1

Podstawy rachunkowo

ś

ci

Blok Wykładowy nr 1

dr Wojciech Hasik

Katedra Teorii Rachunkowo

ś

ci i 

Analizy Finansowej 

sprawy formalne

konsultacje:

–

ś

roda godz. 18.30 – 19.30, 520 Z

literatura:

–

Podstawy Rachunkowo

ś

ci – Aspekty teoretyczne 

i praktyczne, red. B.Micherda, PWN,

–

Rachunkowo

ść

. Rachunkowo

ść

 i 

Sprawozdawczo

ść

 Finansowa (2005 i nast

ę

pne), 

red. E. Wali

ń

ska, Dom Wydawniczy ABC –

wybrane rozdziały 

–

ustawa o rachunkowo

ś

ci

2

Czym jest rachunkowo

ść

?

najstarszy historycznie sposób/system 
ewidencji gospodarczej

dziedzina nauki w ramach ekonomii

system informacyjny (w jednostce 
organizacyjnej)

zespół logicznie nast

ę

puj

ą

cych po sobie 

czynno

ś

ci

proces transformacji danych w informacje 
finansowe

mi

ę

dzynarodowy „j

ę

zyk biznesu”

Czym jest rachunkowo

ść

?

Rachunkowo

ść

 jest najstarszym, 

ś

ci

ś

le 

ukształtowanym i sprawdzonym systemem ewidencji 
gospodarczej oraz przetwarzania danych liczbowych 
dotycz

ą

cych szeroko poj

ę

tej działalno

ś

ci podmiotów 

gospodarczych.

Cechuj

ą

 go specyficzne metody postrzegania 

rzeczywisto

ś

ci, uj

ę

cie w mierniku pieni

ęż

nym stanu i 

ruchu 

ś

rodków gospodarczych powierzonych 

podmiotom gospodarczym, jak równie

ż

 przebiegu i 

wyniku procesów gospodarczych zachodz

ą

cych w 

tych podmiotach).

3

Miejsce rachunkowoś

ś

ś

ś

ci w systemie 

nauk ekonomicznych

Ewidencja gospodarcza

Statystyka

Rachunkowość

Ewidencja operatywna

Księgowość

Sprawozdawczość 

finansowa

Rachunek kosztów

Analiza finansowa

Rachunkowo

ść

 jako system 

informacyjny

Rachunkowo

ść

- system informacyjny

W

E

J

Ś

C

I

E

W

Y

J

Ś

C

I

E

4

Rachunkowo

ść

 – aspekt prawny i 

praktyczny (logiczny ci

ą

g czynno

ś

ci) 

Rachunkowo

ść

W

E

J

Ś

C

I

E

POMIAR

I 

WYCENA

DOKUMEN
TOWANIE

KSI

Ę

GOWO

ŚĆ

EWIDENC
JA

RACHUNEK 

KOSZTÓW

INWENTA
RYZACJA

SPRAWOZDAWCZ

O

ŚĆ

 FINANSOWA

ANALIZA 

FINANSOWA

W

Y

J

Ś

C

I

E

IDENT

YFIKAC

JA

K O N T  R O L A

Rachunkowo

ść

 - aspekt systemowy 

(tworzenie informacji)

Sprawozdania:

Zarz

ą

dcze

Finansowe

Podatkowe

Inne

Rachunkowo

ść

 –

system informacyjny

W

E

J

Ś

C

I

E

W

Y

J

Ś

C

I

E

5

Cz

ęś

ci (płaszczyzny) rachunkowo

ś

ci

Rachunkowo

ść

 zarz

ą

dcza

Rachunkowo

ść

 podatkowa (w 

niektórych krajach stanowi jedno

ść

 

z rachunkowo

ś

ci

ą

 finansow

ą

)

Rachunkowo

ść

 finansowa:

–

jej celem jest dostarczanie informacji do celów decyzyjnych 
zewn

ę

trznym obserwatorom przedsi

ę

biorstwa

Akty normatywne w rachunkowo

ś

ci

Ustawa o rachunkowo

ś

ci 

Rozporz

ą

dzenia MF (akty wykonawcze)

Mi

ę

dzynarodowe Standardy 

Sprawozdawczo

ś

ci Finansowej

6

Rachunkowo

ść

 – zaczynamy!

PLN 200k

PLN 500k

PLN 300k

Rachunkowo

ść

 – zaczynamy!

PLN 200k

PLN 500k

PLN 300k

AKTYWA        =            PASYWA

AKTYWA

= 

KAPITAŁ

+ ZOBOWI

Ą

ZANIA

7

Równanie i równowaga bilansowa

AKTYWA = PASYWA

AKTYWA = KAPITAŁ + ZOBOWI

Ą

ZANIA

KAPITAŁ = AKTYWA - ZOBOWI

Ą

ZANIA

8

Przedmiot rachunkowo

ś

ci i czynno

ś

ci 

w rachunkowo

ś

ci

Przedmiot rachunkowo

ś

ci

wszelkie zdarzenia, które powoduj

ą

 zmiany w aktywach 

i/lub pasywach jednostki gospodarczej (czyli zdarzenia 
gospodarcze lub operacje gospodarcze)

Czy zdarzeniem gospodarczym jest (pami

ę

taj o podmiocie): 

-

podpisanie kontraktu 

-

zwolnienie grupowe pracowników

-

rozbicie samochodu przez prezesa

-

zagubienie karty kredytowej przez ksi

ę

gow

ą

-

znalezienie nowych pokładów ropy naftowej

9

Przedmiot rachunkowo

ś

ci

Podstawowe problemy rachunkowo

ś

ci to:

Identyfikacja zdarze

ń

 gospodarczych

Ich prawidłowa klasyfikacja (które aktywa, 
pasywa lub koszty/przychody ulegaj

ą

 zmianie)

Rozpoznanie ich skutków (wycena)

Zdarzenia (operacje) gospodarcze

Ka

ż

de zdarzenie gospodarcze powoduje zmiany 

w bilansie

ze wzgl

ę

du na metod

ę

 bilansow

ą

 – ka

ż

de 

zdarzenie gospodarcze b

ę

dzie powodowało co 

najmniej dwa skutki:

–

przyczyna – skutek

–

ź

ródło – kierunek wykorzystania, itd.

10

Cztery rodzaje operacji gospodarczych

Ze wzgl

ę

du na skutki ujmowane w bilansie 

wyró

ż

niamy 4 rodzaje operacji gospodarczych o 

charakterze bilansowym:

A+, A- w efekcie SB const.

A+, P+ w efekcie SB+

A-,  P- w efekcie SB-

P+, P- w efekcie SB const.

Rejestracja operacji gospodarczych

Bilans zmian

V. D

ł

ugoterminowe RM  

IV. Inwestycje d

ł

ugoterminowe

III. Nale

ż

no

ś

ci d

ł

ugoterminowe

3. Zaliczki na 

ś

.t. w budowie

2. 

Ś

rodki trwa

ł

e w budowie

1. 

Ś

rodki trwa

ł

e

II. Rzeczowe aktywa trwa

ł

e

I. Warto

ś

ci niematerialne i prawne

A. Aktywa trwa

ł

e

Stan ko

ń

cowy

Zmiana

Stan pocz

ą

tkowy

Aktywa