rządu nie dało się wyłonić w procedurze 1 lub 2. Jest ona identyczna do procedury 1-wszej, z tym zastrzeżeniem, że Sejm
udziela wotum zaufania RM w ciągu 14 dni większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.
W razie nie udzielenia wotum zaufania Gabinetowi wyłonionemu w 3-ciej procedurze. Prezydent skraca kadencję Sejmu i zarządza nowe wybory.

Premier składa dymisję Gabinetu na pierwszym posiedzeniu nowo wybranego Sejmu.

Prezes Rady Ministrów również składa dymisję rządu w razie:

11.

nie uchwalenia przez Sejm wotum zaufania dla Rady Ministrów

12.

wyrażenia Radzie Ministrów wotum nieufności

Otóż Sejm wyraża wotum nieufności większością ustawowej liczby posłów na wniosek zgłoszony, przez co najmniej 46 posłów i
wskazujący imiennie kandydata na Prezesa RM (tzw. konstruktywne wotum nieufności).

Jeżeli uchwała została przyjęta przez Sejm Prezydent RP przyjmuje dymisję rządu i powołuje wybranego przez Sejm nowego Premiera, a
na jego wniosek pozostałych członków RM oraz odbiera od nich przysięgę.

Sejm może również wyrazić Ministrowi wotum nieufności. Wniosek o wyrażenie wotum nieufności może być zgłoszony, przez co
najmniej 69 posłów. Prezydent odwołuje Ministra, któremu Sejm wyraził wotum nieufności większością głosów ustawowej liczby posłów.

13.

rezygnacji Prezesa RM ( w takim przypadku Prezydent może odmówić przyjęcia dymisji RM)

Prezydent przyjmując dymisję RM powierza jej dalsze sprawowanie obowiązków do czasu powołania nowej Rady Ministrów.

RM ponosi przed Sejmem odpowiedzialność polityczną, może ona przybrać postać odpowiedzialności solidarnej czyli zbiorowej lub indywidualnej

Przykładem odpowiedzialności solidarnej jest konstruktywne wotum nieufności , a indywidualnej wotum nieufności wyrażonej Ministrowi.
Prezes RM może zwrócić się do Sejmu o wyrażenie Radzie Ministrów wotum zaufania. Udzielenie wotum zaufania następuje większością głosów
ustawowej liczby posłów.

Konstytucja wk 8 10.05.2009r.

Prezydent cd

Prezydent RP pełni funkcję arbitra. Przyjęcie tej koncepcji oznacza, że w przypadku zakłócenia wzajemnych stosunków między
rządem a Sejmem, Prezydent powinien dążyć do normalizacji tych stosunków. Niezależność prezydenta znajduje wyraz w zasadzie
niepołączalności.

Incompantybilitas - niepołączalność stanowisk

Prezydent nie może piastować żadnego innego urzędu, ani pełnić żadnej innej funkcji publicznej, z wyjątkiem tych, które są związane
ze sprawowaniem urzędu.

Prezydent jest wybierany przez naród w wyborach

powszechnych

równych

bezpośrednich

głosowaniu tajnym

Czynne prawo wyborcze przysługuje obywatelom, którzy najpóźniej w dniu wyborów ukończyli 18 lat i nie zostali pozbawieni praw
wyborczych lub nie utracili ich w inny sposób.

Bierne prawo wyboru przysługuje obywatelom, którzy korzystają z pełni praw wyboru do sejmu o ile ukończyli lat 35.

Wybory Prezydenta RP zarządza Marszałek Sejmu, pierwsza tura wyborów musi się odbyć w dniu przypadającym nie wcześniej niż na
100 dni i nie później niż na 75 dni przed upływem kadencji urzędującego Prezydenta RP. Wybory muszą zawsze zakończyć się przed
upływem kadencji. W razie opróżnienia urzędu Prezydenta Marszałek Sejmu w ciągu 14 dni po opróżnieniu zarządza wybory, muszą
się odbyć w ciągu 60 dni od zarządzenia wyborów.

Ważność wyboru Prezydenta RP stwierdza Sąd Najwyższy.

Prezydent obejmuje urząd po złożeniu przysięgi przed Zgromadzeniem Narodowym, co powinno mieć miejsce ostatniego dnia przed
upływem kadencji poprzedniego prezydenta.

Prezydent za swoją działalność urzędową nie ponosi odpowiedzialności parlamentarnej, natomiast w przypadku naruszenia
konstytucji lub ustawy prezydent może być pociągnięty do odpowiedzialności konstytucyjnej.

STANY NADZWYCZAJNE

Stany nadzwyczajne wywołują skutki w sferze wewnętrznej w przeciwieństwie do stanu wojny.
O stanie wojny i zawarciu pokoju decyduje Sejm w imieniu RP.
Sejm może podjąć uchwałę o stanie wojny jedynie w dwóch przypadkach:

18.

W razie zbrojnej napaści na terytorium RP

19.

Gdy z umów międzynarodowych wynika zobowiązanie do wspólnej obrony przeciwko agresji.

Jeżeli sejm nie może zebrać się na posiedzenie o stanie wojny postanawia prezydent RP.

Wyróżniamy 3 stany nadzwyczajne
15.

Wojenny

16.

Wyjątkowy

17.

Klęski żywiołowej

Stany nadzwyczajne mogą być wprowadzane jedynie w sytuacjach szczególnych zagrożeń, jeżeli zwykłe środki konstytucyjne są
niewystarczające.
Stan nadzwyczajny może być wprowadzany tylko na podstawie ustawy w drodze rozporządzenia, które podlega dodatkowemu
podaniu do publicznej wiadomości.

Stan wojenny oraz stan wyjątkowy wprowadza Prezydent RP na wniosek RM

Stan klęski żywiołowej wprowadza RM

W czasie stanów nadzwyczajnych nie mogą być zmienione:

18.

konstytucja

19.

ordynacje wyborcze do Sejmu, Senatu i organów samorządu terytorialnego

20.

ustawa o wyborze prezydenta RP

21.

ustawy o stanach nadzwyczajnych

W czasie stanu nadzwyczajnego oraz w ciągu 90 dni po jego zakończeniu nie może być

•

skrócona kadencja sejmu

•

przeprowadzone referendum ogólnokrajowe

•

przeprowadzane wybory do Sejmu, Senatu organów samorządu terytorialnego oraz Prezydenta RP

Kadencje tych organów ulegają odpowiedniemu przedłużeniu.

Przesłanki wprowadzenia stanu wojennego
13.

Zewnętrzne zagrożenie państwa

14.

Zbrojna napaść na terytorium RP

15.

Gdy z umowy międzynarodowej wynika zobowiązanie do wspólnej obrony przeciwko agresji

Przesłanki wprowadzenia stanu wyjątkowego
27.

Zagrożenie konstytucyjnego ustroju państwa

28.

Zagrożenie bezpieczeństwa obywateli

29.

Zagrożenie porządku publicznego

W przypadku wystąpienia tych przesłanek Prezydent może wprowadzić stan wyjątkowy na czas oznaczony, nie dłuższy niż 90
dni. Przedłużenie stanu wyjątkowego może nastąpić tylko raz, na czas nie dłuższy niż 60 dni.

Rozporządzenie o wprowadzeniu stanu wojennego lub wyjątkowego prezydent w ciągu 48 godzin, przedstawia sejmowi. Sejm
niezwłocznie rozpatruje rozporządzenie Prezydenta i w sytuacji, gdy uzna, że nie zachodzą konstytucyjne przesłanki może je
uchylić bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.

Stan klęski żywiołowej

Może być wprowadzony w celu zapobieżenia skutkom katastrof naturalnych lub awarii technicznych.
RM może wprowadzić stan klęski żywiołowej na części albo na całym terytorium państwa, na czas oznaczony nie dłuższy niż 31 dni.
Przedłużenie tego stanu może nastąpić tylko za zgodą tego sejmu.
W czasie stanów nadzwyczajnych może dojść do ograniczeń wolności praw człowieka i obywatela
Niedopuszczalne jest jednak ograniczenie wolności praw człowieka i obywatela wyłącznie z powodu:
12.

rasy

13.

płci

14.

języka

15.

wyznania lub jego braku

16.

pochodzenia społecznego

17.

urodzenia społecznego

18.

majątku

KONSTYTUCJA WYKŁAD Z 22-05-09R

DY I TRYBUNAŁY

Wymiar sprawiedliwo

ci RP sprawuj

14.

d Najwy

szy

15.

dy Powszechne

16.

dy Administracyjne

17.

dy Wojskowe

dy stanowi

zarówno czynnik równowagi pomi

dzy władz

ustawodawcz

i wykonawcz

Oraz pełni

funkcj

gwaranta realizacji

Konstytucyjnych praw i wolno

ci człowieka i obywatela.

Konstytucja nie okre

la struktury S

dów stanowi jedynie,

e struktura ta musi obejmowa

co najmniej 2 szczeble.

I. S

DY POWSZECHNE

Zgodnie z prawem o ustroju S

dów Powszechnych S

dami Powszechnymi s

;

•

dy Rejonowe

•

dy Okr

gowe

•

dy apelacyjne

D REJONOWY tworzy si

dla jednej lub wi

kszej liczby gmin lub dla cz

ęś

ci gminy ( jest to s

d pierwszej instancji) jest do 320

dów.

D OKR

GOWY jest s

dem wy

szego stopnia. Jest 40 s

dów okr

gowych w Polsce.

DY APELACYJNE tworzone s

dla obszaru obejmuj

cego kilka okr

gów. Pełni

one zadania s

dów drugiej instancji poniewa

rozpatruj

apelacje od orzecze

du okr

gowego działaj

cego w pierwszej instancji.

II. S

DY WOJSKOWE

•

Wojskowe S

dy Garnizonowe

•

Wojskowe S

dy Okr

gowe

to S

dy karne wła

ciwe w sprawach o przest

pstwach popełnione przez

ołnierzy w czynnej słu

bie wojskowej (a tak

e niektóre

przest

pstwa popełnione przez cywilnych pracowników wojska oraz

ołnierzy Sił Zbrojnych pa

stw obcych).

III. S

DY ADMINISTRACYJNE

Naczelny S

d Administracyjny

Wojewódzkie S

dy Administracyjne

Podstawowym zadaniem S

dów Administracyjnych jest kontrola działalno

ci adm. publicznej, rz

dowej i samorz

dowej.

Trzy typy spraw, którymi zajmuj

dy Administracyjne:

•

W sprawach skarg na decyzje administracyjne i inne postanowienia w post

powaniu adm. Skarg

do S

du Adm. mo

nie

ść

dopiero po wyczerpaniu drogi post

powania przed Organami administracji i Samorz

dowymi Kolegiami Odwoławczymi. Skarga

wnoszona jest do Wojewódzkiego S

du Administracyjnego, a od jego wyroku przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego S

Administracyjnego(NSA)

•

dy Administracyjne orzekaj

w sprawach skarg na Akty prawa miejscowego

•

dy Administracyjne rozstrzygaj

sprawy o wła

ciwo

ść

miedzy Organami jednostek Samorz

du Terytorialnego i mi

dzy

Samorz

dowymi Kolegiami Odwoławczymi, a tak

e spory kompetencyjne mi

dzy Organami jednostek Samorz

Terytorialnego a Organami Administracji Rz

dowej.

Naczelny S

d Administracyjny sprawuje nadzór nad działalno

dów Adm. w zakresie orzekania.

Prezes NSA jest wybrany na 6- letni

kadencj

przez Prezydenta RP spo

ród dwóch kandydatów przedstawionych przed

zgromadzeniem ogólnym Naczelnego S

du Administracyjnego

IV. S

D NAJWY

SZY

Pierwszym podstawowym zadaniem SN jest sprawowanie nadzoru orzeczniczego nad działalno

dów Powszechnych i S

dów

Wojskowych. SN rozpoznaje

rodki odwoławcze od orzecze

dowych (skarga kasacyjna)

Drug

form

działalno

ci SN jest podejmowanie uchwał rozstrzygaj

cych zagadnienia prawne budz

ce w

tpliwo

ci b

rozbie

w orzecznictwie S

du Najwy

szego.

d Najwy

szy dzieli si

na 4 izby:

18)

cywiln

19)

karn

20)

wojskow

21)

pracy, ubezpiecze

społecznych i spraw publicznych

Na czele ka

dej Izby stoi Prezes S

du Najwy

szego powoływany przez Prezydenta RP

Na czele S

dy Najwy

szego stoi Pierwszy Prezes a organami Samorz

du S

dziowskiego s

Zgromadzenia ogólne oraz Kolegium

du Najwy

szego;

Pierwszy Prezes SN jest wybierany na 6 letni

kadencj

przez Prezydenta RP spo

ród 2 kandydatów przedstawionych przez

Zgromadzenie ogólne SN

Pierwszy Prezes SN jest z urz

du przewodnicz

cym TRYBUNAŁU STANU oraz członkiem Krajowej Rady S

downictwa

KRAJOWA RADA S

DOWNICTWA KRS

Jest organem kolegialnym o szczególnym charakterze.
W jej skład wchodz

przedstawiciele wszystkich 3 władz.

Zadaniem KRS jest

16.

redniczenie w podejmowaniu przez egzekutyw

i legislatyw

najwa

niejszych decyzji dotycz

cych s

downictwa.

17.

reprezentowanie interesu władzy s

downiczej

18.

ochrona niezawisło

ci s

dziów i nie zale

ci s

dów

Kompetencje Rady zwi

zane s

równie

ze sprawami personalnymi s

downictwa. Rada przedstawia bowiem Prezydentowi wnioski w

sprawie powołania S

dziów. Rada wyra

a tak

e opinie co do propozycji zmian ustroju S

dów.

Krajowa Rada S

downictwa składa si

•

Pierwszego Prezesa SN Ministra Sprawiedliwo

ci Prezesa NSA I osoby powołanej przez Prezydenta RP

•

15 członków wybranych spo

ród S

dziów S

du Najwy

szego, S

dów Powszechnych, S

dów Adm. i S

dów Wojskowych

•

4 członków wybranych przez Sejm spo

ród posłów oraz 2 członków wybranych przez Senat spo

ród Senatorów.

Kadencja wybranych członków KRS trwa 4 lata.

DZIOWIE

Zgodnie z Konstytucj

dziowie w sprawowaniu swojego urz

du s

niezawi

li i podlegaj

tylko Konstytucji oraz ustawom.

Niezawisło

ść

oznacza niezale

ść

dziego zarówno od stron sporu, jak i od organów pa

stwa. Gwarancje niezawisło

ci s

dziego

powinna realizowa

w bezstronno

ść

dziego. Jedyn

z podstawowych przesłanek niezawisło

ci S

dziowskiej jest stworzenie

takich warunków sprawowania urz

du, aby S

dzia nie był poddany naciskom.

dziowie s

powoływani przez Prezydenta RP na wniosek KRS.

Gwarancje niezawisło

ci s

dziowskiej zapewniaj

liwo

ść

bezstronnego orzekania i rozstrzygania sporów s

dowych.

Gwarancje niezawisło

ci S

dziów

10.

dziowie s

powoływani na czas nieokre

lony

11.

dzia mo

e by

zło

ony z urz

du jedynie w sytuacjach wyj

tkowych np. orzeczeniem S

du Dyscyplinarnego

12.

dzia nie mo

e zosta

wbrew własnej woli przeniesiony do innego s

du lub na inne stanowisko

13.

immunitet s

dziowski

14.

za naruszenie obowi

zków s

dziowskich ponoszona jest odpowiedzialno

ść

wył

cznie przed S

dami Dyscyplinarnymi

wyłonionymi z S

dziów. Podobnie za wykroczenia s

dzia odpowiada przed S

dem Dyscyplinarnym

15.

zakaz ł

czenia stanowisk

16.

apolityczno

ść

- S

dzia nie mo

e nale

do partii politycznej, zwi

zku zawodowego, ani nie mo

e prowadzi

działalno

publicznej nie daj

cej pogodzi

z pełnion

funkcj

17.

ustawy zapewniaj

dziom odpowiedni status materialny i odpowiednie zasady wynagradzania.

Konstytucyjne zasady działania S

dów

•

Zasada dwuinstancyjno

ci zakłada,

e ka

dej sprawie nale

żą

cej do wła

ciwo

ci S

dów musi istnie

proceduralna

liwo

ci odwołania si

do s

dów drugiej instancji o zbadanie prawidłowo

ci orzeczenia wydanego przez s

d pierwszej instancji.

•

Zasada udziału obywateli w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwo

ci . Ławnicy wyst

puj

w s

dach powszechnych I

wojskowych. Ławnicy s

dów powszechnych s

wybierani przez Rady Gmin z obszaru działania danego s

du. Udział ławników jest

ograniczony do Sadów drugiej instancji

•

Zasada jawno

ci rozprawy- oznacza umo

liwienie publiczno

ci dost

pu na rozpraw

i obserwowanie przebiegu rozprawy.

Ogłoszenie wyroku zawsze nast

puje jawnie.

•

Zasada prawo do S

du- co oznacza,

e ka

dy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez

nieuzasadnionej zwłoki przez wła

ciwy, niezale

ny, bezstronny i niezawisły S

Tre

prawa do S

du jest:

prawo dost

pu do S

du czyli takie ukształtowanie wła

ciwo

ci S

dów, by

adna ze spraw dotycz

cych jednostki nie była z

tej wła

ciwo

ci wył

czona.

prawo do odpowiedniego ukształtowania procedury s

dowej

10.

prawo do uzyskania wyroku s

dowego, które oznacza mo

liwo

ść

sprawnego uzyskania wyroku s

dowego oraz pó

niejsze

egzekwowanie tego wyroku.

•

Prawo do obrony- odnosi si

tylko do post

powania karnego, ale dotyczy wszystkich stadiów tego post

powania. Prawo to

oznacza prawo do posiadania obro

cy z wyboru, a je

eli nie pozwala na to sytuacja materialna prawo do obro

cy z urz

du.

Prawo do obrony oznacza równie

takie ukształtowanie procedury karnej, które umo

liwia oskar

onemu mo

liwo

ść

wyst

powania oskar

onego do pełnoprawnego uczestnika procesu (oparcie tej procedury na zasadzie

kontradyktoryjno

ci)-tzn,

e s

dwie strony, które si

spieraj

, maj

inicjatyw

dowodow

prowadz

post

powanie , a s

tylko ocenia, który zajmuje stron

arbitra czyli mamy s

dziego, osoba cywilna oskar

ona i prokuratura.

TRYBUNAŁ STANU

Jest odr

bnym organem władzy s

downiczej. Zarówno Trybunał Konstytucyjny jak i Trybunał Stanu nie s

dami w rozumieniu

Konstytucji i w zwi

zku z tym nie sprawuj

tak rozumianego wymiaru sprawiedliwo

ci.

W skład TS wchodzi

17.

Przewodnicz

cy (to Prezes S

du Najwy

szego)

18.

2 zast

pców przewodnicz

cego

19.

16 członków wybieranych przez Sejm z poza grona posłów i senatorów na czas trwania kadencji Sejmu.

Zast

pcy przewodnicz

cego oraz co najmniej połowa członków TS powinna mie

kwalifikacje do zajmowania stanowiska s

dziego.

Członkom TS przysługuje immunitet oraz przywilej nietykalno

ci osobistej.

Przed TS okre

lone osoby ponosz

odpowiedzialno

ść

za naruszenie Konstytucji lub ustawy w zwi

zku z zajmowanym

stanowiskiem lub zakresie swojego urz

dowania . Odpowiedzialno

ść

Konstytucyjna ma charakter podmiotowo- ograniczony co

oznacza,

e odpowiedzialno

ść

ponosz

tylko podmioty wskazane w Konstytucji.

Zakres Podmiotowy czyli osoby:(czyli kto)

Do pierwszej grupy zaliczmy

10.

Prezydenta RP

11.

Marszałka Sejmu i Senatu, je

eli zast

puje Prezydenta RP(w czasie trwałej lub cz

ęś

ciowej niezdolno

ci Prezydenta RP)

Do drugiej grupy nale

żą

osoby pełni

ce najwy

sze stanowiska pa

stwowe

Prezes RM i członkowie RM i wszystkie osoby wchodz

ce w skład RM

Prezes Narodowego Banku Polskiego

Prezes NIK- Najwy

sza Izba Kontroli

członkowie KRRiT - Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji

Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych (mo

e by

powołany tylko na czas wojny poniewa

Prezydent RP jest Najwy

szym

zwierzchnikiem Sił Zbrojnych)

Zakres przedmiotowy odpowiedzialno

ci Konstytucyjnej obejmuje:

13.

odpowiedzialno

ść

za popełnienie DELIKU KONSTYTUCYJNEGO to znaczy czynu, który nie jest przest

pstwem, spełnia

jednocze

nie dwie przesłanki:

czyn ten polega na naruszenie Konstytucji b

Ustawy

popełnienie czynu jest zwi

zane z wykonywanym urz

dem tzn czyn zostaje popełniony w zakresie urz

dowania danej

osoby (osoba działa w ramach kompetencji ale z naruszeniem prawa np. Prezydent ma prawo skróci

kadencj

Sejmu w dwóch 2

przypadkach obligatoryjnym i fakultatywnym, a pomimo to skraca kadencj

Sejmu, b

czyn zostaje popełniony w zwi

zku z

zajmowanym stanowiskiem, gdy osoba podejmuje działania poza swymi kompetencjami (jest to mo

liwe w zwi

zku z zajmowanym

stanowiskiem)

14.

Obok odpowiedzialno

ci Konstytucyjnej okre

lone osoby mog

ponosi

odpowiedzialno

ść

przed TS za popełnione

przest

pstwa.

Odpowiedzialno

ść

ta ma charakter zupełny w przypadku Prezydenta RP. Prezydent mo

e by

poci

gni

ty do

odpowiedzialno

ci za popełnione przest

pstwo tylko przed TS.

W odniesieniu do członków RM odpowiedzialno

ść

dotyczy tylko przest

pstw popełnionych w zwi

zku z zajmowanym

stanowiskiem.(wzi

cie łapówki)

Posłowie i Senatorowie mog

ponosi

odpowiedzialno

ść

przed TS za naruszenie zakazu prowadzenia działalno

gospodarczej zwi

zanej z osi

ganiem korzy

ci z maj

tku skarbu pa

stwa lub samorz

du terytorialnego. Za naruszenie tych

zakazów poseł lub senator mo

e by

poci

gni

ty do odpowiedzialno

ci przed TS, który orzeka w przedmiocie pozbawienie

mandatu.

POST

POWANIE PRZED TRYBUNAŁEM STANU

12.

Faza zgłoszenie wst

pnego wniosku jest to inicjatywa zobowi

zuj

ca Sejm lub Zgromadzenie Narodowe do rozpatrzenia

zasadno

ci postawienia danej osoby w stan oskar

enia.

Prawo do wyst

pienia z wnioskiem wst

pnym przysługuje grupie członków Zgromadzenia Narodowego w przypadku

postawienia w stan oskar

enia Prezydenta RP.

W sprawach dotycz

cych członków RM przysługuje prawo do wyst

pienia z wnioskiem Prezydentowi RP, grupie co najmniej

115 posłów lub Komisji

ledczej

13.

Faza post

powanie w Komisji Odpowiedzialno

ci Konstytucyjnej ( badane s

akta, przedstawiane s

dowody, analiza

tych dowodów)
Na podstawie zgromadzonego materiału Komisja uchwala sprawozdanie wraz z wnioskiem o postawienie danej osoby w stan
oskar

enia albo o umorzenie post

powania w sprawie.

14.

Faza post

powania to postawienie w stan oskar

enia

Nast

puje w drodze podj

cia uchwały przez dany organ.

W przypadku Prezydenta RP uchwały ZN podj

te wi

kszo

co najmniej 2/3 ustawowej liczby członków na wniosek co

najmniej 140 członków ZN.

Natomiast decyzj

o postawienie w stan oskar

enia członka RM podejmuje Sejm wi

kszo

3/5 ustawowej liczby posłów.

Natomiast dla poci

gni

cia do odpowiedzialno

ci pozostałych osób wystarcza w Sejmie bezwzgl

dna liczba głosów

oddanych w obecno

ci co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.

Podj

cie uchwały o postawienie w stan oskar

enia powoduje zawieszenie danej osoby w sprawowaniu urz

du.

15.

Faza- post

powanie przed Trybunałem Stanu ma charakter dwu instancyjny

18.

w pierwsza instancja orzeka w składzie 5 osobowym

19.

w druga instancja orzeka w składzie 7 osobowym

Kary orzekane przed Trybunałem Stanu

eli dany czyn wypełnia znamiona przest

pstwa wówczas TS wymierza kary przewidziane w ustawach karnych (oprócz kar

przewidzianych w ustawie o Trybunale Stanu).

eli natomiast czyn nie wypełnia znamion przest

pstw wówczas TS wymierza nast

puj

ce kary:

•

Utrat

biernego i czynnego prawa wyborczego na okres od 2- 10 lat

•

Zakaz zajmowania kierowniczych stanowisk lub pełnienia funkcji zwi

zanych ze szczególn

odpowiedzialno

w organach

stwowych lub w organizacjach społecznych.

•

Utrat

wszystkich lub niektórych orderów i odznacze

oraz utrat

zdolno

ci do ich uzyskania.

W ka

dym przypadku, gdy TS uzna,

e oskar

ony popełnił Delikt Konstytucyjny lub przest

pstwo, orzeka utrat

urz

du lub

stanowiska. Z uwagi na szczególne okoliczno

ci TS mo

e odst

od wymierzenia kary i poprzesta

jedynie na stwierdzeniu

winy oskar

onego.

Konstytucja wk 10

TRYBUNAŁ KONSTYTUCYJNY

Został ustanowiony nowel

konstytucyjn

26 marca 1982r

Ustawa o TK została uchwalona 29 kwietnia 1985r
TRYBUNAŁ KONSTYTUCYJNY jest organem władzy s

downiczej, cho

nie jest s

dem w rozumieniu konstytucji. Działa na zasadzie

niezale

ci. Jest niezale

ny od władzy wykonawczej i ustawodawczej.

W SKŁAD TK WCHODZI
15 s

dziów wybieranych przez sejm na 9 letni

kadencj

dziowie wybierani s

indywidualnie. Stanowisko s

dziego mo

e zajmowa

osoba, która ma kwalifikacje do zajmowania stanowiska

dziego S

du Najwy

szego lub s

dziego NSA.

Kandydatów na s

dziów mo

e przedstawi

prezydium sejmu lub grupa co najmniej 50 posłów.

Wybór nast

puje bezwzgl

kszo

głosów w obecno

ci co najmniej połowy ogólnej liczby posłów. S

dzia TK mo

sprawowa

funkcj

tylko jeden raz.

Status s

dziego TK jest ukształtowany analogicznie, jak status s

dziego S

du Najwy

szego.

dziom przysługuje immunitet, obowi

zuje zasada apolityczno

ci.

ORGANAMI TK S

Zgromadzenie ogólne oraz prezes Trybunału
W skład zgromadzenia wchodz

wszyscy s

dziowie Trybunału a dla prawomocno

ci jego uchwał konieczna jest obecno

ść

przynajmniej 10 jego s

dziów.

Prezes Trybunału reprezentuje TK z zewn

trz oraz dokonuje czynno

ci zwi

zane z bie

żą

cym jego funkcjonowaniem. Prezesa i wice-

prezesa powołuje prezydent RP z po

ród kandydatów przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne( dwóch na ka

de stanowisko)

FUNKCJE TK

22. Kontrola norm (czyli orzekanie o zgodno

ci aktów normatywnych z aktami wy

szego rz

du)

23. Orzekanie o skargach konstytucyjnych

24. Rozstrzyganie sporów kompetencyjnych mi

dzy centralnymi konstytucyjnymi organami pa

stwa

25. Orzekanie o zgodno

ci z konstytucj

celów lub działalno

ci partii politycznych

26. Rozstrzyganie o zaistnieniu tymczasowej przeszkody w sprawowaniu urz

du przez Prezydenta

Ad1)
Kontrola norm polega na orzekaniu o hierarchicznej zgodno

ci aktów normatywnych ni

szego rz

du z aktami normatywnymi wy

szego

du (i eliminacja aktów ni

szego rz

du w przypadku braku tej zgodno

ci)

Kontrola norm ma w zasadzie charakter nast

pny. Dotyczy, bowiem aktów prawnych ju

obowi

zuj

cych.

Tylko wyj

tkowo kontrola mo

e przybra

charakter prewencyjny a jedynym podmiotem uprawnionym w tym zakresie jest Prezydent

(dotyczy ustaw ju

uchwalonych przedstawionych Prezydentowi do podpisu, oraz umów mi

dzynarodowych przedstawionych

Prezydentowi do ratyfikacji)

19. Kontrola nast

pcza dotyczy ustaw, co do ich zgodno

ci z konstytucj

i umowami mi

dzynarodowymi ratyfikowanymi w trybie

ej ratyfikacji.

20. Umowy mi

dzy narodowe, je

eli chodzi o zgodno

ść

z konstytucj

21. Inne przepisy prawa wydawane przez Centralne Organy Pa

stwowe w zakresie ich zgodno

ci z konstytucj

, ratyfikowanymi

umowami mi

dzynarodowymi i ustawami.

Punktem odniesienia kontroli jest przede wszystkim konstytucja. Nale

y jednak zaznaczy

e nie chodzi jedynie o tekst pisany, ale o

zasady i warto

ci wyra

one w konstytucji.

Kontrola zgodno

ci jest dokonywana w oparciu o 3 kryteria

•

Zgodno

ść

materialna

Badana jest tre

ciowa zgodno

ść

regulacji zawartej w akcie ni

szym z regulacjami zawartymi w akcie wy

szego rz

•

Zgodno

ść

proceduralna

Badane jest dochowanie trybu wymaganego przepisami prawa do wydania aktu lub zawarcia i ratyfikacji umowy

•

Zgodno

ść

kompetencyjna

Trybunał bada czy organ wydaj

cy ten akt miał do tego kompetencje.

Inicjatywa kontroli mo

e przybra

2 formy

Inicjatywy konkretnej, ( czyli pyta

prawnych)

Inicjatywy abstrakcyjnej, ( czyli wniosków)

Inicjatywa konkretna musi by

zwi

zana z konkretn

spraw

zawisł

przed s

dami. Je

eli w trakcie rozpatrywania sprawy pojawi si

tpliwo

ść

, co do zgodno

ci z konstytucj

okre

lonego przepisu prawnego, który ma si

sta

podstaw

rozstrzygni

cia s

dowego,

wówczas s

d mo

e przedstawi

Trybunałowi konkretne pytania. Uprawnienie to mo

e by

realizowane na ka

dym etapie post

powania

dowego.

Inicjatywa abstrakcji jest podejmowana w oderwaniu od konkretnego przypadku

Legitymacja ogólna, czyli prawo do zakwestionowania ka

dego aktu normatywnego przysługuje:

22) Prezydentowi

23) Marszałkowi Sejmu, Senatu

24) Pierwszemu Prezesowi SM

25) Prezesowi NSA

26) Prokuratorowi Generalnemu

27) Prezesowi NIK

28) Rzecznikowi Praw Obywatelskich

29) a tak

e grupom 50 posłów lub 30 senatorów

Legitymacja szczególna oznacza prawo kwestionowania takich aktów które dotycz

spraw obj

tych zakresem działania

wnioskodawcy
Przysługuj

20. Krajowej Radzie S

downictwa(w zakresie spraw dotycz

cych niezale

ci s

dów, niezawisło

ci s

dziów)

21. organów stanowi

cych organy samorz

du terytorialnego (rada gminy, rada powiatu, sejmik wojewódzki)

22. ogólnokrajowym organom zwi

zków zawodowych, oraz ogólnokrajowym władzom organizacji pracodawców i organizacji

zawodowych

23. ko

ciołom i zwi

zkom wyznaniowym

Orzeczenia TK maj

moc powszechnie obowi

zuj

i s

ostateczne. Nie istnieje

adna droga odwołania si

od orzeczenia, a

orzeczenie jest wi

ążą

ce dla wszystkich adresatów.

Orzeczenia zapadaj

w formie wyroków i podlegaj

niezwłocznemu ogłoszeniu w organie urz

dowym, w którym był ogłoszony dany akt

normatywny. Uznanie niezgodno

ci aktu powoduje utrat

mocy wi

ążą

cej danego aktu.

Orzeczenie TK wchodzi w

ycie z dniem ogłoszenia. TK mo

e jednak okre

inny termin utraty mocy obowi

zuj

cej aktu

normatywnego. Termin jednak nie mo

e przekroczy

18 miesi

cy, je

eli chodzi o ustaw

. Gdy chodzi o inny akt normatywny 12

miesi

cy.

W przypadku orzecze

, które wi

ążą

z nakładami finansowymi nieprzewidzianymi w ustawie bud

etowej trybunał okre

la termin daty

obowi

zuj

cej po zapoznaniu si

z opiniom RM

Ad 2
SKARGA KONSTYTUCYJNA
Jest to szczególny

rodek prawny pozwalaj

cy podmiotom prawa na zwrócenie si

do TK o zweryfikowanie ostatecznych rozstrzygni

ęć

władz publicznych naruszaj

cych konstytucyjne prawa i wolno

ci.

Podstawowe cechy skargi

•

Ma charakter incydentalny-czyli zwi

zana jest z konkretnym przypadkiem

•

Ograniczenie skargi tylko do narusze

praw i wolno

ci o konstytucyjnym charakterze

•

Ma charakter subsydialny (pomocniczy) – mo

liwe jest jej wniesienie dopiero po wyczerpaniu innych

rodków zaskar

enia

•

Rozstrzygni

cia s

du konstytucyjnego wi

ążą

wszystkie organy pa

stwowe.

Prawo do zło

enia skargi przysługuje ka

demu czyje konstytucyjne wolno

ci lub prawa zostały naruszone.

Naruszenie praw skar

żą

cego musi nast

w zwi

zku z orzeczeniem s

du lub organu administracji publicznej. Orzeczenie to musi

mie

charakter orzeczenia ostatecznego. Przedmiotem skargi mo

e by

tylko zarzut niezgodno

ci z konstytucj

aktu normatywnego na

podstawie, którego zostało wydane orzeczenie.
Wniesienie skargi jest dopuszczalne w terminie 3 miesi

cy od dor

czenia ostatecznej decyzji czy prawomocnego wyroku skarga musi

sporz

dzona i wniesiona przez adwokata lub radc

prawnego.

1CHARAKTERYSTYKA KONSTYTUCJI

1. akt prawny o najwyższej mocy prawnej w systemie danego państwa.
2. Szczególna moc prawna konstytucji wyraża się w tym, że podmiot jej regulacji ma charakter pierwotny i nieograniczony
3. konstytucja określa wykaz aktów normatywnych, czyli źródeł prawa w danym państwie.
4. wszystkie akty prawne muszą być zgodne z Konstytucją, przepisy w nich zawarte muszą być spójne z Konstytucją.
5. pojęcie: jest to akt prawny określający podstawowe zasady ustroju państwa regulujący ustrój naczelnych organów państwa, zakres ich kompetencji
i wzajemne relacje
6. konstytucja reguluje także katalog praw i wolności człowieka i obywatela
7. akt uchwalony i zmieniany w szczególnej procedurze

2 ZMIANA KONSTYTUCJI

1. projekt ustawy o zmianie Konstytucji może przedłożyć:
a) co najmniej 1/5 ustawowej liczby posłów
b) senat
c)  prezydent RP
2.  zmiana  Konstytucji  może  się  odbyć  w  drodze  ustawy,  która  musi  być  uchwalona  w  jednakowym  brzmieniu  przez  Sejm  i  w  ciągu  60  dni  przez
Senat
3.  ustawę  o  zmianie  Konstytucji  uchwala  Sejm  większością,  co  najmniej  2/3  głosów  w  obecności,  co  najmniej    ½    ustawowej  liczby  posłów  oraz
Senat bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej ½ ustawowej liczby senatorów
4. uchwalenie zmian Konstytucji dotyczą rozdziały:
a) rozdz.I rzeczpospolita
b) rozdz.II wolności, prawa
c) rozdz.XII zmiana Konstytucji
5. może się odbyć nie wcześniej niż 60-tego dnia po pierwszym czytaniu projektu ustawy
6.  jeśli  zmiana  dotyczy  tych  przepisów  podmiotu,  które  mogą  rozpocząć  zmianę  Konstytucji,  mogą  żądać  w  terminie  45  dni  od  dnia  uchwalenia
ustawy przez senat przeprowadzenia referendum zatwierdzającego
7. zmiana Konstytucji zostaje przyjęta, jeżeli za zmianą opowie się większość głosujących
8. ustawa następnie przekazywana jest przez Marszałka Sejmu Prezydentowi do podpisu (21 dni ma prezydent na podpisanie)
9.  Konstytucja  polska  należy  do  tzw.  Konstytucji  sztywnych,  trudno  zamienialnych  w  odróżnieniu  od  konstytucji  elastycznych,  które  mogą  być
zmieniane w trybie wymagalnym do zmiany ustawy.

3_STANY_NADZWYCZAJNE_W KONSTYTUCJI

1. Konstytucja wyróżnia:
a) stan wojenny
b) stan wyjątkowy
c) stan klęski żywiołowej
2. wprowadzenie stanów nadzwyczajnych wywiera skutek w sferze prawa wewnętrznego (krajowego)
3. PRZESŁANKI: stan wojenny może być wprowadzony przez Prezydenta na wniosek RM
a) w razie zewnętrznego zagrożenia państwa
b) w razie zbrojnej napaści na terytorium RP
c) gdy z umowy międzynarodowej wynika zobowiązanie do wspólnej obrony przeciwko agresji

STAN WOJENNY

może być wprowadzony na części lub na całym terytorium państwa,

rozporządzenie o wprowadzeniu stanu wojennego lub wyjątkowego Prezydent przedstawia sejmowi w ciągu 48 godz.
Od podpisania Sejm je bezzwłocznie rozpatruje i może je uchylić bezwzględną większością głosów

STAN WYJĄTKOWY

może być wprowadzony przez Prezydenta na wniosek RM w drodze rozporządzenia na czas nie dłuższy niż 90 dni. W

przypadku :

a) zagrożenia konstytucyjnego ustroju państwa
b) zagrożenia bezpieczeństwa obywateli
c) zagrożenia porządku publicznego
Przedłużenie stanu wyjątkowego może nastąpić tylko raz za zgodą Sejmu na czas nie dłuższy niż 60 dni (razem 150 dni)

STAN KLĘSKI ŻYWIOŁOWEJ

może być wprowadzony przez RM na czas oznaczony,

nie dłuższy niż 30 dni  w celu zapobieżenia skutkom katastrof naturalnych lub awarii technicznych noszących znamiona klęski żywiołowej,
stan  może być przedłożony za zgodą Sejmu
w czasie stanów nadzwyczajnych może dojść  do znacznych ingerencji w „Konstytucyjne wolności i prawa człowieka i obywatela”
konstytucja oraz ustawy określają zakres tej ingerencji

4 ZASADA SUWERENNOŚCI NARODU

Zgodnie z konstytucją władza zwierzchnia należy do narodu
Naród odnosi się do wspólnoty wszystkich obywateli RP
Ujmowany jest w kategoriach politycznych i prawnych, a nie w kategoriach etniczych
Naród stanowi władzę przez swoich przedstawicieli i za ich pośrednictwem

1. Demokracja bezpośrednia

to sposób sprawowania władzy, której decyzje podejmowane są bezpośrednio przez ogół wyborców, bez pośrednictwa

jakichkolwiek organów państwowych, wyrażana jest przez referendum

2. Demokracja pośrednia

(przedstawicielska) to sposób sprawowania władzy, w który decyzje podejmowane są w imieniu suwerena przez organ

przedstawicielski, czyli Parlament pochodzący z wyborów.
Naród w wyborach udziela mandatu swoim przedstawicielom, posłowie i senatorowie są przedstawicielami całego narodu i nie są prawnie związani
wolą swoich wyborców tzw. Mandat wolny
Posłowie i senatorowie nie mogą być w czasie swojej kadencji odwołani
Do organów przedstawicielskich można zaliczyć również: rada gminy, rada powiatu, sejmiki wojewódzkie, wójt, burmistrz
Twórcą nowożytnej koncepcji społecznej był Jan Jakub Rousseau, który przedstawił koncepcję umowy społecznej
Suwerenność polski nie oznacza zakazu włączania się w proces integracji europejskiej

5_ZASADA DEMOKRATYCZNEGO PAŃSTWA PRAWNEGO

art. 2 Konstytucji
Zgodnie z art. 2  konstytucji ,RP jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej
Wyróżniamy :
1. zasady przyzwoitej legislacji (zakaz retroakcji prawa – prawo nie działa wstecz)
2. obowiązek zachowania odpowiedniego okresu vacatio legis  (okresu dostosowawczego przy wprowadzaniu nowych norm prawnych)
3.  zasada  ochrony  praw  słusznie  nabytych  (  państwo  nie  może  wycofać  się  ze  złożonych  uprzednio  obietnic,  przepisy  prawa  oraz  ich  wykładnie
powinny pogłębiać zaufanie obywateli do państwa)
4. zasada określoności prawa – przepisy prawne powinny konstruować normy prawne w sposób klarowny i precyzyjny, państwo nie może zastawiać
na obywateli pułapek w postaci wieloznacznych, niejasnych przepisów
5. zasada proporcjonalności polega na zakazie nadmiernej ingerencji w prawa człowieka i obywatela
Ś

rodki stosowane prze prawo do osiągnięcia założonego celu muszą być proporcjonalne do tego celu.

Zasady związane z prawami człowieka obywatela:
a) prawo do sądu
b) domniemanie niewinności
c) prawo do obrony we wszystkich stadiach postępowania
d) nietykalność osobista
e) przestrzeganie formalnych gwarancji i stabilizacji aktów prawnych
zasady związane z systemem źródeł prawa, hierarchiczna budowa norm prawnych zakład 3 zasady ustrojowe:
1.  nadrzędność  Konstytucji,  z  czym  nierozerwalnie  związane  jest  stworzenie  systemu  proceduralnych  gwarancji  ochrony  konstytucji  (kontroli
konstytucyjności norm)
2.  zwierzchnictwa  ustawy,  jako  aktu  prawnego  pochodzącego  od  organu  przedstawicielskiego.  Oznacza  to  również  zastrzeżenie  dla  ustawy
najważniejszych kwestii
3.  wykonawczy  charakter  regulacji  przyjmowanych  przez  organy  rządowe.  Regulacje  te  mogą  być  wydawane  jedynie  na  podstawie  wyraźnego
upoważnienia ustawowego
Koncepcja  demokratycznego  państwa  prawnego  urzeczywistniającego  zasady  sprawiedliwości  społecznej  nawiązuje  do  idei  państwa  socjalnego
występującej w wielu konstytucjach europejskich, np. RFN .
Koncepcja ta zakłada realizowanie dobra wspólnego poprzez niwelowanie nadmiernych różnic w społeczeństwie.
Z dwóch możliwych wykładni organy władzy publicznej mają obowiązek wybrać tę która pełniej realizuje zasadę sprawiedliwości społecznej
Koncepcja ta stanowić może również uzasadnienie dla ograniczenia innych konstrukcyjnych zasad,np. zasady równości wobec prawa

6_ZASADA_PLURALIZMU POLITYCZNEGO(PLURIS_–MNOGOŚĆ, WOLNOŚĆ

pluralizm polityczny w znaczeniu szerszym

oznacza wolność tworzenia i działania różnorodnych organizacji społecznych, stowarzyszeń, partii,

związków zawodowych

pluralizm polityczny w znaczeniu węższym

oznacza wolność tworzenia i działania partii politycznych jako tych organizacji społecznych, które w

największym stopniu wpływają na funkcjonowanie władzy państwowej

POJĘCIE PARTII

POLITYCZNYCH

ustawa z 27.06.1997
Jest to organizacja społeczna, która zrzesza swoich członków na zasadach równości i dobrowolności, której celem jest zdobycie metodami
demokratycznymi władzy w państwie bądź uzyskanie wpływu na władzę państwową
- członkami mogą być wyłącznie obywatele polscy, którzy dobrowolnie wyrażają wolę przynależności do partii Polit.
- finansowanie partii polit. Jest jawne, są finansowane z budżetu państwa, rocznie prawie 200 mln zł

7_ZASADA_PODZIAŁU WŁADZY

Zasada ta zakłada wyodrębnienie władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej

Władze te powinny się wzajemnie hamować w ten sposób by żadna z nich nie zdobyła pozycji uprzywilejowanej
Podstawową zasadą rządzącą stosunkami pomiędzy tymi władzami jest zasada równości poszczególnych władz

Władzę ustawodawczą

sprawują: Sejm i Senat jest to katalog wyczerpujący

Władzę wykonawczą

sprawuje: Prezydent RP, RM

Władzę sądowniczą

sprawuje: sądy i trybunały konstytucyjny i stanu

Sądy :
Powszechne – rejonowe, okręgowe, apelacyjne
Szczególne – wojskowe, administracyjne, Sąd Najwyższy

Sady administracyjne – I instancja Wojewódzki Sad Administracyjny, NSA w w-wie

Sąd Najwyższy

sprawuje nadzór judykacyjny nad działalnością sądów powszechnych (nadzór w zakresie orzekania)

Twórcą zasady podziału władzy Monteskiusz
Jedną z gwarancji przestrzegania zasady podziału władzy jest zasada incon nie łączenia stanowisk
W aspekcie podmiotowym ustanawia zakaz sprawowania przez tę samą osobę lub ten sam organ kompetencji władzy ustawodawczej, wykonawczej i
sądowniczej
Zasada podziału władz nie ma charakteru absolutnego
Wyraża ona ideę która zakazuje kumulacji całej władzy w rękach jednego podmiotu
Zasada ta zakłada również oparcie wzajemnych relacji na systemie wzajemnych hamulców w zakresie swoich kompetencji
Dla określenia ustroju politycznego szczególne znaczenie ma ułożenie relacji władzy ustawodawczej i wykonawczej.
Możemy wyróżnić 2 zasadnicze modele:
1. system parlamentarno – gabinetowy, cechy:
a) dualizm egzekutywy (prezydent i premier)
b) pozycja głowy państwa ma charakter ograniczony
c) premier i ministrowie co do zasady posiadają mandaty parlamentarne
d) rząd ponosi odpowiedzialność polityczną przed parlamentem ( konstruktywne wotum nieufności)
2. system prezydencki, cechy;
a) jednolitość egzekutywy
b) na czele władzy wykonawczej stoi prezydent wybierany przez naród
c) nie występuje instytucja premiera
d) prezydent powołuje rząd (sekretarzy stanu) którzy są przed nim odpowiedzialni

8_ZASADA_SPOŁECZNEJ GOSPODARKI RYNKOWEJ

Zasada ta nawiązuje do koncepcji państwa socjalnego, która zakłada że wyniki ekonomiczne nie mogą być jedyną wartością prowadzonej działalności
gospodarczej.
Państwo powinno tworzyć instrumenty, które powinny zapewnić równomierną redystrybucję dóbr z uwzględnieniem interesów różnych grup
społecznych

Zasada ta opiera się na 3 filarach:

1. na wolności działalności gospodarczej.
Ograniczenie tej wolności jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes społeczny
2. własność prywatna.
RP chroni własność i prawo dziedziczenia , odjęcie prawa własności czyli wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane
na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem.
3. solidarność, dialog i współpraca partnerów społecznych
Szczególną rolę w tym zakresie odgrywają związki zawodowe. Miejscem dialogu jest m.in. komisja trójstronna, która opiniuje szereg projektów
aktów prawnych, w jej skład wchodzą przedstawiciele rządu, organizacji pracodawców i związki zawodowe

9_PRAWA_I_WOLNOŚCI CZŁOWIEKA_I_OBYWATELA ZAWARTE W KONSTYTUCJI

Konstytucja RP przyjmuje regulacje międzynarodowe w zakresie standardów ochrony praw człowieka i obywatela.
Podzielone są wg 3 kategorii:
1. wolności i prawa osobiste
2. wolności i prawa polityczne
3. wolności i prawa ekonomiczne, socjalne i kulturalne
Art. 30 przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest ona nienaruszalna, a jej
poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych
Jest to jedyna wartość konstytucyjna, która nie może podlegać jakimkolwiek ograniczeniom.
Wolność jest to ta sfera życia jednostki, która powinna być wolna od jakiejkolwiek ingerencji państwa. Państwo nie może wkraczać w sfery, np.:
- wolność sumienia
- wolność wyznania
Natomiast prawo człowieka i obywatela jest to ta sfera życia jednostki, która powinna być aktywnie zapewniona przez państwo szczególni poprzez
tworzenie proceduralnych gwarancji realizacji, np. prawo do sądu

10_PRAWO_I_WOLNOŚCI_O CHARAKTERZE
POLITYCZNYM

1. wolność zgromadzeń
2. wolność zrzeszania się
3. prawo dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach
4. prawo do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne
5. prawo do udziału w referendum
6. prawo wybierania prezydenta, parlamentarzystów i przedstawicieli do organów samorządu terytorialnego, prawo to służy obywatelom polskim,
które najpóźniej w dniu głosowania kończą 18 lat
7. prawo składania petycji, wniosków i skarg. Tryb rozpatrywania określa KPA

11_INSTYTUCJA REFERENDUM

Rodzaje:

1. referendum ogólnokrajowe, które może być przeprowadzone w sprawie o szczególnym znaczeniu dla państwa
Ma prawo zarządzić Sejm bezwzględną większością głosów w obecności, co najmniej ½ ustawowej liczby posłów lub Prezydent RP za zgodą Senatu
wyrażoną bezwzględną większością głosów w obecności, co najmniej połowy ustawowej liczby senatorów
Wynik  referendum  jest  wiążący,  jeśli  wzięło  w  nim  udział  więcej  niż  połowa  uprawnionych  do  głosowania,  ważność  referendum  ustala  Sąd
Najwyższy
2.  referendum  w  sprawie  wyrażania  zgody  na  ratyfikację  umowy  międzynarodowej  przewidującej  przekazanie  organizacji  oraz    organowi
międzynarodowemu kompetencji organów władzy państwowej w niektórych sprawach
3. referendum w sprawie zatwierdzenia zmian w konstytucji,
4.  referendum  lokalne,  członkowie  wspólnoty  samorządowej  mogą  decydować  e  drodze  referendum  sprawach  dotyczących  tej  wspólnoty  w  tym  o
odwołaniu pochodzącego z wyborów bezpośrednich organu samorządu terytorialnego
5. inicjatywa ustawodawcza, która przysługuje grupie, co najmniej 100 tyś. Obywateli mających prawo wybierania do Sejmu

12_PRAWO I WOLNOŚCI O CHARAKTERZE OSOBISTYM

1. prawo do życia

2. prawo do nietykalności i wolności osobistej
3. prawo do obrony
4. prawo do domniemania niewinności
5. prawo do sądu
6. prawo do prywatności
7. prawo do wychowania dzieci zgodnie ze swoimi przekonaniami
8. wolność i ochrona komunikowania się
9. nienaruszalność mieszkania
10. prawo dostępu do urzędowych dokumentów i zbiorów danych dotyczących pracownika
11. wolność poruszania się
12. wolność sumienia i religii
13. wolność wyrażenia poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji
14. prawo azylu dla cudzoziemcy

13_PRAWA I WOLNOŚCI O EKONOMICZNYM, SOCJALNYM I KULTUROWYM

1. prawo do własności i innych praw majątkowych oraz praw dziedziczenia
2. wolność wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy, nawiązanie stosunku pracy następuje na podstawie zgodnego oświadczenia
pracodawcy i pracownika
3. prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przysługuje każdemu bez względu na nazwę zawartej umowy i sposób wykonywania
obowiązków
4. prawo do wypoczynku, pracownik ma prawo do dobowego, tygodniowego i co rocznego wypoczynku
5. prawo do zabezpieczenia społecznego w czasie niezdolności do pracy z uwagi na chorobę lub inwalidztwo oraz uzyskanie wieku emerytalnego
6. prawo do pomocy społecznej
7. prawo do ochrony zdrowia
8. prawo do nauki
9. polityka prorodzinna, ochrona matki przed i po urodzeniu dziecka ( urlop macierzyński i wychowawczy), przepisy praw pracy zakazują
wypowiedzenia umowy o pracę kobiecie w ciąży lub w czasie urlopu macierzyńskiego czy wychowawczego)
10. art. 75 dot. Przeciwdziałaniu bezdomności i zaspokajania potrzeb mieszkaniowych obywateli

14_OGRANICZENIE KONSTYTUCYJNYCH PRAW I WOLNOŚCI

Trybunał konstytucyjny podkreśla, że określone praw i wolności w Konstytucji nie mają charakteru absolutnego, mogą zatem podlegać ograniczeniu
Ustawa zasadnicza określa warunki, jakie muszą być

spełnione przy ograniczeniu tych ograniczeń:

1. ograniczenia mogą być tylko ustanowione tylko w formie ustawy
2. gdy ograniczenia są niezbędne koniecznie w demokratycznym państwie prawnym zgodnie z ustawą proporcjonalności należy udzielić odpowiedzi
na 3 pytania:
a) czy wprowadzenie ograniczeń jest niezbędnie potrzebne?
b) czy założonego celu nie da się osiągnąć innymi środkami?
c) czy użyte środki pozostają w odpowiedniej proporcji do ograniczonych praw i wolności?
3. ograniczenia mogą być wprowadzane tylko ze względu na 6 kryteriów:
**bezpieczeństwo państwa, porządek publiczny, zdrowie publiczne, moralność publiczna, ochrona środowiska, wolność prawa innych osób
4. ograniczenia nie mogą naruszać istoty danego prawa, każde bowiem prawo ma katalog uprawnień, które stanowią rdzeń oraz tzw. Otoczkę, która
może być naruszana bez zniesienia tego prawa

15_KONSTYTUCYJNY SYSTEM ŹRÓDEŁ_PRAWA POWSZECHNIE
OBOWIĄZUJĄCEGO_W POLSCE

Ustawa zasadnicza ustanowiła dychotomiczny podział źródeł prawa:
1. źródła powszechnie obowiązującego prawa
2. akty wewnętrznie obowiązującego prawa
Oznacza to, że akt normatywny należy do jednej grupy albo do drugiej grupy. Konstytucja określiła też miejsce prawa wspólnotowego i prawa
międzynarodowego w systemie prawa polskiego.
Konstytucja wprowadziła zamknięty katalog źródeł prawa powszechnie obowiązującego, zarówno pod względem przedmiotowym jak i
podmiotowym.

Aspekt przedmiotowy polega na tym, że ustawa

zasadnicza wymienia akty prawne powszechnie wiążące w sposób enumeratywny, natomiast

aspekt podmiotowy polega na tym że,

Konstytucja w sposób wyczerpujący wskazuje organy właściwe do wydawania określonych aktów prawnych

norma powszechnie obowiązująca to taka,

która może być adresowana do wszystkich podmiotów prawa, która może kształtować ich sytuację

prawną, czyli wyznaczać prawa i obowiązki.
Akty prawa powszechnie obowiązującego zawierają normy o charakterze generalnym i abstrakcyjnym
po wejściu Polski do Unii Europejskiej pojawił się problem relacji prawa wspólnotowego z prawem polskim w szczególności do Konstytucji.
Konstytucja jest nadrzędna w stosunku do całego porządku prawnego, jaki powstał po 01.05.2004
W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreślono, że nadrzędność ta przejawia się w następujący sposób:
1. proces integracji europejskiej polegający na przekazywaniu kompetencji ma bezpośrednią legitymację w konstytucji
2. istnieje mechanizm kontroli traktatu akcesyjnego, co do zgodności z konstytucją
3. przepisy konstytucji, jako aktu nadrzędnego i stanowiącego wyraz suwerennej woli narodu nie mogą utracić mocy obowiązującej bądź ulec
zmianie przez sam fakt powstania nieusuwalnej sprzeczności pomiędzy przepisami wspólnotowymi a konstytucją. To ustrojodawca konstytucji jest
suwerenny, może zatem rozstrzygnąć o sposobie usunięcia tej sprzeczności.

Katalog źródła prawa:

1. konstytucja
2. ustawy
3. ratyfikowane umowy międzynarodowe
4. prawo wspólnotowe
5. rozporządzenia wykonawcze
6. akty prawa miejscowego
7. rozporządzenia Prezydenta RP wydawane w czasie stanu wojennego, gdy Sejm nie może się zebrać na posiedzenie

16_AKTY_WEWNĘTRZNIE OBOWIĄZUJĄCE

Akty wew. Obowiązującego prawa nie są powszechnie obowiązujące, lecz wiążą jedynie jednostki organizacyjnie podległe organowi, który je
ustanowił. Dzielimy je:
1. określone w konstytucji
*uchwały RM, zarządzenia prezesa RM, zarządzenia ministrów
Zarządzenia mogą być wydawane tylko na podstawie ustawy, nie mogą jednak stanowić podstawy decyzji wobec podmiotów prawa, uchwały i

zarządzenia podlegają kontroli, co do ich zgodności z prawem powszechnie obowiązującym
2. niewymienione w konstytucji
*m.in. wytyczne, okólniki, interpretacje, statuty, regulaminy
Mają na celu wyjaśnienie wątpliwości interpretacyjnych bądź uregulowanie zasad urzędu czy organu, np. statut urzędu wojewódzkiego
Katalog tych aktów nie ma charakteru zamkniętego

ROZPORZĄDZENIA WYKONAWCZE

Jest aktem normatywnym ściśle związanym z ustawą, między rozporządzeniem i ustawą zachodzi:
** związek kompetencyjny, co oznacza że rozporządzenie może być wydane tylko na podstawie ustawy
** związek funkcjonalny, który oznacza, że rozporządzenie może być wydawane wyłącznie w celu wykonania ustawy
#  Upoważnienie  ustawowe  powinno  określać    organ  właściwy  do  wydania  rozporządzenia,  zakres  spraw  przekazanych  do  uregulowania  wytyczne
treści rozporządzenia.
# Rozporządzenie  musi mieścić się w zakresie zawartym w upoważnieniu. Upoważnienie musi być na tyle szczegółowe , aby zamiar ustawodawcy
musiał być czytelny
#  Konstytucja  wprowadza  zakres  subdelegacji, co  oznacza,  że  organ  upoważniony  do  wydania  rozporządzenia nie  może  przekazać tej kompetencji
innemu organowi.
Ustawa zasadnicza określa również katalog organów uprawnionych do wydania rozporządzenia:
**  prezes  RM,  RM,  ministrowie  kierujący  oznaczony  działem  administracji  rządowej  oraz  przewodniczący  określonych  w  ustawach  komitetów
wchodzących w skład RM, prezydent RP, KRRiT.

RATYFIKOWANE UMOWY MIĘDZYNARODOWE

# Podmiotem ratyfikującym umowy jest Prezydent RP przy zastrzeżeniu, że ten akt urzędowy prezydenta podlega kontrasygnacie prezesa RM
#  Ratyfikacja    niektórych  umów  międzynarodowych  przez  prezydenta  musi  być  poprzedzona  wcześniejszą  zgodą  wyrażoną  przez  Sejm  w  ustawie
tzw. Duża ratyfikacja
# Uchwalenie ustawy wyrażającej zgodę na ratyfikację umowy nie oznacza obowiązku dokonania ratyfikacji przez prezydenta
Są to umowy:
1. dot. Pokoju, sojuszy, układów politycznych lub wojskowych
2. dot. Wolności, praw lub obowiązków obywatelskich określonych w konstytucji
3. dot. Członkostwa RP w organizacji międzynarodowej
4. uprzednia zgoda jest wymagana, jeżeli umowa międzynarodowa dot. Spraw uregulowanych w ustawie lub których konstytucja wymaga ustawy
5. dot. Znacznego obciążenia państwa pod względem finansowym
#  projekt ustawy  upoważniającej przekłada  Sejmowi  RM,  o  zamiarze  przedłożenia  prezydentowi  do  ratyfikacji  umów  międzynarodowych,  których
ratyfikacja nie wymaga zgody wyrażonej w ustawie, prezes RM zawiadamia Sejm
#  szczególnym  rodzajem  umowy  międzynarodowej  jest  umowa  przekazująca  organizacji  międzynarodowej  lub  organowi  międzynarodowemu
kompetencji władzy publicznej w niektórych sprawach
#  ratyfikowana  umowa  międzynarodowa  po  ogłoszeniu  w  Dzienniku  Ustaw  stanowi  część  krajowego  porządku  prawnego  i  jest  stosowana
bezpośrednio
#  umowa  międzynarodowa  ratyfikowana  w  trybie  tzw.  dużej  ratyfikacji  ma  pierwszeństwo  przed  ustawą,  jeżeli  ustawy  tej  nie  da  się  pogodzić  z
umową

17_ORGANY SEJMU

1. Marszałek Sejmu jest to kierowniczy jednoosobowy organ sejmu, wybór marszałka jest dokonywany na pierwszym posiedzeniu nowo
wybranego Sejmu na wniosek co najmniej 15 posłów, wybór następuje bezwzględną większością głosów

ZADANIA :

a) przewodniczenie pracom izby
b) wykonywanie tymczasowo obowiązków prezydenta RP
c) zwoływanie posiedzeń sejmu
d) zarządzanie wyborów prezydenta
e) występowanie do trybunału konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie konstytucyjności prawa
f) przewodniczenie obradom izby i ustalanie porządku dziennego
2. Prezydium Sejmu
MARSZAŁEK I WICE-MARSZAŁKOWIE
ZADANIA:
a) ustalenie planu prac Sejmu po zasięgnięciu opinii konwentu seniorów
b) dokonywanie wykładni regulaminu sejmu
c) organizowanie współpracy między komisjami sejmowymi oraz koordynacja ich działań
3. Konwent Seniorów
Marszałek i wicemarszałkowie, szefowie klubów poselskich oraz szefowie kół parlamentarnych
Jest to organ o charakterze opiniodawczym, doradczym wobec marszałka i prezydium
Najważniejsze obowiązki:
a) opiniowanie projektów prac Sejmu
b) opiniowanie projektów porządku dziennego
4. Komisje Sejmowe
Do podstawowych zadań należy przygotowanie i rozpatrzenie spraw stanowiących przedmiot prac izby.
Wyróżniamy komisje:
a) stałe
b) nadzwyczajne powoływane do załatwienia określonej sprawy

18_STATUS POSŁA

# Bierne prawo wyborcze do sejmu przysługuje obywatelowi polskiemu mającemu prawo wybierania do Sejmu, który najpóźniej w dniu wyborów
kończy 21 lat a w przypadku Senatu 30 lat
# kandydatów na posłów i senatorów mogą zgłaszać partie polityczne lub wyborcy
# nie można jednocześnie kandydować do Sejmu i Senatu
# mandat poselski jest określony mianem mandatu wolnego

CECHY MANDATU WOLNEGO

1. ma charakter generalny, co oznacza że poseł wyraża wole całego narodu a nie tylko swoich wyborców
2. ma charakter niezależny, co oznacza że poseł nie jest prawnie związany wolą swoich wyborców, jedyną formą weryfikacji są następne wybory
parlamentarne
3. ma charakter nieodwoływany, co powoduje że wyborcy nie mogą w sensie prawnym cofnąć udzielonego poparcia i odwołać parlamentarzystę w
trakcie kadencji

PRZYWILEJE PARLAMENTARZYSTY

1. immunitet materialny -

poseł nie może być pociągnięty do odpowiedzialności za swoją działalność wchodzącą w zakres sprawowania mandatu

poselskiego, ani podczas jego trwania, ani po jego wygaśnięciu. Za taką działalność poseł odpowiada wyłącznie przed Sejmem a przypadku
naruszenia praw osób trzecich może być pociągnięty do odpowiedzialności sądowej tylko za zgodą sejmu
Immunitet ten ma charakter zupełny i trwały i obejmuje wszelkie czynności związane z wykonywaniem mandatu, np. wystąpienia, prace w biurze
poselskim

2. immunitet formalny –

oznacza, że poseł nie może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej bez zgody Sejmu

Immunitet ten przysługuje od dnia ogłoszenia wyników wyborów do dnia wygaśnięcia mandatu,
Postępowanie karne, które zostało wszczęte przed dniem wyboru danej osoby na posła ulega na żądanie Sejmu zawieszeniu do czasu wygaśnięcia
mandatu, w tym czasie ulega również zawieszeniu bieg przedawnienia w postępowaniu karnym, immunitet ten obejmuje wszelkie czyny karalne, a
nie tylko związane z wykonywaniem mandatu. Poseł może zrzec się immunitetu formalnego

3. immunitet nietykalności osobistej –

oznacza, że poseł nie może być zatrzymany ani aresztowany bez zgody Sejmu z wyjątkiem ujęcia go na

gorącym uczynku przestępstwa i jeżeli jego zatrzymanie jest niezbędne dla zapewnienia prawidłowego toku postępowania. O zatrzymaniu
niezwłocznie zawiadamia się Marszałka Sejmu, który może nakazać natychmiastowe zwolnienie zatrzymanego
* mandatu nie można łączyć z funkcją prezesa NBP, prezesa NIK, Rzecznika Praw Obywatelskich i praw dziecka, członka RPP, członka KRRiT,
ambasadora, oraz zatrudnienia w Kancelarii Sejmu i Senatu oraz Kancelarii Prezydenta RP
* poseł nie może prowadzić działalności gospodarczej z osiąganiem korzyści z majatku skarbu Państwa lub samorządu terytorialnego, ani nabywać
tego majątku

19_FUNKCJA USTAWODAWCZA SEJMU

Wyróżniamy następujące procedury ustawodawcze:
1. tryb pilny
2. uchwalanie ustaw o zmianie konstytucji
3. uchwalanie kodeksów
4. uchwalanie ustaw implementujących (dyrektywy wspólnotowe)
5. uchwalanie ustawy budżetowej

ETAPY PROCEDURY USTAWODAWCZEJ

1. wykonanie inicjatywy ustawodawczej, prawo przysługuje:
a) posłom ( co najmniej 15 posłom lub komisjom sejmowym)
b) senatowi z tym, że z inicjatywą występuje cała izba na wniosek, co najmniej 10 senatorów lub na wniosek komisji senackie
c) RM
d) prezydent RP
e) inicjatywa ustawodawcza przysługuje również grupie co najmniej 100 tyś. Obywateli mających prawo wybierania do sejmu

OGRANICZENIA PODMIOTOWE

# jedynie RM jest uprawniona do wnoszenia ustaw w trybie oilnym, ustawy budżetowej, ustawy o zaciąganiu długu publicznego
# RM może uznać swój projekt za pilny z wyjątkiem: projektów ustaw podatkowych, dotyczących wyboru prezydenta RP, Sejmu i Senatu oraz
organów samorządu terytorialnego

PROJEKT USTAWY MUSI SPEŁNIAĆ WYMOGI:

1. powinien przedstawiać wyniki przeprowadzonej konsultacji
2. projekty podstawowych aktów wykonawczych
3. przedstawienie skutków społecznych, gospodarczych, finansowych i prawnych
4. wskazanie źródeł finansowania
5. powinien wskazywać stosunek projektu ustawy do prawa wspólnotowego
2. praca w Sejmie nad projektem ustawy,
Sejm rozpatruje projekt ustawy w 3 czytaniach, ustawy są uchwalane zwykłą większościa głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby
posłów
Pierwsze czytanie odbywa się nie wcześniej niż 7 – ego dnia od doręczenia posłom druku projektów, zazwyczaj ma ono miejsce w komisji sejmowej.
Na  posiedzeniu  Sejmu  obligatoryjnie  odbywa  się  1  czytanie,  jeśli  chodzi  o  ustawy  dot.  Wyboru  prezydenta,  sejmu  ,  senatu,  organów  samorządu
terytorialnego, o zmianie Konstytucji, regulujących ustrój i właściwość władzy publicznej i kodeksów
Drugie  czytanie    ma  miejsce  wyłącznie  na  posiedzeniu  Sejmu  i  rozpoczyna  się  od  przedstawienia    Sejmowi  sprawozdania  komisji.  W  trakcie  2
czytania mogą być wnoszone poprawki doprojektuj ustawy. Prawo to przysługuje grupie co najmniej 15 posłów, RM, przewodniczącemu klubu lub
koła
Trzecie  czytanie  ma  charakter  obligatoryjny  i  rozpoczyna  się  od  przedstawienia  przez  posła  sprawozdawcę  poprawek  zgłoszonych  podczas  2
czytania. Kończy się głosowaniem
3. praca Senatu nad ustawą przekazaną przez Sejm
Po uchwaleniu ustawy przez Sejm, ustawa jest przekazywana przez Marszałka sejmu – senatowi. Senat powinien zająć swoje stanowisko w ciągu 30
dni  od  dnia  przekazania  ustawy.  Jeżeli  w  tym  terminie  nie  podejmie  stosownej  uchwały,  wówczas  ustawę  uznaje  się  za  uchwaloną  w  brzmieniu
przyjętym przez sejm
Senat może:
a) przyjąć ustawę bez zmian
b) uchwalić poprawki do ustawy
c) odrzucić ustawę w całości
4. Prezydent

a) podpisuje ustawę w ciągu 21 dni od dnia przedstawienia i zarządza jej ogłoszenie w dzienniku Ustaw. Podpisanie ustawy „promulgacja” oznacza

przyjęcie przez prezydenta jako głowy państwa, że ustawa została uchwalona zgodnie z prawem i oznacza polecenie wykonania ustawy przez jej
adresatów
b) prezydent może skorzystać z tzw

. Weta ustawodawczego które

polega na przekazaniu ustawy sejmowi z umotywowanym wnioskiem do

ponownego  rozpatrzenia.  Sejm  może  odrzucić  weto  prezydenta  poprzez  ponowne  uchwalenie  ustawy  większością  3/5  głosów  w  obecności  co
najmniej połowy ustawowej ilości posłów. W takim przypadku prezydent podpisuje ustawę w ciągu 7 dni i zarządza ogłoszenie ustawy w Dzienniku
Ustaw. W tym przypadku nie przysługuje mu prawo wystąpienia do Trybunału konstytucyjnego w trybie kontroli prewencyjnej
c)  przed  podpisaniem  ustawy  prezydent  może  wystąpić  do  Trybunału  Konstytucyjnego  z  wnioskiem  w  sprawie  zbadania  zgodności  ustawy  z
konstytucją. Jeżeli trybunał uzna ustawę za zgodną z Konstytucją wówczas prezydent ma obowiązek podpisać ustawę.
Prezydent  może skorzystać z weta albo skierować ustawę do TK.
Tylko Parlament stanowi ustawy

20_FUNKCJA_KREACYJNA SEJMU

Związana jest z udziałem Parlamentu w obsadzaniu i powoływaniu organów, np.:
1. sejm wybiera 15 sędziów TK, wybierani są indywidualni na 9- letnią kadencję
2. sejm wybiera członków TS, trybunał składa się przewodniczącego, 2 zastępców 16 członków wybieranych przez Sejm spoza grona posłów i

senatorów, na czas trwania kadencji Sejmu
3. czterech członków Krajowej Rady Sądownictwa wybieranych jest przez sejm spośród posłów i 2 członków wybieranych przez senat spośród
senatorów
4. sejm za zgodą senatu powołuje prezesa NIK na 6 letnią kadencję
5. sejm za zgodą senatu powołuje Rzecznika Praw Obywatelskich 5 letnią kadencję

21 Pozycja ustrojowa Prezydenta RP,

PREZYDENT jest najwy

szym przedstawicielem RP i gwarantem ci

gło

ci władzy pa

stwowej.

Jest wybierany przez naród w wyborach powszechnych, równych, bezpo

rednich i w głosowaniu tajnym.

Kadencja trwa 5 lat i mo

na j

ponowi

tylko raz.

Bierne prawo wyborcze przysługuje obywatelom polskim, którzy w dniu wyborów uko

czyli 35 lat i korzystaj

z pełni praw wyborczych

do Sejmu.
Na prezydenta zostaje wybrany ten kandydat, który otrzymał wi

cej ni

połow

nych oddanych głosów. Je

eli w pierwszej turze

aden z kandydatów nie uzyska podanej wi

kszo

ci wówczas 14 dnia po pierwszym głosowaniu przeprowadza si

ponownie

głosowanie (do którego przechodz

dwaj kandydaci, którzy otrzymali kolejno najwi

ksz

liczb

głosów). W drugiej turze wybrany

zostaje kandydat, który dostaje najwi

ksz

liczb

głosów. Wa

ść

wyborów stwierdza S

d Najwy

szy.

Prezydent obejmuje urz

d po zło

eniu wobec Zgromadzenia Narodowego przysi

gi i od tego dnia rozpoczyna si

kadencja Prezydenta

.

Prezydent nie ponosi odpowiedzialno

ci politycznej przed Parlamentem

Akty podejmowane przez niego wymagaj

kontrasygnaty Prezesa RM, który w ten sposób przyjmuje na siebie odpowiedzialno

ść

polityczn

Prezydent ponosi odpowiedzialno

ść

przed Trybunałem Stanu za naruszenie Konstytucji, ustawy lub za popełnione przest

pstwa.

Konstytucja nie wył

cza odpowiedzialno

ci karnej Prezydenta.

Prezydent RP czuwa nad przestrzeganiem Konstytucji, stoi na stra

y suwerenno

ci i bezpiecze

stwa pa

stwa oraz nienaruszalno

ci i

niepodzielno

ci jego terytorium.

Kompetencje Prezydenta mo

na podzieli

na 4 grupy;

Zwi

zane z parlamentem

Zwi

zane z RM

Zwi

zane z siłami zbrojnymi

Tradycyjne kompetencje głowy pa

stwa

22_KOMPETENCJE PREZYDENTA

Zwi

zane z Parlamentem

Np. zwołuje pierwsze posiedzenie Izb w wyborach, zarz

dza wybory

Zwi

zane z Rad

Ministrów

przyjmuje dymisje ust

puj

cych gabinetów

decyduje kandydata na premiera
powołuje premiera a na jego wniosek Ministrów
w sprawach szczególnej wagi mo

e zwoła

Rad

Gabinetow

, a t

rad

tworzy Rada Ministrów pod przewodnictwem prezydenta. Nie

przysługuj

jej jednak kompetencje RM

prezydent ratyfikuje i wypowiada umowy mi

dzynarodowe

mianuje i odwołuje pełnomocnych przedstawicieli RP w innych pa

stwach i organizacjach mi

dzynarodowych.

Prezydent w zakresie polityki zagranicznej współdziała z Prezesem RM i wła

ciwym Ministrem

prezydent RP przyjmuje listy uwierzytelniaj

ce i odwołuj

ce akredytowanych przy nim przedstawicieli dyplomatycznych innych pa

stw i

organizacji mi

dzynarodowych.

Zwi

zane z siłami zbrojnymi

Prezydent jest najwy

szym zwierzchnikiem Sił Zbrojnych

w czasie pokoju Prezydent sprawuje zwierzchnictwo nad Siłami Zbrojnymi za po

rednictwem Ministra Obrony Narodowej

natomiast w czasie wojny prezydent na wniosek Prezesa RM mianuje Naczelnego Dowódc

Sił Zbrojnych

mianuje równie

Szefa Sztabu Generalnego i dowódców rodzajów Sił Zbrojnych.

Prezydent na wniosek Ministra Obrony Narodowej nadaje okre

lone stopnie wojskowe

w razie bezpo

redniego zewn

trznego zagro

enia pa

stwa Prezydent na wniosek Premiera zarz

dza cz

ęś

ciow

lub powszechn

mobilizacj

i u

ycie sił zbrojnych do obrony pa

stwa.

Organem doradczym Prezydenta w zakresie wewn

trznego i zewn

trznego bezpiecze

stwa pa

stwa jest Rada Bezpiecze

stwa

Narodowego.

Tradycyjne kompetencje głowy pa

stwa

posiada prawo zarz

dzania referendum w sprawach szczególnych dla pa

stwa

nadaje ordery i odznaczenia
nadaje obywatelstwo polskie i wyra

a zgod

na zrzeczenie si

obywatelstwa polskiego

Prezydent stosuje prawo łaski
posiada równie

uprawnienia kreacyjne

powołuje pierwszego Prezesa S

du Najwy

szego, Prezesa Naczelnego S

du Administracyjnego

powołuje równie

Prezesa i Wiceprezesa Trybunału Konstytucyjnego

Prezydent powołuje tak

e cz

ęść

składu Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji

Prezydent w drodze rozporz

dzenia na wniosek RM wprowadza stan wojenny lub stan wyj

tkowy.

Stan wojenny - mo

e by

wprowadzony w razie zewn

trznego zagro

enia pa

stwa zbrojnej napa

ci na terytorium RP lub te

przypadku gdy z umowy mi

dzynarodowej wynika zobowi

zanie do wspólnej obrony przeciwko agresji.

Stan wyj

tkowy - mo

e by

wprowadzony w razie zagro

enia Konstytucyjnego Ustroju Pa

stwa bezpiecze

stwa obywateli lub porz

dku

publicznego.

Konstytucja przewiduje mo

liwo

ść

wyst

pienia wakatu na stanowisku głowy pa

stwa je

eli:

eli Prezydent nie mo

e przej

ciowo sprawowa

urz

du, zawiadamia o tym Marszałka Sejmu, który tymczasowo przejmuje obowi

zki

Prezydenta. Je

eli głowa pa

stwa nie jest w stanie zawiadomi

Marszałka Sejmu o niemo

liwo

ci sprawowania urz

du wówczas o

stwierdzeniu przeszkody rozstrzyga Trybunał Konstytucyjny na wniosek Marszałka Sejmu
Wakat mo

e by

spowodowany powa

niejszymi przyczynami je

li nast

pi opró

nienie urz

przypadku

mierci Prezydenta

zrzeczenie si

urz

du przez Prezydenta

stwierdzenie niewa

ci wyboru Prezydenta lub z innych przyczyn nie obj

cia urz

du po wyborze

zło

enie Prezydenta z urz

du orzeczeniem Trybunału Stanu

uznania przez Zgromadzenie Narodowe trwałej niezdolno

ci Prezydenta do sprawowania urz

du ze wzgl

du na stan zdrowia, uchwał

podj

ta wi

kszo

co najmniej 2/3 głosów ustawowej liczby członków Zgromadzenia Narodowego.

eli Marszałek Sejmu nie mo

e wykonywa

obowi

zków Prezydenta , obowi

zki te przejmuje Marszałek Senatu. Jednak

e osoba

wykonuj

ca obowi

zki Prezydenta RP nie mo

e postanowi

o skróceniu kadencji Sejmu.

Prezydent cd
Prezydent RP pełni funkcj

arbitra. Przyj

cie tej koncepcji oznacza,

e w przypadku zakłócenia wzajemnych stosunków mi

dzy rz

dem

a Sejmem, Prezydent powinien d

ąż

do normalizacji tych stosunków. Niezale

ść

prezydenta znajduje wyraz w zasadzie

niepoł

czalno

ci.

Incompantybilitas - niepoł

czalno

ść

stanowisk

Prezydent nie mo

e piastowa

adnego innego urz

du, ani pełni

adnej innej funkcji publicznej, z wyj

tkiem tych, które s

zwi

zane

ze sprawowaniem urz

du.

Prezydent jest wybierany przez naród w wyborach
powszechnych
równych
bezpo

rednich

głosowaniu tajnym

Czynne prawo wyborcze przysługuje obywatelom, którzy najpó

niej w dniu wyborów uko

czyli 18 lat i nie zostali pozbawieni praw

wyborczych lub nie utracili ich w inny sposób.
Bierne prawo wyboru przysługuje obywatelom, którzy korzystaj

z pełni praw wyboru do sejmu o ile uko

czyli lat 35.

Wybory Prezydenta RP zarz

dza Marszałek Sejmu, pierwsza tura wyborów musi si

odby

w dniu przypadaj

cym nie wcze

niej ni

100 dni i nie pó

niej ni

na 75 dni przed upływem kadencji urz

duj

cego Prezydenta RP. Wybory musz

zawsze zako

czy

przed

upływem kadencji. W razie opró

nienia urz

du Prezydenta Marszałek Sejmu w ci

gu 14 dni po opró

nieniu zarz

dza wybory, musz

odby

w ci

gu 60 dni od zarz

dzenia wyborów.

ść

wyboru Prezydenta RP stwierdza S

d Najwy

szy.

Prezydent obejmuje urz

d po zło

eniu przysi

gi przed Zgromadzeniem Narodowym, co powinno mie

miejsce ostatniego dnia przed

upływem kadencji poprzedniego prezydenta.

Prezydent za swoj

działalno

ść

urz

dow

nie ponosi odpowiedzialno

ci parlamentarnej, natomiast w przypadku naruszenia konstytucji

lub ustawy prezydent mo

e by

poci

gni

ty do odpowiedzialno

ci konstytucyjnej.

Kadencja prezydenta upływa 5 lat po obj

ciu urz

du- licz

c od dnia zło

enia przysi

gi.

Opró

nienie urz

du prezydenta mo

e nast

W przypadku

mierci prezydenta

Zrzeczenia si

urz

du (Prezydent mo

e dokona

zrzeczenia si

w ka

dym czasie i akt zrzeczenia staje si

skuteczny z momentem jego

zło

enia)

Trwałej niezdolno

ci do sprawowania urz

du ze wzgl

du na stan zdrowia

Zło

enia prezydenta z urz

du orzeczeniem Trybunału Stanu

Stwierdzenia niewa

ci wyboru prezydenta lub z innych przyczyn nieobj

cia urz

du po wyborze.

Skutkiem prawnym opró

nienia urz

du jest powstanie po stronie Marszałka Sejmu obowi

zku zarz

dzenia nowych wyborów

prezydenckich. Marszałek Sejmu przejmuje wykonywanie obowi

zków Prezydenta.

Od opró

nienia urz

du nale

y odró

przej

ciow

niemo

ść

sprawowania urz

du np. w skutek choroby. Wówczas Marszałek

Sejmu przejmuje obowi

zki Prezydenta.

Kompetencje prezydenta zwi

zane z władz

downicz

Prezydent mo

e stosowa

prawo łaski, które morze polega

na darowaniu lub złagodzeniu kary ka

dej osobie skazanej prawomocnym

wyrokiem karnym( z wyj

tkiem osoby skazanej przez Trybunał Stanu). Prawo łaski ma, wi

c charakter indywidualny i konkretny i nale

je odró

od aktów amnestii, – czyli dozowania lub złagodzenia kar okre

lonym kategoriom skazanym lub abolicji – zniesienie

karalno

ci za okre

lone czyny w stosunku do pewnych kategorii osób

Amnestia i abolicja s

aktami o charakterze generalnym (ogólnym) i mog

przyjmowane przez parlament w formie ustawy.

23_ZGROMADZENIE NARODOWE

Senat – 100 senatorów

Sejm – 460 posłów
Dwuizbowy - sejm i senat

Zgromadzenie Narodowe jest to wspólne posiedzenie sejmu i senatu pod przewodnictwem Marszałka Sejmu, a w jego zastępstwie Marszałka Senatu,
tylko w przypadkach określonych w konstytucji:
1. odbieranie przysięgi od nowo wybranego prezydenta
2. stwierdzenie trwałej niezdolności prezydenta do sprawowania urzędu ze względu na stan zdrowia
3. stawianie prezydenta w stan oskarżenia za naruszenie konstytucji i ustaw
4. wysłuchanie orędzia prezydenta

24_KADENCJA SEJMU I JEJ MODYFIKACJA

jest to czas określony w konstytucji w którym parlament działa zasadniczo w tym samym składzie pochodzącym z tych samych wyborów
kadencja sejmu i senatu (4 letnie)rozpoczynają się z dniem zebrania się sejmu na pierwsze posiedzenie i trwają do dnia poprzedzającego dzień
zebrania się sejmu następnej kadencji

SKUTKI UPŁYWU KADENCJI SEJMU :

1. kończy się kadencja Trybunału Stanu
2. kończy się okres funkcjonowania RM
3. zgodnie z zasadą dyskontynuacji prac parlamentu, projekty ustaw, które nie zakończyły procedury ustawodawczej muszą być jeszcze raz
wniesione do sejmu nowej kadencji

MODYFIKACJA KADENCJI

1. przedłużenie kadencji sejmu , w czasie stanu nadzwyczajnego oraz 90 dni po jego zakończeniu, nie może być skrócona kadencja sejmu, nie mogą
być przeprowadzone wybory do sejmu i senatu a kadencje tych organów ulegają odpowiedniemu przedłużeniu
2. skrócenie kadencji sejmu , jest dokonywane przez prezydenta na mocy postanowienia, które wymaga ogłoszenia w Dzienniku Ustaw po
uprzednim zasięgnięciu opinii Marszałka Sejmu i Marszałka Senatu.
SĄ DWA PRZYPADKI SKRÓCENIA KADENCJI :

a) obligatoryjny –

prezydent ma obowiązek skrócić kadencję sejmu i zarządzić nowe wybory w przypadku nie udzielenia RM wotum zaufania w

tzw. Trzeciej procedurze wyłonienia rządu

b) fakultatywny –

prezydent może w ciągu 14 dni zarządzić skrócenie kadencji rządu, jeżeli w ciągu 4 mc od dnia przedłożenia sejmowi projektu

ustawy budżetowej nie zostanie przedstawiona prezydentowi do odpisu
SAMOROZWIĄZANIE SIĘ SEJMU
Sejm może skrócić swoją kadencję uchwałą przyjętą 2/3 głosów ustawowej liczby posłów i skrócenie kadencji sejmu oznacza jednocześnie
skrócenie kadencji senatu

25_KOMPETENCJE TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO 1982 r.

# Jest to organ władzy sądowniczej, działalność trybunału nie może być określana jako sprawowanie wymiaru sprawiedliwości.
# W skład trybunału wchodzi : 15 sędziów wybieranych przez sejm na 9 letnią kadencje
# Musi to być ktoś, kto ma uprawnienia, aby być sędzią Sądu Najwyższego lub Sądu Administracyjnego
# Kandydatów na stanowisko sędziego może przedstawić prezydium sejmu lub grupa 50 posłów.
# Pozycja sędziego TK jest analogiczna do pozycji sędziego Sądu Najwyższego, ponowny wybór jest niedopuszczalny
# W okresie kadencji sędziowie są nie usuwalni chyba, że sędzia zostanie skazany pełnomocnym wyrokiem za przestępstwo, bądź sąd dyscyplinarny
orzeknie karę usunięcia ze stanowiska
# Mandat sędziego wygasa również w przypadku śmierci, zrzeczenia się ,lub orzeczenia komisji lekarskiej o trwałej niezdolności do pełnienia
obowiązków
# Sędziom przysługuje immunitet

ORGANY TRYBUNAŁU

1. zgromadzenie ogólne
W skład zgromadzenia ogólnego wchodzą wszyscy sędziowie trybunału, dla prawomocności uchwał konieczna jest obecność co najmniej 10 sędziów
2. prezes trybunału
Reprezentuje trybunał na zewnątrz oraz wykonuje zadania związane z bieżącym funkcjonowaniem trybunału
Prezes i wice prezes trybunału jest powoływany przez prezydenta RP spośród dwóch kandydatów przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne
Prezes jest powoływany na cały okres pełnienia funkcji sędziego TK

FUNKCJE TRYBUNAŁU

1. kontrola norm tzn. orzekanie o zgodności aktów normatywnych z aktami wyższego rzędu
2. orzekanie o skargach konstytucyjnych
3. rozstrzyganie sporów kompetencyjnych między centralnymi konstytucyjnymi organami państwa
4. orzekanie o zgodności z konstytucją celów lub działalności partii politycznych
5. rozstrzyganie o zaistnieniu tymczasowej przeszkody w sprawowaniu urzędu przez prezydenta RP

KONTROLA NORM.

** Jej istota polega na orzekaniu o hierarchicznej zgodności aktów normatywnych niższego rzędu z aktami wyższego rzędu i eliminowanie aktów
niższego rzędu w przypadku braku tej zgodności
** może mieć charakter prewencyjny , jedynym podmiotem uprawnionym do jej inicjowania jest Prezydent
** i charakter następczy , który dotyczy aktów już obowiązujących bądź znajdujących się w okresie vacatio legis

KONTROLA NASTĘPCZA

1. dotyczy ustaw, co do ich zgodności z konstytucją i umowami międzynarodowymi ratyfikowanymi w  oparciu o ustawy akceptujące
2. Umowy między narodowe, jeżeli chodzi o zgodność z konstytucją.
3.  Inne  przepisy  prawa  wydawane  przez  Centralne  Organy  Państwowe  w  zakresie  ich  zgodności  z  konstytucją,  ratyfikowanymi  umowami
międzynarodowymi i ustawami. Przedmiotem kontroli nie mogą być akty organów terenowych.
Punktem odniesienia kontroli jest przede wszystkim konstytucja.
Należy jednak zaznaczyć, że nie chodzi jedynie o tekst pisany, ale o zasady i wartości wyrażone w konstytucji.
Pojęcie  akt  normatywny  należy  odnieść  do  każdej  regulacji  zawierającej  w  swej  treści  normy  prawne,  czyli  abstrakcyjne  reguły  postępowania
skierowane do generalnie określonego adresata

Kontrola zgodności jest dokonywana w oparciu o 3 kryteria

Zgodność

materialna

Badana jest treściowa zgodność regulacji zawartej w akcie niższym z regulacjami zawartymi w akcie wyższego rzędu
2.

Zgodność

proceduralna

Badane jest dochowanie trybu wymaganego przepisami prawa do wydania aktu lub zawarcia i ratyfikacji umowy międzynarodowej
3.

Zgodność

kompetencyjna

Trybunał bada czy organ wydający ten akt miał do tego kompetencje.
1. Inicjatywy konkretnej, ( czyli pytań prawnych)
Inicjatywa konkretna musi być związana z konkretną sprawą zawisłą przed sądami. Jeżeli w trakcie rozpatrywania sprawy pojawi się wątpliwość, co
do zgodności z konstytucją określonego przepisu prawnego, który ma się stać podstawą rozstrzygnięcia sądowego, wówczas sąd może przedstawić

Trybunałowi konkretne pytania. Uprawnienie to może być realizowane na każdym etapie postępowania sądowego.
2. Inicjatywy abstrakcyjnej, ( czyli wniosków)
Inicjatywa abstrakcji jest podejmowana w oderwaniu od konkretnego przypadku stosowania prawa, może ona wynikać z ogólnego interesu
wnioskodawcy czy ogólnej troski o stan praworządności
Z wnioskiem w sprawach, do Trybunału Konstytucyjnego wystąpić mogą:
1) Prezydent Rzeczypospolitej, Marszałek Sejmu, Marszałek Senatu, Prezes Rady Ministrów, 50 posłów, 30 senatorów, Pierwszy Prezes Sądu
Najwyższego, Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, Prokurator Generalny, Prezes Najwyższej Izby Kontroli, Rzecznik Praw Obywatelskich,
2) Krajowa Rada Sądownictwa w zakresie, o
3) organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego,
4) ogólnokrajowe organy związków zawodowych oraz ogólnokrajowe władze organizacji pracodawców i organizacji zawodowych,
5) kościoły i inne związki wyznaniowe,

Orzeczenia TK

mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Nie istnieje żadna droga odwołania się od orzeczenia, a orzeczenie jest wiążące

dla

wszystkich

adresatów.

Orzeczenia zapadają

w formie wyroków i podlegają niezwłocznemu ogłoszeniu w organie urzędowym, w którym był ogłoszony dany akt

normatywny. Uznanie niezgodności aktu powoduje utratę mocy wiążącej danego aktu.

Orzeczenie TK wchodzi

w życie z dniem ogłoszenia. TK może jednak określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Termin

jednak nie może przekroczyć 18 miesięcy, jeżeli chodzi o ustawę. Gdy chodzi o inny akt normatywny 12 miesięcy.
W przypadku orzeczeń, które wiążą się z nakładami finansowymi nieprzewidzianymi w ustawie budżetowej trybunał określa termin daty
obowiązującej po zapoznaniu się z opiniom RM. Orzeczenia zapadają większościa głosów

26_SKARGA KONSTYTUCYJNA

Jest to szczególny środek prawny pozwalający podmiotom prawa na zwrócenie się do TK o zweryfikowanie ostatecznych rozstrzygnięć władz
publicznych naruszających konstytucyjne prawa i wolności.

Podstawowe cechy skargi

1. Ma charakter incydentalny - czyli związana jest z konkretnym przypadkiem naruszenia praw i wolności określonych w Konstytucji
2. Ma charakter subsydialny (pomocniczy) – możliwe jest jej wniesienie dopiero po wyczerpaniu innych środków prawnych
3. skarga może dotyczyć jedynie tych praw i wolności, które są określone w Konstytucji
4. orzeczenia trybunału wiążą wszystkie organy państwowe
**

Prawo

złożenia

skargi

przysługuje

każdemu

czyje

konstytucyjne

wolności

lub

prawa

zostały

naruszone.

** Naruszenie praw skarżącego musi nastąpić w związku z orzeczeniem sądu lub organu administracji publicznej.
** Orzeczenie to musi mieć charakter orzeczenia ostatecznego.
** Przedmiotem skargi może być tylko zarzut niezgodności z konstytucją aktu normatywnego na podstawie, którego zostało wydane orzeczenie
sądowe

lub

administracyjne,

skarga

jest

skierowana

przeciwko

normie

prawnej

** Wniesienie skargi jest dopuszczalne w terminie 3 miesięcy od doręczenia skarżącemu prawomocnego orzeczenia czy ostatecznej decyzji.
** Po upływie tego terminu uprawnienie wygasa
** skarga musi być sporządzona i wniesiona przez adwokata lub radcę prawnego.
** skarga jest wolna od opłat sądowych

28_ORGANIZACJA I SKŁAD TRYBUNAŁU STANU

Jest odr

bnym organem władzy s

downiczej. Zarówno Trybunał Konstytucyjny jak i Trybunał Stanu nie s

dami w rozumieniu

Konstytucji i w zwi

zku z tym nie sprawuj

tak rozumianego wymiaru sprawiedliwo

ci.

W SKŁAD TS WCHODZI

1. Przewodnicz

cy (to Prezes S

du Najwy

szego)

2. 2 zast

pców przewodnicz

cego

3. 16 członków wybieranych przez Sejm z poza grona posłów i senatorów na czas trwania kadencji Sejmu.
** Zast

pcy przewodnicz

cego oraz co najmniej połowa członków TS powinna mie

kwalifikacje do zajmowania stanowiska s

dziego.

** Członkom TS przysługuje immunitet oraz przywilej nietykalno

ci osobistej.

** Przed TS okre

lone osoby ponosz

odpowiedzialno

ść

za naruszenie Konstytucji lub ustawy w zwi

zku z zajmowanym stanowiskiem

lub zakresie swojego urz

dowania .

** Odpowiedzialno

ść

Konstytucyjna ma charakter podmiotowo- ograniczony co oznacza,

e odpowiedzialno

ść

ponosz

tylko podmioty

wskazane w Konstytucji.

ODPOWIEDZIALNO

ŚĆ

PONOSZ

1. prezydent RP
2. prezes RM
3. członkowie RM
4. prezes NBP
5. prezes NIK
6. członkowie KRRiT
7. osoby , którym prezes RM powierzył kierowanie ministerstwem

8. naczelny dowódca sił zbrojnych
9. posłowie i senatorowie za naruszenie zakazu prowadzenia działalno

ci gospodarczej z osi

ganiem korzy

ci z maj

tku Skarbu

stwa lub jednostek samorz

du terytorialnego

DELIKT KONSTYTUCYJNY

jest to czyn który charakteryzuje si

nast

puj

cymi cechami.

Stanowi naruszenie konstytucji lub ustaw,

Czyn jest popełniony przez osob

, która podlega odpowiedzialno

ci konstytucyjnej w zwi

zku z zajmowanym stanowiskiem

lub w zakresie swojego urz

dowania

Czyn ten nie stanowi przest

pstwa karnego,

e by

popełniony zarówno z winy umy

lnej jak i nieumy

lnej.

29_ZAKRES PODMIOTOWY ODPOWIEDZIALNOŚCI KONSTYTUCYJNEJ

•

Prezydent RP

odpowiedzialno

ść

Prezydenta przed Trybunałem Stanu ma charakter zupełny tzn. obejmuje ona wszystkie przest

pstwa, których si

dopu

cił w okresie sprawowania urz

du, a nie tylko te które s

popełnione w zwi

zku ze sprawowanym urz

dem.

Prezydent nie ponosi wi

c odpowiedzialno

ci przed s

dami powszechnymi, niemniej jednak w okresie sprawowania urz

du prezydenta

nie biegnie przedawnienie karalno

ci przest

pstw za które osoba ta nie została postawiona w stan oskar

enia przed Trybunałem Stanu

prezydenta.

Postawienie przed Trybunałem Stanu Prezydenta potrzebna jest 2/3 liczby posłów na wniosek 140

2. Prezes Rady Ministrów oraz członkowie Rady Ministrów,

które oprócz odpowiedzialno

ci konstytucyjnej mog

poci

gni

te do odpowiedzialno

ci karnej przed Trybunałem za przest

pstwa

lub przest

pstwa skarbowe popełnione w zwi

zku z zajmowanym stanowiskiem je

eli uchwała sejmu uzna to za celowe / na zasadzie

wyj

tku/, zasad

jest bowiem,

e członkowie Rady Ministrów za przest

pstwa karne ponosz

odpowiedzialno

ść

przed s

dami

powszechnymi.
Uchwał

o poci

gni

ciu do odpowiedzialno

ci członka Rady Ministrów przed Trybunał stanu.

Sejm podejmuje na wniosek Prezydenta lub co najmniej 115 posłów, wi

kszo

3/5 ustawowej liczby posłów.

Prawa do poci

gni

cia tych osób do odpowiedzialno

ci konstytucyjnej przysługuje jedynie sejmowi, uchwał

podj

bezwzgl

kszo

posłów.

3. Posłowie i Senatorowie

Przedmiotem odpowiedzialno

ci przed Trybunałem Stanu jest wył

cznie złamanie zakazu o którym mowa w art.. 107 Konstytucji.

Za naruszenie tych zakazów poseł mo

e by

poci

gni

ty do odpowiedzialno

ci przed Trybunałem Stanu, który w przypadku

stwierdzenia zasadno

ci oskar

enia mo

e zastosowa

wył

cznie sankcj

polegaj

na pozbawieniu mandatu.

TRYBUNAŁ STANU JEST POWOŁYWANY na pierwszym posiedzeniu Sejmu spoza grona posłów i senatorów na okres kadencji
sejmu.

Do Trybunału Stanu mog

wybrani obywatele polscy korzystaj

cy z pełni praw publicznych nie karani s

downie i nie zatrudnieni w

organach administracji rz

dowej.

ZA POPEŁNIENIE DELIKTU KONSTYTUCYJNEGO TRYBUNAŁ STANU ORZEKA NAST

PUJ

CE KARY:

30)

Utrat

czynnego i biernego prawa wyborczego na urz

d prezydenta i do sejmu, senatu w wyborach do Parlamentu

Europejskiego oraz organów samorz

du terytorialnego.

31)

Zakaz zajmowania kierowniczych stanowisk lub pełnienia funkcji zwi

zanych ze szczególn

odpowiedzialno

w organach

stwowych i organizacjach społecznych.

32)

Utrat

wszystkich lub niektórych orderów, odznacze

i tytułów honorowych,

33)

kary te mog

orzekane na okres od 2-10 lat, w przypadku chocia

by nieumy

lnego popełnienia przest

pstwa, a tak

deliktu konstytucyjnego, Trybunał Stanu orzeka utrat

zajmowanego stanowiska, a w przypadku Prezydenta zło

enie z urz

du, w

szczególnych okoliczno

ciach trybunał Stanu bior

c pod uwag

znikomy stopie

szkodliwo

ci społecznej czynu mo

e poprzesta

uznaniu winy.

Charakterystyka Konstytucji /pojęcie, materia/,
2. Zmiana Konstytucji,
3. Stany nadzwyczajne w Konstytucji,
4. Zasada suwerenności narodu,
5. Zasada demokratycznego państwa prawnego,
6. Zasada pluralizmu politycznego w powiązaniu z partiami politycznymi,
7. Zasada podziału władz,
8. Zasada społecznej gospodarki rynkowej,
9. Prawa i wolności człowieka i obywatela, pojęcie i rodzaje,
10. Prawa i wolności o charakterze politycznym,
11. Instytucja referendum,
12. Prawa i wolności o charakterze osobistym,
13. Prawa i wolności o charakterze ekonomicznym, socjalnym i kulturalnym,
14. Ograniczenia konstytucyjnych praw i wolności,
15. Konstytucyjny system źródeł prawa w Polsce prawa powszechnie obowiązującego,
16. Akty wewnętrzne obowiązujące- rozporządzenia wykonawcze/zasady wydania, kto/- ratyfikowane umowy międzynarodowe,

17. Organy sejmu,
18. Status posła / charakter mandatu i immunitety/,
19. Funkcja ustawodawcza sejmu,
20. Funkcja kreacyjna sejmu,
21. Pozycja ustrojowa Prezydenta RP,
22. Kompetencje Prezydenta RP,
23. Zgromadzenie narodowe,
24. Kadencja sejmu i jej modyfikacje,
25. Kompetencje Trybunału Konstytucyjnego /kontrola norm/,
26. Skarga konstytucyjna,

27. Organizacja i skład Trybunału Konstytucyjnego

28. Organizacja i skład Trybunału Stanu,

29. Odpowiedzialność konstytucyjna, zakres podmiotowy i przedmiotowy