background image

1

1

Taryfy gazowe

Taryfy gazowe

ƒ

ƒ

Prof.dr

Prof.dr

hab. Inż. Andrzej J. 

hab. Inż. Andrzej J. 

Osiadacz

Osiadacz

ƒ

ƒ

Zakład Systemów Ciepłowniczych i 

Zakład Systemów Ciepłowniczych i 

gazowniczych

gazowniczych

background image

2

2

Gazownictwo

Gazownictwo

Taryfa gazowa

Taryfa gazowa

Taryfa jest zbiorem cen i stawek opłat 

Taryfa jest zbiorem cen i stawek opłat 

oraz warunków jej stosowania, 

oraz warunków jej stosowania, 

opracowana przez przedsiębiorstwo 

opracowana przez przedsiębiorstwo 

gazowe i wprowadzona w trybie 

gazowe i wprowadzona w trybie 

określonym ustawą, jako obowiązująca

określonym ustawą, jako obowiązująca

background image

3

3

Gazownictwo

Gazownictwo

Taryfa gazowa

Taryfa gazowa

Algorytm wyznaczania cen za usługi przesyłowe w 

Algorytm wyznaczania cen za usługi przesyłowe w 

sieci gazowej powinien spełniać następujące 

sieci gazowej powinien spełniać następujące 

kryteria:

kryteria:

ƒ

ƒ

Wymuszać efektywne ekonomicznie 

Wymuszać efektywne ekonomicznie 

prowadzenie ruchu systemu gazowniczego oraz 

prowadzenie ruchu systemu gazowniczego oraz 

uzasadnioną ekonomicznie jego rozbudowę,

uzasadnioną ekonomicznie jego rozbudowę,

ƒ

ƒ

Sprzyjać rozwojowi mechanizmów rynkowych,

Sprzyjać rozwojowi mechanizmów rynkowych,

ƒ

ƒ

Umożliwić funkcjonowanie zasady TPA (

Umożliwić funkcjonowanie zasady TPA (

Third

Third

Party Access) 

Party Access) 

swobodnego dostępu stron 

swobodnego dostępu stron 

trzecich do sieci,

trzecich do sieci,

background image

4

4

Gazownictwo

Gazownictwo

Taryfa gazowa

Taryfa gazowa

Algorytm wyznaczania ….powinien…

Algorytm wyznaczania ….powinien…

ƒ

ƒ

zapewniać zwrot kosztów uzasadnionych 

zapewniać zwrot kosztów uzasadnionych 

przedsiębiorstwa gazowniczego w 

przedsiębiorstwa gazowniczego w 

poszczególnych obszarach działalności (bez 

poszczególnych obszarach działalności (bez 

subsydiowania skrośnego),

subsydiowania skrośnego),

ƒ

ƒ

Tworzyć przejrzysty i spójny system opłat 

Tworzyć przejrzysty i spójny system opłat 

sensie ceny uzależnionej od zakresu 

sensie ceny uzależnionej od zakresu 

świadczonych usług tj. np. od ilości 

świadczonych usług tj. np. od ilości 

przetransportowanego lub zmagazynowanego 

przetransportowanego lub zmagazynowanego 

gazu oraz odległości przesyłu.

gazu oraz odległości przesyłu.

background image

5

5

Gazownictwo

Gazownictwo

Taryfa gazowa

Taryfa gazowa

Metody służące do określania cen za usługi przesyłowe 

Metody służące do określania cen za usługi przesyłowe 

w sieci gazowej dzielą się na:

w sieci gazowej dzielą się na:

ƒ

ƒ

Metody 

Metody 

alokacyjne

alokacyjne

zapewniające pełne pokrycie 

zapewniające pełne pokrycie 

kosztów uzasadnionych,

kosztów uzasadnionych,

ƒ

ƒ

Metody oparte na podejściu krańcowym, które mogą 

Metody oparte na podejściu krańcowym, które mogą 

przynieść operatorowi dochody różne od kosztów 

przynieść operatorowi dochody różne od kosztów 

uzasadnionych.

uzasadnionych.

background image

6

6

Gazownictwo

Gazownictwo

Taryfa gazowa

Taryfa gazowa

W metodach 

W metodach 

alokacyjnych

alokacyjnych

określa się dla każdego 

określa się dla każdego 

odbiorcy lub grupy odbiorców jego udział w całkowitych 

odbiorcy lub grupy odbiorców jego udział w całkowitych 

kosztach operatora według trzech różnych zasad:

kosztach operatora według trzech różnych zasad:

ƒ

ƒ

przyjmuje się, że udział ten jest proporcjonalny do 

przyjmuje się, że udział ten jest proporcjonalny do 

zamówionej przepustowości lub do ilości pobranego gazu,

zamówionej przepustowości lub do ilości pobranego gazu,

ƒ

ƒ

określa się udziały w wykorzystaniu sieci przez danego 

określa się udziały w wykorzystaniu sieci przez danego 

odbiorcę gazu:

odbiorcę gazu:

ƒ

ƒ

a)  w metodzie 

a)  w metodzie 

rozpływowej

rozpływowej

wskaźnikiem wykorzystania    

wskaźnikiem wykorzystania    

sieci  jest udział odbiorcy gazu w całkowitej  

sieci  jest udział odbiorcy gazu w całkowitej  

przepustowości poszczególnych odcinków sieci,

przepustowości poszczególnych odcinków sieci,

ƒ

ƒ

b)  w metodzie tzw.” moc 

b)  w metodzie tzw.” moc 

×

×

odległość” dodatkowo uwzględnia się 

odległość” dodatkowo uwzględnia się 

długości tych odcinków,

długości tych odcinków,

ƒ

ƒ

wykorzystuje się koszty krańcowe, zarówno krótko

wykorzystuje się koszty krańcowe, zarówno krótko

-

-

jak i 

jak i 

długookresowe.

długookresowe.

background image

7

7

Gazownictwo

Gazownictwo

Zasady tworzenia taryf w oparciu o metody 

Zasady tworzenia taryf w oparciu o metody 

alokacyjne

alokacyjne

wymagają określenia poziomu 

wymagają określenia poziomu 

kosztów uzasadnionych. Pozwala to na 

kosztów uzasadnionych. Pozwala to na 

ustalenie wymaganego poziomu przychodów. 

ustalenie wymaganego poziomu przychodów. 

Prawidłowo skonstruowana taryfa powinna 

Prawidłowo skonstruowana taryfa powinna 

charakteryzować się:

charakteryzować się:

ƒ

ƒ

przejrzystością,

przejrzystością,

ƒ

ƒ

brakiem subsydiowania skrośnego,

brakiem subsydiowania skrośnego,

ƒ

ƒ

oddziaływaniem przyjętych zasad rozliczeń 

oddziaływaniem przyjętych zasad rozliczeń 

na zachowanie odbiorców w dłuższym 

na zachowanie odbiorców w dłuższym 

okresie.

okresie.

background image

8

8

Gazownictwo

Gazownictwo

Taryfa oparta na ilości przesyłanego gazu

Taryfa oparta na ilości przesyłanego gazu

Opłata jest pobierana za m

Opłata jest pobierana za m

3

3

paliwa gazowego lub jednostkę 

paliwa gazowego lub jednostkę 

przesyłanej energii. Stawki opłat oblicza się w oparciu o poniżs

przesyłanej energii. Stawki opłat oblicza się w oparciu o poniżs

zy 

zy 

wzór:

wzór:

gdzie:

gdzie:

ƒ

ƒ

t

t

p

p

[zł/m

[zł/m

3

3

]    

]    

stawka opłat wg taryfy zmiennej opartej na 

stawka opłat wg taryfy zmiennej opartej na 

ilości  przesyłanego gazu,

ilości  przesyłanego gazu,

ƒ

ƒ

P [zł/rok]   

P [zł/rok]   

poziom niezbędnych przychodów,

poziom niezbędnych przychodów,

ƒ

ƒ

[m

[m

3

3

/rok] 

/rok] 

łączna ilość przesyłanego gazu.

łączna ilość przesyłanego gazu.

=

Q

P

t

p

Q

background image

9

9

Gazownictwo

Gazownictwo

Zaletą tego modelu jest jego prostota. 

Zaletą tego modelu jest jego prostota. 

Wady tego modelu są następujące:

Wady tego modelu są następujące:

ƒ

ƒ

brak związku między ponoszoną opłatą za przesył  

brak związku między ponoszoną opłatą za przesył  

z zarezerwowaną przepustowością,

z zarezerwowaną przepustowością,

ƒ

ƒ

brak związku opłaty przesyłowej z rzeczywistą 

brak związku opłaty przesyłowej z rzeczywistą 

odległością przesyłu,

odległością przesyłu,

ƒ

ƒ

duże ryzyko osiągnięcia założonych przychodów 

duże ryzyko osiągnięcia założonych przychodów 

przez operatora systemu.

przez operatora systemu.

background image

10

10

Gazownictwo

Gazownictwo

Taryfa przesyłowa oparta na zamówionej przepustowości 

Taryfa przesyłowa oparta na zamówionej przepustowości 

godzinowej

godzinowej

Opłata w tym systemie jest zryczałtowana i pobierana za 

Opłata w tym systemie jest zryczałtowana i pobierana za 

jednostkę zamówionej

jednostkę zamówionej

gdzie:

gdzie:

ƒ

ƒ

t

t

M

M

[zł/(m

[zł/(m

3

3

/h)/rok] 

/h)/rok] 

stawka opłaty wg taryfy przesyłowej stałej  

stawka opłaty wg taryfy przesyłowej stałej  

opartej na zamówionej prze

opartej na zamówionej prze

pustowości,

pustowości,

ƒ

ƒ

P [zł/rok]            

P [zł/rok]            

poziom niezbędnych przychodów,

poziom niezbędnych przychodów,

ƒ

ƒ

[m

[m

3

3

/rok] 

/rok] 

łączna przepustowość zamówiona przez  

łączna przepustowość zamówiona przez  

odbiorców.

odbiorców.

=

M

P

t

M

M

background image

11

11

Gazownictwo

Gazownictwo

M

Taryfa przesyłowa oparta na zamówionej 

Taryfa przesyłowa oparta na zamówionej 

przepustowości  godzinowej

przepustowości  godzinowej

ƒ

ƒ

Zaleta 

Zaleta 

uzależnienie opłaty za usługę przesyłową 

uzależnienie opłaty za usługę przesyłową 

od zarezerwowanej przepustowości.

od zarezerwowanej przepustowości.

ƒ

ƒ

Wada 

Wada 

brak związku ponoszonej opłaty z 

brak związku ponoszonej opłaty z 

odległością przesyłu gazu.

odległością przesyłu gazu.

background image

12

12

Gazownictwo

Gazownictwo

Taryfa przesyłowa dystansowa

Taryfa przesyłowa dystansowa

Opłata uzależniona jest od zarezerwowanej przepustowości 

Opłata uzależniona jest od zarezerwowanej przepustowości 

gazociągu i drogi transportu gazu do odbiorcy. Oblicza się ją w 

gazociągu i drogi transportu gazu do odbiorcy. Oblicza się ją w 

następujący sposób:

następujący sposób:

gdzie:

gdzie:

ƒ

ƒ

t

t

L

L

[zł/km/(m

[zł/km/(m

3

3

/h)/rok] 

/h)/rok] 

stawka opłaty wg taryfy przesyłowej 

stawka opłaty wg taryfy przesyłowej 

dystansowej,

dystansowej,

ƒ

ƒ

P [zł/rok]   

P [zł/rok]   

poziom niezbędnych przychodów,

poziom niezbędnych przychodów,

ƒ

ƒ

[m

[m

3

3

/h] 

/h] 

przepustowość zarezerwowana przez i

przepustowość zarezerwowana przez i

-

-

tego   

tego   

odbiorcę.

odbiorcę.

ƒ

ƒ

[km]  

[km]  

długość drogi transportu gazu dla i

długość drogi transportu gazu dla i

-

-

tego 

tego 

użytkownika systemu.

użytkownika systemu.

Występuje ścisły związek pomiędzy opłatą, a odległością przesyłu

Występuje ścisły związek pomiędzy opłatą, a odległością przesyłu

.

.

(

)

=

=

n

i

i

i

L

L

M

P

t

1

i

M

i

L

background image

13

13

Gazownictwo

Gazownictwo

Taryfa przesyłowa strefowa

Taryfa przesyłowa strefowa

Wysokość opłaty zależy od zarezerwowanej przepustowości 

Wysokość opłaty zależy od zarezerwowanej przepustowości 

gazociągu i strefy, w jakiej znajduje się dany odbiorca. Każda 

gazociągu i strefy, w jakiej znajduje się dany odbiorca. Każda 

strefa ma zwykle własną zryczałtowaną taryfę. Taryfy wyznacza 

strefa ma zwykle własną zryczałtowaną taryfę. Taryfy wyznacza 

się według wzoru:

się według wzoru:

gdzie:

gdzie:

ƒ

ƒ

t

t

SA

SA

[zł

[zł

/ (m

/ (m

3/

3/

h)/rok] 

h)/rok] 

stawka opłat w strefie A wg taryfy 

stawka opłat w strefie A wg taryfy 

przesyłowej strefowej,

przesyłowej strefowej,

ƒ

ƒ

procent przychodów generowanych w strefie A,

procent przychodów generowanych w strefie A,

ƒ

ƒ

P [zł/rok] 

P [zł/rok] 

poziom niezbędnych przychodów,

poziom niezbędnych przychodów,

ƒ

ƒ

[m3/h] 

[m3/h] 

łączna przepustowość sieci zarezerwowana przez 

łączna przepustowość sieci zarezerwowana przez 

odbiorców znajdujących się w strefie A.

odbiorców znajdujących się w strefie A.

Model ten jest połączeniem systemu ryczałtowego opartego na 

Model ten jest połączeniem systemu ryczałtowego opartego na 

zamówionej przepustowości i systemu dystansowego.

zamówionej przepustowości i systemu dystansowego.

A

SA

M

P

A

t

=

A

M

background image

14

14

Gazownictwo

Gazownictwo

Algorytmy opłat przesyłowych

Algorytmy opłat przesyłowych

Metoda znaczka 

Metoda znaczka 

pocztowego zakłada podział uzasadnionych 

pocztowego zakłada podział uzasadnionych 

kosztów stałych poprzedniego okresu taryfowego proporcjonalnie 

kosztów stałych poprzedniego okresu taryfowego proporcjonalnie 

do przepustowości zamówionej przez dany podmiot, korzystający 

do przepustowości zamówionej przez dany podmiot, korzystający 

ze świadczenia usług przesyłowych, a kosztów zmiennych 

ze świadczenia usług przesyłowych, a kosztów zmiennych 

proporcjonalnie do ilości pobieranego gazu.

proporcjonalnie do ilości pobieranego gazu.

Metoda znaczka pocztowego jest pochodną dwóch systemów 

Metoda znaczka pocztowego jest pochodną dwóch systemów 

taryfowych :

taryfowych :

ƒ

ƒ

systemu opartego na ilości pobieranego gazu, 

systemu opartego na ilości pobieranego gazu, 

ƒ

ƒ

systemu opartego na zarezerwowanej przepustowości.

systemu opartego na zarezerwowanej przepustowości.

background image

15

15

Gazownictwo

Gazownictwo

Algorytmy opłat przesyłowych

Algorytmy opłat przesyłowych

Metoda 

Metoda 

rozpływowa

rozpływowa

jest oparta o wartości przepływów 

jest oparta o wartości przepływów 

w poszczególnych odcinkach sieci. Stanowią one 

w poszczególnych odcinkach sieci. Stanowią one 

podstawę do wyznaczenia udziałów w wykorzystaniu 

podstawę do wyznaczenia udziałów w wykorzystaniu 

przepustowości sieci przez poszczególnych jej 

przepustowości sieci przez poszczególnych jej 

użytkowników. 

użytkowników. 

Metoda sprzyja efektywnemu wykorzystaniu obiektów 

Metoda sprzyja efektywnemu wykorzystaniu obiektów 

przesyłowych sieci (optymalnemu wykorzystaniu 

przesyłowych sieci (optymalnemu wykorzystaniu 

zainstalowanych sprężarek, przepustowości 

zainstalowanych sprężarek, przepustowości 

gazociągów).

gazociągów).

background image

16

16

Gazownictwo

Gazownictwo

koniec

koniec